دستورالعمل صدور، تحويل و تسويه گواهي صرفه جويي انرژي برق محقق شده در بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست

در راستاي اجراي پروژه هاي بهره وري انرژي برق با استفاده از ظرفيت هاي موجود به منظور رفع ناترازي انرژي در كشور و به استناد آيين نامه «ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست» (موضوع مصوبه شماره 1746710 مورخ 1396/12/19 شوراي عالي انرژي)، آيين نامه اجرايي بند (الف) ماده (46) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت (به شماره 137138/ت63310هـ مورخ 1403/09/07) و اصلاحيه آيين نامه (به شماره 168933/ت63604هـ مورخ 1403/11/03)، اصلاحيه «دستورالعمل صدور، تحويل و تسويه گواهي صرفه جويي انرژي برق محقق شده در بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست»، جهت اجراء، ابلاغ مي گردد. با ابلاغ اين دستورالعمل، دستورالعمل شماره 1403/42229/100 مورخ 1403/07/01 ملغي مي گردد.

عباس علي آبادي

دستورالعمل صدور، تحويل و تسويه گواهي صرفه جويي انرژي برق محقق شده در بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست

مقام تصويب كننده: وزير نيرو دريافت كنندگان سند جهت اجرا معاونت برق و انرژي وزارت نيرو شركت مادرتخصصي مديريت توليد، انتقال و توزيع نيروي برق ايران (توانير) و شركت هاي زيرمجموعه سازمان انرژي هاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق (ساتبا) شركت بورس انرژي ايران مشتركين و متقاضيان برق يا نمايندگان آن ها ساير ذينفعان از جمله سرمايه گذاران عامل صرفه جويي انرژي، شركت هاي خدمات انرژي، مشاوران و ... دفتر مديريت بهره وري و نوسازي اداري وزارت نيرو اسناد مرتبط: سياست هاي كلي نظام در بخش انرژي، ابلاغي مقام معظم رهبري مورخ 1386/09/05 قانون اصلاح الگوي مصرف انرژي مصوب 1389/12/17 دستورالعمل معاملات كالا و اوراق بهادار قابل معامله در بورس انرژي ايران مصوب 1391/07/10 شوراي عالي بورس و اوراق بهادار دستورالعمل ثبت و سپرده گذاري كالا و اوراق بهادار قابل معامله، تسويه و پاياپاي در معاملات بورس انرژي مصوب 1391/10/17 هيأت مديره سازمان بورس و اوراق بهادار آيين نامه ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست مصوب 1396/12/19 شوراي عالي انرژي كشور دستور العمل اجرايي آيين نامه بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست مصوب 1400/05/09 شوراي عالي انرژي كشور نظام نامه ثبت، اندازه گيري، راستي آزمايي و تأييد صرفه جويي انرژي و كاهش توليد آلاينده ها و انتشار گازهاي گلخانه اي مصوب 1400/05/09 شوراي عالي انرژي كشور مصوبه شماره ۱۴۳۲۳۳ مورخ 1402/08/13 شوراي عالي انرژي كشور اصلاحيه دستورالعمل توسعه مبادلات برق در بورس انرژي به شماره 1402/42248/100 مصوب 1403/07/01 وزارت نيرو آيين نامه اجرايي بند (الف) ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم پيشرفت مصوب 1403/09/07 هيئت وزيران به شماره ۱۳۷۱۳۸/ت۶۳۳۱۰ هـ مورخ 1403/09/07 واصلاحيه آن مصوب 1403/11/03

فهرست صفحه عنوان صفحه مقدمه 1 1- اهداف 1 2- محدوده اجرا 1 3- مسئوليت ها 1 4- تعاريف 2 5- رويه تعيين و اخذ بهاي انرژي محل وقوع صرفه جويي 3 6- رويه صدور "گواهي" 3 7- تحويل و تسويه "گواهي" به منظور تحويل برق و تسويه قبض 4 8- بازنگري 5 9- كنترل سند 6 10- گردآورندگان سند 7

مقدمه با عنايت به اسناد و قوانين بالادستي از جمله سياست هاي كلي نظام در بخش انرژي (ابلاغي مقام معظم رهبري مورخ 1386/09/05)، قانون "اصلاح الگوي مصرف انرژي" (مصوب 1389/12/17 مجلس شوراي اسلامي) و آيين نامه "ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست" (موضوع مصوبه شماره ۱۷۴۶۷۱۰ مورخ 1396/12/19 شوراي عالي انرژي)، آيين نامه اجرايي بند (الف) ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم پيشرفت (به شماره ۱۳۷۱۳۸/ت۶۳۳۱۰هـ مورخ 1403/09/07) و اصلاحيه آيين نامه (به شماره ۱۶۸۹۳۳/ت۶۳۶۰۴هـ مورخ 1403/11/03) و به منظور اجراي پروژه هاي بهره وري انرژي برق با استفاده از ظرفيت هاي موجود در جهت رفع ناترازي انرژي در كشور، اين دستورالعمل با هدف تعريف و ايجاد فرايند و چارچوب نحوه صدور، تحويل و تسويه گواهي صرفه جويي انرژي برق محقق شده در بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست كه قابل مبادله در بورس انرژي مي باشد، تدوين گرديده است.

اهداف

اجراي برنامه هاي اصلاح الگوي مصرف انرژي برق در كشور به منظور كاهش اتلاف و مصرف مازاد برق (اصلاح الگوهاي مصرف برق) با استفاده از ظرفيت بورس انرژي

جهت دهي مصرف كنندگان به سمت اجراي طرح هاي صرفه جويي انرژي برق

فعال سازي شركت هاي ارائه دهنده خدمات بهينه سازي مصرف انرژي و مشاوران ذي ربط در اين حوزه

فعال سازي و توسعه سرمايه گذاري در بازار بهينه سازي و افزايش مشاركت مردمي در بهره وري انرژي برق

اجراي تكاليف مندرج در ضوابط و قوانين بالادستي

محدوده اجرا شركت مادرتخصصي مديريت توليد، انتقال و توزيع نيروي برق ايران (توانير) و شركت هاي زيرمجموعه سازمان انرژي هاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق (ساتبا) مشتركين و متقاضيان برق يا نمايندگان آن ها ساير ذينفعان از جمله سرمايه گذاران عامل صرفه جويي انرژي، شركت هاي خدمات انرژي، مشاوران و ...

مسئوليت ها مسئوليت اجراي اين دستورالعمل در شركت توانير و شركتهاي زير مجموعه بر عهده مدير عامل شركت مربوطه مي­باشد. مسئوليت نظارت بر حسن اجراي اين دستورالعمل بر عهده معاونت برق و انرژي وزارت نيرو مي باشد.

تعاريف

"آيين نامه": منظور آيين نامه ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، موضوع مصوبه شماره ۱۷۴۶۷۱۰ مورخ 1396/12/19 شوراي عالي انرژي كشور مي باشد.

"دستورالعمل اجرايي": منظور دستورالعمل اجرايي "آيين نامه" موضوع مصوبه شماره ۲۰۹۷۳۴ شوراي عالي انرژي مورخ 1400/05/09 مي باشد.

"نظام نامه": منظور نظام نامه ثبت، اندازه گيري، راستي آزمايي و تأييد صرفه جويي انرژي و كاهش انتشار آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي موضوع مصوبه شماره 1400/209447 شوراي عالي انرژي مورخ 1400/05/09 مي باشد.

"بورس": شركت بورس انرژي ايران

"توانير" : شركت مادر تخصصي مديريت توليد، انتقال و توزيع نيروي برق ايران

"ساتبا": سازمان انرژي هاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق

"مديريت شبكه": شركت مديريت شبكه برق ايران

"شركت برق": منظور شركت هاي برق منطقه اي يا شركت هاي توزيع نيروي برق مي باشد.

"تابلو":منظور تابلو صرفه جويي انرژي است كه به منظور عرضه و تبادل "گواهي" در بورس انرژي قرار دارد.

"گواهي": منظورگواهي صرفه جويي انرژي برق محقق شده در بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست و اوراق بهاداري هستند كه نشان دهنده حق مالكيت بر مقدار مشخصي از ميزان برق صرفه جويي شده بر حسب كيلووات ساعت در زمان معين و در دو نوع "گواهي اوج" و"گواهي عادي" توسط "توانير" صادر و در "تابلو"، قابل معامله مي باشند.

"گواهي عادي": براي برق صرفه جويي شده در ايام غير اوج ( ابتداي مهر تا انتهاي ارديبهشت) صادر مي گردد.

"گواهي اوج": براي برق صرفه جويي شده در ايام اوج مصرف (ابتداي خرداد تا انتهاي شهريور) صادر مي گردد.

"مشترك دارنده گواهي": منظور سرمايه گذاران عامل صرفه جويي انرژي و تمام مصرف كنندگان برق از جمله صنايع، مراكز استخراج رمزارز و ... مي باشد كه مي توانند براي تسويه قبض برق مصرفي و يا دريافت برق معادل "گواهي" خود (صادر شده يا خريداري شده)، مطابق ضوابط اين دستورالعمل درخواست نمايند.

"دوره معاملاتي": منظور دوره هاي معاملاتي مجاز براساس ضوابط بورس انرژي براي عرضه و معامله "گواهي" در "تابلو" است كه از زمان صدور "گواهي" تا پايان سال شمسي بعد از آن مي باشد.

"دوره تسويه": مدت زماني است كه "مشترك دارنده گواهي" مجاز است تا نسبت به ارائه درخواست تسويه "گواهي" جهت تسويه قبض برق مصرفي خود اقدام نمايد. اين دوره از زمان صدور "گواهي" تا حداكثر سه ماه پس از پايان "دوره معاملاتي" مي باشد.

"نماد": منظور نمادهاي معاملاتي است كه به تفكيك براي معامله "گواهي اوج" و "گواهي عادي" طي "دوره معاملاتي" توسط "بورس" ذيل "تابلو" تعريف مي گردند.

"مصرف مجاز": برابر است با سقف قدرت قراردادي مشترك ضربدر تعداد ساعات دوره قبض

"سامانه": سامانه برخط صدور و تأييد "گواهي" كه توسط "ساتبا" راه اندازي خواهد شد.

ساير تعاريف مقرر در "آيين نامه"، "دستورالعمل اجرايي" و "نظام نامه" در اين دستور العمل نيز نافذ و جاري مي باشد.

رويه تعيين و اخذ بهاي انرژي محل وقوع صرفه جويي

1 - تعرفه مبدأ براي صدور "گواهي" توسط "توانير" صرفاً براساس نرخ تعرفه ميان باري انرژي در تمام اوقات وقوع صرفه جويي انرژي در محل وقوع صرفه جويي لحاظ شده و ساير نرخ هاي معمول و متعارف موجود در قبوض نظير عوارض برق، آبونمان، ماليات بر ارزش افزوده، جرايم قانوني (مانند جرائم موضوع ماده (۱۶) قانون جهش توليد دانش بنيان، جرائم موضوع ماده (۲۶) قانون اصلاح الگوي مصرف، جرائم موضوع مصوبه تامين 20 % برق ادارات از طريق انرژي هاي تجديدپذير و ...) اعمال نخواهند شد. در خصوص مشتركين خانگي، بهاي انرژي به صورت نرخ پايه تعرفه اولين پله داخل الگوي مصرف مبناي عمل قرار مي گيرد.

2 - مابه التفاوت حاصل از اجراي بند (5- 1) با مبالغ صورتحساب هاي پرداختي توسط سرمايه گذار در دوره هاي صرفه جويي پيش از ابلاغ اين دستورالعمل، در صورتحساب هاي بعدي ايشان لحاظ مي گردد.

3 - در صورتي كه هنگام ارزيابي و تصويب طرح پيشنهادي، بخش مصرف كننده انرژي مشمول تعرفه صفر باشد، حتي چنانچه مقررات جديدي مبني بر لزوم پرداخت تعرفه توسط بخش مربوطه، وضع و ابلاغ گردد، سرمايه گذار عامل صرفه جويي نيز تا پايان دوره صدور "گواهي"، از پرداخت بهاي انرژي معاف خواهد بود.

رويه صدور "گواهي"

1 - "ساتبا" موظف است به منظور تسريع در فرايند صدور "گواهي"، حداكثر سه ماه پس از ابلاغ اين دستورالعمل نسبت به ايجاد "سامانه" براي تأييد و صدور "گواهي" و پرداخت برخط بهاي تعرفه مبدأ به حساب "توانير" و اتصال آن به سامانه هاي "بورس" اقدام نمايد.

2 - نرخ تعرفه انرژي محل صرفه جويي انرژي، در ابتداي هر سال (و يا در صورت تغيير در طول سال)، توسط "توانير" مطابق استعلام "ساتبا" اعلام مي گردد تا در قراردادهاي منعقد شده در آن سال لحاظ گردد.

3 - "توانير" موظف است ساز و كار تخصيص "گواهي" به سرمايه گذار را به صورت الكترونيك در "سامانه" به گونه اي فراهم نمايد كه حداكثر ده روز كاري پس از تكميل مدارك در "سامانه"، "گواهي" صرفاً از طريق "سامانه" به "بورس" ارسال گردد.

: تا زمان راه اندازي كامل "سامانه"، فرايند صدور "گواهي" با رعايت مفاد اين دستورالعمل، براساس مكاتبات خواهد بود.

4 - "توانير" مكلف است در صورت درخواست سرمايه گذار عامل صرفه جويي، قبل از پرداخت بهاي انرژي، نسبت به صدور "گواهي" (به استثناي آخرين دوره اي كه "گواهي" براي آن صادر مي شود) اقدام نمايد. در اين صورت،سرمايه گذار مكلف است ظرف مدت ده روز كاري از اعلام مقادير بهاي انرژي توسط "توانير"، نسبت به پرداخت آن اقدام نمايد. در صورت عدم پرداخت توسط سرمايه گذار، "ساتبا" مكلف است از تأييد صرفه جويي انرژي دوره بعد تا پرداخت بهاي انرژي اعلامي، خودداري نموده و سرمايه گذار مربوطه در دوره هاي بعدي، از شمول اين بند خارج مي گردد.

5 - "گواهي" قراردادهاي منعقد شده و در حال مبادله نيز بر اساس رويه اين بخش صادر مي شود. "ساتبا" موظف است در صورت نياز، نسبت به اصلاح قراردادهاي مذكور بدون تغيير در مدت قرارداد اقدام نمايد.

تحويل و تسويه "گواهي" به منظور تحويل برق و تسويه قبض

1 - به منظور تسويه قبوض برق مصرفي، "مشترك دارنده گواهي" و يا خرده فروش برق طرف قرارداد مشترك مي تواند درخواست تسويه "گواهي" خود را در سقف "مصرف مجاز" و در شناسه يا شناسه هاي قبض موردنظر خود، حداكثر تا پايان "دوره تسويه" به "بورس" اعلام نمايد.

2 - "بورس" نسبت به فراهم كردن امكان تخصيص "گواهي"هاي خريداري شده توسط شركت هاي خرده فروش برق به مشتركين اقدام مي نمايد.

:"بورس" مراتب درخواست "مشترك دارنده گواهي" يا خرده فروش برق طرف قرارداد مشترك را حداكثر ظرف سه روز كاري به "شركت برق" ذي ربط، "توانير" و "مديريت شبكه" اعلام و به تناسب نسبت به ابطال "گواهي" ايشان اقدام مي نمايد.

3 - "شركت برق" براساس اعلام "بورس" موظف به تسويه "گواهي"ها در قبض برق مصرفي "مشترك دارنده گواهي" طي اولين دوره بعد از ارائه درخواست ايشان حداكثر به ميزان انرژي مصرفي آن دوره مي باشد. در صورتي كه درخواست تسويه "گواهي" "مشترك دارنده گواهي" بيش از برق مصرفي در دوره مربوطه باشد، "شركت برق" ذي ربط موظف است نسبت به تسويه "گواهي" باقيمانده در دوره(هاي) بعد اقدام نمايد.

4 - "شركت برق" موظف است "گواهي" ارائه شده طبق بند (7- 1) را به ترتيب براي تسويه انرژي مصرفي "مشترك دارنده گواهي" در ساعات اوج بار، كم باري و ميان باري لحاظ نمايد. به درخواست "مشترك دارنده گواهي" امكان تسويه "گواهي اوج"، براي تسويه انرژي مصرفي در ايام عادي و غير اوج (ابتداي مهر ماه تا پايان ارديبهشت) مجاز مي باشد.

5 - دراجراي بندهاي (۲,۴) ماده (۲) "آيين نامه" و بند (۱۳) "دستورالعمل اجرايي"، "مشترك دارنده گواهي" كه معيارهاي مصوب مصرف انرژي برق را رعايت ننموده باشد، مي تواند تمام يا بخشي از مصرف اضافي خود (از جمله جرائم موضوع ماده (۲۶) قانون اصلاح الگوي مصرف انرژي و بند (ث) ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم پيشرفت كشور) را از طريق "گواهي" تسويه نمايد.

6 - به منظور تحويل برق (در سقف قدرت قراردادي)، "مشترك دارنده گواهي" موظف است درخواست خود را براي تحويل "گواهي اوج"، حداقل يك ماه قبل از شروع ماه تحويل به "بورس" اعلام نمايد.

:"بورس" مراتب درخواست "مشترك دارنده گواهي" يا خرده فروش برق طرف قرارداد مشترك را حداكثر ظرف سه روز كاري به "شركت برق" مربوطه، "مديريت شبكه" و "توانير" اعلام و به تناسب نسبت به ابطال "گواهي" ايشان اقدام مي نمايد.

7 - "مديريت شبكه" متعهد مي باشد به ميزان درخواست هاي واصله، نسبت به تحويل بار معادل "گواهي اوج" به صورت توان ثابت در ساعات و بازه هايي كه "مشترك دارنده گواهي" اعم از مشتركين كشاورزي و مشتركين صنعتي واقع در شهرك هاي صنعتي و ... مشمول اعمال مديريت مصرف بار مي شوند (مازاد بر سهميه "مشترك دارنده گواهي" و تا سقف قدرت قراردادي)، اقدام نمايد.

8 - "شركت برق" موظف است نسبت به عدم شموليت "مشترك دارنده گواهي" به ميزان بار معادل "گواهي اوج" در برنامه مديريت مصرف بار "مديريت شبكه" و تحويل بار به ايشان به همان ميزان اقدام نمايد.

۹ - "شركت برق" موظف است علاوه بر معافيت از برنامه مديريت بار موضوع بندهاي فوق، نسبت به تسويه هزينه انرژي مصرفي "مشترك دارنده گواهي" به ميزان "گواهي اوج" بار ارائه شده در صورتحساب قبوض مشترك بر اساس بند (7- 3) و (7- 4) اقدام نمايد.

10 - "شركت برق" موظف است در صورت بيشتر بودن برق مصرفي يا ميزان مصرف اضافي "مشترك دارنده گواهي" از ميزان درخواست ارائه شده بابت تسويه قبض برق مصرفي يا تحويل برق، ميزان باقيمانده انرژي مصرفي را با توجه به رويه صدور صورتحساب و با احتساب بهاي انرژي و ساير موارد قانوني محاسبه و با لحاظ بند (7- 10) صادر نمايد.

11 - پرداخت هزينه هاي ترانزيت، آبونمان، تجاوز از قدرت (حسب مورد)، بهاي انرژي راكتيو (حسب مورد)، عوارض برق، ماليات بر ارزش افزوده و هزينه سوخت، تابع قوانين و مقررات مربوطه (از جمله بند (۱۵) "دستورالعمل اجرايي") بوده و "مشترك دارنده گواهي" به ميزان "گواهي" ارائه شده بابت تسويه قبض برق مصرفي يا تحويل برق، از پرداخت مابه التفاوت اجراي مقررات موضوع بند (5- 5- 1) اصلاحيه دستورالعمل توسعه مبادلات برق در بورس انرژي معاف مي باشد.

: در صورتي كه مشتركين رمزارزها درخواست اعمال "گواهي" را داشته باشند، "توانير" موظف است مابه­التفاوت تعرفه رمزارز تا حداكثر نرخ موضوع ماده (3) قانون مانع زدايي را دريافت نمايد.

12 - گواهي هاي بحراني صادره تا پيش از ابلاغ اين دستورالعمل به "گواهي اوج" تغيير مي كنند.

13 - خسارت عدم ايفاي تعهدات "توانير"، "مديريت شبكه" و "شركت برق" (از جمله عدم تسويه "گواهي" در قبوض برق و يا عدم شمول "گواهي اوج" در برنامه هاي مديريت مصرف بار "مديريت شبكه") براساس قوانين و مقررات پرداخت مي شود.

14 - "بورس"، "ساتبا" و "توانير" مكلف به ارائه گزارش هاي عملكرد اين دستورالعمل در دوره هاي سه ماهه به معاونت برنامه ريزي و اقتصادي وزارت نيرو مي باشند.

بازنگري اين دستورالعمل در صورت تغيير ضوابط و قوانين و يا بنابر ضرورت به پيشنهاد مشترك معاونت برنامه ريزي و اقتصادي وزارت نيرو و "ساتبا" و با تصويب و ابلاغ وزير نيرو بازنگري خواهد شد.

كنترل سند

صدور سند سند با ضوابط آيين نامه توليد، بهره برداري و بازنگري اسناد اداري مطابقت دارد. نام و نام خانوادگي كنترل كننده سند: مرتضي بخشايش سمت: مديركل دفتر مديريت بهره وري و نوسازي اداري مهر و امضاء

دريافت سند و كنترل هاي لازم نام سازمان: .................................... تاريخ دريافت سند:............................ سند از نظر شكلي (تعداد اوراق، خوانايي و ...) كامل است. سند در فرم هاي مربوطه ثبت گرديد. اسناد منسوخ يا بي اعتبار مرتبط ابطال گرديد. نام و نام خانوادگي كنترل كننده:....................................... سمت:........................................ مهر و امضاء

بهره برداري نام واحد سازماني:.................................................................................... دريافت سند: ................................... تاريخ: ...................................... خاتمه دوره اجرا: ............................. تاريخ:........................................ نام و نام خانوادگي دريافت كننده: ....................................... سمت:........................................ مهر و امضاء

ابطال سند اين سند در تاريخ: ............................................. به استناد ........................................................................................... ابطال گرديد. نام و نام خانوادگي ابطال كننده:.......................................... سمت:........................................ مهر و امضاء

گردآورندگان سند رديف نام و نام خانوادگي سمت 1 سيد مجيد ميري لاريمي مديركل دفتر اقتصاد، سرمايه گذاري و تنظيم مقررات بازار آب و برق وزارت نيرو 2 حميدرضا باقري معاون بازار برق شركت مديريت شبكه برق ايران 3 مسعود خاني مديركل دفتر تلفيق و اطلاعات مالي شركت توانير 4 بهروز احمدي حديد مديركل دفتر معاملات خارج از بازار شركت مديريت شبكه برق ايران 5 سالار آتش پر مديركل دفتر مهندسي و استانداردهاي فني ساتبا 6 سيدمهدي حسيني مديركل دفتر برنامه، بودجه و تنظيم مقررات ساتبا 7 زهره طايفي معاون دفتر اقتصاد، سرمايه گذاري و تنظيم مقررات بازار آب و برق وزارت نيرو 8 محمد احمدي معاون عمليات و نظارت بر بازار شركت بورس انرژي 9 مصطفي قاسمي رئيس گروه تنظيم مقررات بازار برق وزارت نيرو 10 نسيبه فروزان رئيس گروه ابزارهاي مالي برق شركت مديريت شبكه برق ايران 11 مرجان باقري رئيس گروه مهندسي، حمايت­ها و ضوابط فني ساتبا 12 آيدا صيادجو رئيس گروه تنظيم مقررات ساتبا 13 مونا وثوقي فرد رئيس گروه بازار بهينه­سازي انرژي و محيط زيست ساتبا 14 مرجان پورابراهيم كارشناس تنظيم مقررات ساتبا