رأي شماره هاي 2824 و 2825 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع قسمتي از بخشنامه شماره 8193/400ه - 1399/5/13 معاون درمان وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مبني بر اعطاي 50 امتياز به برخي از دستياران مشمول خدمات مورد تعهد در سال 1399 ابطال شد

شماره ۰۰۰۰۷۲۱– 20 /11 /1400 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس ھيأت مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمھوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي ھيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه هاي 14000997090 ۵ 81 ۲۸۲ 4 و 14000997090 ۵ 81 ۲۸۲۵ مورخ 28 /10 /1400 با موضوع « قسمتي از بخشنامه شماره ۸۱۹۳ /400 د ـ 13 / ۵ / ۱۳۹۹ معاون درمان وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مبني بر اعطاي ۵۰ امتياز به برخي از دستياران مشمول خدمات مورد تعهد در سال ۱۳۹۹ ابطال شد .» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد . مديركل ھيأت عمومي و ھيأتھاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يدالله اسمعيلي فرد تاريخ دادنامه : 28 / ۱۰ / ۱۴۰۰ شماره دادنامه : ۲۸۲۵ ـ ۲۸۲۴ شماره پرونده : ۰۰۰۳۴۰۸ و ۰۰۰۰۷۲۱ مرجع رسيدگي : هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكيان : آقايان وحيد كوزه گر آراني و محمدجواد رضائي موضوع شكايت و خواسته : ابطال قسمتي از بخشنامه شماره ۸۱۹۳ /400 د ـ 13 / ۵ / ۱۳۹۹ معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي گردش كار : شاكيان به موجب دادخواست‌ هاي جداگانه‌ اي ابطال قسمتي از بخشنامه شماره ۸۱۹۳ /400 د ـ 13 / ۵ / ۱۳۹۹ معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي را خواستار شده‌ اند و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده ‌اند كه : الف ـ متن دادخواست آقاي وحيد كوزه گر آراني : " احتراماً اينجانب از فارغ التحصيلان رشته بيهوشي در سال ۱۳۹۹ مي‌ باشم و لذا در طرح اين دعوا ذيسمت و ذينفع هستم لذا مستنداً به ماده ۱۱ قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري كه مقرر مي ‌دارد در صورتي كه تصميمات و اقـدامات موضوع شكايت سازمـان دولتي موجب تضييع حقوق اشخـاص شده باشد شعب رسيدگي‌ كننده ديوان حكم بر نقض و لغو اثر از تصميم و اقدام مورد شكايت صادر مي‌ نمايد لذا تقاضاي رسيدگي و صدور حكم به شرح خواسته‌ هاي مطروحه و توضيحات ذيل را دارم . به طوري كه استحضار داريد آزمون بورد تخصصي رشته‌ هاي پزشكي و نحوه برگزاري ـ اعلام نتايج كتبي و شفاهي آن و نحوه تعيين ۵ درصد و ۱۰ درصد اول آزمون رشته بيهوشي كه موثر در تعيين محل اجراي طرح مي ‌باشد يكي از مهمترين آزمونهاي شاخه پزشكي و تاثير گذار در سرنوشت قبول شدگان اين آزمون است به نحوي كه اگر در نحوه برگزاري، نحوه آزمون شفاهي و نحوه امتياز دهي و تعيين ضوابط خلق الساعه و اعمال سليقه شخصي و يا اقداماتي خارج از عرف و ضوابط قانوني و امتيازدهي فعله‌ اي بدون وجود ضوابط خاص عمل گردد نتيجه آزمون ـ سرنوشت فارغ ‌التحصيلان و نحوه مشمول ۵ درصد و ۱۰ درصد اول رشته بيهوشي كه حق استفاده از مزاياي قانوني درصدهاي مذكور را در تعيين محل اجراي طرح و عضويت در هيأت علمي دانشگاه و حتي پذيرش آسانتر در مرحله بالاتر آزمون ‌هاي تخصصي را دارند و نتيجتاً نحوه تعيين و تخصيص محل اجراي طرح تغيير كرده و حقوق اشخاص شركت ‌كننده در آزمون رشته بيهوشي ناعادلانه تضييع مي‌ گردد . از آنجا كه وزارت طرف شكايت در سال ۱۳۹۹ به بهانه شيوع بيماري كرونا مبادرت به برگزاري آزمون بورد تخصصي به صورت متفاوت با سالهاي قبل نموده است و مالاً نتيجه آزمون رشته بيهوشي بدون اعلام نمرات شفاهي شركت كنندگان انتشار يافته است و با صدور مصوبه ‌اي بدون داشتن ضوابط عادلانه به برخي از قبول شدگان بدون استحقاق علمي خاص تا ۵۰ نمره ( امتياز ) اضافه‌ تر از استحقاق آنان جهت اولويت انتخاب محل طرح اعطاء شده در حالي كه قبل از آزمون اعلام شده بود كساني كه در طرح اضطرار شركت نمايند صرفاً در آزمون شفاهي بورد تخصصي بيهوشي به عنوان تشويقي داراي امتياز مي ‌باشند . اما اينك بعد از برگزاري آزمون به آنان نمره اضافي اختصاص يافته و باعث برهم خوردن تعادل نمرات شركت كنندگان و به نوعي ( عقاب بلابيان ) براي كساني كه در طرح داوطلبانه شركت نكرده ‌اند شده است و حتي جالب ‌تر اينكه برخي از اين داوطلبين حتي تا مهر ماه ۱۳۹۹ به طرح مذكور اعزام نشده ولي از ۵۰ امتياز بهره برده ‌اند و متاسفانه در آزمون بورد رشته بيهوشي نيز نمره به آنها اضافه شده كه خواهان لغو اين اقدام هستيم زيرا از امتياز ۵۰ نمره‌ اي ناعادلانه برخوردار شده‌ اند كه مصداق بارز دارا شدن ناعادلانه در حقوق مدني است . مسلماً اگر همگي شركت كنندگان در آزمون از تخصيص نمره اضافي بعد از آزمون براي داوطلبين رشته بيهوشي آگاهي داشتند رغبت و امكان شركت داوطلبان بيشتري از جمله اينجانب فراهم مي‌ گرديد از طرفي در اين آزمون نمره اختصاص يافته براي مقاله و پايان نامه و طرح اضطراري و نمره حضور در مناطق و بيمارستانهاي كرونايي از قبل شفاف اعلام نشده و باعث گرديده است دست اساتيد در گروه‌ هاي آموزشي براي تعيين نمرات اشخاص خاص بدون ضابطه قانوني و يا تعريف شده باز و زمينه بخشش نمرات فاقد مبنا براي بعضي فراهم گردد . لذا حقوق اينجانب و تعداد ديگري از هم دوره اي‌ هاي اينجانب در رشته بيهوشي به شدت تضييع گرديده است واز آنجا كه اعلام قبولي شركت ‌كنندگان در آزمون بورد تخصصي و سپس بارگزاري طرح اضطراري بدون تعيين ميزان تاثير نمره پايان نامه ـ نمره مقاله ـ تعيين قبلي امتياز حضور در مناطق و بيمارستانهاي مورد پذيرش بيماران كرونايي و غيره صورت گرفته است و باعث شده تا عدالت در تعيين محل طرح ها براي جا به جايي و تخصيص محل براي قبول ‌شدگان آزمون رشته بيهوشي برهم خورده و دست برخي اساتيد و مديران در تخصيص نمرات اضافي و نا مرسوم براي برخي اشخاص باز گردد كه مسلماً اين امر مورد نظر قانونگذار در قانون اساسي نبوده و مصداق ماده ۳۰۱ قانون مدني مي ‌باشد . لذا تقاضاي رسيدگي و صدور حكم بر الزام وزارت طرف شكايت به ارائه نمرات شفاهي آزمون بورد تخصصي رشته بيهوشي سال ۱۳۹۹ و لغو مصوبـه طرح اضطراري در مورد اعطاي ۵۰ امتياز اضافي به داوطلبين طـرح مـذكور و لغو نمـرات اختصاص يافته طرح اضطراري و مقاله و پايان نامه كه قبلاً به طور شفاف تعيين و اعلام نشده بود و نيز لغو نتيجه ۵ درصد و ۱۰ درصد اول آزمون بورد تخصصي رشته بيهوشي و بازنگري صحيح آن با وصفي كه اين درصدها خارج از ضوابط متعارف سالهاي قبل و غيرعادلانه انجام شده است و دستور بازنگري مجدد در نتايج ۵ درصد و ۱۰ درصد اول مذكور بازنگري در نمرات قبول شدگان بورد تخصصي رشته بيهوشي به شرح تقديمي مورد استدعاست . " ب ـ متن دادخواست آقاي محمدجواد رضايي : " به موجب دو بخشنامه به شماره‌ هاي 400 / ۱۹۹۷ د ـ ۵ / ۲ / ۱۳۹۷ و ۳۷۶ /100 ـ ۵ / ۶ / ۱۳۹۵ مقرر بوده خدمت پزشكاني كه متعهد خدمت به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعهد آزاد مي ‌باشند و يا از سهميه خانمها در پذيرش دوره دستياري استفاده نموده‌ اند ( موضوع بخشنامه شماره 100 / ۱۱۱۲ ـ 19 / ۱۰ / ۱۳۹۶ مقام وزارت ) به ميزان بيست درصد كاهش يابد كه متاسفانه بدون هيچ توجيه قانوني و منطقي به موجب بخشنامه / دستورالعمل شماره ۸۱۹۳ /400 د ـ 13 / ۵ / ۱۳۹۹ معاونت درمان وزارت بهداشت اين طرح لغو گرديده است . حال تقاضا داريم با عنايت به پاسخ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مبني بر فروكش كردن كوويد و خستگي مضاعف فارغ التحصيلان ۱۳۹۹ كه از سال گذشته بي وقفه و بدون استراحت اشتغال به خدمت شبانه روزي داشته و با لحاظ اين نكته كه بعضي فارغ التحصيلان ۱۳۹۹ كه « مشمول طرح اضطرار » بوده و به صورت داوطلبانه از شهريور ۱۳۹۹ شروع به فعاليت نموده و تاكنون نيروهاي مشمول طرح جديد حضور نيافته و با حضور ايشان تغيير و تجديدنظر در تصميمات ضروري و الزامي مي ‌نمايد، از طرفي با اجراي طرح واكسيناسيون سراسري و موثر از شدت كوويد كاسته شده و شرايط فعلي جامعه حاكي از عدم بروز پيك جدي كروناست تقاضاي صدور حكم به شرح ستون خواسته و بدواً صدور دستور موقت مبني بر جلوگيري از لغو طرح كاهش ۲۰ درصدي خدمات پزشكان متعهد خدمت به وزارت متبوع ( تعهد آزاد يا استفاده از سهميه خانمها در پذيرش دوره دستياري ورودي سال ۱۳۹۵ ) استفاده نموده اند، دارم . ساير دلايل : ۱ـ تفاوت مدت زمان طرح در دو حالت اجرا و توقف بخشنامه براي برخي پزشكان مورد بحث اين بخشنامه كه به ۸ ماه مي ‌رسد و با توجه به عدم ادامه تحصيل اين پزشكان، عدم توقف آن موجب ماندگاري بيشتر از مدت مقرر شده در ابتداي زمان تحصيل، عدم اجازه جهت عضويت در هيأت علمي دانشگاه ها و عدم اجازه جهت تاسيس مطب مي ‌شود . ۲ـ با توجه به اينكه رسيدگي كامل به پرونده ممكن است در ديوان عدالت اداري تا دو سال نيز به طول بينجامد، در صورت عدم صدور رأي مبني بر توقف بخشنامه فوق ممكن است تعهد اين پزشكان به پايان رسيده و رأي نهايي حتي در صورتي كه به نفع پزشكان صادر شود، عملاً با توجه به پايان زمان طرح ايشان بي فايده و بلااثر خواهد بود . ۳ـ عدم توقف بخشنامه فوق عملاً مدت زمان طرح اين پزشكان را افزايش داده كه علاوه بر دوري از خانواده و بعد مسافت و مشكلات متعاقب آن با توجه به تفاوت حقوق و مزاياي دريافتي پزشكان در زمان طرح و پس از آن متحمل خسارت مالي جبران ناپذيري مي ‌شوند . " متن بخشنامه مورد شكايت به شرح زير است : " رييس محترم دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني سراسر كشور با سلام و احترام با عنايت به شيوع بيماري كوويد ۱۹، روند بيماري در كشور و كمبود نيروي تخصصي در مراكز درماني كشور و از سويي فرسايش نيروي انساني متخصص و ضرورت تسريع در توزيع پزشكان متعهد خدمت جهت حمايت و كمك به نظام درمان، كليه دستياران سال آخر جهت تعيين محل خدمات مورد تعهد ملزم به رعايت مفاد ذيل مي ‌باشند . لذا مقتضي است در اسرع وقت نسبت به اطلاع ‌رساني به كليه دستياران سال آخر آن دانشگاه اقدام لازم صورت پذيرد : ۱ـ كليه دستياران سال آخر جهت انجام تعهدات خدمت موظف به انتخاب محل در سامانه تعيين محل خدمت پزشكان متخصص از تاريخ ۲۰ مرداد لغايت ۲۷ مرداد ( به جز مشمولين خدمت مقدس سربازي و متعهدين خاص ) مي‌ باشند . لازم به ذكر است زمان اعلام شده به هيچ وجه قابل تمديد نمي ‌باشد . ۲ـ در صورتي كه دستياران سال آخر نسبت به انتخاب محل اقدام ننموده يا بصورت ناقص تعيين محل نمايند . رأساً بدون محاسبه امتياز توسط سامانه، تعيين محل خواهند گرديد و هيچ گونه اعتراضي پذيرفته نخواهد بود . ۳ـ در صورت عدم ثبت نام دستياران سال آخر در سامانه تعيين محل خدمت پزشكان متخصص و يا عدم تحويل مدارك به معاونت درمان دانشگاه محل تحصيل، معاونت درمان وزارت متبوع رأساً نسبت به تعيين محل اقدام خواهد نمود و هيچ گونه اعتراضي قابل پذيرش نخواهد بود . ۴ـ صدور احكام جهت دانشگاه ؍ دانشكده‌ هاي علوم پزشكي توسط معاونت درمان وزارت متبوع انجام خواهد پذيرفت . ۵ـ حسب ضرورت و نياز مبرم مراكز درماني كشور به نيروي تخصصي باليني، دستياران سال آخر رشته‌ هاي تخصصي در صورت شروع به كار حداكثر ظرف مدت يك هفته پس از تاريخ صدور ابلاغ معاونت درمان وزارت بهداشت از مزاياي ذيل بهره ‌مند خواهند شد : ـ مدت اشتغال از زمان صدور ابلاغ به عنوان خدمات مورد تعهد محاسبه خواهد شد و حقوق و مزاياي آن تابع مقررات متخصصين متعهد خدمت مي ‌باشد . ـ مدت خدمات مورد تعهد از زمان صدور ابلاغ تا اول آبان ماه سال جاري به صورت منطقه خاص محاسبه خواهد گرديد . ـ لازم به توضيح است در صورتيكه متقاضي، گزينه شروع به كار حداكثر ظرف يك هفته پس از صدور ابلاغ را انتخاب نمايد در امتيازات مكتسبه جهت انتخاب محل ۵۰ امتياز به ايشان تخصيص خواهد يافت كه اين امر منجر به تغيير محسوس در محل انتخابي محل مورد تعهد ايجاد خواهد نمود . تذكر۱ : در صورتي كه گزينه مربوطه انتخاب و امتياز جهت تعيين محل لحاظ گردد، لكن متخصص از شروع به كار در موعد مقرر امتناع ورزد ابلاغ صادره لغو و بلااثر گرديده و معاونت درمان وزارت بهداشت رأساً نسبت به تعيين محل جديد ايشان در مناطق مورد نياز كشور اقدام خواهد نمود و متقاضي از امتياز مكتسبه محروم مي ‌گردد . تذكر۲ : سهميه مازاد مناطق محروم قانون برقراري عدالت آموزشي و متعهدين بهره ‌مند از سهميه مأموريت آموزشي از امتيازات فوق الذكر مستثني و تابع قوانين و ضوابط مربوطه مي ‌باشند . ۶ـ در توزيع سال جاري كاهش بيست درصد مدت خدمات مورد تعهد در رشته‌ هاي تخصصي داخلي عفوني ـ روانپزشكي ـ طب فيزيك و توانبخشي ـ راديوتراپي ـ پزشكي هسته‌ اي ـ كودكان از مشمولين خدمات مورد تعهد سال ۹۹ به بعد لغو و بلااثر مي‌ گردد . ۷ . - با توجه به تسريع در توزيع متعهدين خدمت، نمره آزمون دانشنامه و امتياز بورد تخصصي در امتيازات لحاظ نخواهد شد . ـ معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي " در پاسخ به شكايت مذكور، سرپرست اداره كل حقوقي و تنظيم مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به موجب لايحه شماره ۱۸۳۰ /107 ـ 29 / ۸ / ۱۴۰۰ توضيح داده است كه : " ۱ـ به موجب قانون تشكيلات و وظايف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مصوب سال ۱۳۶۷ تدوين و ارائه سياست ها، تعيين خط مشي ها و نيز برنامه ريزي براي فعاليت ‌ هاي مربوط به تربيت نيروي انساني گروه پزشكي و تأمين بهداشت عمومي و ارتقاي سطح آن از طريق اجراي برنامه‌ هاي بهداشتي و برنامه ريزي به منظور توزيع متناسب و عادلانه نيروي انساني و ساير امكانات ( آموزش پزشكي و تسهيلات بهداشتي ـ درماني ) كشور با تأكيد بر اولوليت برنامه‌ هاي بهداشتي و رفع نياز مناطق محروم و نيازمند، بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي ‌باشد و برابر بند ( الف ) ماده ۷۲ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، در اجراي سياست ‌ هاي كلي سلامت، توليت نظام سلامت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تمركز گرديده است و كليه اشخاص حقيقي و حقوقي اعم از دولتي و غيردولتي، از جمله ارائه كنندگان خدمات سلامت موظفند از خط مشي و سياست ‌ هاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تبعيت كنند . ۲ـ همچنين به موجب بند ۷ ـ ۱ سياست ‌ هاي كلي سلامت توليت نظام سلامت شامل سياست گذاري‌ هاي اجرايي، برنامه ريزي ‌هاي راهبردي، ارزشيابي و نظارت بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي ‌باشد . نظر به شيوع و همه گيري بيماري كويد ۱۹، روند افزايشي و بسيار گسترشي اين بيماري در كشور، ضرورت اقدام عاجل براي به كارگيري حداكثر ظرفيت نيروي انساني براي مقابله و مهار اين بيماري، كمبود نيروي تخصصي در مراكز درماني كشور و از سويي فرسايش نيروي انساني متخصص و ضرورت تسريع در توزيع پزشكان متعهد خدمت براي حمايت و كمك به نظام درمان، ايجاد فضاي انگيزشي براي حضور داوطلبين متخصص در خط مقدم مبارزه و مقابله با اين بيماري خطرناك و مسري، و با عنايت به ضوابط و مقررات فوق الاشعار و اين كه تعيين محل خدمت متخصصين در حيطه اختيارات اين وزارتخانه مي ‌باشد؛ تصميمات ذيل از سوي وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ابلاغ گرديد و طي نامه شماره ۸۱۹۳ /400 د ـ 13 / ۵ / ۱۳۹۹ معاونت درمان ابلاغ شده است : ـ حسب ضرورت و نياز مبرم مراكز درماني كشور به نيروي تخصصي كليه دستياران سال آخر جهت انجام تعهدات موظف به انتخاب محل در سامانه تعيين محل خدمت پزشكان متخصص از تاريخ ۲۰ مرداد لغايت ۲۷ مرداد ( به جز مشمولين خدمت مقدس سربازي و متعهدين خاص ) گرديدند . دستياران سال آخر منوط به شروع به كار حداكثر ظرف يك هفته پس از تاريخ صدور ابلاغ معاونت درمان وزارت متبوع، از مزاياي ذيل بهره‌مند گرديده ‌ اند : ـ مدت اشتغال از زمان صدور ابلاغ به عنوان خدمات مورد تعهد محاسبه خواهد شد و حقوق و مزاياي آن تابع مقررات متخصصين متعهد خدمت مي ‌باشد . ـ مدت خدمات مورد تعهد از زمان صدور ابلاغ تا اول آبان ماه سال ۱۳۹۹ به صورت منطقه خاص محاسبه خواهد گرديد . ـ ۵۰ امتياز به مجموع امتيازات مكتسبه جهت متقاضيان شروع به كار طبق ضوابط ابلاغي معاونت درمان وزارت متبوع تخصيص داده شد . ـ لازم به ذكر است سهميه مازاد مناطق محروم قانون برقراري عدالت آموزشي و متعهدين بهره ‌مند از سهميه مأموريت آموزشي از امتيازات فوق‌ الذكر مستثني و تابع قوانين و ضوابط مربوطه مي ‌باشند . " هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 28 / ۱۰ / ۱۴۰۰ با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است . رأي هيأت عمومي با توجه به اينكه اعطاي ۵۰ امتياز به برخي از دستياران مشمول خدمات مورد تعهد در سال ۱۳۹۹ كه برمبناي بخشنامه شماره ۸۱۹۳ /400 د ـ 13 / ۵ / ۱۳۹۹ معاون درمان وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي صورت گرفته، منجر به تغيير در محل انتخابي انجام تعهدات خدمت ساير متقاضيان و در نتيجه عدم پذيرش آنان در اولويت ‌ هاي انتخابي بالاتر شده و اين امتياز در آزمون دانشنامه تخصصي سال ۱۳۹۹ رشته بيهوشي منشأ اثر بوده و مـوجب تغيير در امتيـازات مكتسبه داوطلبان و به تبع آن تغيير در رتبه آنها در آزمون مزبور شده است، بنابراين از مصاديق اعمال تبعيض ناروا است و به دليل مغايرت با بند ۹ اصل سوم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و خروج مقام صادركننده آن از حدود اختيارات خود، مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال مي ‌شود . رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري