نظر مشورتي 7/1402/709 مورخ 1402/09/04 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : در ماده 483 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 مقرر گرديده: «... دادگاه به درخواست محكوم‌عليه در وقت فوق‌العاده و با حضور دادستان يا نماينده او با رعايت مقررات ماده 300 اين قانون، رسيدگي مي‌كند و ...» و ماده 300 همان قانون مقرر داشته: «در تمامي جلسات دادگاه‌هاي كيفري دو، دادستان يا معاون او يا يكي از دادياران به تعيين دادستان مي‌توانند براي دفاع از كيفرخواست حضور يابند؛ مگر اين‌كه دادگاه حضور اين اشخاص را ضروري تشيخص دهد كه در اين مورد و در تمامي جلسات دادگاه كيفري يك، حضور دادستان يا نماينده او الزامي است، لكن عدم حضور اين اشخاص موجب توقف رسيدگي نمي‌شود؛ مگر آنكه دادگاه حضور آنان را الزامي بداند.» با لحاظ اينكه گاهي، اعمال ماده 483 مرقوم مستقيماً از سوي محكوم‌عليه از دادگاه درخواست مي‌گردد و گاهي چنين تقاضايي به قاضي مجري حكم ارائه و از آن طريق به دادگاه ارسال مي‌شود؛ با وصف رويه متفاوت برخي محاكم بدين توضيح كه برخي از دادگاه‌ها علي‌الاطلاق با تعيين وقت رسيدگي از دادستان دعوت مي‌كنند، برخي از دادگاه‌ها فقط در مواردي كه حضور دادستان ضروري و مؤثر است از وي دعوت مي‌نمايند، برخي دادگاه‌هاي ديگر بين اين دو تفكيك قائل شده و در فرض نخست به لحاظ عدم اطلاع دادسرا از درخواست مطروح، وقت رسيدگي تعيين و دادستان را دعوت مي‌نمايند و در فرض دوم با اين استدلال كه تقاضاي موصوف با اطلاع و از طريق اجراي احكام دادسرا واصل و به عبارتي از مميزي دادسرا گذشته فلذا بدون دعوت از دادستان مبادرت به اتخاذ تصميم مقتضي مي‌نمايند. با تفطن به اينكه دعوت از دادستان مستلزم تعيين وقت و مضي مدت و منجر به اطاله در تصميم‌گيري خواهد بود و از طرفي اثري مثبت بر آن مترتب نيست؛ زيرا چنانچه قيد ضرورت حضور دادستان قيد نشود، عملاً در هيچ‌يك از موارد دادستان يا نماينده وي حضور پيدا نمي‌كنند. لطفاً در اين خصوص راهنمايي بفرماييد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : با عنايت به عبارت «در وقت فوق¬العاده» مذكور در ماده 483 قانون آيين دادرسي كيفري 1392، جلسه‌اي كه براي اعمال مفاد اين ماده تشكيل مي¬شود، يك جلسه فوق‌العاده است و نه جلسه رسيدگي عادي كه مستلزم ابلاغ وقت به طرفين باشد و از سوي ديگر، گرچه مقنن عبارت «حضور دادستان يا نماينده او» را به كار برده است؛ اما با عنايت به عبارت «با رعايت مقررات ماده 300 اين قانون» به نظر مي‌رسد، وقت فوق‌العاده يادشده بايد به دادستان ابلاغ شود؛ ولي علي‌الاصول، تشكيل جلسه مزبور و رسيدگي منوط به حضور دادستان يا نماينده وي نمي‌باشد و كيفيت وصول درخواست محكوم‌‌‌له از دادگاه صادر كننده حكم قطعي و رأساً و مستقيم و يا غير مستقيم بودن اين درخواست (از طريق قاضي اجراي احكام كيفري) مؤثر در مقام نيست.