رأي شماره 3055613 هيأت تخصصي اداري و امور عمومي ديوان عدالت اداري در خصوص رد شكايت ابطال تبصره 1 ماده 7 آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي هيأت وزيران مورخ 1392/8/29

هيأت تخصصي اداري و امور عمومي * شماره پــرونـــده: هـ ت/ 0200021 شماره دادنامه سيلور: 140231390003055613 تاريخ: 1402/11/24 * شاكي: آقاي اميرحسين مهاجرنيا *طرف شكايت: نهاد رياست جمهوري *موضوع شكايت و خواسته: ابطال تبصره 1 ماده 7 آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي هيأت وزيران مورخ 1392/8/29 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاكي دادخواستي به طرفيت نهاد رياست جمهوري به خواسته فوق الذكر به ديوان عدالت اداري تقديم كرده كه به هيأت عمومي ارجاع شده است متن مقرره مورد شكايت به قرار زير مي باشد: آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي هيأت وزيران مورخ 1392/8/29 ماده7ـ معافيت تحصيلي دانشجويان انصرافي، در صورتي كه تا يك سال پس از تاريخ انصراف، در مقطع يا رشته يا دانشگاه جديد يا يك حوزه علميه پذيرفته شوند، در طول مدت تحصيل در مقاطع دانشگاهي (از ديپلم تا دكتراي تخصصي) مشروط به اينكه انصراف، در مدت سنوات مجاز موضوع تبصره (1) ماده (33) قانون صورت گرفته باشد، فقط يك بار قابل تمديد است كه در اين صورت، مدت تحصيل قبلي جزو سنوات تحصيلي جديد محسوب نخواهد شد. تبصره1ـ دانشجويان انصرافي كه با يك مقطع تحصيلي پايين تر فارغ التحصيل مي شوند در شمول اين ماده قرار ندارند و ادامه تحصيل آنان در مقطع بالاتر به شرط رعايت سقف مجاز سنوات تحصيل موضوع اين ماده در مقطع قبلي، از نظر معافيت تحصيلي بلامانع است. *دلايل شاكي براي ابطال مقرره مورد شكايت: دانشجويان و طلاب آقا كه خدمت سربازي را پشت سر نگذاشته اند در مقاطع تحصيلي مختلف پس از انصراف، فارغ التحصيلي، اخراج و ترك تحصيل موظف هستند نهايتاً پس از يك سال خود را به سازمان نظام وظيفه عمومي معرفي كنند. در اين بين اگر دانشجويان انصرافي كه به عنوان مثال در مقطع كارشناسي پيوسته مشغول به تحصيل بوده مدرك معادل دريافت نكنند و يا فارغ التحصيلان كارشناسي پيوسته و يا دانشجويان اخراجي و ترك تحصيل كه با بازگشت به تحصيل آنها موافقت شده و پس از آن انصراف داده و مدرك معادل دريافت نكرده اند نهايتاً مي توانند پس از يك سال از تاريخ فارغ التحصيلي يا انصراف در صورتي كه در دانشگاهي مشغول به تحصيل شوند درخواست صدور معافيت تحصيلي بدهند در تبصره 1 ماده 7 آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي آمده است كه اگر شخصي درخواست انصراف دهد و با مدرك پايين تر فارغ التحصيل شود به عنوان مثال در مقطع كارشناسي پيوسته قبول شده باشد و قبل از اتمام سنوات مجاز (5) سال انصراف دهد در صورتي كه درخواست صدور مدرك معادل كند و يا به تشخيص كميسيون موارد خاص با مدرك كارداني پيوسته فارغ التحصيل شود اجازه تحصيل ندارد در صورتي كه اگر شخص درخواست اين موضوع را ندهد مي تواند ادامه تحصيل دهد. بنابراين اگر به اشخاصي كه مدرك معادل دريافت كرده اند اجازه ادامه تحصيل داده شود اين امر مفيد به حال جامعه و در راستاي بند 9 اصل 3 قانون اساسي و ماده 1 قانون تأمين وسايل و امكانات تحصيل اطفال و جوانان ايراني است؛ * در پاسخ به شكايت مذكور، معاون امور حقوقـي دولت به موجب لايحـه شماره 48613/196313 مورخ 1401/10/25 به طور خلاصه توضيح داده است كه: بر اساس دادنامه شماره 221 مورخ 1400/5/4 هيأت تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي ديوان عدالت اداري، ماده 7 آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي مصوب سال 1392 هيأت وزيران و تبصره هاي ذيل آن، در مقام تبيين قانون خدمت وظيفه عمومي بوده و با بيان مهلت زماني انصراف، شرايط تمديد معافيت تحصيلي دانشجويان انصرافي را مشخص كرده و فراتر از حكم قانون نيست؛ *پرونده كلاسه هـ ت/ 0200021 با موضوع "ابطال تبصره 1 ماده 7 آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي هيأت وزيران مورخ 1392/8/29 "در جلسه هيأت تخصصي اداري و امور عمومي مطرح و به شرح آتي رأي صادر گرديد: رأي هيأت تخصصي اداري و امور عمومي ديوان عدالت اداري به موجب ماده (35) قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب سال 1363 با اصلاحات بعدي: «مشمولين ديپلم كه حداكثر يك سال پس از فراغت از تحصيل در يكي از دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي داخل كشور كه مورد تأييد وزارتخانه هاي علوم و بهداشت مي باشند پذيرفته شوند تا زماني كه وفق تبصره (1) ماده (33) به تحصيل اشتغال دارند، مي توانند مشروط به اينكه داراي غيبت غيرموجه نباشند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند. اين معافيت براي هر مقطع فقط يك بار داده مي شود. همچنين بر اساس تبصره 1 (الحاقي 1390/8/22) «معافيت تحصيلي دانشجويان انصرافي در طول مدت تحصيل فقط يك بار قابل تمديد است». بنابراين قانونگذار به صورت استثنايي جواز تمديد معافيت تحصيلي را صرفاً يك بار در طول مدت تحصيل داده است؛ ماده (7) آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي مصوب سال 1392 هيأت وزيران و تبصره هاي ذيل آن نيز در مقام تبيين قانون مذكور بوده و با بيان مهلت زماني انصراف، شرايط تمديد معافيت تحصيلي دانشجويان انصرافي را مشخص كرده و از اين رو واجد حكمي فراتر از قانون نيست در نتيجه بر مبناي ماده (35) قانون مزبور و ماده (7) آيين نامه اجرايي معافيت تحصيلي، استفاده از معافيت تحصيلي توسط دانشجويان انصرافي صرفاً براي يك مرتبه در طول مدت تحصيل امكان پذير است و عبارت «در طول مدت تحصيل» دلالتي بر استفاده دانشجويان انصرافي از معافيت تحصيلي در هر مقطع تحصيلي ندارد و اين معني در دادنامه شماره 221 مورخ 1400/5/4 هيأت محترم تخصصي فرهنگي، آموزشي و پزشكي ديوان عدالت اداري نيز تصريح شده است در نتيجه مقرره مورد شكايت مغايرتي با قانون ندارد و مستنداً به بند «ب» ماده 84 قانون ديوان عدالت اداري با آخرين اصلاحات و الحاقات بعدي مصوب سال 1402، رأي به رد شكايت صادر مي شود؛ اين رأي ظرف بيست روز از تاريخ صدور، از سوي رئيس ارزشمند يا ده نفر از قضات گرانقدر ديوان عدالت اداري قابل اعتراض است. رئيس هيأت تخصصي اداري و امور عمومي ديوان عدالت اداري ـ زين العابدين تقوي