نظر مشورتي 7/1404/4 مورخ 1404/02/16 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : آيا رأي صادره از دادگاه بدوي در مقام رسيدگي به عنوان دادگاه هم‌عرض از بابت اعاده دادرسي كيفري؛ اعم از پذيرش يا رد قرار اعاده دادرسي قطعي است يا قابل اعتراض مي‌باشد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، مستنبط از مواد 476 و 479 و 480 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1394 اين است كه تجويز اعاده دادرسي از سوي ديوان عالي كشور، دلالت بر نقض حكم قطعي اوليه موضوع اعاده دادرسي نمي‌كند؛ بنابراين، در صورتي كه پس از تجويز اعاده دادرسي مراتب در دادگاه هم‌عرض مطرح شود و اين دادگاه، درخواست اعاده دادرسي را از مصاديق ماده 474 قانون ياد‌شده نداند و درخواست مزبور را وارد تشخيص ندهد، قرار رد درخواست اعاده دادرسي را صادر مي‌نمايد و قرار مزبور قطعي است؛ زيرا پذيرش قابليت تجديد نظر نسبت به قرار مزبور نيازمند دليل صريح است كه نه تنها وجود ندارد؛ بلكه به قرينه تبصره 2 ماده 427 قانون ياد‌شده از شمول اين ماده نيز خارج است. علاوه بر آن تصريح به قابليت تجديد نظرخواهي يا فرجام‌خواهي نسبت به احكامي كه پس از اعاده دادرسي در موارد مذكور در ماده 480 قانون ياد‌شده صادر مي‌شود، بر خروج قرار رد درخواست اعاده دادرسي از حكم مزبور (قابليت تجديد نظرخواهي و فرجام) دلالت دارد؛ مضافاً اينكه پذيرش قابليت تجديدنظر يا فرجام نسبت به قرار رد درخواست اعاده دادرسي مستلزم ايجاد دور و تسلسل در طرح موضوع در ديوان عالي كشور و در محاكم خواهد شد و با وجود بقاء اعتبار و عدم نقض حكم قطعي، پذيرش آن موجه به نظر نمي‌رسد. ثانياً، مطابق قسمت اخير ماده 480 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 حكمي كه دادگاه هم‌عرض پس از پايان رسيدگي ماهوي صادر مي‌كند از لحاظ قطعيت يا قابل اعتراض بودن و نيز مرجع رسيدگي تابع مقررات عمومي است. بر اين اساس اگر مرجع مذكور (دادگاه هم‌عرض) دادگاه كيفري يك يا دو يا انقلاب يا اطفال و نوجونان باشد، حكم آن حسب مورد قابل تجديد نظر يا فرجام و اگر دادگاه تجديد نظر استان باشد، حكم آن قطعي است و بر اين اساس پاسخ سؤال مشخص است.