قانون سازمان وزارت بهداري

سازمان مركزي وزارت بهداري بشرح زير است: 1 - حوزه وزارتي. 2 - شوراي عالي بهداشت. 3 - بنگاه پاستور 4 - اداره كل امور اداري 5 - اداره كل بازرسي 6 - اداره كل فني

حوزه وزارتي مشتمل است بر وزير بهداري و معاون وزارت بهداري و دفتر وزارتي بضميمة دارالترجمه.

وظائف وزير بهداري: ‌وزير بهداري مسئول تأمين بهداشت عمومي كشور بوده و نظارت در تمام كارهاي مربوطه ببهداشت عمومي داشته و هر اقدامي كه براي حفظ و وقاية‌ سلامت عمومي مقتضي بداند بعمل خواهد آورد و مسئوليت نهائي بعهده وزير بهداري است و اختيارات كامل در هر نوع از امور بهداري خواهد‌داشت در موقع احتياج ميتواند اختيارات لازمه بصاحبمنصبان و مديران كل وزارت بهداري براي حسن جريان امور تفويض نمايد. ‌

وظايف معاون وزارت بهداري: ‌ معاون وزارت بهداري در تحت نظر وزير بهداري بنحوي كه وزير دستور ميدهد در طرح‌ و نقشه‌هاي لازم و تنظيم امور بوزير بهداري مساعدت‌خواهد كرد و در غياب وزير امور وزارتخانه را بجريان خواهد گذاشت. ‌

وظايف دفتر وزارتي: ‌ وظايف دفتر وزارتي و دارالترجمه را وزير بهداري بر حسب آئين‌نامه معين خواهد كرد.

وظايف شوراي عالي بهداشت: ‌ شوراي عالي بهداشت مشاوره در امور مهمه مربوط ببهداشت كشور خواهد نمود. رياست شوراي عالي بهداشت هميشه با وزير بهداري و در غياب او‌با معاون وزارت بهداري است آئين‌نامة شوراي عالي بهداشت از طرف وزارت بهداري تهيه و پس از تصويب كميسيون بهداري مجلس شوراي ملي بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ‌

بنگاه پاستور طبق مقررات تحت نظر و دستور وزارت بهداري انجام وظيفه خواهد نمود و آئين‌نامه‌هاي مربوط بآن پس از تصويب‌كميسيون بهداري مجلس شوراي ملي بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ‌

اختيارات ادارات كل مركزي: ‌ ادارات كل مركزي عبارت از سه اداره كل است كه هر يك تحت نظر يك مدير كل اداره خواهد شد. ‌اين ادارات در كارهاي جاري بنحوي كه از طرف وزير بهداري معين ‌ميشود داراي اختيارات بوده و در مسائل مهم و كارهاي اتفاقي و مسايل مربوط بخط مشي وزارتخانه بوزير بهداري مراجعه خواهد كرد - ولي در هر حال ادارات كل مكلفند بطور فهرست مقام وزارت و معاونت را از جريان امور‌مستحضر دارند. ‌

سازمان و وظايف اداره كل بازرسي: اين اداره مشتمل است بر دو اداره: 1 - ادارة بازرسي مركز. 2 - اداره بازرسي ولايات. ‌ ادارة كل بازرسي داراي عده كافي بازرس در مركز و در ولايات خواهد بود كه لااقل هر سه ماه يك بار كليه عمليات سازمانهاي وزارت بهداري را در مركز‌و ولايات بازرسي خواهند كرد. ‌اداره كل بازرسي ممكن است داراي چند نفر بازرس ويژه بوده كه تحت نظر مستقيم وزير بهداري انجام وظيفه نمايند. ‌در بودجه وزارت بهداري اعتبار مخصوصي باسم اعتبار مخفي كه مبلغ آن از پانصد هزار ريال تجاوز ننمايد در اختيار وزير بهداري گذشته خواهد شد ‌كه در مواقع لزوم بتواند بازرسي‌هاي مخفي بعمل آورد. ‌

اداره امور اداري. ‌ادارة كل امور اداري داراي چهار اداره خواهد بود: 1 - كارگزيني. 2 - حسابداري. 3 - كارپردازي. 4 - نگاهداري ابنيه و اثاثيه و تعميرات و ساختمان. ‌

وظايف اداره كارگزيني: وظايف اين اداره عبارت خواهد بود از مراقبت و رعايت مقررات مربوطه باستخدام كليه كارمندان وزارت بهداري و تعيين مشخصات و سوابق ‌اشخاص براي تعيين شغل و تغيير مأموريت و مرخصي‌ها و محاكمات و مطالعه در بهبودي و رفاه حال مستخدمين و پيشنهاد بمقام وزارت. ‌

وظايف اداره حسابداري - وظايف اين اداره عبارت است از: ‌اول - كليه پرداختهاي مصوبه در حدود بودجه. ‌دوم - نگاهداري حساب كليه پرداختها و نظارت در جميع امور مالي طبق قوانين مقرره. ‌ سوم - گزارش ماهيانه بمقام وزارت از وجوه پرداخت شده و موجودي نسبت بهر يك از اقلام بودجه. ‌

وظايف اداره كارپردازي: ‌وظيفه ادارة كارپردازي عبارت است از كليه خريدهاي لازم و تهيه احتياجات و داروي وزارت بهداري (‌غير از مواردي كه خريد و تهيه آن بايد بوسيلة بنگاه كل كارپردازي كشور انجام شود) طبق پيشنهادات ادارات مربوطه در حدود بودجة مصوبه.

وظايف اداره نگاهداري ابنيه و تعميرات و ساختمان. ‌ وظايف اين اداره عبارت خواهد بود از نظارت و حفاظت و تعمير كليه ابنيه و عمارات و اثاثيه متعلقه بوزارت بهداري و تهية نقشه‌هاي مربوطه و‌نظارت در كليه ساختمانهاي جديد غير از آن چه بايد بوسيلة بنگاه كارپردازي كل كشور انجام گردد. ‌

ادارة كل فني - اين اداره كل شامل ده اداره است: 1 - ادارة تبليغات و انتشارات و تعاليم بهداشتي. 2 - ادارة نظارت در امور بهداري شهرداريها 3 - ادارة مراقبت و جلوگيري از بيماريهاي واگير. 4 - ادارة بهداشت و حمايت كودكان و مادران. 5 - ادارة امور قرنطينه‌ها. 6 - ادارة تنظيم امور پزشكي. 7 - ادارة امور بيمارستانها و درمانگاهها و آزمايشگاهها. 8 - ادارة داروئي نظارت در ادوية مخدره و جلوگيري از تقلبات در اغذيه و دارو. 9 - ادارة آمار بهداشتي. 10 - ادارة مطالعه و طرح‌ريزي و بنگاه بهداشت. ‌

وظايف اداره تبليغات و انتشارات و تعاليم بهداشتي: ‌ادارة تبليغات و انتشارات و تعاليم بهداشتي همواره اهالي را از اصول بهداشت عمومي و شخصي و طرز جلوگيري از ابتلاي بيماريهاي واگير مطلع‌خواهد نمود.

وظايف ادارة نظارت در امور بهداري شهرداريها بقرار زير است: 1 - مساعدت ببهداري شهرداريها از حيث فني و نظارت در عمليات و مؤسسات بهداري شهرداري بخصوص در موارد زير: ‌الف - نسبت به آب مشروب و فاضلاب و مساعدت در گذراندن قوانين و تصويب نقشه‌هاي بهداشتي از نظر فني و مساعدت در تهيه وجه لازم. ب - بازرسي در امور بهداشتي و وضع مقررات بهداشتي به طور نمونه و مساعدت در تصويب آنها بوسيله مقامات مربوطه و نظارت در امور‌بازرسي بهداشت اشخاصي كه متصدي فروش اغذيه و اشربه هستند كه بطور صحت اين بازرسي انجام گيرد و نظارت در بازرسي سلمانيها - حماميها- داروخانه‌ها - تآتر و سينماها - كارخانجات و اماكن عمومي و زندانها و غيره كه از طرف شهرداري بعمل مي‌آيد. 2 - نظارت و بازرسي در امور بيمارستانها و درمانگاهها و آزمايشگاههاي كل كشور (‌اعم از خصوصي و ملي و دولتي)

وظايف ادارة جلوگيري از بيماريهاي واگير - اين اداره مشتمل بر هشت دايره خواهد بود:

دايره جلوگيري از مالاريا: ‌وظيفة اين دايره مطالعه دائمي راجع به ابتلاي بمالاريا و اقدامات لازم براي مبارزه با آن و تهية وسايل تربيت كارمندان براي مبارزه عملي با مالاريا و‌تهية طرح هاي جديد و نظارت در اجراي عمليات مزبور.

دايرة جلوگيري و رفع بيماريهاي تيفوس - وظايف اين دايره نظارت دائمي راجع بمبتلايان تيفوس است ماداميكه اين بيماري در كشور‌وجود دارد و اقدامات لازم فوري براي جلوگيري از شيوع آن در شهرها و دهات با كمك بهداري شهرداري و تشريك مساعي با انجمن مبارزه با تيفوس و‌استفاده از وجود درمانگاههاي سيار.

دايرة مبارزه با بيماريهاي روده: ‌نظر به اينكه بيماريهاي تيفوئيد و وبا و اسهال خوني و كرمها بيشتر بوسيله آلودگي آب به هر نوع منتشر ‌ميشود و وظيفه اين دايره كمك براي تهيه‌آب مشروب و تهيه مجاري فاضلاب در دهات و قصباتي كه فاقد شهرداري ميباشند.

دايرة تلقيحات - وظيفة اين دايره نظارت و فراهم نمودن وسايل تلقيح كلية اطفال بر ضد ديفتري و تلقيح كلية اهالي بر ضد آبله و حصبه و شبه‌حصبه و در مواقع ضرورت تهية وسايل تلقيح بر ضد ساير بيماريهاي واگير.

دايرة جلوگيري از بيماريهاي آميزشي - اين دايره مكلف است علاوه بر مساعدت با شهرداريها جهت تأسيس مراكز معالجه و جلوگيري از اين‌بيماريها در شهرها در تأسيس نظير چنين مراكز در دهات نيز اقدام نمايد.

دايرة جلوگيري از تراخم - وظيفه اين دايره عبارت است از مطالعه دائمي راجع به ابتلاي تراخم و هدايت و نظارت در مؤسسات مربوطه در خصوص ‌جلوگيري و معالجه اين بيماري و در موقع لزوم از بهداريهاي شهرداريها و درمانگاههاي سيار استفاده خواهد نمود.

دايرة جلوگيري از بيماري سل - وظيفه اين دايره مبارزه عمومي با بيماري سل و تشخيص بموقع بيماري و مجزا نمودن و معالجه بيماران و‌خصوصاً اطفال و بستري نمودن بيماران سخت در آسايشگاهها و بيمارستانها و مطالعه دائم راجع به اين بيماري و سعي در تأسيس ساناتوريم‌ها و‌درمانگاهها و تشريك مساعي با ساير مؤسسات بهداشتي مسلولين است.

دايرة جلوگيري از بيماري جذام - وظيفه اين دايره جمع‌آوري عدة مبتلايان بجذام و تهية وسائل لازم براي معالجه و جلوگيري از بيماري و‌تهيه لوايح قانوني راجع باجراي وسايل استحفاظي و ايجاد درمانگاه و جذامي‌خانه‌ها براي مجزا داشتن مجذومين ‌

ادارة بهداشت و حمايت كودكان و مادران و جلوگيري از تلفات اطفال: وظايف اين اداره عبارت است از ايجاد درمانگاهها براي دادن‌دستور به مادران قبل از وضع حمل و بعد از وضع حمل و تأسيس درمانگاهها براي معاينه كودكان سالم و بهداشت كودكان دبستانها و همچنين كليه‌اقداماتي كه مربوط بكاستن عدة مبتلايان و عدة متوفيات كودكان و مادران قبل از زايمان و بعد از زايمان باشد و كمك مادي و معنوي ببنگاههائيكه ‌براي اين منظور تأسيس شده و مي‌شوند.

اداره قرنطينه‌ها - وظيفة اين اداره عبارت است از: 1 - تأسيس و نگاهداري قرانطينه‌هاي دريائي و مرزي و هوائي و دادن پيشنهادات لازم براي تغيير در قوانين و مقررات مربوط بقرنطينه‌ها و‌نظارت در وظايف عمليات رؤساي قرانطينه‌ها و رسيدگي به امور كليه قرانطينه‌ها. 2 - تأسيس قرانطينه‌هاي داخلي در مواقع ضرورت و نظارت در قرنطينه‌هاي بهداري شهرداري‌ها و عمليات آنها. ‌

اداره تنظيم امور پزشكي: اين اداره در كار پزشكان و دندانسازان و قابله‌ها و پزشكياران و پرستاران و داروسازان نظارت خواهد‌كرد و همچنين در اجراي كليه قوانين و مقررات مربوطه به صدور پروانه و وظايف صنفي طبقات مذكور و مجازات متخلفين نظارت نموده و مسئول‌صدور پروانه شغل براي هر يك از طبقات مذكور فوق و اجراي مقررات مربوطه مي‌باشد به علاوه مطالعه و پيشنهاد لوايح قانوني مربوط به امور مذكور‌در اين ماده به عهده اداره تنظيم امور پزشكي است. ‌

براي رسيدگي بوظايف صنفي طبقات مذكور و مجازات متخلفين در وزارت بهداري يك محكمة پنجنفري تشكيل خواهد شد كه اعضاء آن‌ بترتيب زير تعيين خواهد شد: 1 - دو نفر از طرف وزارت بهداري. 2 - دو نفر از پزشكان غير موظف كه هرساله بوسيله كليه پزشكان انتخاب ميشوند. 3 - نفر پنجم با توافق نظر چهار نفر نامبرده بالا انتخاب خواهد شد. ب - آئين‌نامة مربوط به اين محكمه را وزارت بهداري تهيه و بتصويب هيئت وزيران خواهد رساند.

اداره امور بيمارستانها و آزمايشگاهها و درمانگاهها: ‌اين اداره مسئول نظارت كليه بيمارستانها و درمانگاهها و آزمايشگاههاي تابع وزارت بهداري بوده و كمك و راهنمائي لازم براي توسعه و تكميل آنها‌خواهد نمود.

اداره آمار بهداشتي: ‌اين اداره مواظب خواهد بود كه آمار صحيح و بموقع از عدة مبتلايان و متوفيات كه از بهداري استانها ميرسد طبقه‌بندي و تجزيه و مرتب نموده و‌خطوط نمودار (‌گرافيك) آنها را رسم و اطلاعات لازم را به دول ذينفع طبق مقررات صحي مجمع بين‌المللي و مؤسسات داخلي كشور و ادارات مختلفه‌وزارت بهداري كه لازم باشد بدهد. ‌

ادارة مطالعه و طرح‌ريزي و بنگاه بهداشت. ‌وظايف اين اداره عبارت است از: 1 - ايجاد يك آزمايشگاه براي آزمايش و تحقيقات و تعليم و تربيت پزشكان در امور بهداشت. ‌الف - امتحان ادويه و مواد غذائي از حيث خالص بودن و نداشتن عوامل مضره. ب - تحقيق مسائل مربوط بجلوگيري يا معالجة بيماري. 2 - بررسي در وضع تغذيه - عادات تغذيه و مواد غذائي موجوده با عطف توجه مخصوص نسبت بكودكان و اطفال. 3 - بررسي نيازمنديهاي بهداشتي كشور و پيشنهادات نسبت بتوسعه برنامه وزارت بهداري.

سازمان بهداريهاي ولايات

در هر استان در مقر استانداري يا در هر ناحية بهداشتي كه تقسيمات آن را وزارت بهداري با تصويب هيئت وزيران تعيين‌خواهد نمود يك رئيس بهداري معين ميگردد كه مسئول حوزه مأموريت خود بوده و بهداري استان يا ناحية بهداشتي را بنحوي كه از طرف وزير‌بهداري معين ‌ميشود اداره نمايد و فقط در موارد مهم و مسائل مربوطه بخط مشي بوزارت بهداري مراجعه خواهد كرد. ‌رئيس بهداري استان يا ناحية بهداشتي اجازه خواهد داشت كه مراسلات مربوط بحوزه مأموريت خود را امضاء نمايد و داراي بايگاني و دفتري كه‌مركب از رئيس دفتر و عده كافي ماشين‌نويس و منشي و ثبات و بايگان باشد خواهد بود. ادارات تابعة بهداري استان يا ناحية بهداشتي و درمانگاههاي‌سيار و كليه رؤساي بهداري شهرستانها و بخشها و مأمورين تلقيح تحت نظر بهداري همان استان يا ناحيه بهداشتي خواهد بود. ‌ سازمان بهداري استان يا ناحية بهداشتي عبارت خواهد بود از ادارات بازرسي و امور اداري و فني با يك رئيس براي هر يك از ادارات و عدة كافي عضو(‌كه بسته است به توسعه و تشكيلات هر استان يا ناحيه بهداشتي) و يك يا چند معاون بهداري استان يا ناحية بهداشتي در شهر و يا شهرهاي دور از‌مركز استان و عدة كافي رؤسا و مأمورين بهداري. ‌

ادارة بازرسي: ‌ اين اداره عمليات كليه مؤسسات و مأمورين وزارت بهداري را در استان يا ناحية بهداشتي بازرسي نموده و برئيس بهداري استان يا رئيس ناحية بهداشتي گزارش خواهد داد رئيس بهداري استان يا رئيس ناحية بهداشتي در مواقع عادي اقلاً ماهي يكمرتبه باداره كل بازرسي مركز گزارش ميدهد.

ادارة امور اداري: ‌وظيفه اين اداره بيشتر جنبة حسابداري خواهد داشت ولي تا حدي كارهاي امور اداري (‌كارگزيني، كارپردازي و نگاهداري اموال و تعمير ساختمان) را نيز‌انجام خواهد نمود.

حسابداري:در حدود بودجه وجه لازم در اختيار ادارة حسابداري بهداري استان يا ناحية بهداشتي براي پرداخت حقوق و نگاهداري درمانگاهها و مخارج متفرقه‌گذارده خواهد شد ادارة حسابداري همه ‌ماهه وضعيت بودجه بهداري استان يا ناحية بهداشتي را از حيث آن چه كه خرج شده و آن چه موجود است از‌هر ماده بودجه باداره حسابداري مركزي گزارش خواهد داد.

كارگزيني - دادن پيشنهادات لازم باداره كارگزيني مركز راجع بتغيير مأموريت يا استخدام جديد توسط رئيس بهداري استان يا ناحيه‌بهداشتي بعهده كارگزيني خواهد بود.

كارپردازي - خريدهاي جزئي و لوازم متفرقه در حدود بودجه بعهده كارپردازي است ولي خريدهاي كلي بايد توسط ادارة كارپردازي مركز بعمل آيد. ‌

نگاهداري اثاثيه و تعمير و ساختمان - اين شعبه مأمور نگاهداري كلية ساختمانها و اثاثيه وزارت بهداري در استان يا ناحية بهداشتي خواهد‌بود و بوسيله رئيس بهداري استان باداره نگاهداري و ساختمان مركز پيشنهاد لازم براي ساختمان جديد خواهد نمود و مأمور حفظ تمام اموال و‌اثاثيه دولتي متعلق بوزارت بهداري است. ‌

ادارة فني: ‌اين اداره تأسيسات درمانگاههاي سيار را اداره نموده و در عمليات پزشكان بهداري استان يا ناحيه بهداشتي نظارت خواهد كرد و تا آنجائيكه ممكن‌است وظايف ده اداره و هشت دايرة ادارة كل فني مركز را در استان يا ناحية بهداشتي انجام خواهد داد و توجه مخصوص بدرمانگاههاي سيار -‌قرانطينه - آزمايشگاه و آمار و تنظيم امور پزشكي خواهد داشت.

درمانگاههاي سيار - ادارة فني نظارت كامل در كار درمانگاههاي سياري كه بهر استان يا ناحية بهداشتي داده شده است بايد بنمايد هر‌واحد از درمانگاههاي سيار مخصوص بيك منطقه است ولي در موقع بروز و شيوع بيماريهاي واگير همگان (‌اپيدمي) كليه درمانگاههاي سيار بمنطقة ‌آلوده اعزام خواهند شد.

قرانطينه - ادارة فني نظارت در امور قرانطينة محلي خواهد داشت و در محلهائي كه قرانطينة دريائي مرزي هوائي باشد تحت نظر آن اداره‌خواهد بود.

آزمايشگاهها و بيمارستانها و درمانگاهها - يك آزمايشگاه تشخيص در مركز هر استان يا ناحية بهداشتي تأسيس خواهد شد كه مجاناً كليه‌مراجعات پزشكان را براي تشخيص و تعيين حاملين ميكروب و طول مدت قرانطينه و دوره نقاهت و تعيين مدت انفراد اشخاصي را كه با بيماران‌مسري تماس دارند انجام دهد و براي نگاهداري سرمها و واكسنها و غيره داراي سردخانه‌اي بوده و مورد استفاده قرار خواهد داد در نقاطي كه معاون‌بهداري استان يا ناحيه بهداشتي هست (‌اطباي فني) يك آزمايشگاه فرعي ايجاد خواهد شد اين اداره نظارت در بيمارستانها و درمانگاههاي موجوده‌نموده و پيشنهادات لازمه براي تأسيس اين نوع مؤسسات خواهد داد.

شعبه آمار - جمع‌آوري اطلاعات راجع بعدة نفوس هر آبادي و تعيين عدة بيمار و عدة بهبودي ‌يافتگان و تلف شده با تعيين عدة مرد و زن و‌طفل بعهدة اين شعبه است بعلاوه گزارش هفتگي مبتلايان و متوفيات كه از رؤساي بهداري و ساير مؤسسات بهداشتي ميرسد تنظيم و ترميم‌احصائيه و نقشه بعهدة اين شعبه است كه همه هفته بايد گزارش آنرا مستقيماً باداره آمار وزارت بهداري ارسال دارد.

وزير بهداري مجاز است در صورت لزوم و با تصويب هيأت وزيران دوائري را تبديل بادارات نموده و ادارات يا دواير جديدي‌تأسيس نمايد ولي هر نوع تغييري در اين قانون منوط بتصويب مجلس شوراي ملي است. ‌

وزارت بهداري حق دارد بكارمندان عاليرتبه كه خدمات مهمتري انجام ميدهند عنوان مدير كلي اعطاء نمايد.

از تاريخ تصويب اين قانون كلية اشخاصيكه بعداً بمقام مديريت كل وزارت بهداري ارتقاء يابند بايد داراي دانشنامه دكترا در‌امور پزشكي يا داروسازي يا دندانسازي باشند.

آئين‌نامه‌هاي مربوط بهر يك از ادارات و مؤسسات و بنگاهها را وزارت بهداري تدوين و به تصويب هيأت وزيران خواهد‌رسانيد.

وزارت بهداري مأمور اجراي اين قانون است. ‌

قانون سازمان وزارت بهداري مشتمل بر سي و سه ‌ماده كه بموجب قانون مصوب هشتم بهمن ماه 1323 در تاريخ بيست و دوم آذرماه يكهزار و‌سيصد و بيست و چهار بتصويب كميسيون بهداري مجلس شوراي ملي رسيده است قابل اجراء ميباشد.

رئيس مجلس شوراي ملي - محمدصادق طباطبائي