قانون تشكيل شهرداري و انجمن شهرها و قصبات

كليات

علاوه بر شهرها و قصباتيكه تا بحال در آنجا شهرداري تأسيس شده است در هر شهر و قصبه كه وزارت كشور با توجه بجمعيت -‌وضع اقتصادي و نيازمندي مقتضي بداند و هيئت وزيران نيز تصويب كند شهرداري داير ميگردد.

منظور از تشكيل شهرداري تدارك وسائل آسايش و تأمين نيازمنديهاي عمومي مربوط باهالي شهر و قصبه است.

شهرداري بنگاهي است ملي و داراي شخصيت حقوقي.

هر شهرداري انجمني خواهد داشت كه از طرف اهالي مستقيماً و با رأي مخفي و باكثريت نسبي براي مدت چهار سال انتخاب ميشود -‌عده آنها در مركز شهرستانها و قصباتي كه عده نفوس آن از ده هزار نفر تجاوز نكند شش نفر و حداكثر تعداد نمايندگان يك شهر از 25 نفر تجاوز ‌نميكند مگر شهر تهران كه سي نفر نماينده خواهد داشت. ‌نمايندگان هر شهر بتناسب جمعيت از سي هزار نفر ببالا به محلات مختلف تقسيم و هر محل نماينده خود را تعيين و براي تشكيل انجمن شهر اعزام ‌ميدارد. ‌وزارت كشور تعداد نمايندگان هر شهر را با توجه بجمعيت تعيين و همچنين نقشه محلات شهر را ترسيم و نواحي را اعلام ميدارد.

انتخاب‌كنندگان بايد واجد شرايط ذيل باشند: 1 - تابعيت ايران. 2 - داشتن لااقل بيست سال تمام. 3 - توطن در محل انتخاب و يا لااقل سكونت در محل انتخاب از ششماه قبل از انتخابات و يا اينكه شخصاً در آن محل بكسب و يا حرفه و ‌كاري اشتغال داشته باشند. 4 - عدم محكوميت بجنايت يا جنحه كه موجب محروميت از حقوق اجتماعي است. 5 - عدم ورشكستگي به تقصير و حجر

شرايط انتخاب‌شوندگان همان شرايط انتخاب‌كنندگان است ولي انتخاب‌شونده بايد حداقل سي سال شمسي تمام سن داشته و بيش از هفتاد ‌سال تمام نداشته باشد و بعلاوه در انتساب بآن محل معروف بوده و لااقل پنج سال در آن جا سكونت نموده و خواندن و نوشتن زبان فارسي را ‌بداند.

اشخاص زير از انتخاب كردن و انتخاب شدن محرومند مگر اينكه قبل از آگهي انتخابات از شغل خود استعفا دهند. 1 - نخست‌وزير و وزيران و معاونين آنها از تمام كشور - استانداران و فرمانداران و بخشداران و معاونين آنها و رؤساي محاكم و دادستان و بازپرس ‌و رؤساء ادارات محلي در حوزه مأموريت خود. 2 - عمال و مأمورين شهرباني - ژاندارمري و نظاميان. از هر دسته موقعيكه در خدمت هستند ليكن در مرخصي ميتوانند در رأي دادن شركت‌نمايند.

نمايندگان مجلس شورايملي و مجلس سنا در تمام كشور - اعضاي انجمنهاي ايالتي و ولايتي و اعضاي انجمن نظارت انتخابات‌انجمن شهر در دوره‌ايكه داراي اين سمت هستند و كليه كارمندان ادارات و شهرداري از انتخاب شدن در حوزه مأموريت خود محرومند.

در مركز بخش‌ها و قصبات از اشخاصيكه با يكديگر قرابت نسبي يا سببي تا درجه سوم دارند در آن واحد فقط يكنفر ميتواند عضويت‌ يك انجمن را دارا باشد.

براي تعيين داوطلب عضويت انجمن ده روز قبل از دعوت اعضاي انجمن انتخابات اعلاني از طرف فرماندار يا بخشدار در شهر يا قصبه‌ منتشر ميشود باينمضمون. ‌كسانيكه داوطلب بوده يا حاضر هستند بعضويت انجمن شهرداري انتخاب شوند بايد داوطلب بودن خود را براي شهر يا قصبه يا محله شخصاً يا بوسيله اشخاص ديگر بفرمانداري يا بخشداري كتباً اطلاع دهند ضمناً به نسبت جمعيت محل بامضاء 100 نفر در حوزه‌هائيكه از يكصد هزار نفر‌بيشتر جمعيت دارند و پنجاه نفر در حوزه‌هائيكه از پنجاه هزار نفر بيشتر و سي نفر در حوزه‌هاي از پانزده هزار نفر بيشتر و پانزده نفر در حوزه‌هائيكه‌ كمتر از پانزده هزار نفر جمعيت داشته باشد معرفي نامه ضميمه نمايد. ‌فرماندار يا بخشدار اسامي داوطلبان را در شهر يا محله و قصبه اعلان ميكند و رأي‌دهندگان در موقع رأي دادن فقط ميتوانند بآنها رأي بدهند.

قبول مشاغل دولتي از طرف رئيس و اعضاء انجمن موجب استعفاي آنان از عضويت انجمن خواهد بود همچنين رئيس اعضاي انجمن ‌نميتوانند رياست و مديريت عامل شركتها و بنگاه‌هائيكه مربوط بحوزه شهر يا قصبه است داشته باشند مگر سازمان‌هائيكه از طرف شهرداري ‌تأسيس و تصدي بمشاغل مزبور از طرف انجمن تكليف شده باشد همچنين يكنفر نميتواند در آن واحد در بيش از يك انجمن عضويت و يا رياست‌داشته باشد.

در تشكيل انجمن نظارت

در كرسي شهرستان فرماندار و در قصبات بخشدار كميسيوني از خود و مأمور اول دادگستري تشكيل داده و 15 نفر از طبقات پنجگانه (‌علماء- ملاكين - بازرگانان - اصناف - كشاورزان) از هر طبقه سه نفر و 12 نفر از معتمدين محل را معين نموده و توسط فرماندار يا بخشدار دعوت‌ ميشوند تا 9 نفر از بين خود يا خارج براي تشكيل انجمن اصلي نظارت انتخابات و 9 نفر علي‌البدل باكثريت و با رأي مخفي انتخاب نمايند.

در صورتيكه در بخش مأمور دادگستري مستقلي نباشد يكي از مأمورين قضائي از طرف رئيس دادگستري شهرستان بمركز بخش و يا ‌قصبه اعزام ميشود.

در محليكه انجمن ايالتي يا ولايتي باشد سه نفر از اعضاء انجمن بانتخاب خود انجمن جزء هيئت نظارت خواهند بود و بنابر اين‌ مدعوين فقط شش نفر را انتخاب ميكنند و نه نفر هم براي عضويت علي‌البدل انتجاب مينمايند. ‌در هر حال اعضاء كميسيون و يا اعضاء انجمن نظارت بايد واجد شرايط انتخاب كردن باشند.

كسانيكه داوطلب نمايندگي هستند نميتوانند در كميسيون دو نفري و در عده 27 نفري شركت داشته باشند و نيز نميتوانند عضويت‌انجمن نظارت اصلي و شعب را داشته باشند.

در جاهائيكه يك يا چند طبقه از طبقات بالا موجود نباشد از طبقات ديگر تكميل مي‌كنند.

حضور دو ثلث از مدعوين براي تشكيل جلسه كفايت ميكند.

كميسيون بالا پس از تشكيل انجمن منحل ميگردد.

اعضاء انجمن نظارت پس از انتخاب شدن تحت رياست مسن‌ترين اعضاء تشكيل جلسه داده يكنفر رئيس و يكنفر نايب رئيس و دو‌نفر منشي از بين خود با رأي مخفي باكثريت انتخاب مينمايند نظم جلسات انجمن و رعايت قوانين و مقررات با رئيس و در غياب رئيس با نايب‌رئيس خواهد بود. نوشتن صورت مذاكرات و خلاصه اقدامات هر جلسه بعهده منشي است.

براي تسهيل و تسريع در امر انتخابات انجمن اصلي نظارت ميتواند عده لازم شعب فرعي جداگانه مركب از پنج نفر تشكيل داده ‌انتخابات محلهاي نامبرده را انجام دهد.

دخول در محل انجمن با اسلحه ممنوع است كسانيكه بر خلاف نظم و مقررات رفتار نمايند بامر رئيس بوسيله مأمورين انتظامي از‌انجمن خارج و در صورت لزوم بدادگاه تسليم ميشوند.

انجمن نظارت و شعب آن غير قابل انحلال است مگر آنكه اسباب تعطيل و تعويق انتخابات را فراهم نمايند و در اينصورت اگر اخلال از‌طرف شعب باشد رئيس انجمن با موافقت فرماندار يا بخشدار شعبه مزبور را منحل مينمايند و اگر از طرف انجمن اصلي باشد فرماندار يا بخشدار‌مراتب را بوزارت كشور مراجعه و انحلال انجمن و تجديد آنرا تقاضا مي‌نمايد -- رأي وزارت كشور قاطع است.

هر گاه در حين جريان انتخابات يك يا چند نفر از اعضاء انجمن از حضور در جلسات تعلل يا استنكاف نمايند مادام كه اكثريت باقي است‌جريان امر تعقيب و بعضو يا اعضاء مستنكف اخطار ميشود كه حضور يابد چنانچه تا دو جلسه در استنكاف و تعلل خود باقي باشد انجمن با اطلاع ‌فرماندار يا نماينده او يا بخشدار يك يا چند نفر از اعضاء علي‌البدل را بحكم قرعه براي عضويت انجمن دعوت مينمايد اگر اكثريت اعضاء انجمن ‌نظارت از حضور در انجمن استنكاف نمايند يا پس از ختم انتخابات از دادن اعتبارنامه خودداري كنند فرماندار يا بخشدار علل و موجبات آنرا تحقيق و‌در رفع محظور اهتمام مينمايد و هر گاه در استنكاف خود باقي باشند با حضور باقي اعضاء كسري عده را از بين اعضاء علي‌البدل دعوت مينمايد.

همينكه انجمن نظارت تشكيل شد و شعب فرعي را تعيين نمود اعلاني ترتيب ميدهد و نسبت باهميت محل از سه تا پنج روز قبل از‌شروع باخذ رأي در تمام شهر منتشر ميسازد اعلان مزبور حاوي مطالب ذيل خواهد بود: 1 - محل انعقاد انجمن و شعب آن و ساعات دادن رأي كه بايد در يك روز جمعه و كمتر از ده ساعت نباشد. 2 - شرايط انتخاب‌كنندگان و انتخاب‌شوندگان. 3 - عده نمايندگانيكه در هر حوزه يا تقسيمات آن انتخاب شوند. 4 - اسامي داوطلبان و معرفي‌شدگان براي عضويت انجمن شهر.

دادن رأي بايد مخفي باشد و همينكه رأي دهنده باطاق انجمن يا شعبه وارد و صلاحيت او بدادن رأي تشخيص داده شد رأي خود را‌كه نبايد از يكبرك بيشتر باشد زير نظر انجمن در صندوق اندوخته خارج ميشود.

در انجمن اصلي و شعب فرعي اسامي و عده رأي‌دهندگان با شماره شناسنامه بايد در دفتر مخصوص ثبت شده و شناسنامه آنها ممهور‌شود.

در پايان ساعتي كه براي اخذ آراء معين گرديده است درب ورود بمحل انجمن يا شعبه بسته ميشود اگر عده از كسانيكه حق رأي دادن‌ دارند در داخل محل حاضر باشند رأي خود را بترتيب بالا در صندوق انداخته و انجمن يا شعبه به رأي گرفتن خاتمه ميدهد و بعد از آن ديگر از كسي‌رأي قبول نميشود.

پس از اعلام ختم اخذ آراء رئيس انجمن يا شعبه بفاصله 24 ساعت صندوق رأي را در حضور اكثريت اعضاء و حاضرين باز نموده و آراء‌ را شماره ميكنند سپس قرائت اوراق رأي شروع ميشود اگر عده آراء زيادتر از عده كه رأي داده‌اند باشد زيادي را از مجموع برداشته باطل ميكنند ‌حداكثر مدت استخراج آراء پنج روز است در آخر هر روز اگر قرائت آراء خاتمه نيافته باشد بقيه آراء و دفاتر مربوط در صندوقي گذاشته و لاك و مهر شده ‌تحويل مأمورين انتظامي ميگردد و روز بعد پس از معاينه صحت لاك و مهر بقرائت آراء ادامه خواهند داد و انجمن موظف است در مدت مذكور آراء ‌مأخوذه را قرائت نمايد.

نظارت معتمدين محلي در حفاظت صندوق‌ها مانعي نخواهد داشت ولي حق مداخله در كار انجمن را ندارند.

اوراق رأيرا يكي از اعضاء بصوت بلند يكي يكي خوانده بيكنفر ديكر از اعضاء ميدهد و اسامي را بترتيبي كه خوانده ميشود در ‌دفتري كه براي اينكار تخصيص داده شده است مينويسند.

از اوراق رأي آنچه سفيد و لايقراء باشد يا اينكه انتخاب شده را درست معرفي نكند و با امضاء انتخاب‌كننده را داشته باشد محسوب ‌نشده و عيناً ضميمه صورتمجلس ميشود هر گاه در اوراق رأي علاوه بر عده‌اي كه بايد انتخاب شود اسامي نوشته شده باشد عده زائد از آخر ورقه ‌خوانده نميشود.

صورتمجلس استخراج آراء را هر شعبه در ورقه مخصوص با ذكر تمام اسامي وعده آراء هر يك نوشته اعضاء شعبه آنرا امضاء‌ مينمايند پس از آن در پاكت گذاشته با مهر شعبه لاك كرده بانجمن مركزي ميفرستند انجمن مركزي اسامي مندرجه در صورتمجلس شعب را با‌آرائيكه خود استخراج نموده است در ورقه جداگانه جمع كرده و كسانيرا كه از مجموع آراء داراي اكثريت هستند معلوم ميكنند.

اوراق رأي هر شعبه تا خاتمه قرائت آراء و انحلال انجمن در صندوق شعبه يا انجمن كه لاك شده و بمهر اعضاء ممهور ميشود باقي‌مانده و پس از گذشتن مدت اعتراض با حضور عده از رأي‌دهندگان آنها را معدوم ميسازند (‌باستثناي آنچه در موارد قبل ذكر شده كه بايد ضميمه ‌صورت مجلس باشد.)

هر گاه بعضي از شعب فرعي نتيجه انتخابات خود را در مدتيكه انجمن نظارت مركزي معين كرده نفرستند انجمن نظارت مركزي با ‌توجه بنتيجه آراء ماخوده از ساير شعب و رسيدگي و تحقيقات لازم تصميم مقتضي اتخاذ خواهد نمود. در صورتيكه نسبت بتصميم متخذه انجمن ‌شكايتي بشود مرجع رسيدگي انجمن ولايتي و در غياب انجمن ولايتي وزارتكشور خواهد بود.

منشي انجمن نظارت مركزي صورتمجلس انتخابات را در 3 نسخه حاضر كرده بامضاء فرماندار يا بخشدار و اعضاء انجمن ميرساند ‌يك نسخه در بخشداري يا فرمانداري و يك نسخه بتوسط فرماندار بوزارت كشور ارسال ميگردد نسخه سوم با كتابچه ثبت اسامي در انجمن ولايتي‌ و در صورت نبودن انجمن ولايتي در خود انجمن بايگاني ميشود اسامي انتخاب‌شدگان از طرف بخشدار يا فرماندار فوراً در محل اعلان ميشود.

1) اگر از انتخابات ‌كنندگان يا انتخاب‌شوندگان يا كسي در حين جريان انتخاب شكايت يا ايرادي داشته باشد مانع انجام انتخابات نخواهد بود‌ ولي شرح آن بايد در صورتمجلس نوشته شود

انجمن نظارت تا يكهفته بعد از ختم انتخابات شكاياترا مي‌پذيرد پس از آن ديگر شكايت از كسي قبول نميشود و منتهي در ظرف‌ يكهفته به شكايات واصله رسيدگي ميكنند نتيجۂ رسيدگي و انحلال انجمن اعلام ميشود.

شكايت‌كنندگان از انتخابات ميتوانند شكايات خود را در هفته اول تشكيل انجمن شهرداري يا انجمن مزبور اظهار كنند تصميم ‌انجمن قطعي است.

كسانيكه بعضويت انجمن شهر انتخاب ميشوند بايد اعتبارنامه بامضاء فرماندار يا بخشدار و رئيس و اعضاء و مهر انجمن مركزي‌ در دست داشته باشند و بدفتر شهرداري بدهند و رونوشت آنرا بگيرند فرماندار و بخشدار و اعضاء انجمن نظارت نبايد بدون عذر موجه در صدور‌اعتبارنامه تأخير نمايند.

همينكه انتخابات خاتمه يافت و اعتبارنامه منتخبين صادر و بنها داده شد فرماندار يا بخشدار مكلف است در ظرف يكهفته وسايل‌ تشكيل انجمن را فراهم سازد اولين جلسه تحت رياست مسن‌ترين اعضاء انجمن تشكيل و يكنفر رئيس و يكنفر نايب رئيس و دو نفر منشي با رأي مخفي به اكثريت براي يكسال انتخاب ميشود هر گاه در مورد انتخاب رئيس تساوي آراء حاصل شود مسن‌ترين آنها برياست انتخاب خواهد شد.

نظم جلسات با رئيس و در غياب او با نايب رئيس است و كسانيكه مخل نظم باشند بامر رئيس اخراج ميشوند و در صورت وقوع‌ جنحه يا جنايت مرتكب با صورت مجلس بدادگاه تسليم مي‌شود.

براي رسميت جلسات لااقل حضور دو ثلث از كليه اعضاء لازم است و تصميماتشان باكثريت بيش از نصف حاضرين معتبر است و در‌صورت تساوي آراء طرفي كه رئيس موافقت دارد مناط اعتبار است هر گاه براي مذاكره و اخذ رأي در مطلبي عده لازم در جلسه حاضر نشد در جلسات ‌بعد حضور بيش از نصف كليه اعضاء كافي خواهد بود ولي در مسائل مهم از قبيل تغيير نقشه شهر - احداث خيابان - لوله‌كشي آب ساختن زيرآبها -‌ وضع عوارض و نظاير آن لااقل حضور دو ثلث لارم است.

عضويت انجمن افتخاري است و چنانچه عضوي بدون عذر موجه سه جلسه متوالي يا چهار جلسه متناوب غيبت نمود مستعفي‌ محسوب و در صورتيكه بيش از يكسال بپايان دوره مانده باشد براي انتخاب تعداد كسري طبق اينقانون اقدام خواهد شد و اگر كمتر از يكسال‌ باقي مانده باشد از شخصي كه در فهرست منتخبين حائزاكثريت و واجد شرايط باشد دعوت بعمل ميايد و در صورت تساوي آراء بقيد قرعه تعيين‌ خواهد شد و در مورد فوت يا استعفا بطريق فوق تعيين جانشين بعمل خواهد آمد.

بعد از تعيين هيئت رئيسه در جلسه رسمي و علني رئيس و اعضاء انجمن قسم ياد خواهند كرد كه وظايف خود را مطابق قانون با كمال ‌راستي و درستي انجام خواهند داد.

انجمن شهر ماهي يكبار در محل شهرداري تشكيل ميشود مگر اينكه تشكيل جلسه بيش از ماهي يكبار ضرورت داشته باشد.‌ ضرورت تشكيل جلسه فوق‌العاده موكول بنظر رئيس انجمن يا تقاضاي سه نفر از اعضاء انجمن يا تقاضاي شهردار يا فرماندار يا بخشدار خواهد بود.

بودجه سال بعد شهرداري قبل از اسفند هر سال و تفريغ بودجۂ هر سال منتهي تا ماه چهارم سال بعد بايد بتصويب انجمن برسد.

جلسات انجمن در غير محل و موعد مقرر رسميت نداشته و تصميماتش معتبر نخواهد بود.

جلسات انجمن علني و با حضور تماشاچي خواهد بود ولي بتقاضاي شهردار يا فرماندار و بخشدار و يا ثلث اعضاء حاضر ممكن است‌جلسه سري تشكيل شود رأي در جلسات انجمن علني بوده و با قيام و قعود يا ورقه اخذ ميشود ولي به تقاضاي ثلث اعضاء حاضر ممكن است رأي ‌مخفي گرفته شود مكر در امور مالي و در انتخابات كه رأي مخفي خواهد بود.

صورت مذاكرات و تصميمات هر جلسه انجمن با تاريخ در دفتر مخصوص ثبت ميشود و صورت جلسات را رئيس و منشي انجمن بايد‌ امضاء نمايند.

در تشكيل اداره شهرداري و رفع اختلافات

انجمن شهر با راي مخفي از اهالي محل و يا از بين كارمندان دولت و شهرداران سه نفر را براي رياست شهرداري بوسيله فرمان دار بوزارت كشور پيشنهاد مينمايد وزارت كشور براي يكي از آنان كه صلاح بداند حكم رياست شهرداري صادر ميكند براي رياست شهرداري تهران بامضاي وزير آن ‌وزارتخانه صادر ميشود مدت رياست شهرداري دو سال است و ممكن است مجدداً بطريق بالا پيشنهاد و منصوب شود.

كليه ادارات كشوري مكلفند در صورت رضايت كارمند با انتقال نامبرده موافقت نموده و مستخدم مزبور را باختيار انجمن بگذارند.

در صورتيكه شهردار از بين مستخدمين رسمي انتخاب شده باشد و كسور بازنشستگي خود را به صندوق تقاعد بپردازد مدت خدمت‌ او در شهرداري جزء سابقه خدمت محسوب ميشود و همچنين ساير مستخدمين رسمي شهرداري در صورتيكه كسور تقاعد خود را مطابق مقررات ‌قوانين بازنشستگي و استخدام كشوري بپردازد مشمول قوانين استخدام كشوري خواهند شد.

حقوق شهردار بتناسب اهميت محل و درآمد شهرداري از طرف انجمن در بودجه معين ميشود.

حقوق رئيس و كارمندان شهرداري اعم از پزشگان و مامورين بهداري و مستخدمين با پايه و جزء و غيره و منتظرين خدمت بجز‌مامورين رفت و روب و آتش نشاني و مامورين جزء آبياري در موقع تنظيم بودجه ساليانه نسبت بشهرداريهائي كه درآمد وصول آنها كمتر از يك‌ ميليون ريال است از 25.ر. و نسبت بشهرداريهائيكه زيادتر از يك ميليون ريال ميباشد از بيست درصد نبايد تجاوز كند.

وزارت كشور مجاز است همه‌ساله ده نفر از بين كارمندان مركز و شهرستانها و ادارات تابعه خود كه حداقل داراي تحصيلات معادل دوره‌ دوم دبيرستان باشند و يك زبان خارجي بدانند براي مطالعه و كسب اطلاعات در امور شهرسازي و اداري با دريافت حقوق و مزاياي ريالي خود كه قابل ‌تبديل بارز باشد حداكثر براي مدت دو سال بخارجه اعزام دارد.

چنانچه اكثريت انجمن اظهار عدم اعتماد نسبت بشهردار نمود شهردار از كار بر كناو خواهد شد و فوراً گزارش لازم را بوزارت كشور‌خواهند داد.

براي شهرداري يك معاون به پيشنهاد شهردار از طرف انجمن با موافقت و حكم فرماندار و يا بخشدار معين ميگردد كه در غياب شهردار ‌يا ايام تعطيل او تا تعيين شهردار جديد انجام وظيفه نمايد شهردار ميتواند قسمتي از وظايف خود را بموجب دستور كتبي باو محول نمايد.

در موارديكه بين انجمن شهر و شهردار اختلافات نظري در انجام وطايف مربوط يا تصميمات متخذه ايجاد شود نظر انجمن مرجح ‌است.

در صورتيكه تصميم انجمن با قوانين موضوعه تناقض پيدا كند و يا خارج از حدود وظايف انجمن باشد و يا آنكه بعضي از اعضاء ‌انجمن شخصا يا به نمايندگي در آنكار ذينفع باشند و در رأي شركت كرده باشند و يا در غير موعد و محل رسمي انجمن اتخاذ شده باشد فرماندار يا ‌بخشدار بانجمن تذكر داده كه در تصميم متخذه تجديد نظر شود چنانچه تجديد نظر شد فبها والا بانجمن ولايتي و در صورت نبودن بوزارت كشور‌مراجعه ميشود.

وظايف انجمن شهر و قصبه

وظايف انجمن بقرار ذيل است: 1 - نظارت در اداره كردن و حفظ سرمايه و دارائي نقدي و جنسي اموال منقول و غير منقول متعلقه بشهر يا قصبۂ و نگاهداري حساب درآمد و‌هزينه شهر. 2 - تصويب بودجه ساليانه و متمم و اصلاحي شهرداري و بيمارستانها و تيمارستان و پرورشگاه و يا ساير بنگاههاي وابسته بشهرداري و‌تصويب برنامه ساختماني كه از طرف شهرداري پيشنهاد ميشود و تصويب لايحه تفريغ بودجه و وضع مقرراتي براي بنگاههاي خيريه كه از طرف ‌شركتها يا افراد تأسيس مي‌گردد. 3 - تصويب و نظارت در معاملات اعم از خريد و فروش و مقاطعه و اجاره و استيجاره بنام شهر با در نظر گرفتن صرفه و صلاح شهر و رعايت ‌اصول مزايده و مناقصه. 4 - نظارت در اقامه دعوي در دادگاه‌هاي ذيصلاحيت در مسائل حقوقي كه يكطرف دعوي شهرداري باشد. 5 - رفع اختلافات صنفي در صورت مراجعه از طرف شهرداري يا اصناف. 6 - مراقبت براي اجراي وظايف شهرداري در امور بهداشت حوزه شهر و نظارت در امور بيمارستانهاي شهرداري و تيمارستان و دارالايتام و ساير‌ مؤسساتيكه از طرف شهرداري ايجاد ميشود. 7 - نظارت در جمع‌آوري ولگردان - گدايان و كودكان بي‌سرپرست و دستور تهيه مشاغل براي آنها و تأسيس نوانخانه و دارالعجزه و پرورشگاه و‌ شيرخوارگاه. 8 - مراقبت در توسعه امور تعليمات عمومي و ابتدائي و حرفه‌اي بوسيله تأسيس دبستان و كلاسهاي اكابر و استفاده از راديو - مجلات و دستور ‌براي ايجاد كتابخانه و قرائتخانه و موزه و جلسات سخنراني و حفظ ابنيه و آثار عتيقه. 9 - اظهار نظر براي دائر كردن نمايشگاههاي صنعتي و تجارتي. 10 - تصويب لوايح برقراري يا الغاء يا تغيير نوع ميزان عوارض شهرداري و تصويب آئين‌نامهاي پيشنهادي شهرداري. 11 - مراقبت براي ايجاد رختشورخانهاي عمومي و آبريزها و گورستان و مرده‌شويخانه و حمل اموات مطابق اصول بهداشت. 12 - نظارت در تأسيس نمايشگاه سينما و امثال آن در حوزه شهر در صورتيكه از طرف اشخاص يا شركتهاي خصوصي اقدام نشود يا اگر اقدام‌ شود كافي و كامل نباشد. 13 - نظارت در حفر مجرا براي فاضل آب شهر با لوله آب يا برق و تصويب قراردادهاي مربوط بآنها. 14 - ايجاد و اجازه تهيه وسايل اتوبوس‌راني و برق براي شهر از طريق تأسيس شركتها و مؤسسات و غيره از اين تاريخ ببعد و ساير نيازمندي هاي‌عمومي. 15 - تصويب نرخ خواربار. 16 - تصويب نرخ ساير نيازمنديهاي عمومي و خدمات با موافقت وزارت كار و اقتصاد. 17 - تدوين مقررات انتظامي براي عبور و مرور وسائط نقليه در شهر و تصويب نرح كرايه وسايط نقليه با موافقت شهرباني. 18 - تصويب مقررات براي تنظيم آبهاي معبري و اجاره و استيجار آبهائي كه براي مصرف شهر ضروري است با رعايت قوانين و مقررات. 19 - موافقت با ايجاد و توسعه معابر و خيابان‌ها و ميادين و باغهاي عمومي. 20 - اظهار نظر نسبت بموضوعاتيكه از طرف مقامات دولتي ارجاع ميشود.

ارتكاب باعمال زير در صورت ثبوت در مراجع قانوني علاوه بر مجازاتيكه در قوانين براي اين گونه اعمال مقرر گرديده مرتكبرا از‌ حق عضويت در انجمن شهر نيز محروم خواهد كرد. 1 - در مورد تباني با مقاطعه‌كاران و اشخاص طرف معامله با شهرداري اعم از اينكه تباني مستقيم باشد يا مع‌الواسطه. 2 - در مورد اعمال اغراض شخصي در كارهاي شهرداري كه بالنتيجه باعث اختلال امور و موجب اضرار شهر و شهرداري شود.

استانداران و فرمانداران و بخشدارها حق نظارت در كارهاي انجمن شهر و شهرداري دارند چنانچه يكي از آنان يا اهالي محل اعتراضي بتصميمات انجمن شهر داشته باشند در ظرف مدت ده روز از تاريخ اعلام نظر انجمن بخود انجمن اظهار و تقاضاي تجديد نظر مينمايد در صورتيكه انجمن ‌در رأي اوليه خود باقي باشد براي رفع اختلاف بانجمن ولايتي و در صورت عدم تأسيس انجمن ولايتي بوزارت كشور مراجعه و رفع اختلافرا ميخواهند رأي انجمن ولايتي يا وزارت كشور قاطع خواهد‌بود.

مدلول مقررات شهرداري كه جنبه عمومي دارد پس از اعلام وصول و انتشار بر تمام افراد لازم‌الرعايه است و اگر تصميمي راجع بشخص معين اتخاذ شود پس از ابلاغ در صورتيكه آن شخص بتصميم متخذه تسليم نباشد ميتواند ابتدا بانجمن شهر در ثاني بانجمن ولايتي در‌ظرف ده روز مراجعه و رأي انجمن ولايتي قاطع خواهد بود و در صورت نبودن آن بوزارت كشور مراجعه ميشود اين تصميم بايد در حدود قوانين و‌وظايف مربوط بانجمن و امور مربوط بشهر باشد.

وظايف شهرداري

وظايف شهرداري بشرح ذيل است: 1 - ايجاد و توسعه و تنظيف خيابانها و انهار عمومي و مجاري آبها و كوچه‌ها و ميدانها و باغ هاي عمومي و تأمين روشنائي شهر بوسائل ممكنه. 2 - تأمين آب آشاميدني بمقدار احتياج اهالي و جلوگيري از آلودگي بكثافات. 3 - مراقبت در اجراي نرخ‌هاي مصوب انجمن و مراقبت كامل در ارزاني و فراواني مواد مورد احتياج عمومي و جلوگيري از فروش اجناس فاسد و‌معدوم نمودن آنها. 4 - مراقبت در امور بهداشت و سلامت سكنه شهر و ايجاد وسائل براي آبله‌كوبي و سرم و واكسن زدن براي جلوگيري از امراض مسريه منجمله ‌حصبه و ديفتري. 5 - جلوگيري از تكدي و واداشتن گدايان بكارهاي صنعتي و غيره. 6 - تأسيس مسكين‌خانه و نوانخانه دارالعجزه براي جمع‌آوري مستمندان و عجزه با رعايت اعتبارات موجوده. 7 - تأسيس شيرخوارگاه و پرورشگاه براي جمع‌آوري اطفال بي‌بضاعت و بي‌صاحب و نگاهداري و تربيت آنها در حدود اعتبارات شهرداري و‌مساعدت با اولياي اطفالي كه استطاعت تأمين هزينه تربيت اولاد خود را ندارند. 8 - تأسيس تيمارستان براي نگاهداري و معالجه مجانين. 9 - مساعدت در بسط و توسعه فرهنك و پيشرفت تعليمات اجباري و تأسيس كلاسهاي اكابر و حرفه‌اي و تشريك مساعي با فرهنك شهر در كليه ‌امور فرهنگي و كمك مالي بانجمن تربيت بدني. 10 - تأسيس كتابخانه‌ها و موزه‌ها و مراقبت در حفظ و مرمت ابنيه تاريخي و آثار باستاني. 11 - اداره كردن دارائي منقول و غير منقول متعلق بشهر. 12 - تعيين ميزان درآمد شهرداري و هزينۂ آن. 13 - تنظيم بودجه در حدود اعتبارات و تسليم آن براي تصويب انجمن شهر كه پس از تصويب انجمن شهر و انجمن ولايتي بوسيله فرمانداري‌ براي اطلاع بوزارت كشور ارسال گردد و تنظيم برنامه ساختماني و تسليم آن بانجمن شهر كه پس از تصويب انجمن بموقع اجرا گذارده شود. 14 - خريد و فروش اموال منقول و غير منقول براي شهر پس از تصويب انجمن شهر. 15 - قبول اعانه بنام شهر. 16 - نظارت در صحت اوزان و مقياسها. 17 - تهيه آمارهاي مربوط بامور شهري. 18 - مراقبت در انتظام امور مرده‌ شوي خانه‌ها و گورستانها. 19 - حفظ شهر از آفات سيل و حريق و جلوگيري از شيوع امراض ساريه حيواني و انساني و اطلاع دادن بشهرداري‌هاي مجاور در موقع بروز‌امراض و اعدام و بر طرف نمودن حيواناتيكه مبتلا بامراض ساريه بوده و يا در شهر بلاصاحب بوده و مضر هستند. 20 - مدعي و مدعي‌عليه واقع شدن در دادگاه‌ها نسبت بامور شهر. 21 - تهيه و تكميل مقررات صنفي و پيشنهاد آن بانجمن شهر و مراقبت در امور صحي آنها. 22 - پيشنهاد تغيير نقشه شهر و تعيين قيمت عادله اراضي و ابنيه متعلق باشخاص كه مورد احتياج شهر باشد و تأمين محل پرداخت آن مطابق‌قانون توسعه معابر و ايجاد و توسعه معابر و خيابانها و ميدانها و باغهاي عمومي. 23 - تهيه و تعيين ميدانهاي عمومي براي خريد و فروش ارزاق و توقف وسائط نقليه و غيره. 24 - تصدي در جمع‌آوري عايدات شهرداري و مراقبت در رساندن آن بمصرف خود در حدود بودجه مصوب. 25 - تهيه قراردادهاي لازم براي تسهيل امر خبازي و قصابي و اداره نمودن آن. 26 - شهرداري چهار ماه بآخر هر سال مانده بودجه سال آينده خود را بايد تنظيم نموده بانجمن شهر بدهد انجمن شهر در ظرف دو هفته ‌مطالعات خود را در بودجه بعمل آورده پس از تصويب بانجمن ولايتي ارسال ميدارد و انجمن ولايتي نيز مكلف است در ظرف 15 روز مطالعات‌ خود را نموده اگر نظري نباشد با موافقت انجمن شهر و شهردار در اصلاح آن اقدام و پس از تصويب نسخه‌اي از بودجه را لااقل در اول اسفند براي اطلاع ‌وزارت كشور بوسيله فرمانداري بفرستد. 27 - جلوگيري از گذاردن اشياء در ايوانها و پنجره‌هاي مشرف بمعابر عمومي از نظر مخاضره پرت شدن بعمبر(بمعبر) و صدمه رسانيدن بعابرين. 28 - جلوگيري از نصب نادائيكه موجب ريختن آب بسر عابرين باشد و تبديل آن بناودانهاي لوله كه بكف خيابان يا كوچه‌ها برسد. 29 - جلوگيري از افتتاح و دائر نگهداشتن دكاكين و مراكزي كه مواد محترقه ميسازند در داخله شهر و همچنين ممانعت از داير نگهداشتن ‌كوره‌پزخانه و دباغي و نظاير آنها رر داخله شهر. 30 - ساختن كشتارگاه – رخت شوي خانه مستراح و حمام عمومي و ميادين و باغ اطفال و ورزشگاه. 31 - پيشنهاد مقاطعه - يا اداره نمودن مستقيم خود شهرداري يا شركت يا اجاره در كارهاي مربوطه شهر بانجمن. 32 - تهيه لايحه برقراري يا الغاء يا تغييرعوارض شهرداري و اصلاح آئين‌نامه‌ها براي تصويب انجمن. 33 - هر گاه شهرداري بخواهد بيش از عوارض مصوبه انجمن عوارض دريافت نمايد يا بميزاني كه تعيين شده بيفزايد لوايح آنرا تنظيم و پس از‌تصويب انجمن شهر بموقع اجرا گذارده و نسخه‌اي از آن براي وزارت كشور ارسال ميشود عوارضي كه مانع قانوني براي اخذ آن هست بوسيله‌ وزارت كشور بمجلس شوراي ملي پيشنهاد و پس از تصويب بموقع اجرا گذارده مي‌شود.

كليه پرداختهاي شهرداري بوسيله تنظيم اسناد مثبته ممضي بامضاء رئيس حسابداري و شهردار كه ذيحساب است خواهد بود.

كليه عوارض و درآمد شهرداري منحصراً بمصرف همان شهر و يا قصبه خواهد رسيد و بوسيله مأمورين مخصوصي كه از طرف‌ شهرداري بنام مامور وصول تعيين ميشوند دريافت خواهد شد و تعيين مأمورين وصول با تضمين كافي خواهد بود.

از درآمد هر شهرداري در سال 1328 صدي دو و نيم و از سال 1331 ببعد صدي دو براي اداره امور شهرداريها بمركز ارسال ميگردد تا بمصرف تأسيسات فني و اداري و حقوق و هزينه سفر مأمورين برسد.

شهرداري در آخر هر سال صورت جامعي از درآمد و هزينه شهرداري را كه بتصويب انجمن شهر رسيده براي اطلاع عموم منتشر خواهد‌كرد.

كارمندان شهرداري از بين مستخدمين رسمي و مستخدمين دون پايه و جزء و مامورين تنظيف و رانندگان وسائط نقليه شهرداري و غيره‌ مطابق پيشنهاد شهرداري و تصويب انجمن شهر تعيين ميشوند. شهرداري‌ها رونوشت ابلاغ اين قبيل مأمورين را بوسيله وزارت كشور براي اداره ‌بازنشستگي ارسال و از حقوق تمام كارمندان شهرداري كه مشمول مقررات قانون استخدام باشند حقوق بازنشستگي كسر و بوسيله دارائي محل بصندوق بازنشستگي فرستاده ميشود و خدمت در شهرداريها جزء ايام خدمت آنها محسوب خواهد شد.

آئين‌نامه مورد داخلي شهرداري و تقسيم كارها را شهردار تهيه نموده پس از تصويب انجمن شهر بموقع اجرا ميگذارد.

متفرقه

انجمن شهرداري هر محل مي‌تواند بر ذبايح و مستغلات تيز عوارض بنفع شهر تصويب كند.

وزارت كشور براي راهنمائي شهرداريها نقشه‌هاي ساختماني و آئين‌نامه‌هاي لازم را در هر قسمت تهيه و بوسيله بخشنامه‌ها شهرداريها‌ را بجريان خواهد گذارد - ساير وظايف انجمن شهر و چگونگي ارتباط با وزارت كشور و جزئيات ديگر ضمن آئين‌نامه از طرف وزارت كشور تهيه و بتصويب هيئت وزيران خواهد رسيد ولي نبايد مخالف اين قانون و منافي با استقلال شهرداريها باشد.

در قصباتيكه در فصول معيني برقراري شهرداري لازم باشد براي فصل مزبور و همچنين براي چند قصبه كه بيكديگر نزديك باشند ‌ميتوان يك شهرداري تأسيس نمود در صورت اخير تقسيم هزينه به نسبت درآمد هر يك از قصبات مي‌باشد.

از اول آذر ماه 1328 در تمام كشور انتخابات انجمن‌هاي شهرداري طبق مقررات اين قانون شروع و انجمن‌هائيكه طبق مقررات سابق دائر‌است در همان تاريخ منحل خواهد شد و از تاريخ تصويب اينقانون وزارت كشور قائم مقام انجمن شهرهائيكه فاقد انجمن بوده يا خواهد شد‌ ميباشد.

قوانيني كه با اين قانون مغايرت دارد و منجمله مواد 6 و 11 و 12 و 18 و 19 و 20 و 27 و 28 و 34 و 35 و 36 و 37 و 120 [102]و 108 قانون بلديه مصوب بيست ربيع‌الثاني 1325 قمري ملغي است.

وزارت كشور مأمور اجراي اين قانون است .

چون بموجب قانون بيستم تير ماه 1328 اجازه اجراي لايحه تشكيل شهرداري و انجمن شهرها و قصبات پس از تصويب كميسيون كشور داده شده‌است بنا براين قانون مزبور كه مشتمل بر پنجاه ماده و در تاريخ چهارم مرداد ماه يكهزار و سيصد و بيست و هشت بتصويب كميسيون كشور مجلس‌شورايملي رسيده قابل اجرا است.

رئيس مجلس شورايملي -رضاحكمت