قانون اجازه مبادله قرارداد اقامت وتجارت وبحر پيمايي منعقده بين دولتين ايران واتحاد جماهير شوروي

مجلس شوراي ملي قرارداد اقامت و تجارت و بحرپيمائي مشتمل بر بيست ماده و يك پروتكل اختتاميه و يازده مراسله را كه در تاريخ4 ابانماه 1310 بين دولتين ايران و اتحاد جماهير شوروي بامضاء رسيده است تصويب و اجازه مبادله نسخ صحه شده ان را بدولت ميدهد. اين قانون كه مشتمل بر يك ماده و متن قرارداد اقامت و تجارت و بحرپيمائي و پروتكل و مراسلات ضميمه ان است در جلسه دهم اسفند ماه يكهزار‌و سيصد و ده شمسي بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد. ‌رئيس مجلس شوراي ملي - دادگر

قرارداد اقامت و تجارت و بحرپيمائي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ‌اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران از يكطرف. ‌و كميته اجرائيه جماهير شوروي از طرف ديكر ‌نظر باينكه مايلند شرايط مسافرت و توقف و اقامت اتباع ايران را در جماهير شوروي سوسياليستي و اتباع جماهير شوروي را در ايران تنظيم و‌عمليات اقتصادي و روابط تجارتي بين مملكتين را توسعه دهند تصميم بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت نموده و براي اين مقصود اختيارداران خود را‌معين نمودند. ‌اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران: ‌جناب اشرف اقاي ميرزا محمدعلي‌خان فروغي وزير امور خارجه. ‌كميته اجرائيه مركزي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ‌اقاي م.پطرووسكي سفير فوق‌العاده و نماينده مختار اتحاد جماهير شوروي در ايران. مشاراليهما بعد از مبادله اختيارنامهاي خود كه در كمال صحت و‌اعتبار بوده در مقررات ذيل موافقت حاصل نمودند

اتباع هر يك از طرفين متعاهدين حق خواهند داشت ازادانه وارد خاك طرف متعاهد ديكر شده در انجا اقامت و مسافرت نموده و از آنجا ‌مراجعت كنند بشرط اينكه قوانين و نظامات جاريه ان مملكت را رعايت نمايند. ‌و از اين حيث در هيچ مورد حالا و مآلا نامساعدتر از رفتاري كه با اتباع دولت كاملة الوداد ميشود با آنها نخواهد شد. ‌مقررات اين ماده نه بنظاماتي كه در امر تذكره فعلا مجري و يا در آتيه مجري خواهد بود خلل ميرساند و نه مانع از اين حق طرفين متعاهدين است كه‌در هر مورد مقرراتي براي تنظيم يا منع مهاجرت در خاك خود وضع نمايند مشروط باينكه نظامات و مقررات مزبوره نسبت باتباع كليه ممالك ديكر‌مجري باشد. ‌و نيز مقررات اين ماده مانع حق هيچيك از طرفين متعاهدين نخواهد بود كه نسبت بافراد اتباع طرف ديكر براي منع اقامت و توقف آنها در خاك خود ‌بموجب تصميم قضايي و يا از لحاظ حفظ امنيت داخلي و يا خارجي مملكت اقدامات بنمايند

اتباع هر يك از طرفين متعاهدين در مدت توقف در خاك طرف متعاهد ديكر چه در موقع صلح و چه در موقع جنگ از هر گونه خدمت نظامي‌ اجباري و يا كشوري معاف خواهند بود وليكن در موقع بروز بليات طبيعي ميتوان آنها را بكار واداشت اتباع مزبور از هر قسم ماليات نقدي يا جنسي ‌كه بجاي خدمت نظامي يا كشوري وضع شده باشد و نيز از تحميل هر قسم قرضه اجباري معاف خواهند بود. ‌بطوركلي راجع بهر نوع تعهداتي كه هريك از طرفين متعاهدين باتباع خارجه مقيمين خاك خود تحميل مينمايند يا معافيت‌هائي كه از اين بابت ‌منظور ميدارند اتباع طرف متعاهد ديكر وضعيتي نامساعدتر از وضعيت فعلي و يا آتي اتباع دولت كاملة‌الوداد نخواهند داشت.

اتباع هر يك از طرفين متعاهدين از حيث تحصيل و تصرف هر كونه اموال و استفاده از انها و رعايت حقوق مربوطه بان و همچنين در مورد‌سلب مالكيت و مصادره اموال داراي كليه حقوق اتباع دولت كاملةالوداد خواهند بود.

اتباع هر يك از طرفين متعاهدين در خاك طرف متعاهد ديكر بشرط رعايت قوانين و نظامات مملكتي حق دارند مثل اهل آن مملكت بهر‌تجارت و صنعت يا حرفه كه بطورعموم قانونا مجاز بوده و براي كليه اتباع خارجه ممنوع نيست اشتغال ورزند از اين لحاظ مشاراليهم وضعيتي دون‌ وضعيت اتباع دولت كاملةالوداد نخواهند داشت.

اتباع هر يك از طرفين متعاهدين كه در خاك طرف متعاهد ديكر اقامت داشته باشند تابع قضاوت مملكت متوقف فيها خواهند بود. ‌اتباع هر يك از طرفين متعاهدين مثل اتباع داخله حق دارند آزادانه بكليه محاكم از هر درجه براي احقاق و دفاع حقوق خود مراجعه نمايند و هيچ وقت‌از اين حيث وضعيتي نامساعدتر از وضعيت اتباع دولت كاملة‌الوداد نخواهند داشت ‌اتباع هر يك از طرفين متعاهدين در خاك طرف متعاهد ديكر ميتوانند در موقعي كه بمحاكم مملكت متوقف‌ فيها براي دفاع حق خود مراجعه‌مي نمايند براي خود وكيل امور و وكيل مرافعه و نمايندگان از بين اشخاصيكه براي اشتغال باين مشاغل پذيرفته ميشوند با متابعت از قوانين و‌نظامات مملكتي انتخاب نمايند. ‌اتباع مزبور از حيث معافيت از وجه‌الضمانه قبلي براي مخارج محاكمه و تسهيلاتي كه باشخاص بي‌بضاعت اعطاء ميشود وضعيتي نامساعدتر از‌وضعيت اتباع داخله و اتباع دولت كاملة‌الوداد نخواهند داشت.

اختراعات و علائم صنعتي و تجارتي و مسطوره‌ها و نمونه‌هاي صنعتي متعلق باتباع يكي از طرفين متعاهدين در خاك طرف متعاهد ديكر بر‌طبق قوانين و نظامات داخلي در تحت حمايت گرفته خواهند شد. اتباع هر يك از طرفين متعاهدين در خاك طرف متعاهد ديكر راجع باختراعات و‌علائم صنعتي و تجارتي و مسطوره‌ها و نمونه‌هاي صنعتي و همچنين حمايت در مقابل رقابت مكارانه از همان حقوقي بهره‌مند خواهند شد كه اتباع‌داخله و اتباع دولت كاملةالوداد فعلا بهره‌مند بوده و يا در آتيه بهره‌مند خواهند بود

طرفين متعاهدين موافقت دارند كه در اسرع اوقات ممكنه راجع باحوال شخصيه و حمايت مالكيت صنعتي و مبارزه با قاچاق و حفظ‌ حيوانات و نباتات از امراض يا حشرات موذيه و همينطور راجع بحكميت در امور حقوقي و تعاون و قضائي قراردادهاي مخصوصي بين مملكتين ‌منعقد نمايند.

1 - براي هر نوع شركتهاي تجارتي و موسسات ديكر اقتصادي ايراني كه بر طبق قوانين مملكتي در ايران تاسيس شده‌اند وجود حقوقي و‌اهليت و حق ترافع در محاكم در خاك اتحاد جماهير شوروي شناخته خواهد شد. ‌شركتهاي مزبوره مانعي نخواهند داشت كه در خاك مزبور بعمليات خود اشتغال ورزند ولي البته حقوق آنها در باب معاملات و خود آن معاملات تابع‌قوانين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ترتيب تشكيل و اساسنامه انها تابع قوانين ايران مي‌باشد- با شركتهاي مزبوره در خاك اتحاد جماهير‌شوروي از هر حيث مثل شركتهاي تجارتي و موسسات ديكر اقتصادي دولت كاملة‌الوداد رفتار خواهد شد. 2 - براي شركت هاي تجارتي و موسسات ديكر اقتصادي اتحاد جماهير شوروي كه بر طبق قوانين مملكتي جماهير شوروي در انجا تشكيل شده باشند‌ همچنين براي شركتها و موسساتي كه با سرمايه دولتي تاسيس گرديده باشد وجود حقوقي و اهليت و حق ترافع در محاكم در ايران شناخته خواهد شد‌ شركتهاي مزبوره مانعي نخواهند داشت در خاك ايران بعمليات خود اشتغال ورزند ولي البته حقوق انها در باب معاملات و خود ان معاملات تابع‌قوانين ايران و ترتيب تاسيس و اساسنامه انها تابع قوانين شوروي ميباشد با شركتهاي مزبوره در خاك ايران از هر حيث مثل شركتهاي تجارتي و‌موسسات ديكر اقتصادي دولت كاملة‌الوداد رفتار خواهد شد. 3 - مقررات مواد 2 الي 6 اين قرارداد متقابلة شامل شركتهاي تجارتي و موسسات ديكر اقتصادي طرفين متعاهدين كه در بند 1 و 2 اين ماده ذكر شده‌ خواهد بود. 4 - تجار و شركتهاي تجارتي و موسسات اقتصادي اتحاد جماهير شوروي در ايران و تجار و شركتهاي تجارتي و موسسات اقتصادي ايران در اتحاد جماهير‌شوروي ميتوانند با شرايط مقرره در نظامات گمركي مملكتي در نقاطي كه اشتغال بعمليات تجارتي مينمايند چنانچه انجا ادارات گمركي وجود‌ داشته باشد انبارهائي داشته باشند كه مال‌التجاره‌هاي خود را انجا بگذارند و تا موقع خروج مال‌التجاره‌هاي مزبور از انبار از عوارض گمركي موقتا معاف‌ باشند. 5 - ولي مسلم است كه هيچيك از مقررات اين قرارداد نميتواند شركتهاي تجارتي و ساير موسسات اقتصادي يكي از طرفين متعاهدين مذكوره در بند1 و 2 اين ماده را مجاز نمايد كه مطالبه امتيازات مخصوصي را بنمايند كه طرف متعاهد ديكر بشركتها اعطا ميكند كه شرايط عملياتشان در خاك‌وي بموجب امتيازنامهاي مخصوصي تنظيم گرديده و يا خواهد گرديد.

نمايندگي تجارتي اتحاد جماهير شوروي در ايران كه وظايف ان اين است كه نماينده و حافظ منافع اتحاد جماهير شوروي نسبت بكليه ‌مسائل مربوطه بتجارت شوروي با ايران باشد و تنظيم و اجراي مبادلات تجارتي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي و كمك ببسط روابط اقتصادي‌ بين مملكتين نمايد نمايندگي مزبور بر طبق اساس ذيل اجراي وظيفه خواهد نمود. ‌نمايندگي تجارتي اتحاد جماهير شوروي در ايران كه مقرش در طهران خواهد بود جزء سفارت كبراي اتحاد جماهير شوروي در ايران محسوب ميشود ‌چون نماينده تجارتي و دو نفر معاون او عضو سفارت كبراي اتحاد جماهير شوروي محسوب مي شوند بنابراين از مصونيت شخصي و ساير‌مصونيت هائي كه بمامورين سياسي اعطاء ميشود بهره‌مند خواهد بود مقر نمايندگي تجارتي در طهران حق خارج‌المملكتي دارا خواهد بود وليكن حق‌خارج‌المملكتي مانع اجراي مقررات ذيل نخواهد گرديد ‌دولت انحاد جماهير شوروي مسئوليت هر كونه معاملات تجارتي را كه در ايران بوسيله نمايندگي تجارتي انجام مي‌يابد بر عهده مي‌گيرد مسئوليت ‌معاملاني كه بوسيله موسسات ديكر اقتصادي دولت اتحاد جماهير شوروي صورت مي‌گيرد بر عهده خود موسسات مزبوره مي‌باشد ‌هر اختلافي كه راجع بمعاملات تجارتي كه در ايران بوسيله نمايندگي تجارتي صورت مي گيرد توليد شود از طرف محاكم ايران بر طبق قوانين ‌مملكتي تسويه خواهد گرديد وليكن نظر بمسئوليتي كه اتحاد جماهير شوروي از بابت عمليات سابق‌الذكر نمايندگي تجارتي قبول كرده است مقرر‌مي‌شود كه اقدامات قضائي تامينيه از قبيل تامين مدعابه يا اقدامات اداري نسبت باموال نمايندگي تجارتي مجري نخواهد شد. ‌تصميمات قضائي كه قانونا قابل اجرا شده باشد نسبت به اموال نمايندگي تجارتي در مواردي كه ان اموال مخصوص اجراي حقوق حاكميت دولتي بر‌طبق اصول عمومي حقوق بين‌المللي باشد و يا در مورد عمليات رسمي نمايندگي تجارتي كه بعنوان عضويت سفارت كبراي حماهير شوروي صورت ‌گرفته با قوه قهريه مجري نخواهد گرديد.

طرفين متعاهدين مقررات قوانين و نظامات راجعه بانحصار تجارت خارجي كه در اتحاد جماهير شوروي مجري و در ايران هم برقرار‌گرديده است در نظر گرفته در مقررات ذيل موافقت حاصل كردند.

ايران قبول مي‌كند كه جماهير شوروي مال‌التجاره‌هائي را كه اسامي و مقدار آن ها در يك فهرست ساليانه تنظيم مي‌شود وارد ايران نمايد و جماهير‌شوروي وارد كردن آن ها را تعهد مي‌نمايد فهرست ساليانه مزبور كه با موافقت بين اداره كل تجارت ايران و نمايندگي تجارتي اتحاد جماهير شوروي در‌ايران - بر اساس سهميه‌هاي ساليانه كه از طرف دولت ايران اعلان مي‌شود تنظيم خواهد شد در موقع امضاي اين قرارداد چنين فهرستي بتوسط ‌موسسات سابق‌الذكر تهيه شده و همچنين در تمام مدت اعتبار اين قرارداد بهمين ترتيب در آخر هر سال اقتصادي ايران كه در 22 ژوئن شروع مي‌شود‌ فهرستي تنظيم خواهد شد ‌در موقع تهيه اين فهرستها موسسات مذكوره در بند اول اين قسمت لزوم تعيين صدي چند Pourcentage سهميه شوروي را نسبت بواردات هر‌يك از مال‌النجاره‌هاي مذكوره در فهرست در نظر خواهند گرفت تا ميزان نسبي واردات شوروي از آنچه در فهرست سال قبل معين گرديده است كمتر‌نباشد. ‌مقرر است هرگاه در مدت اجراي اين قرارداد دولت ايران در سهميه ساليانه واردات خود ميزان ورود يكي از مال‌التجاره‌هاي خارجه را ازدياد دهد دولت‌شوروي حصه از آن را كه متناسب با سهمي باشد كه از واردات مال‌التجاره مزبوره قبل از ازدياد ميزان آن بدولت مزبوره تعلق مي‌گرفت دريافت خواهد‌ داشت ‌راجع بمال‌التجاره‌هائي كه ورودشان فعلا بايران ممنوع مي‌باشد هر گاه بعدها بموجب سهميه ساليانه اجازه ورود آنها داده شود طرفين متعاهدين‌موافقت دارند كه حصه از واردات مزبوره بتناسب سهمي كه از واردات آن مال‌التجاره‌ها قبل از استقرار انحصار تجارتي خارجي در ايران باتحاد‌جماهير شوروي تعلق مي‌گرفت در تمام مدت اجراي اين قرارداد بدولت مشاراليها تعلق بگيرد ‌اتحاد جماهير شوروي اين حق را براي خود محفوظ مي‌ دارد كه بوسيله نمايندگي تجارتي خود در ايران و منتها در آخر شش ماه اول هر سال اقتصادي‌ ايران تقاضا نمايد كه تجديد نظري در فهرست مذكوره در بند اول اين قسمت بعمل آيد تا اينكه براي بقيه سال از ميزان يكي از مال‌التجاره‌هاي مذكوره‌در فهرست كاسته شود. ‌قند و كبريت از اين قاعده مستثني مي‌باشد. همين كه تقليل مزبور بعمل آمد دولت ايران نسبت بمقداري از آن مال‌التجاره كه كسر شده و از قيد‌ واردات شوروي آزاد گرديده بميل خود عمل خواهد نمود

نظر باينكه تجارت اتحاد جماهير شوروي با ايران بر طبق اصل تعادل صادرات و واردات صورت خواهد گرفت ايران قبول مي‌كند كه صدور‌جوازهاي واردات را كه از طرف موسسات اقتصادي شوروي يا مختلط نسبت بمال‌التجاره‌هاي مندرجه در فهرست مذكوره در بند فوق تقاضا مي‌شود‌موكول به ارائه قبلي تصديق صدور ننمايند مقرر است كه مال‌التجاره‌هاي شوروي كه تجار ايراني بايران وارد مي‌كنند جزو ميزان مال‌التجاره شوروي كه‌در فهرست ساليانه معين گرديده است بوده و در تعادل تجارت مملكتي محسوب خواهد شد. ‌و نيز موافقت حاصل است كه صورت موقتي تصديقنامهاي صدور كه ارائه شده در دو موقع يعني آخر ماه دسامبر و آخر ماه مه هر سال صورتي از ان ها ‌تهيه گرديده و تعادل واردات و صادرات مملكتين در آخر سنه اقتصادي ايران بين اداره كل تجارت ايران و نمايندگي تجارتي اتحاد جماهير شوروي در‌ايران بر اساس جوازهائي كه داده شده و تصديقنامهائي كه ارائه گرديده است مشخص خواهد گرديد. هر گاه در موقع حساب معادله صادرات و واردات ‌كه در اخر هر سال اقتصادي ايران بعمل مي‌ايد انفاقا عدم تعادلي مشاهده گردد در ششماه اول سال بعد اقتصادي بايد جبران شود.

بدلائل مذكوره در بند اول قسمت 2 اين ماده دولت ايران قبول مي‌كند كه موسسات اقتصادي شوروي و مختلط را از الزام فروش اسعار خارجه‌حاصله از صادراتشان از ايران معاف بدارد.

دولت ايران بوسيله موسسات مربوطه خود جوازهائي را كه موسسات اقتصادي شوروي و مختلط براي وارد كردن مال‌التجاره‌هاي مندرج در‌فهرست مذكور در بند اول اين ماده تقاضا ميكنند بمنزله يك جواز عمومي است صادر خواهد نمود صدور اين جوازها بدون تاخير و بدون قيود‌معموله صورت خواهد گرفت بموجب جوازهاي مزبور ورود مال‌التجاره‌هائي كه در انها ذكر گرديده است از كليه دفاتر گمركي ايران جايز خواهد بود.

بين طرفين متعاهدين موافقت حاصل است كه اولا سفارشهائيكه دولت ايران در اتحاد جماهير شوروي مي‌دهد و ثانيا كارخانها و ماشين‌ها و‌متفرعات انها كه براي فروش نمي‌باشد و تاسيس انها در ايران موجب تقليل واردات امتعه خارجه بايران خواهد بود ثالثا مصالحي كه براي تاسيسات و‌اشيائي كه براي احتياجات موسسات اقتصادي شوروي يا مختلط لازم است در صورتي كه مصالح و اشياء مزبوره داراي خصوصياتي باشند كه در ايران‌ بدست نمي‌ايد بعد از اينكه بر طبق قانون انحصار تجارت خارجي ايران وارد ايران شدند در جزو تعادل واردات و صادرات مذكور در بند 2 اين ماده‌محسوب نخواهد گرديد بعبارت اخري اشياء مزبوره در جزو فهرست سابق‌الذكر محسوب نگرديده در ازاي انها صادرات لازم نخواهد بود.

نظر باينكه قند و كبريت در ايران موضوع انحصار دولتي گرديده است طرفين متعاهدين موافقت دارند تا مدتيكه اين قرارداد مجري خواهد بود ‌اتحاد جماهير شوروي واردات كليه اين دو مال‌التجاره را بايران بر عهده بگيرد كنتراتهاي فروش اين مال‌التجاره‌ها راجع بقيمت و موعد و محل ‌تحويل و ترتيب لفافه‌بندي و بستن انها و غيره قبل از تصويب يافتن اين قرارداد بايد منعقد شود.

دولت ايران قبول ميكند كه در مدت اجراي اين قرارداد واردات نفط و مشتقات ان را از اتحاد جماهير شوروي بمقداري كه در فهرست مذكوره در‌بند اول اين قرارداد معين ميشود تامين نمايد.

طرفين متعاهدين موافقت دارند كه متقابلة در خاك خود با تجارت و مال‌التجاره و موسسات اقتصادي و تجار طرف متعاهد ديكر معامله ‌نامساعدتري از انچه نسبت بتجارت و مال‌التجاره و موسسات اقتصادي و تجار هر مملكتي ثالثي بعمل مي‌ايد ننمايند. ‌طرفين موافقت دارند كه مبادله مال‌التجاره بين خودشان را جز از محدوديت ها و ممنوعيت‌هاي قانوني و يا مقرره بين خودشان مورد هيچ قسم‌محدوديت‌ها و ممنوعيتهائي كه متوجه واردات و صادراتشان باشد نسازند. هر يك از طرفين متعاهدين معامله دولت كاملة‌الوداد را نسبت بطرف‌ متعاهد ديكر مرعي خواهند داشت در مورد خريد و فروش و وارد و صادر كردن و اجراي مراسم گمركي راجع به سپردن مال‌التجاره‌ها در انبار و مخازن‌و برگرداندن مال‌التجاره وارده و استرداد حقوق و عوارض گمركي كه در موقع ورود مال‌التجاره اخذ ميشود همچنين راجع به حمل مال‌التجاره از كشتي‌ بكشتي ديكر و كليه عملياتي از اين قبيل كه در موقع ورود و صدور و ترانزيت نسبت بمال‌التجاره واقع ميشود و نيز طرفين معامله دولت كامله‌الوداد ‌را راجع بحق‌الضمانه و عوارضي كه از اين عمليات مختلفه ناشي ميشود درباره يكديكر منظور خواهند نمود

طرفين متعاهدين موافقت دارند كه غير از محصولات طبيعي و صنعتي ايران كه صدور ان عموما براي هر مملكت ثالثي ممنوع باشد صدور‌امتعه ديكر از طرف موسسات اقتصادي شوروي و مختلط بر طبق قوانين جاريه بدون اشكالات و عايقي صورت خواهد گرفت ‌مقرر است كه محصولات طبيعي و صنعتي ايران ممكن است هم از طرف موسسات اقتصادي شوروي و مختلط و هم از طرف تجار ايراني باتحاد ‌جماهير شوروي وارد گردد و نيز مقرر است كه مال‌التجاره‌هاي ايراني كه تجار ايراني باتحاد جماهير شوروي وارد ميكنند در جزو ميزان تعادل تجارت‌ بين مملكتين محسوب خواهد گرديد.

طرفين متعاهدين موافقت دارند كه معامله دولت كاملة‌الوداد را راجع بحمل مسافرين و بار و بنه و مال‌التجاره بوسيله راه‌اهن و بطور‌عموم از راه خشكي و اب يا هوا متقابلةً به يكديكر اعطاء نمايند. ‌هر يك از طرفين متعاهدين خواه در مورد تعرفه و عوارض حمل و نقل و كليه عوارض ديكر مربوطه بحمل و نقل و خواه راجع بانتظام و تسهيلات‌حمل از كليه راههاي مذكوره گذشته از معامله دولت كاملة‌الوداد مذكوره در بند فوق مساعدترين معامله را كه نسبت باتباع و يا بيكي از موسسات‌ اقتصادي خود ميكند با طرف متعاهد خواهد نمود.

هر يك از طرفين با توجه باهميت وسائط نقليه براي توسعه تجارت خود با طرف متعاهد ديكر وسائط نقليه و اتومبيل‌ها و عرابه‌ها و‌حيوانات باركش را كه اتباع و موسسات اقتصادي طرف متعاهد ديكر در خاك او بموجب كنترات‌هائي كه منظما در مقامات مربوطه به ثبت رسيده ‌باشد دارا بوده و يا بموقع استفاده مي‌گذارند در خاك خود جز در موارد بليات طبيعي و يا احتياجات نظامي مصادره نخواهد كرد و مصادره جز بموجب حكم مقامات مركزي صورت نخواهد گرفت و هر دفعه مصادره مزبور به اطلاع نمايندگي سياسي طرف متعاهد ديكر مي‌رسد در چنين موارد ‌مقامات دولتي كه به مصادره اقدام مي‌كنند البته همه قسم مساعدت را در حدود امكان براي حمل و نقل مال‌التجاره طرف متعاهد ديكر بعمل خواهند‌اورد در مقابل استفاده كه يكي از طرفين متعاهدين به اين ترتيب از وسائط نقليه متعلق بيكي از اتباع يا موسسات اقتصادي طرف متعاهد ديكر‌مي‌نمايد حق غرامت معموله پرداخت مي‌شود ‌ولي در هر حال وسائط نقليه متعلقه بنمايندگان سياسي و قنسولي و نمايندگان تجارتي كه نسبت بان ها نيز مزاياي سياسي بموجب اين قرارداد اعطاء‌ مي‌شود از هر كونه مصادره معاف مي‌باشند.

1 - نظر بمنافع تجارتي ايران و به موافقت ماده (20 (عهدنامه مورخ 26 فوريه 1921 و براي تصريح مدلول آن اتحاد جماهير شوروي حق‌ ترانزيت ازاد را از خاك خود براي محصولات طبيعي و صنعتي ايران به مقصد هر مملكت ثالثي ارسال شود مي دهد و نيز دولت ايران حق ترانزيت ازاد ‌را از خاك خود براي محصولات طبيعي و صنعتي جماهير شوروي براي هر مملكت ثالثي كه صادر شده باشد منظور مي‌دارد. 2 - بعلاوه اتحاد جماهير شوروي بشركت هاي تجارتي و تجار ايراني حق صدور ازاد را بهر مقصدي كه باشد براي محصولات طبيعي و صنعتي كه ‌از ايران بخاك او وارد گرديده و بفروش نرسيده است اعطاء مي‌كند ‌محصولات متعلقه بتجار و شركت هاي تجارتي ايران كه بخاك شوروي وارد شده و حقوق گمركي پرداخته‌اند در موقع خروج از منطقه گمركي اتحاد‌جماهير شوروي حقوقي كه از آنها ماخوذ شده رد مي‌شود بشرط اينكه معلوم كنند كه اجناسي كه صادر مي كنند همان است كه وارد كرده‌اند. 3 - اتحاد جماهير شوروي ترانزيت آزاد را از خاك خود بايران براي محصولات طبيعي و صنعتي مذكوره ذيل اعطاء مي‌كند در صورتي كه مبداء ان‌محصولات ممالكي باشد كه اتحاد جماهير شوروي عهدنامه يا مقاوله‌نامه يا قرارداد تجارتي منعقد ساخته باشند. ‌الف - ماشين‌ابزار و مصالح براي كارخانجات همچنين براي موسسات فلاحتي و ماشين و ابزار و مصالح براي ساختمان و نگاهداري خانها و ابنيه و‌ماشين و ابزار و ملزومات و مصالح براي اصلاح و استفاده از طرق و وسائط نقليه از هر قبيل كه براي احتياجات و موسسات عام‌المنفعه باشد. ب - دوا از هر قبيل و اسباب جراحي و اعضاء مصنوعي بدن ت - كاغذ و اوراق مطبوعه ث - تخم نوغان چ - چاي ج - الات و ادوات روشنائي و گرم كردن خ - دوچرخه و موتورسيكلت و اتومبيل و كاميون و متفرعات و قطعات مجزاي انها 4 - هر نوع سفارشات دولت ايران در ممالكي كه با اتحاد جماهير شوروي عهدنامه يا مقاوله‌نامه يا قرارداد تجارتي داشته باشند - باستثناي اسلحه و‌مهمات جنگي حق ترانزيت ازاد را در خاك جماهير شوروي خواهد داشت ‌اتحاد جماهير شوروي منتهاي موافقت را نسبت بهر قبيل سفارشهاي دولت ايران كه براي تجارت نبوده و در ممالكي كه با اتحاد جماهير شوروي‌عهدنامه يا مقاوله‌نامه يا قرارداد تجارتي نداشته باشند بعمل امده باشد مبذول داشته و تسهيلات لازمه را خواهد نمود. اسلحه و مهمات جنگي از اين‌مقررات مستثني مي‌باشد 5 - مقررات اين ماده بهيچوجه به ترانزيت كلي‌ پستال‌ها از خاك اتحاد جماهير شوروي بايران كه ترتيبات ان بموجب قرارداد مخصوص مورخ‌دوم اوت 1929 تنظيم گرديده لطمه وارد نمي‌اورد و قرارداد مزبور به اعتبار خود باقي خواهد ماند. - 6 - دولت ايران نيز ترانزيت ازاد را از خاك خود براي اتحاد جماهير شوروي نسبت بمحصولات ارضي و صنعتي هر مملكت ديكري باستثناي‌اسلحه و مهمات اعطاء مي‌كند 7 - مقرر است كه در مورد شرايط اجراي ترانزيت كه در فوق به ان اشاره شد هر يك از طرفين متعاهدين معامله دولت كاملة‌الوداد را بطرف متعاهد‌ ديكر بعمل خواهد اورد.

طرفين متعاهدين بر طبق اصولي كه در عهدنامه مورخ 26 فوريه 1921 بين جمهوري متحده سوسياليستي شوروي روسيه و ايران اعلام ‌گرديده است موافقت دارند كه در تمام بحر خزر كشتيهائي جز كشتيهاي متعلق بايران يا اتحاد جماهير شوروي يا متعلق باتباع و موسسات تجارتي و‌حمل و قل مملكتي كه با بيرق جماهير شوروي يا ايران سير مي‌نمايند نميتواند وجود داشته باشد. و نيز موافقت حاصل شده است كه هر يك از طرفين‌متعاهدين مستخدمين كشتيها را فقط از اتباع خود انتخاب نمايند.-

1 - نسبت به كشتيهاي تجارتي كه با بيرق يكي از طرفين متعاهدين در بحر خزر سير مي‌نمايند در بنادر طرف متعاهد ديكر چه در حين ورود‌ و چه در مدت توقف و چه در موقع خروج از هر حيث مثل كشتيهاي خود ان مملكت رفتار مي‌شود. 2 - از كشتيهاي مزبور غير از انچه قانونا براي كشتيهاي مملكتي وضع گرديده است ان هم بهمان شرايط و با همان معافيتها عوارض بندري ديكري ‌اخذ نخواهد گرديد در مورد اخذ عوارض فوق اشياء مذكور ذيل مال‌التجاره وارد و صادر منظور و محسوب نخواهد شد. ‌ا - اسباب شخصي مسافرين كه جزء محمولات كشتي نباشد. مقصود از اسباب شخصي علاوه بر بسته‌هاي كوچك دستي كليه اشيائي ميباشد كه ‌بموجب قبض بعنوان اسباب شخصي حمل مي شود. ب - سوخت و آذوقه براي مستخدمين و مسافرين كشتي و اشياء و لوازم براي كشتي بمقدار لازم براي تمام مدت سير مگر اينكه اشياء مزبور را از‌كشتي خارج كنند كه در بندر بماند. ت - محمولاتي كه در نتيجه صدمه وارده بكشتي و يا در مواقع توقف اتفاقي در بندر از كشتي خارج شده و مجددا براي اينكه ببندر مقصد حمل‌ گردد بكشتي گذارده شوند. ث - محمولاتي كه از كشتي بكشتي ديكر نقل مي‌شود تا اينكه حمل انها در دريا ادامه داده شود. ج - محمولاتيكه در كشتيهائي حمل ميشود كه ظرفيت انها كمتر از دوازده خروار كه مطابق با سه تون و نيم است مي‌باشد. 3 - كابوتاژ فقط بكشتيهاي مملكتي اختصاص دارد ولي معهذا موافقت حاصل شده است كه هر يك از طرفين متعاهدين بكشتيهائيكه تحت بيرق ‌طرف متعاهد ديكر سير مينمايند حق كابوتاژ براي حمل و نقل مسافر و بار در بحر خزر بدهند. 4 - با وجود مقررات فوق‌الذكر هر يك از طرفين متعاهد صيد ماهي را در ابهاي ساحلي خود تا يك حد ده ميل بحري به سفائن خود اختصاص داده و‌اين حق را براي خود محفوظ ميدارد كه واردات ماهيهاي صيد شده از طرف كاركنان كشتيهائي را كه در تحت بيرق او سير مينمايند از مزاياي مرجحه‌بهره‌مند سازد. 5 - كشتيهائيكه در درياهاي غير از بحر خزر در تحت بيرق يكي از طرفين متعاهدين سير مينمايند در اب هاي ساحلي و در بنادر طرف متعاهد ديكر نسبت‌ به شرايط كشتيراني از همان حقوق و مزايائي كه در ان مورد بكشتيهاي دولت كاملة‌الوداد اعطاء ميگردد بهره‌مند ميشوند.

طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه راجع باقدامات صحي كه بايد نسبت به كشتيهاي هر يك از طرفين در بنادر طرف متعاهد ديكر در‌بحر خزر بعمل ايد مقررات قرارداد صحي بين‌المللي كه در پاريس در 26 ژوئن 1926 امضاء شده با رعايت قيودي كه هر يك از دولتين در موقع‌امضاي قرارداد مزبوره نموده‌اند مجري گردد.

تصديقنامه هاي ظرفيت كشتي Certificat de jaugeage كه از طرف مقامات صالحه دولتين متعاهدتين به كشتي‌هاي تحت بيرق‌خودشان كه در بحر خزر اياب و ذهاب مي‌كنند داده مي‌شود و از طرف هر يك از دولتين متعاهدتين به طرف متعاهد ديكر اعلام مي‌گردد در بنادر دولتين‌رسميت خواهد داشت و كشتيهائي كه داراي تصديقنامه‌هاي مزبوره هستند در ثاني در بنادر طرف متعاهد ديكر مورد تفتيش واقع نخواهند شد و نيز در‌بنادر طرفين متعاهدين در بحر خزر تصديقنامه هائيكه راجع بقابليت سير كشتيراني و ميزان نشست كشتي در اب و ساير اسناد فني كشتيراني ديكر كه‌از طرف مقامات صالحه مذكوره فوق بكشتيها داده ميشود متقابلة برسميت شناخته خواهد شد.

اين قرارداد از طرف مقامات مقننه طرفين متعاهدين تصديق گرديده و مبادله اسناد صحه شده در مسكو صورت خواهد گرفت. قرارداد مزبور كه براي مدت سه سال منعقد گرديده است بعد از تاريخ مبادله اسناد صحه شده بموقع اجراء گذارده خواهد شد. ‌بناء‌ عليهذا نمايندگان مختار مزبور اين قرارداد را امضاء و بمهر خود ممهور نمودند. ‌در طهران در نسختين نوشته شد 27 اكتبر 1931 -‌امضاء- م- ع فروغي - امضاء پطروسكي

پروتكل اختتاميه ‌در موقع امضاي قرارداد اقامت و تجارت و بحرپيمائي بين مملكتين خود امضاء كنندگان در مقررات اضافي ذيل كه جزء لايتجزاي قرارداد مذكور خواهد‌ بود موافقت حاصل كردند. ‌راجع به ماده 9 هر گاه اران نمايندگي تجارتي در اتحاد جماهير شوروي دائر نمايد نمايندگي مزبور از همان حقوق و مزايائي بهره‌مند خواهد شد كه در‌ايران بنمايندگي تجارتي اتحاد جماهير شوروي اعطاء شده و يا در اتيه اعطاء خواهد گرديد. ‌حقوق نمايندگي مزبور در مورد اشتغال بمبادلات تجارتي بين مملكتين بواسطه برقراري انحصار تجارت خارجي در ايران با حقوق نمايندگي تجارتي‌ شوروي در- ايران يكسان خواهد بود در صورتيكه معاملات ناشيه از حقوق مزبور بموجب امر دولت ايران و يا بحساب او صورت بگيرد. ‌راجع بماده 10 - 1 - بملاحظه اينكه سال اقتصادي ايران از 22 ژوئن شروع ميشود ولي اين قرارداد در 27 اكتبر- 1931 بامضاء رسيده است طرفين‌ متعاهدين موافقت دارند كه براي بقيه مدت از تاريخ اجراي ان قرارداد تا 22- ژوئن 1932 مقدار مال‌التجارة كه از طرف اتحاد جماهير شوروي بموجب‌ فهرست مذكور در ماده 10 بايد بايران وارد گردد بتناسب عده ماه‌هائيكه كسر ميشود تقليل خواهد يافت. 2 - و نيز طرفين متعاهدين موافقت دارند كه بهمان دلائل محاسبه موقتي تصديق نامه‌هاي مذكوره در بند سوم قسمت 2 - ماده 10 فقط يكمرتبه بين ‌تاريخ اجراي ان قرارداد و 22 ژوئن يعني در آخر مه 1932 صورت خواهد گرفت. 3 - با محفوظ ماندن مزاياي مقرر در بند 2 و 3 ماده 10 اين قرارداد ورود مال‌التجاره‌هائي كه در فهرست مذكوره در قسمت 2 بند اول ماده 10 مندرج‌ نشده ولي ورودشان به موجب سهميه كه دولت ايران معين ميكند مجاز مي‌باشد ممكن است از طرف موسسات اقتصادي شوروي و مختلط به ايران بر‌اساس تعادل واردات و صادرات بر طبق قواعد عمومي انحصار تجارت صورت بگيرد. ‌راجع بماده 10 و 11 و 12 موافقت حاصل است كه مقصود از مؤسسات مختلط مذكوره در قرارداد شركتهاي ذيل مي‌باشد. ‌شرق - پرس‌خلوپك - پرس‌آذنفط - بيوروپرس - روس‌پرس‌بانك شركت كويرخوريان پرس ريبا. مواد قرارداد راجعه بعمليات تجارتي فقط بشركت هائي كه مبادرت به صادرات و واردات مينمايند شامل ميگردد شركت هاي مزبوره استثناي شركت كوير خوريان و پرس‌ريبا كه شرايط عملياتشان ‌بموجب مقاولات مخصوصه موجوده درباره آنها معين گرديده است اين حق را براي خود محفوظ ميدارند كه بعمليات خود خاتمه داده و مبادرت‌ بتسويه كارهاي خود نمايند يا اينكه كاملا جنبه موسسه شوروي بودن را بخود بدهند در اينصورت اخير شركتهاي مزبوره از مزايائي كه بموجب‌ قرارداد بموسسات اقتصادي شوروي اعطاء ميگردد بهره‌مند خواهند بود ‌راجع بماده 13 مدلول بند دوم ماده 13 بمال‌التجاره‌هائي كه تجار ايراني وارد ميكنند در عرض راه يعني از سرحد تا مقصد و همچنين‌مال‌التجاره‌هائيكه بطور ترانزيت از اتحاد جماهير شوروي عبور مينمايند شامل ميگردد ‌راجع بماده 15 - 1 بديهي است كه آزادي ترانزيت مذكوره در ماده 15 را نميتوان شامل مال‌التجاره‌هائي نمود كه ورود آنها متقابلة بخاك طرفين‌متعاهدين بموجب قوانين و نظامات مملكتي ممنوع است آزادي ترانزيت در خاك جماهير شوروي شامل سنطنين و سمن‌كنترا (‌درمنه) نيز نميباشد 2 - طرفين متعاهدين اظهار موافقت ميكنند كه در موقعي كه يكي از آنها مايل باشد كه بطور ترانزيت آزاد اسلحه و مهمات خود را كه مبدا آن مملكت‌ثالثي مي‌باشد از خاك طرف متعاهد ديكر حمل نمايد بطرف متعاهد مزبور تقاضاي راجع باين موضوع را با نهايت درجه مساعدت تلقي نموده و‌تسهيلات ممكنه را در اين باب معمول بدارد. ‌راجع بماده 16 - اتباع ممالك ثالثي كه تبعه يكي از طرفين متعاهدين شده باشند و همچنين اتباع دولت سابق روسيه كه تابعيت شوروي را تحصيل‌ ننموده باشند جزء اتباعي كه در ماده 16 ذكر شده است محسوب نميشوند ‌راجع بماده 17 - مقررات بند 4 ماده 17 بهيچوجه بمقررات قرار راجع باستفاده از شيلات سواحل جنوبي بحر خزر كه در اول اكتبر 1927 بين‌طرفين متعاهدين امضاء شده و همچنين طبعا بعمليات پرس‌ريبا لطمه وارد نمي آورد ‌در طهران بتاريخ 27 اكتبر 1931 در نسختين نوشته شد م. ع فروغي ءا. پطروسكي – نمره ترتيب مال التجاره ها سهميه سال اقتصادي1310-1311 بريال سهميه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مقدار سهم شوروي پورسانتاژ شوروي بريال 1 قند شكر 33000000 33000000 100 درصد 2 كبريت 1000000 1000000 3 كروسين 5875000 5875000 4 بنزين 6300000 6300000 5 مازوت 450000 450000 6 نفت سياه 225000 225000 7 گودرن و ساير فضالات نفتي و غيره 500000 500000 8 گريس و موبيل و ساير روغنهاي معدني تصويه شده و غير ان 2000000 1000000 50 درصد 9 منسوجات نخي 44450000 24447500 55 10 مصنوعات فلزي 4370000 2840050 65 11 كالش 600000 552000 92 12 اشياء لاستيكي شامل رزين و اتومبيل و دوچرخه و مواد كائوچوئي ورزيني 3500000 805000 23 13 چيني الات و بدل چيني و شيشه الات 1526000 1159760 76 14 سمنت و مصنوعات سمنتي 830000 600090 3/72 15 تخم نوغان 750000 300000 40 16 مواد شيميائي 500000 250000 50 17 اقسام رنگ و مواد صباغي 1650000 19800 12 18 دواجات باستثناي روغن گرچك و بادام و خشخاش و پنبه دانه 2000000 400000 20 19 كاغذ مقوا و كاغذ ديوار و ساير مصنوعات كاغذي 1660000 1120380 3/66 20 ماشين الات و موتور و قطعات انها و الات و ادوات فني و ابزار و لوازم الكتريك و لامپ (باستثناي انچه مبل حساب ميشود) 5800000 3108800 6/53 21 نخ خياطي 760000 425600 56 22 انواع مشمع 160000 480000 30 23- طناب و ريسمان و نخ قند و غيره 260000 150800 58 درصد 24 ابهاي معدني و شراب طبي 66000 36960 56 25 الكل خالص 16000 9600 60 26 صابون عطري 80000 40000 50 27 شمع 80000 16000 20 28 لوازم التحرير و زنگ اخبار 330000 66000 20 29 الات موسيقي 100000 55000 55 30 ساعت و كارخانه ساعت 330000 9900 3 31 سينماتوگراف و دوربين عكاسي و متعلقات انها 260000 39000 15 32 چرمهاي ساخته شده و اشياء چرمي 1600000 320000 20 33 نباتات و مواد نباتي باستثناء تخم شاه دانه و كنجد 50000 32500 65

مراسلات مربوط بقرارداد اقامت و تجارت و بحرپيمائي ايران و شوروي . ‌يادداشت نمره 1 - . ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي وزير با كمال توقير باطلاع خاطر محترم ميرساند كه دولت اتحاد جماهير شوروي رضايت ميدهد كه. ‌ا - طرفين متعاهدين مزاياي ناشيه از يك انحصار دولتي ا يك انحصاري را كه از طرف دولت ولو اينكه باتباع يكي از طرفين متعاهدين داده باشد بر طبق ماده 4 قرارداد اقامت و تجارت كه امروز بامضاء رسيده است مطالبه ننمايند. ب - اتباع و اشخاص حقوقي يكي از طرفين متعاهدين كه از دولت يا از مقامات دولتي متعاهد ديكر تحصيل امتيازي بنمايند حق نداشته باشند راجع بمقرراتي كه در امتيازنامه پيش‌بيني شده است بيش از آنچه كه در امتيازنامه قيد گرديده است بعنوان دولت كاملةالوداد مذكوره در قرارداد توقعاتي‌ بنمايند. ‌با تقديم احترامات امضاء ا. پطروسكي. ‌جواب يادداشت نمره -1- ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير كبير ‌با كمال توقير وصول يادداشت مورخه امروز آن جنابرا كه بمضمون ذيل است اطلاع ميدهد )مضمون عين يادداشت نمره 1 - سفارت اتحاد جماهير شوروي( ‌بنام دولت خود از اين اطلاع اتخاذ سند مينمايم. ‌با تقديم احترامات امضاء م. ع فروغي ‌

طهران 27 اكتبر 1931 ‌يادداشت نمره 2 ‌آقاي سفير كبير ‌با كمال احترام باستحضار خاطر آن جناب ميرسانم نظر باينكه بموجب قوانين جاريه مؤسسات تجارتي ميتوانند از بين همكاران خود نمايندگاني ‌براي دفاع حقوق خود در محاكم ايران انتخاب نمايند مؤسسات اقتصادي شوروي نيز با اشكالاتي در اين موضوع مواجه نخواهند شد ‌با تقديم احترامات امضاء م. ع فروغي ‌ ‌طهران بتاريخ 27 اكتبر 1931 جواب يادداشت نمره 2 ‌آقاي وزير ‌با كمال توقير وصول يادداشت مورخ امروز آن جناب اشرف عالي را كه بمضمون ذيل است اطلاع ميدهم. (با كمال احترام باطلاع خاطر محترم ميرساند نظر باينكه بموجب قوانين جاريه موسسات تجارتي مي‌ توانند از بين همكاران خود نمايندگاني براي‌دفاع حقوق خود در محاكم ايران انتخاب نمايند موسسات اقتصادي شوروي نيز با اشكالاتي در اينموضوع مواجه نخواهند شد ‌بنام دولت خود از اين اعلام اتخاذ سند مي نمايم ‌-امضاء ا. پطروسكي . ‌

طهران مورخ 27 اكتبر 1931 يادداشت نمره 3 ‌آقاي وزير. ‌با ملاحظه مقررات بند 7 ماده 10 قرارداد اقامت و تجارت كه امروز امضاء كرده‌ايم با كمال توقير باطلاع خاطر محترم ميرسانم كه از تاريخ اجراي‌ قرارداد مذكور شركت پرس‌آذنفط رضايت ميدهد كه قيمتهاي مواد نفتي و مشتقات آنرا صدي ده تخفيف دهد وليكن اين تخفيف شامل روغنهاي ‌چربي نبوده و در قيمت كروزين هم فقط پنج درصد تخفيف داده خواهد شد اين تخفيف با مقايسه نرخ فروش امروزي اين مال‌التجاره‌ها نسبت به قيمت‌تحويل به بنادر ايران و با قيمت ورود بسرحدات ايران بدون مخارج معمولي و عوارضي كه از موقع ورودشان بدفاتر گمركي ايران تا موقع فروش بانها تعلق ميگيرد محسوب خواهد گرديد. تغييرات بعدي قيمت بر طبق ترقي يا تنزلي كه در موقع خروج از باطوم مشاهده شود يا بر طبق تغييراتي كه‌در مظنه پول ايران حاصل گردد بعمل خواهد آمد. ‌با تقديم احترامات امضاء پطروسكي ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير. ‌با كمال توقير وصول يادداشت مورخ امروز انجناب را كه بمضمون ذيل است اطلاع مي‌دهد. ( مضمون عين يادداشت نمره 3 سفارت شوروي ( ‌بنام دولت خود از اين اطلاع اتخاذ سند مينمايم. ‌با تقديم احترامات امضاء م. ع فروغي

يادداشت نمره 4 ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي وزير ‌چون در جريان مذاكرات راجع بانعقاد قرارداد اقامت و تجارت بين مملكتين اظهار ميل فرموده بوديد كه موسسات اقتصادي شوروي از حقي كه ‌قرارداد براي صدور فرشهاي ايراني بدون الزام فروش اسعار حاصله از معاملات بانها داده است بلا محدوديت استفاده ننمايند لهذا محض استرضاي ‌خاطر محترم با كمال توقير اطلاع مي‌دهم كه موسسات اقتصادي شوروي در مدت اجراي قرارداد مزبور از حقي كه براي صدور فرش بدون الزام فروش‌اسعار حاصله بانها داده شده فقط در حدود 20 درصد از مجموع صادرات فرشهاي ايراني استفاده خواهند نمود. ‌با تقديم احترامات ا. پطروسكي ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير كبير ‌با كمال توقير وصول يادداشت مورخ امروز ان جناب را كه بمضمون ذيل است اطلاع ميدهم ( مضمون عين يادداشت نمره 4 سفارت شوروي( ‌بنام دولت خود از اين اطلاع اتخاذ سند مينمايم ‌با تقديم احترامات امضاء م. ع فروغي

يادداشت نمره 5 ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي وزير ‌عطف ببند 2 ماده 12 قرارداد اقامت و تجارت كه امروز بامضاء رسيده است با كمال توقير خاطر محترم را باين موضوع جلب مي نمايد كه چون در‌جماهير شوروي انحصار تجارت خارجي برقرار است مال‌التجاره‌هائي كه از خارج وارد ميشوند فقط از طرف موسسات دولتي كه حق خريد مال‌التجاره ‌از طرف دولت بانها اعطاء شده است خريداري مي‌شود بنابراين تجار ايراني كه با موسسات اقتصادي شوروي معامله مينمايند مجبورند قبل از وارد‌كردن مال‌التجاره بخاك شوروي راجع بشرايط امر معامله جداگانه با موسسات مربوطه اقتصادي شوروي كه حق معامله با ايران دارند قرارهاي لازم را‌بگذراند. ‌اين ترتيب لازم است تا احتراز شود از اينكه تجار ايراني قبل از انعقاد قرارهاي لازم با موسسات مربوطه اقتصادي جماهير شوروي مال‌التجاره بانها ‌وارد كرده و بالنتيجه مجبور شوند مال‌التجاره‌ها را بخارحه حمل نموده و متحمل خسارت عمده تجارتي گردند. ‌با تقديم احترامات امضاء ا. پطروسكي ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير كبير ‌با كمال احترام وصول يادداشت مورخ امروز آنجناب را كه بمضمون ذيل است اطلاع مي‌دهم. ( مضمون عين يادداشت نمره 5 سفارت اتحاد جماهير شوروي( ‌بنام دولت خود از اين اطلاع اتخاذ سند مي‌نمايم. ‌-امضاء م. ع فروغي

طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌يادداشت نمره 6 ‌‌آقاي وزير ‌در موقع امضاي قرارداد اقامت و تجارت بين اتحاد جماهير شوروي و ايران بنا بامر دولت خود با كمال توقير مراتب ذيل را باطلاع دولت ايران‌ميرسانم ‌وارد كردن ترياك و مشتقات آن بخاك جماهير شوروي همچنين صادر كردن آنها از خاك شوروي بايران كماكان ممنوع ميباشد نظر باينكه عده از‌ممالك وارد كردن ترياك را بخاك خود جزء نسبت بمقداري از ترياك و مشتقات آن كه جواز ورودي مخصوصي براي آن اعطاء شده باشد منع ميكنند ‌دولت جماهير شوروي ترانزيت ترياك و مشتقات آنرا كه از ايران بمقصد چنين ممالكي حمل ميشود اجازه خواهد داد مشروط باينكه اتحاد‌جماهير شوروي از حمل آنها مطلع بوده و اجازه‌نامه ورود در طهران بموسسه مربوطه شوروي ارائه گردد. ‌بديهي است از رد و قبول ممالك مقصد نسبت به محمولات ترياك و مشتقات آن كه از خاك دولت شوروي بطور ترانزيت حمل شود مسئوليتي بر‌عهده جماهير شوروي و موسسات آن وارد نخواهد بود. ‌با تقديم احترامات امضاء ا. پطروسكي ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير كبير ‌با كمال توقير وصول يادداشت مورخ امروز آن جناب را كه بمضمون ذيل است اطلاع ميدهم. ( مضمون عين يادداشت نمره 6 سفارت اتحاد جماهير شوروي( ‌بنام دولت خود از اين اطلاع اتخاذ سند مينمايم. ‌با تقديم احترامات... امضاء م. ع فروغي

يادداشت نمره 7 ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير كبير. ‌نظر باينكه بحر خزر كه دولتين آن را يك درياي ايراني و شوروي محسوب ميدارند براي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي داراي يك حيثيت‌خاصي است با كمال توقير باطلاع خاطر محترم ميرسانم كه دولت متبوعه دوستدار اقدامات لازمه را بعمل خواهد اورد تا اتباع ممالك ثالثي كه در‌بنادر درياي مزبور در خدمت او ميباشند توقف خود را در اين بنادر مصروف بمقاصدي ننمايند كه از حدود مشاغل محوله بانها از طرف دولت متبوع‌دوستدار تجاوز نمايد. ‌با تقديم احترامات... امضاء م. ع فروغي ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 ‌جواب يادداشت نمره 7 ‌آقاي وزير ‌با كمال توقير وصول يادداشت مورخ امروز آن جناب اشرف عالي را كه مضمون آن بقرار ذيل است. باطلاع خاطر محترم ميرساند نظر باينكه بحر خزر كه دولتين آن را يك درياي ايراني و شوروي محسوب ميدارند براي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي داراي يك حيثيت‌خاصي است با كمال توقير باطلاع حاطر محترم ميرساند كه دولت متبوعه دوستدار اقدامات لازمه را بعمل خواهد آورد تا اتباع ممالك ثالثي كه در‌بنادر درياي مزبور در خدمت او ميباشند توقف خود را در اين بنادر مصروف بمقاصدي ننمايند كه از حدود مشاغل محوله بانها از طرف دولت متبوع‌دوستدار تجاوز نمايد . بنام دولت خود از اين اعلام اطلاع حاصل نمودم ‌با تقديم احترامات...... امضاء ا. پطروسكي

طهران 27 اكتبر 1931 ‌يادداشت نمره 8 ‌آقاي وزير ‌بنا بامر دولت خود با كمال توقير باطلاع خاطر محترم ميرساند كه اتحاد جماهير شوروي كليه حقوق خود را نسبت بسفائن جنگي و تجارتي‌متعلق بدولت سابق امپراطوري روسيه و همچنين نسبت بكشتيهائي كه بر طبق احكام مربوطه بملي كردن Decret De nationalisation‌كشتيهاي تجارتي كه مال دولت شده‌اند و بدون رضايت دولت اتحاد جماهير شوروي كشتيهاي مزبور را بخارجه برده و در آنجا فروخته و يا بنحوي‌ از انحاء از مالكيت مقامات دولتي شوروي خود را خارج كرده باشند محفوظ ميدارد. ‌با تقديم احترامات امضاء ا. پطروسكي ‌طهران 27 اكتبر 1931 ‌جواب يادداشت نمره 8 ‌آقاي سفير كبير ‌با كمال احترام خاطر آن جناب را مستحضر ميسازم كه دولت متبوعه دوستدار از مفاد اعلاميه مندرجه در يادداشت مورخه امروز آن جناب راجع بحقيكه دولت اتحاد جماهير شوروي نسبت بسفائن جنگي و تجارتي كه بدولت سابق امپراطوري روسيه متعلق بوده‌اند همچنين نسبت بسفائني‌كه بر طبق احكام مربوطه بملي كردن كشتيهاي تجارتي مال دولت شده‌اند محفوظ ميدارد اتخاذ سند نمود. ‌با تقديم احترامات...... امضاء م. ع فروغي

يادداشت نمره 9 ‌طهران 27 مورخه اكتبر 1931 ‌آقاي وزير ‌نظر باينكه دولت متبوعه دوستدار ترقيات آتيه بندر شاه و منافع اداره بحري و ساير مؤسسات حمل و نقل شوروي را در توسعه مبادلات تجارتي بين ‌جماهير شوروي و ايران مورد توجه قرار داده است با كمال توقير از دولت ايران خواهشمند است مقداري زمين با شرايطي كه بين مقامات مربوطه ايراني‌ و اداره بحري و مؤسسات حمل و نقل مزبور معين خواهد گرديد براي احتياجات اداره بحري و مؤسسات مذكوره بطور اجاره واگذار نمايد ‌با تقديم احترامات....... امضاء ا. پطروسكي ‌جواب يادداشت نمره 9 ‌طهران 27 اكتبر 1931 آقاي سفير كبير. ‌در جواب يادداشت مورخ امروز آنجناب راجع به اجاره مقداري زمين در بندر شاه براي احتياجات تجارتي اداره بحري و ساير مؤسسات حمل و نقل‌شوروي خاطر عالي را مستحضر ميسازم كه دولت متبوعه دوستدار حاضر است رضايت خاطر دولت اتحاد جماهير شوروي را فراهم سازد. ‌بديهي است شرايط اجاره اراضي را كه دولت متبوعه دوستدار باختيار اداره بحري و مؤسسات حمل و نقل مذكوره فوق خواهد گذاشت بايد بمقامات مربوطه ايراني و مؤسسات مزبوره بين يكديكر مقرر دارند ‌با تقديم احترامات… امضاء م. ع فروغي

يادداشت نمره 10 ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 آقاي وزير ‌در موقع امضاي قرارداد اقامت و تجارت منعقده بين جماهير شوروي و ايران كه موجب توسعه روابط اقتصادي مملكتين خواهد بود اميدوارم دولت‌ايران نيز مانند دولت اتحاد جماهير شوروي در حدود امكان اقدامات لازمه را براي بهبودي وضعيت راه‌هائي كه مملكتين را بهم مربوط ميسازند بعمل خواهد آورد. مخصوصا توجه جناب اشرف عالي را ببدي بعضي از قسمتهاي راه بين مشهد و عشق‌اباد جلب نموده و اميدوارم دولت ايران‌اهتمام لازم را براي بهبودي راه مزبور مبذول خواهد فرمود. ‌با تقديم احترامات امضاء. ا. پطروسكي ‌جواب يادداشت نمره 10 ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 آاقاي سفير كبير ‌در جواب يادداشت امروز انجناب راجع به راههائي كه ايران را باتحاد جماهير شوروي متصل ميسازد با كمال توقير خاطر محترم را مستحضر‌ميسازم نظر باينكه پرگرام ساختمان و نگاهداري راهها در ايران يكي از مسائل داخلي مملكتي است كه مورد توجه مخصوص دولت ايران ميباشد و‌نظر بمنافع - متقابلي كه مملكتين در ازدياد و توسعه روابط تجارتي خود دارند ميتوانيد اطمينان داشته باشيد كه دولت متبوعه دوستدار با توجهي كه بمنافع خود دارد در حدود امكان مراقب جدي را در نگاهداري راههائيكه مملكتين را بهم اتصال ميدهد منجمله راه بين مشهد و عشق‌آباد كه در‌يادداشت امروزي بان اشاره نموده‌ايد بعمل خواهد آورد. ‌با تقديم احترامات امضاء م. ع فروغي

يادداشت نمره 11 ‌طهران مورخ 27 اكتبر 1931 آقاي وزير ‌با كمال توقير باطلاع خاطر محترم ميرساند كه شركت پرس‌آذنفط براي تحصيل اجازه ايجاد يك اسكله و ساختمانهاي ديگر در بندر پهلوي براي‌ احتياجات خود بيش از يكسال است در پيشگاه ادارات مربوطه ايراني مشغول اقدامات بوده ولي نتيجه مطلوبه حاصل نشده و شركت مزبوره دچار‌مشكلات گرديده است ‌با اطلاع خاطر محترم از مراتب فوق تمنا دارم لطفا علت اين رفتار مقامات مربوطه ايراني را نسبت بتقاضاهاي شركت پرس‌آذ نفظ بدوستدار اشعار‌فرمايند ‌با تقديم احترامات امضاء ا. پطروسكي ‌جواب يادداشت نمره 11 ‌طهران 27 اكتبر 1931 ‌آقاي سفير كبير در جواب مراسله آنجناب مورخه امروز راجع بتقاضاي پرس ‌آذنفط كه در پهلوي براي حوائج كارهاي خود اسكله و تاسيسات ديكر‌داشته باشد و مشكلاتي براي او پيش آمده است محترما تصديع ميدهد كه دولت ايران مخالفتي ندارد كه موسسات شوروي كه در ايران نفت‌ميفروشند تاسيسات داشته باشند و بنابراين مانعي نيست دراينكه تقاضاي موسسه مزبوره در پهلوي پذيرفته شود در اين خصوص تعليمات بوزارت‌ طرق داده شده است كه اين قضيه را تسويه نمايد. ‌با تقديم احترامات فائقه م.ع فروغي

اجازه مبادله قرارداد اقامت و تجارت و بحرپيمائي منعقده بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و پروتكل اختتاميه و مراسلات منضمه آن در‌جلسه دهم اسفند ماه 1310 شمسي داده شده است

رئيس مجلس شوراي ملي - دادگر