قانون ثبت اسناد

‌در تشكيل ادارة ثبت اسناد

مقدمه

اداره ثبت اسناد عبارت است از دائرة ثبت اسناد و دفتر راكد كل.

دائرة ثبت اسناد در حوزه‌هاي محاكم ابتدائي كه قانوناً تأسيس شده است تشكيل ميشود دايرة مذكوره مركب است از: (اولا) از مباشرين ثبت اسناد كه در محلهائي كه يا مقر محكمه ابتدائي اسث [است] و يا در حوزة محكمه مذكوره واقع است معين ميشوند. (ثانياً) از يك دفتر راكد كه در تحت رياست يكنفر مدير در نزد محكمه ابتدائي تأسيس مي‌شود.

دفتر راكد كل كه در تحت رياست يك نفر دفتردار كل است در مركز در تحت ادارة وزارت عدليه تأسيس مي‌شود.

عدة مباشرين ثبت در هر محل و حوزة محكمه ابتدائي منوط بمقتضيات محل و كيفيات حوزة مذكوره ميباشد و آن عده را وزير عدليه با‌موافقت وزير ماليه و وزير داخله معين نموده بمقامات لازمه پيشنهاد مي‌نمايد.

‌در مباشرين ثبت و حقوق و تكاليف آنها

مباشرين ثبت بايد داراي شرايط ذيل باشند: (اولا) تابعيت ايران. (ثانياً) مذهب اسلام. (ثالثاً) سن آنها لااقل بيست و پنج بايد باشد. (رابعاً) دادن امتحان بطوريكه در مادة 8 مقرر است.

اشخاص مفصله ذيل نميتوانند مباشر ثبت معين شوند: (اولا) اشخاصيكه در تحت قيموميت شرعي هستند. (ثانياً) ورشكستگان بتقصير. (ثالثاً) مرتكبين جنايات از قبيل قتل و سرقت و غيرهما و معروفين بارتكاب جنايات كه شرعاً برائت خود را حاصل نكرده‌اند.

مباشرين ثبت نمي‌توانند با شغل خود شغلي را در ادارات دولتي يا انجمنهاي بلديه و ايالتي و ولايتي و غيرها توأم نمايند و يا شغل وكالت ‌را در محاكم عدليه متصدي شوند.

شغل مباشرت ثبت باشخاصي تفويض ميشود كه قبلا امتحان سواد فارسي و دانستن قوانين و نظامنامه راجعه بثبت اسناد را كاملا در‌حضور رئيس محكمه ابتدائي و مدعي‌العموم آن محكمه و مدير ثبت داده باشند پروگرام آن امتحان را وزارت عدليه مرتب و براي اطلاع اهالي در جرايد‌ محل اعلان مي‌نمايد.

تنبيه - هر گاه شغل مدعي‌العموم در محكمه ابتدائي تأسيس نشده باشد بجاي او دو نفر از معاريف محل كه صلاحيت امتحان نمودن را داشته ‌باشند بمجلس امتحان دعوت ميشوند.

رئيس محكمه ابتدائي صورت اشخاصي را كه امتحان داده‌اند با اوراق راجعه بكيفيات امتحان نزد رئيس محكمه استيناف فرستاده‌اشخاص مزبوره را معرفي ميكند و رئيس محكمه استيناف بعد از مداقه لازمه نتيجة امتحانات را بضميمه عقيدة خود بوزير عدليه راپرت داده منتظر‌صدور تصديق وزير عدليه براي نصب مباشر ثبت ميشود.

عزل مباشرين ثبت بعد از صدور حكم محكمه كه صلاحيت حكم را دارد با وزير عدليه است.

مباشرين ثبت قبل از مباشرت بشغل خودشان بايد در هيئت اجتماعيه محكمه ابتدائي قسم ياد نمايند كه بصحت و درستي وظايف‌خود را انجام خواهند داد.

مباشرين ثبت در خدمت دولتي محسوب و از حيث رتبه و حقوق و كفايت خدمتي مقام معاونين منشي‌هاي (‌دفتردارهاي) محاكم‌ابتدائي را دارند مقرري مباشرين ثبت به موجب مادة 133 معين ميشود.

مباشرين ثبت مكلفند كه وظايف خود را فقط در حوزة محكمه ابتدائي متبوعه انجام بدهند و اقدامات آنها در خارج از حوزة مذكوره اثر‌قانوني ندارد ولي در حدود حوزة محكمه ابتدائي متبوعه مباشرين ثبت وظايف خود را نسبت بكليه ارباب رجوع انجام ميدهند ولو آن كه اقامتگاه‌ارباب رجوع در خارج حوزه مذكوره باشد

مباشرين ثبت مكلفند اسنادي را كه نزد آنها ميآورند افشا ننمايند و مضمون آن اسناد را بكسي نگويند مگر در مواردي كه قانون اجازه‌ميدهد تخلف از مفاد اين ماده مستلزم مجازاتي ميشود كه در مادة 124 مصرح است.

مباشرين ثبت مهري خواهند داشت كه علامت شير و خورشيد را دارا و در زير آن نوشته خواهد بود فلان (‌اسم) مباشر ثبت فلان جا(‌محل).

نمونه امضاء و نمونه نقش مهر هر مباشر ثبت بايد يك نسخه بدفتر راكد حوزه ابتدائيه و نسخه ديگر بدفتر راكد كل فرستاده شود كه‌ضبط شده و در مواقع لازمه براي تطبيق با امضاء و مهر مباشر ثبت موجود باشد

دفاتر ثبت بايد قيطان كشيده و صفحات آن نمره دارو نمره صفحات معين و ممضي بامضاي رئيس محكمه ابتدائي و عضو آن بوده ب‌مهر رسمي محكمه ممهور باشد

دفاتر مباشرت ثبت از قرار تفصيل ذيل است:

دو دفتر براي ثبت اسناد بطوري كه قانون معين ميكند - يكي براي معاملات راجعه باموال غير منقوله و ديگري براي ساير معاملات.

دو دفتر فهرست كه در آن مباشر ثبت مفاد اسناد ثبت شده و تصديقات خود را با قيد سجلات و امضاء‌ها و همچنين كليه اقداماتي را كه‌موافق وظايف خود بعمل ميآورد نسختين مينويسد (‌به طور اختصار فهرست مي‌كند).

دفتر نماينده عمومي كه بترتيب حروف تهجي براي كليه اسنادي كه در نزد مباشر ثبت ثبت يا تصديق شده ترتيب مي‌شود.

دفتر صورت اسناديكه در مباشرت ثبت توديع مي‌شود.

دفتر صورت اشخاصي كه ورشكسته و يا در تحت قيموميت يا ولايت شرعي اعلان شده‌اند.

دفتر عايدات.

صفحات دفاتر ثبت و تصديق بايد طولش هفت گره و عرضش پنج گره باشد و در هر صفحه ستوني خواهد بود براي اينكه صورت‌هائي‌كه از ثبت يا سوادي كه از سند داده مي‌شود قيد شود عدد سطور را در دفاتر ثبت و تصديق با ساير تفاصيل وزير عدليه با موافقت وزير ماليه معين و ب‌جاهاي لازم اعلام مينمايند.

دفاتر فهرست بايد تماماً بيك اندازه بوده و حاوي پنج ستون مفصله باشد: ‌ستون اول - براي نمرة كارگذار ابتداي هر سال شمسي تجديد ميشود. ‌دوم - براي تاريخ روز و ماه سال. ‌سيم - براي اسم و شهرت و شغل و محل اقامت اشخاصي كه سند آنها ثبت ميشود و يا بآنها تصديقي داده ميشود. ‌چهارم - براي مضمون ثبت يا تصديقي كه ميشود و حقوقي كه دريافت ميشود. ‌پنجم - براي قبض رسيد اشخاصي كه سندشان ثبت شده است يا تصديقي گرفته‌اند يا ثبت سندي و يا سواد سندي كه به آنها داده شده با قيد اسم و‌شهرت و شغل قبض دهنده.

ساير دفاتر موافق اندازه و اسلوبي ترتيب مي‌شود كه وزارت عدليه معين و نمونه آنرا بجاي لازم مي‌فرستد دفاتر عايدات موافق قوانين‌محاسبات عمومي با استحضار وزارت ماليه بايد مرتب شود.

پس از انقضاي يك سال از اتمام دفاتر ثبت و فهرست مباشر ثبت مكلف است در آخر هر دفتري عدة اسنادي را كه در آن ثبت يا تصديق‌شده و همچنين عدة اقداماتي را كه فهرست شده معين و امضاء نموده دفاتر ثبت و هر دو نسخه دفتر فهرست را بدفتر راكد ثبت اسناد تسليم نمايد.

مدير ثبت بصحت قيديكه در آخر دفاتر تسليم شده بعمل آمده و بامضاي مباشر ثبت رسيدگي نموده پس از تصديق صحت و‌امضاء دفاتر مزبوره يك نسخه دفتر فهرست را بدفتر راكد تسليم و دفتر ثبت را با نسخة ديگر دفتر فهرست بدفتر راكد كل ارسال ميدارد.

مرخصي مباشرين ثبت اسناد موافق قانون مرخصي مستخدمين دولت و باجازة رئيس محكمه ابتدائي خواهد بود ولي بايد مباشر ثبت‌در حين مرخصي و همچنين در حال مرضي كه مانع از تصدي شغل است يك نفر را كه داراي اوصاف و شرايط مباشر ثبت باشد به محكمة ابتدائي بجاي خود معرفي كرده و مسئوليت اداء خسارتي كه قانوناً بر عهده او است بعهده بگيرد.

در صورت فوت مباشر ثبت يا انفصال و يا عزل او رئيس محكمه ابتدائي فوراً دفاتر را توقيف كرده بدفتر راكد مي‌فرستد و روي مهر‌مباشر با سوهان دو خطي كه همديگر را بطور عمودي تقاطع ميكند كشيده آنرا از اعتبار مياندازد.

‌در دفتر راكد و مدير ثبت

دفتر راكد كه در تحت نظارت مدير ثبت است در نزد هر محكمه ابتدائي تأسيس ميشود و مقصود از تأسيس آن حفظ نسخه از دفاتر‌فهرست و نمونه نقش مهر و امضاهاي مباشرين ثبت و اسناد و اوراق راجعه بدائره ثبت اسناد است.

مدير ثبت از مستخدمين دولت محسوب و از حيث رتبه و مقام و اوصاف و شرايط و حقوق و تكاليف خدمتي و عزل و نصب با عضو‌محكمة ابتدائي مساوي است.

در جاهائيكه كثرت كار اقتضاء كند مدير ثبت معاون داشته باشد معاون او نيز از مستخدمين دولت محسوب و از حيث درجه و مقام و‌اوصاف و شرايط و حقوق و تكاليف خدمتي و غيره با منشي‌هاي دفتردارهاي محكمه ابتدائي مساوي است.

هر گاه مدير ثبت معاون نداشته باشد وظايف او را در صورت مرض يا غيبت او موقتاً يكي از منشي‌هاي محكمة ابتدائي بانتخاب رئيس‌محكمة ابتدائي انجام ميدهد.

مدير ثبت داراي مهر مخصوصي با علامت شير و خورشيد بوده و در زير آن علامت نوشته خواهد بود (‌ دفتر راكد ثبت اسناد فلان محل)‌نمونه امضاي هر مدير ثبت و همچنين نمونه نقش مهر دفتر راكد بايد بكلية دفاتر راكد ثبت اسناد و دفتر راكد كل فرستاده شود كه در موقع تطبيق مهر و‌امضاي اسناد حاضر باشد:

علاوه بر تنظيم دفتر راكد دفاتر مفصله ذيل در دفتر مزبور بايد ترتيب شود. (اولاً) دفتر صورتهائيكه از ثبت دفاتر فهرست باشخاص لازم از دفتر راكد داده مي‌شود. (ثانياً) دفتر مخصوصي براي ثبت اسامي املاك موقوفه كه در حوزه محكمه ابتدائي واقع است بترتيب حروف تهجي. (ثالثاً) دفتر فهرست امور جاريه. (رابعاً) دفتر عايدات. ‌در باب ترتيب و طرز دفاتر مدير ثبت باجراي مقررات مادة 17 و 21 اين قانون مكلف است.

‌در دفتر راكد كل و دفتردار كل

مقصود از تأسيس دفتر كل حفظ دفتر مذكوره در مادة 23 و نمونه امضاها و نقش مهر مباشرين ثبت و نمونه امضاي مديران ثبت و نقش‌مهر دفاتر راكد است.

دفتردار كل در خدمت دولتي محسوب و از حيث رتبه و مقام و حقوق و تكاليف خدمتي با عضو محكمه استيناف مساوي است و در‌صورتيكه مشاراليه معاون داشته باشد معاون مزبور نيز در خدمت دولتي محسوب و از حيث رتبه و مقام و حقوق و تكاليف با منشي (‌دفتردار)‌محكمه استيناف مساوي ميباشد.

دفتر راكد كل داراي مهر مخصوص با علامت شير و خورشيد بوده در زير آن نوشته خواهد بود (‌دفتر راكد كل ثبت اسناد).

نمونه امضاي دفتردار كل و نمونه نقش مهر دفتر راكد كل بايد بكليه دفاتر فرستاده شود كه در مواقع لازمه موجود باشد.

علاوه بر تنظيم دفتر راكد كل دفتردار كل مكلف است دفاتر مفصله را ترتيب بدهد: (اولا) دفتر فهرست صورتهائي كه از ثبت دفاتر باشخاص لازم از دفتر راكد كل داده مي‌شود. (ثانياً) دفتر فهرست امور جاريه. (ثالثاً) دفتر عايدات. ‌ترتيب دفاتر مذكوره موافق مقررات مادة 17 و 21 اين قانون و دستورالعمل وزارت عدليه ميباشد.

‌در نظارتيكه نسبت باجزاي ادارة ‌ثبت اسناد بعمل ميآيد و در مسئوليت آنها

مباشرين و مديران ثبت و معاونين آنها در اداره و در تحت نظارت آن محكمه ابتدائي هستند كه در حوزه آن واقعند.

محكمه ابتدائي در صورت لزوم بايد بتوسط يكي از اعضاي خود يا توسط مأمور مخصوص دفاتر مباشرين و مديران ثبت حوزه خود را‌ تفتيش نموده صحت يا عدم آنرا معين و يك نسخه راپرت خود را برئيس محكمه استيناف و نسخه ديگر را بوزارت عدليه ارسال دارد.

مباشرين و مديران ثبت و معاونين آنها و همچنين دفتردار كل و معاون او در مورد تقصيرات راجعه بشغل خودشان موافق قوانيني كه ‌براي صاحبمنصبان و مستخدمين عدليه مقرر است مورد مسئوليت و مؤاخذه ميشوند و در صورتيكه خيانت يا جنايتي از آنها ناشي شود موافق ‌قوانين بمحكمة كه صلاحيت رسيدگي را دارد جلب و محاكمه ميشوند.

در صورتيكه از مباشر ثبت يا مدير و يا معاون او رفتاري مشاهده شود كه شايسته مقام آنها نبوده و در انظار عامه ركيك و قبيح باشد (‌ولو ‌اين كه آن رفتار از اشخاص مذكوره در خارج از خدمت ناشي شود) اطلاعات راجعه بآن نوع رفتار و اعمال اشخاص مذكوره توسط رئيس محكمه‌ابتدائي يا مدعي‌العموم آن محكمه بمحكمة ابتدائي پيشنهاد شده محكمة مذكوره بعد از خواستن توضيحات از متهم و رسيدكي [رسيدگي] در جلسه اداري ‌محكمه رأي خود را در ابقا يا انفصال مباشر يا مدير ثبت اظهار ميدارد و در موارد مقتضي اقدامات لازمه را بلاتأخير براي ضبط اسنادي كه متعلق بمردم در مباشرت ثبت امانت است بعمل مي‌آورد رأي محكمه ابتدائي با تمام اسناد و نوشتجات نزد رئيس محكمة استيناف فرستاده ميشود مشاراليه‌ رأي خود را ضميمه رأي محكمه ابتدائي نموده مراتب را بوزارت عدليه پيشنهاد مي‌نمايد انفصال محكوم منوط بصدور حكم وزير عدليه است و‌حكم وزير عدليه قابل شكايت نيست.

شكاياتي كه از مباشرين يا مدير ثبت راجع بامتناع آنها از ثبت اسناد يا راجع به ثبت سندي و يا تخلف آنها از وظايف قانوني خودشان ‌مي‌شود در آن محكمة ابتدائي بايد رسيدگي شود كه مباشرين و مديرهاي ثبت در حوزه آن واقعند.

هر گاه شكايات مذكوره در ماده قبل از معاونين مدير ثبت باشد در صورتظكه مدير ثبت حاضر باشد خودش بشكايات مذكوره رسيدگي‌كرده آنچه را كه موافق مادة 39 از خصايص محاكمه است بدانجا ارجاع مينمايد ولي در صورت مرض يا غيبت مدير ثبت كليه شكايات از معاون او‌راجع بمحكمه ابتدائي متبوعه است.

شكايت ‌نامه از مباشرين يا مدير و يا معاون او بايد در مدت دو هفته از تاريخ وقوع ماده شكايت بمحكمه ابتدائي داده شود.

يك نسخه شكايت‌ نامه بخود متشكي عنه و ديگري بمحكمه ابتدائي داده ميشود و متشكي عنه مكلف است كه شكايت ‌نامه را در‌مدت يك هفته يا توضيحاتي كه لازم ميداند بمحكمه متبوعه بفرستد محكمه مزبوره در صورت لزوم طرفي را كه با شاكي در معامله يا ترتيب سندي ‌شركت داشته از شكايت شاكي مطلع نموده ضمناً روز رسيدگي را اعلام ميدارد.

در صورتيكه محكمه ابتدائي بعد از رسيدگي امتناع مباشر ثبت را از ثبت اسناد تصديق كند شاكي ميتواند در مدت دو هفته از تاريخ ‌اعلام حكم محكمه باو حكم مذكورراستيناف [مذكور را استيناف] نمايد ولي هر گاه محكمه ابتدائي ثبت سندي را كه مباشر ثبت نموده است يا تصديقي را كه داده است ‌تأييد نمايد شاكي ميتواند بجهت تكذيب اعتبار آن ثبت يا تصديق در محكمه كه صلاحيت رسيدگي را دارد از ثبت آن سند اقامه دعوا نمايد.

بادعاي خسارت از مباشر و مدير ثبت و معاون او در محكمه ابتدائي متبوعه آنها رسيدگي ميشود.

‌در مشاغل اداره ثبت اسناد

در مشاغل مباشرين ثبت و ترتيب انجام آن

‌مواد عمومي

مشاغل مباشرين ثبت از قرار تفصيل است:

ثبت اسنادي كه نزد آنها مي‌آورند موافق قسمت دويم اين فصل.

دادن صورت از ثبت دفاتر اسناد همچنين سواد اسناديكه ثبت ميشود موافق قسمت سيم اين فصل.

تصديقاتيكه مباشرين ثبت موافق قسمت چهارم اين فصل ميدهند.

پذيرفتن و حفظ كردن اصول اسنادي كه در مباشرت ثبت امانت مي‌گذارند.

در موارد ثبت يا تصديق بايد جهات ذيل قوياً رعايت شود: ‌اولا - تاريخ سال و ماه و روز و در مواقع لازمه ساعت. ‌ثانياً - اسم شخص و اسم پدر و شهرت در صورتيكه باشد و محل اقامت مباشر ثبت. ‌ثالثاً - امضاي او.

در مواردي كه مباشر ثبت صورتي از ثبت دفاتر يا سوادي از اسناد يا تصديقي ميدهد ذيل صورت و سواد و تصديق را امضا و مهر كرده‌ نمرة دفتر را در آنها قيد كرده تاريخ دادن آنها را صريحاً در خود صورت يا سواد يا تصديق با تمام حروف مينويسد.

هر گاه صورت و سواد و تصديق در روي چند ورق نوشته شده باشد بايد اوراق مذكوره قيطان كشيده و ممهور و نمرة صفحات معين و ب‌امضاي مباشر ثبت ممضي باشد.

امضاي اشخاص در اسناد و تصديقات و همچنين قبض رسيدي كه در وقت گرفته صورت و سواد و تصديق ميدهند در صورتيكه ب‌زبان غير فارسي باشد بايد بزبان فارسي ترجمه و توسط مباشر ثبت تصديق شود و هر گاه مباشر ثبت آن زبان خارجه را نداند ترجمه را بتصديق عالم ‌به آن زبان رسانيده امضاي مترجم را تصديق ميكند.

اسامي اشخاص كه اسناد خود را براي ثبت مي‌آورند يا تصديقي ميخواهند و يا سندي را امضاء مي‌نمايند بايد با قيد محل اقامت و شغل‌آنها بطوري صراحتاً نوشته شود كه در هويت آنها ترديدي حاصل نشود.

هر گاه مباشر ثبت در هويت اشخاص شكي داشته باشد بايد توسط دو نفر معروف خود كه طرف اعتماد او باشند تحقيقات لازمه بعمل ‌آورد تحقيقات مذكوره را در دفتر و همچنين در خود اسناد و تصديقاتي كه مي‌دهد قيد مي‌كند در معاملات راجعه به غير منقول تحقيقات بايد توسط سه‌نفر معروف و معتمد بعمل آيد.

در صورتيكه مباشر ثبت نتواند بوسيله مذكوره در مادة قبل هويت اشخاص را معلوم كند اين نكته را در سند و تصديق و دفتر قيد كرده ‌وسايل ديگري را كه بواسطه آن هويت اشخاص را معلوم كرده ذكر مي‌نمايد.

وقتي كه مباشر ثبت سندي راجع بنفع خود يا كساني كه در تحت ولايت يا وصايت يا قيموميت او واقعند يا با او قرابت نسبي تا درجة ‌چهارم يا سببي تا درجه سيم دارند يا در خدمت او هستند ثبت مي‌نمايد بايد بمطلعين كه در ساير اسناد مقرر است دو نفر ديگر كه معتمد بوده و‌اصحاب معامله را ميشناسند منضم كرده با حضور ايشان سند را ثبت كرده بامضاي ايشان نيز برساند و الا آن ثبت نسبت بمواد و موارديكه بنفع‌ اشخاص مزبوره راجع است از درجه اعتبار ساقط است.

در ترتيب ثبت اسناد و اعتبار آن

اسناد بايد كلمه بكلمه من‌البدو الي‌الختم متناً و هامشاً بلاتفاوت مطابق با اصل ثبت شود.

مباشر ثبت نميتواند اسناد اشخاصي را كه طرفين يا يك طرف معاملة آنها غير بالغ يا مجنون يا سفيه هستند يا بواسطه ورشكستگي‌ممنوع از تصرفند ثبت نمايد مگر اينكه ولي آنها آن معامله را كرده باشد و همچنين نميتواند اسنادي را كه موضوع معاملة آنها از موقوفات يا از مشتركات ‌عمومي يا مجهول‌المالك يا از املاك و اموال دولت بي‌اذن دولت است ثبت نمايد و هر گاه در صلاحيت اشخاص شك داشته باشد بايد بواسطه سه‌نفر در اموال غير منقول و دو نفر در اموال منقوله تحقيق كرده و مراتب را ثبت نمايد.

اشخاصي كه توسط آنان تحقيقات مزبوره در مادة قبل بعمل مي‌آيد بايد بالغ و امين و معروف مباشر ثبت باشند هر گاه مباشر ثبت آنها را ‌نشناسد بايد تصديقي در باب هويت خودشان از يكي از ادارات رسمي ابراز نمايند.

هر گاه اشخاص مطلع يكي از صفات مفصله ذيل را دارا باشند ثبت اسناد از درجه اعتبار ساقط است:

كور يا گنگ يا كر يا ديوانه يا غير بالغ باشند.

اشخاصي كه در معامله ذينفع اند يعني در خود سند معامله راجع بفايده و نفع آنها چيزي نوشته شده است.

خدمه مباشر ثبت و اجزاء او چه در مباشرت ثبت اسناد باشند و چه در خارج آن.

اقوام اصحاب معامله تا درجه چهار و همچنين خدام اصحاب معامله.

اشخاصيكه بواسطه ارتكاب بجنايات محكوم شده‌اند.

مباشر ثبت نميتواند براي ثبت اسنادي را قبول كند كه موضوع آن و معامله كه شده است مخالف قوانين شرع و مملكت باشد و الا ثبت ‌از درجه اعتبار ساقط است.

هر گاه اصحاب معامله يا مطلعين زبان فارسي را ندانند و مباشر ثبت نيز زبان آنها را نداند حضور مترجم لازم است.

در دفتر ثبت علاوه بر مندرجات مادة (48) اسامي مطلعين و و سائل تحقيق هويت آنها و هويت اصحاب معامله و همچنين اسنادي كه ‌اصحاب معامله يا مطلعين در اثبات هويت خودشان ابراز مينمايند و وكالتنامه مصدقه و كلا بايد صريحاً بعد از ثبت سند قيد شود و نيز بايد اسامي‌اشخاصيكه حق گرفتن صورت را دارند قيد شود.

تصديقنامه هويت و وكالتنامه در مباشرت ثبت ضبط و در روي آنها تاريخ سال و ماه و روز و نمرة ثبت دفتر قيد شود.

مباشر ثبت قبل از ثبت سند حقي كه بآن تعلق ميگيرد باصحاب معامله يا وكلاء آنها اعلام مينمايد و بعد از تحصيل رضايت آنها سند‌را ثبت ميكند.

ثبت اسناد بايد بزبان و خط فارسي باشد و سندي كه بغير زبان يا خط فارسي است بايد مطابقت ترجمه آن با اصل بدواً بتصديق عالم ‌بآن زبان يا خط رسيده ترجمه مصدقه را مباشر ثبت قبول و ثبت نمايد و اگر فقط امضاء سند بغير خط فارسي باشد بايد بتصديق عالم بآن خط ‌فارسي نوشته و بامضاي آن عالم رسيده براي ثبت قبول شود.

ثبت بايد خوانا بوده و اعداد راجعه بمبلغ و تاريخ و نمره لااقل بايد يك مرتبه با تمام حروف نوشته شود و همچنين تاريخ و نمره بايد با‌تمام حروف در روي سندي كه ثبت شده است نوشته شود.

فاصله سطور از همديگر بايد بيك اندازه بوده سطور در يكجا شروع شده و در يكجا ختم شود بالا بردن سطور در آخر سطر اكيداً‌ ممنوع است بايد هر جا كه سطر بانتها رسيد مباشر ثبت بقيه مطالب را بسطر نو ببرد جاي سفيد و تصحيح و اضافه جايز است فقظ [فقط] به شرايط ذيل:

جاي سفيد را بايد بدو خطي كه همديگر را تقاطع نمايند از حيز استفاده انداخت.

در موقع تصحيح و اضافه بايد روي كلماتي كه اشتباهاً نوشته شده يا زيادي است خط نازگي [نازكي] با مركب قرمز كشيده و هر گاه بايد كلمات ديگر‌جاي كلمات خط كشيده نوشته شود بايد بين‌السطور بالاي كلمات باطل شده نوشت.

نكات فوق‌الذكر (‌جاي سفيد و تصحيح و اضافه) بايد در آخر ثبت قيد شده بامضاي اصحاب معاملة [معامله] برسد هر گاه رعايت ترتيبات مقرره در‌اين ماده نشود ثبت از درجه اعتبار ساقط است و مباشر ثبت موافق مادة 81 و 131 مجازات ميشود.

تراشيدن و پاك كردن بهر نحوي از انحاء در دفتر ثبت اسناد بكلي ممنوع است هر گاه تخلف از مفاد اين ماده بشود كلمات تراشيده و‌همچنين كليه آنچه كه در محل پاك شده نوشته شده است از درجه اعتبار ساقط است و مباشر ثبتي كه مرتكب اين خلاف قانون شده است موافق مادة81 و 121 مجازات ميشود.

ثبت سند براي اصحاب معامله يا وكلاي آنها در حضور مطلعين قرائت و با اصل سند مقابله و با امضاي آنها تصديق ميشود.

اصحاب معامله كه قرائت ثبت دفتر را بي‌حضور مطلعين اصتماع[استماع] نموده‌اند در وقت امضاي ثبت بايد اعلام نمايند كه ثبت را قرائت كرده يا‌قرائت آنرا استماع كرده‌اند و مراتب بايد در دفتر قيد شود.

در صورتيكه اصحاب معامله اشخاص كر يا كور يا گنگ باشند حضور مطلعين در قرائت و معامله ثبت سند لازم است.

اشخاصيكه سواد دارند ميتواند خودشان ثبت سند را خوانده رضايت خود را اعلام نمايند، و اين نكته بايد قبل از امضاي ايشان در دفتر ‌قيد شود.

در مواردي كه معامله راجع باشخاصي است كه هم كرند و هم بيسواد بعلاوه مطلعين معمولي بايد شخصي هم كه طرف اعتماد آنها‌ست و ميتواند با آنها باشاره حرف بزند دعوت شود و شخص مذكور بايد جامع تمام شرايط مندرجه در مادة 59 باشد بجز شرايط فقره چهارم كه ‌مانع از دعوت او نخواهد شد.

مباشر ثبت بايد بتوسط سئوالاتيكه راجع بموضوع سند است يقين حاصل نمايد كه شخص كر و بيسواد اشاراتي را كه باو ميشود ‌ميفهمد.

اشخاصي كه هم كر و هم گنگ بوده و قادر بر قرائت باشند و طرف معامله هستند بايد بعد از خواندن ثبت دفتر با خط خودشان در دفتر ‌بنويسند كه ثبت را خواندند و رضايت‌نامه دارند.

در موردي كه اشخاص مذكوره در مادة قبل سواد نداشته باشند بايد بعلاوه شخصي كه باشاره با آنها حرف ميزند نيز شخصي را‌دعوت كرد كه اين اشارات را مي‌فهمد اين شخص بايد جامع شرايط مطلعين باشد بجز شرايط فقره چهارم كه مانع از پذيرفتن او نيست.

بعد از اجراي ترتيبات فوق‌الذكر ذيل ثبت را در خود دفتر ثبت اصحاب معامله و مطلعين و مباشر ثبت امضاء ميكند.

هر گاه طرف يا طرفين معامله بواسطه بيسوادي يا جهات ديگري نتوانند امضاء نمايند شخص ديگري به امر ايشان امضا نموده و‌مطلعين نيز جهت را قيد و امضاء مينمايند.

هر گاه طرف معامله بواسطه مرض سخت يا موانع مشروع ديگري نتواند در مباشرت ثبت حاضر بشود، مباشر ثبت ميتواند در خارج از‌ساعاتي كه براي كار در مباشرت معين شده در منزل آن شخص حاضر شده با رعايت تمام ترتيبات مقرره وظايف خود را انجام بدهد.

براي اينكه تاريخ ثبت بيشتر ثابت و مصون از تغيير باشد مباشر ثبت همه روز هنگام بسته شدن مباشرت تمام دفاتر را ميبندد مقصود از‌بستن دفاتر آنست كه مباشر ثبت در ذيل آخرين سطر تاريخ روز و ماه و سال را گذاشته امضاء مينمايد تخلف از مفاد اين ماده مستوجب مجازاتي‌ميباشد كه در مادة 131 مقرر است.

هر گاه بواسطه تقصير مباشر ثبت سندي را از اعتبار افتاده باشد مشاراليه بايد بعلاوه مجازات مقرره از عهدة مصارف ثبت آن سند بر‌آيد.

مقصود از ثبت اسناد موافق ترتيباتي كه در اين قانون مقرر است رسمي كردن اسناد ثبت شده است يعني قطعي كردن تاريخ سند و ضبط‌خط و مهر و اقرار و حفظ مندرجات سند از تغيير و تبديل.

سند رسمي از جهات مذكوره در مادة قبل در محاكم عدليه معتبر و در مقام دعوا محل اعتماد است بنا بر اين كسيكه بر عليه او سند ‌رسمي ابراز مي‌شود نميتواند اظهار بي‌اطلاعي يا شبهه و ترديد نسبت به آن سند نمايد فقط در مقام رد سند يا بايد مجعول بودن آن را مدلل نمايد و يا‌ ثابت كند كه سند رسمي بجهتي از جهات قانوني از اعتبار افتاده است.

در دادن صورت از دفاتر ثبت اسناد و سواد اسناد

قواعد مقرره در مواد 48 و 52 و 66 و 68 در موقع دادن صورت ثبت سند و سواد نيز لازم‌الرعايه است و الا صورت و سوادي كه داده ‌ميشود از درجة اعتبار ساقط است.

صورت ثبت سند فقط باشخاصي داده ميشود كه در دفتر ثبت معين شده يا بوكلا و يا بوراث آنها و يا بالاخره باشخاصي كه آن‌ حق به آنها منتقل شده انتقال حق را بخود ثابت نمايند در مواردي كه صورت ثبت سند باشخاصي داده ميشود كه حق گرفتن صورت را ثابت كرده‌اند ‌ولي اسم آنها در سند قيد نشده است و همچنين در مواردي كه صورت موافق مادة 86 بحكم محكمه داده ميشود بايد نكات مذكوره در دفتر و‌ صورتي كه داده ميشود قيد شود.

اشخاصي كه در مادة قبل مذكور نيستند فقط بحكم محكمه كه صلاحيت حكم را دارد ميتوانند صورت بگيرند.

كساني كه خود حق گرفتن صورت ثبت يا سواد سند را داشته و صورت يا سوادي سابقاً گرفته‌اند ميتوانند نسخه دوم و سيم و هكذا از ‌مباشرت ثبت بگيرند مباشر ثبت آن را داده و چندم بودن آنرا در نسخه كه داده در دفتر قيد ميكند.

مباشرين ثبت نميتوانند سواد سندي را كه در دفاتر ثبت شده بكسي غير از اشخاصيكه حق گرفتن صورت را دارند بدهند.

مباشرين ثبت نميتوانند باشخاصيكه حق گرفتن صورت يا سواد را ندارند در باب اسنادي كه ثبت ميشود اطلاعات يا توضيحات ‌بدهند مگر در موارد مفصله ‌الذيل:

براي صاحب‌منصبان عدليه در صورتيكه ايفاي وظايف آنها اقتضا كند و كتباً اين اقتضا را بمباشر ثبت اظهار نمايند.

براي امناي ساير دواير دولتي در صورتيكه كتباً اين لزوم را اظهار و اجازة رئيس محكمة ابتدائي را به آن اظهارنامه منضم نمايند.

بغير اشخاص مزبوره در فقره اول و دوم اين ماده مشروط برضايتنامه كتبي يكي از اشخاصي كه خود حق گرفتن صورت دارند يا مواقق‌ [موافق] مادة 86 بحكم محكمه كه صلاحيت حكم را دارد.

مباشر ثبت تصديق مطابق بودن صورت ثبت دفتر را با اصل ثبت و سواد سند را با اصل سند با ترتيبات مقرره بعمل ميآورد.

دادن صورت ثبت سند يا سواد سند هر دفعه بايد در دفتر قيد شده و نيز تصريح شود كه بكي داده شده است.

اشخاصيكه صورت ثبت سند را ميگيرند بايد رسيد آنرا در دفتر فهرست مباشرت ثبت نوشته و امضاء نمايند.

صورتيكه موافق قواعد مقرره نوشته و داده شده است حكم خود ثبت دفتر و اصل سند را دارد و همچنين سوادي گه [كه] با رعايت ترتيبات‌قانوني داده شده است حكم اصل سند را دارد مادامي كه مطابق نبودن صورت را با ثبت دفتر يا ثبت دفتر را با اصل سند يا مطابق نبودن سواد را با اصل‌سند طرفي كه بعليه او آن صورت يا سواد ابراز شده است ثابت ننموده ولي در مواردي كه قانون ابراز اصل سند را تقاضا ميكند ابراز صورت يا سوادي‌كه از مباشرت ثبت اسناد گرفته شده است بجاي اصل جايز نيست.

‌در تصديقاتي كه مباشرين ثبت ميدهند

تصديقاتيكه مباشرين ثبت بموجب خواهش ارباب رجوع ميتوانند بدهند در موارد مفصله‌الذيل: ‌اولاً - تصديق مطابق بودن سواد با اصل سند. ‌ثانياً - تصديق اصالت امضاء. ‌ثالثاً - تصديق اين كه در چه تاريخ سندي در دفاتر ثبت ثبت شده است. ‌رابعاً - تصديق اظهاريكه از طرف شخصي توسط مباشر ثبت بشخص ديگري شده است. ‌خامساً - تصديق هويت. ‌سادساً - تصديق حيات.

تصديق زنده بودن كسي را وقتي مباشر ثبت مي‌تواند داد كه يقين داشته باشد آن شخص در حال حيات است و اگر محتاج بتشخيص‌هويت او باشد اقداماتي را كه در تشخيص هويت مقرر است بعمل مي‌آورد و بايد در تصديق‌نامه تصريح كند كه تا چه تاريخ و بكدام وسيله يقين به‌حيات آن شخص داشته و چه اقدام در اطلاع به حيات يا تشخيص هويت او نموده است.

در موارد تصديق مطابق بودن سواد با اصل سندي كه بمباشر ثبت ارائه ميشود مشاراليه بايد سواد را با اصل مطابق نموده و در تصديق‌قيد كند كه چه كس اصل را باو ارائه داده و سواد از اصل برداشته شده است يا از سواد ديگري و در اصل ياسواد جاي تراشيده يا پاك شده يا كلمات زياد‌شده و يا ملاحظات مخصوص ديگري بوده يا نه.

تصديق اصل بودن امضاء از قرار ذيل بعمل ميآيد: هر گاه سندي را طرفين يا طرف در حضور مباشر ثبت امضاء نكرده‌اند يا بايد در‌حضور او امضا كنند و يا بايد در حضور او اقرار نموده اقرار خود را امضاء نمايند.

تشخيص هويت اشخاصي كه تصديق اصالت امضاء ميخواهند و مباشر ثبت آنان را نمي‌شناسد بترتيبي كه در مادة 53 و 54 معين شده‌است بعمل ميآيد و تصديق اصل بودن امضاء را مباشر ثبت در روي اصل سند نوشته و امضاء ميكند.

تصديق اينكه در چه تاريخ سندي در دفاتر ثبت اسناد ثبت شده است در روي خود سند بهعمل ميآيد و قيد ميشود كه چه شخص آن‌سند را آورده بود و در چه تاريخ و بخواهش چه شخص يا چه اشخاص آن سند در دفتر ثبت اسناد ثبت شده است.

در صورتيكه شخصي بخواهد بطرف خود ايفاي حقي يا اداي تكليفي را اعلام نمايد ممكن است كه آن اعلام را توسط مباشر ثبت بعمل آورد مثلا اعلام موجر به مستأجر در تخليه خانه يا اظهار طلبكار بمقروض در تأديه دين ولي در كليه اين موارد بايد اعلام براي نيل بمقصودي‌نباشد كه بر خلاف قوانين است.

مباشر ثبت در اين موارد تصديقنامه اعلامي را كه بتوسط او بعمل آمده است بهر يك از طرفين كه بخواهند مي‌دهد و جواب طرف‌را با اظهاري كه باو ابلاغ شده است در تصديقنامه ميتوان قيد نمود ولي مشروط بر اينكه يا طرف خودش آن قيد را بخواهد و يا رضايت خود را ابراز‌و امضاء نمايد.

در صورتيكه طرف غائب باشد يا بواسطه مرضي يا جهات مشروع ديگري يا بلاعذر مباشر ثبت را نپذيرد يا پذيرفته جوابي باظهار‌او ندهد مباشر ثبت بخواهش رجوع‌كننده ميتواند مراتب را تصديق نمايد.

تصديق هويت كسي بدينطور بعمل ميآيد كه بدواً بايد مباشر ثبت يقين كامل حاصل كند شخصي كه تصديق ميخواهد في‌الواقع‌خود او است و هر گاه تصديق خواهنده را نشناسد بايد موافق مادة 53 و 54 اقدامات لازمه در تشخيص هويت مشاراليه و حصول اطمينان بعمل آورد‌در اين نوع تصديقات بايد مباشر ثبت تصريح كند كه در چه تاريخ براي او يقين حاصل شده است كه شخص تصديق خواهنده خود او است و اقداماتي‌را كه براي تشخيص هويت او كرده است در تصديقنامه قيد كند.

تصديقاتي كه مباشر ثبت موافق شرايط مقرره در قانون ميدهد در محاكم و ادارات دولتي معتبر و محل اعتماد است مگر اين كه كسيكه بر عليه او تصديق مباشر ثبت ابراز ميشود مجعول بودن تصديقنامه را مدلل كند.

در هر تصديقي كه مباشر ثبت ميدهد بايد اسم اشخاص و شهرت و محل اقامت آنان و تاريخ سال و ماه و روز و در صورت لزوم ساعت ‌و مضمون اقرار يا اظهار نوشته شود و در دفتر فهرست مباشرت ثبت تمام نكات مزبوره صريحاً قيد ميشود.

‌اسناديكه در مباشرت ثبت امانت ميگذارند

مباشرين ثبت مي‌توانند در حضور شهود اسنادي را كه در مباشرت ثبت امانت ميگذارند قبول نمايد هر گاه صاحب امانت بخواهد‌امانت خود را در پاكت ممهور بمباشرت ثبت بسپارد بايد در حضور دو نفر شاهد يا زيادتر صورت مجلس راجع باسناد نوشته شده و اسناد مذكوره در‌لف پاكت گذارده و مهر شده بمباشرت توديع شود.

مباشر ثبت قبض رسيدي نوشته خودش و اشخاصي كه شاهد قضيه بوده‌اند امضاء مينمايند و رسيد را در دفتر فهرست ثبت ميكنند.

هر گاه ارباب رجوع بقبض رسيد اكتفا نكرده بخواهند كه در حضور شهود صورتمجلس نوشته شده تمام سند متناً و هامشاً در آن‌صورت قيد شود و اگر اسناد در لف پاكت سر بمهر است شكل ظاهري پاكت و مهر تصريح شود مباشر ثبت مكلف است كه آن تقاضاي ارباب رجوع را‌ايفا نموده صورت مذكور را ترتيب داده بعد از امضاي خودش و صاحب امانت و شهود صورت مذكور را مشاراليه در دفتر ثبت اسناد با ترتيبات مقرره‌ثبت نموده بصاحب امانت بدهد.

اشخاصي كه امانات خود را پس ميگيرند بايد استرداد آنرا در حضور دو نفر شاهد معتمد در دفتر فهرست مهر و امضا نمايند و امانات ‌فقط وقتي مسترد ميشود كه قبض رسيد يا صورتمجلس را اعاده دهند يا صورت آنرا بترتيبي كه در باب صورتهاي اسناد تصريح شده تسليم و يا‌حكم محكمه را صلاحيت دارد ابراز نمايند.

اشخاصي كه قبض رسيد يا صورتمجلس و يا صورت اسناد مذكوره را براي استرداد امانات ابراز مينمايند و معروف مباشر ثبت ‌نيستند بايد حق خودشان را در گرفتن امانات ثابت نمايند.

‌مشاغل مديرهاي ثبت و دفتردار كل و ترتيب انجام آن

مشاغل مديرهاي ثبت از قرار تفصيل است:

ترتيب دفتر راكد و مسئوليت تنظيم آن موافق نظامنامه‌اي كه وزير عدليه مرتب مينمايد.

دادن صورت ثبت دفاتر و سواد اسناد متعلقه بدفاتر كه در دفتر راكد مضبوط است و قبول و استرداد امانات كه بدفتر راكد توديع شده‌است.

فرستادن صورتي از ثبت املاك موقوفه بتمام مباشرين ثبت كه در حوزة محكمه ابتدائي متبوعه مدير واقعند.

ترتيب دفتر اشخاصيكه ورشكسته اعلان شده و همچنين صورت اشخاصيكه در تحت قيمومت يا ولايت شرعي اعلان شده‌اند براي آنكه در مواقع لازمه با صورتيكه مباشرين ثبت موافق مادة 18 ترتيب ميدهند مطابقه شود.

دفتردار كل مكلف است دفتر راكد كل را موافق نظامنامه كه وزير عدليه مرتب مينمايد تنظيم نمايد و صورت ثبت دفاتري را كه در دفتر‌راكد كل مضبوط است باشخاص ذيحق بدهد.

معاونين مدير دفتر راكد و دفتردار كل به آنان در انجام مشاغل مرجوعه كمك مي‌نمايند ولي صورت ثبت دفاتر و سواد اسناد راجعه ب‌دفاتر را فقط وقتي معاونين مزبوره مي‌توانند باشخاص لازم بدهند كه مدير يا دفتردار كل غائب باشند و در اين موارد بايد معاونين موافق قوانين كه براي‌مباشرين ثبت مقرر است رفتار نمايند.

‌در حقوقي كه اداره ثبت دريافت ميدارد و ترتيب آن

حقوقي كه مباشرين ثبت اسناد دريافت ميدارند بر دو نوع است: ‌حقوق نسبي و حقوق ثابت ‌حقوق نسبي باسنادي تعلق مي‌گيرد كه متضمن نقل و انتقال اموال باشد. ‌حقق ثابت باسنادي تعلق ميگيرد كه موضوع آن نقل و انتقال اموال نباشد.

تعرفه مخصوصي براي تعيين حقوقي كه در اداره ثبت اسناد دريافت ميشود منضم باينقانون ميباشد.

هر گاه هر دو طرف معامله براي استفاده قانوني باداره ثبت اسناد رجوع نمايند حقوق مقرره را بالمناصفه ميپردازند و الا فقط طرفي كه ‌باداره مذكوره رجوع ميكند ولي هر گاه اصحاب معامله قراري در باب تأديه حقوق مابين خودشان داده باشند موافق قرارداد آنان بايد رفتار شود.

پس از ثبت سند مباشر ثبت مبلغ دريافتي را با تمام حروف در ذيل ثبت سند در دفتر و در روي سند مي‌نويسد ولي در صورتيكه معادل‌ وجه دريافتي بر روي سند تمبر دولتي الصاق شده باشد نوشتن وجه در روي سند لازم نيست.

در خصوص دريافت حقوق دولتي مباشرين ثبت مكلف نيستند اسناد را در نوع و طبقه كه طرفين اظهار ميدارند قرار دهند و همچنين‌نبايد بواسطه تأويلات و تفسيرات خودسرانه آن چه را كه در مفاد عبارات اسناد مفهوم نميشود فرض نمايند بلكه بايد نوع حقيقي سند را مأخذ ‌قرارداده موافق تعرفه حقوق دولت را دريافت كنند.

مباشر ثبت حق دارد صحت اقراراتي را كه در حضور او ميشود و همچنين صحت مندرجات اسناد را براي حفظ حقوق دولتي تفتيش ‌و تحقيق نمايد.

ترتيب محاسبات اداره ثبت اسناد و تفتيش آن موافق محاسبات عمومي دولتي است، و وزير عدليه با موافقت وزير ماليه دستورالعمل‌اجراي آنرا مرتب و ابلاغ مي‌نمايند.

‌در مجازات اجزاي ادارة ثبت و مقرري آنان

در مجازات

هر گاه اجزاي اداره ثبت اسناد يكي از تقصيرات مفصله ذيل را مرتكب شوند از شغل خود معزول و بهيچ خدمت دولتي قبول ‌نميشوند به علاوه از دو سال الي چهار سال محبوس خواهند شد:

اسنادي كه بجهات ظاهره از سنديت افتاده قبول و ثبت نمايند مثل اسناد مجعوله و محكوكه و قلمرفته و امثال آنها.

سندي را بدون حضور طرفين يا يك طرف يا وكيل ثابت‌الوكاله آنان ثبت كنند.

سندي را باسم كسانيكه آن معامله را نكرده‌اند ثبت كنند.

تاريخ سندي يا ثبت سندي را در دفتر مقدم يا مؤخر ثبت كنند.

قسمتي از دفاتر خود را مفقود يا مكتوم كنند يا ورقي بكشند يا به تزوير ديگري ثبت سندي را از استفاده بيندازند.

دفتر را بتراشند و يا پاك كنند خواه كلمه را بكلمه ديگر تبديل و يا حذف نمايند.

هر گاه اجزاء ادارة ثبت اسناد سندي را بدون تحقيق هويت اشخاص يا با عدم علم بصلاحيت اصحاب معامله يا با علم بعدم قابليت‌موضوع معامله ثبت كنند از شغل خود معزول و بهيچ خدمت دولت قبول نمي‌شوند.

هر گاه اجزاء اداره ثبت اسناد سندي را كه مفاد آن مخالف قوانين مقرره است ثبت كنند از ششماه الي يكسال از شغل خود منفصل‌مي‌شوند.

هر گاه اجزاء اداره ثبت اسناد صورت ثبت يا سواد سندي را بكسانيكه در اين قانون رخصت داده نشده بدهند يا خود اسناديكه نزد‌آنان مي‌آورند افشا نمايند يا مضمون آنها را بكسانيكه حق ندارند توضيحات يا اطلاعات دهند از شغل خود معزول شده و بهيچ خدمت دولتي قبول ‌نخواهند شد.

هر گاه اجزاء اداره مزبوره تصديقاتي بدهند كه مخالف واقع باشد از شغل خود معزول شده و بهيچ خدمت دولتي قبول نخواهند شد.

هر گاه اجزاء اداره ثبت اسناد سندي را كه در اداره سربسته توديع شده باز كنند از شغل خود معزول شده و بهيچ خدمت دولتي قبول‌نگرديده و از يكماه الي ششماه محبوس ميشوند و هر گاه خود يا مضمون سند توديع شده را بكساني كه حق استرداد آنرا ندارند ارائه يا افشاء كنند‌از شغل خود معزول شده و بهيچ خدمت دولتي قبول نشده بعلاوه از ششماه الي يكسال محبوس خواهند شد.

هر گاه اجزاء ادارة مزبوره وجه ثبت را زياده بر مقداري كه قانوناً مرخصند نگاهداشته بخزانه عايد ندارند بايد بقدر آنچه زائد بر‌قدر قانوني نگاه داشته‌اند از مقرري خود روي آن گذاشته بخزانه دولت تسليم كنند.

هر گاه اجزاء اداره ثبت اسناد وجه ثبت را عمداً كمتر از تعرفه اخذ نمايند در دفعه اول دو مقابل آنچه كسر گرفته‌اند و در دفعه دوم سه‌مقابل و در دفعه سوم چهار مقابل از مقرري آنها مسترد بخزانه دولت ميشود و اگر مقرري نداشته يا كفايت نكند در هر يك از صور مزبوره در مقابل هر‌يك تومان يك روز حبس خواهند شد و در دفعه چهارم علاوه بر ترتيب مقرر در دفعه سوم از شغل خود نيز منفصل ميشوند.

هر گاه معلوم شود يكي از اجزاء اداره مزبوره بعد از اخذ حقوق دولت تمام يا قسمتي از آنرا پنهان كرده از شغل خود معزول شده و ب‌هيچ خدمت قبول نميشود بعلاوه از ششماه الي يك سال مقرري او مسترد و از شش ماه الي يك سال محبوس مي‌شود.

هر گاه اجزاء اداره ثبت اسناد علاوه بر تعرفه وجهي اخذ كرده و بحساب دولت نياورده باشند موافق مادة 128 مجازات مي‌شوند و اگر‌زياده را بحساب دولت آورده‌اند بواسطه غفلت موافق مادة 131 مجازات ميشوند و در هر دو صورت زياده بصاحبش مسترد مي‌شود.

هر گاه اجزاة ادارة مزبوره مقررات اين قانون را در اصلاح جاي سفيد و كلمات زايده و عده و فاصله و توافق سطور و ساير ترتيبات مقرره ‌در مادة 67 و 80 و همچنين دستورالعملهاي وزارت عدليه را در ترتيب دفاتر رعايت ننمايند در دفعه اول ثلث مقرري ‌يكماهة آنان و در دفعه دويم مقرري ‌يكماهه تمام مقطوع و در دفعه سوم شش ماه از اين خدمت منفصل ميشوند.

هر گاه اجزاء ادارة مزبوره بواسطة تأخير از وقت حضور يا غفلت و مسامحه امور اداره را معوق و معطل دارند در دفعه اول اخطار كتبي ‌و در دفعه دوم اخطار كتبي با قيد دو ورقه [در ورقه] خدمت و در دفعه سوم و چهارم و بعد از آن بهر دفعه بكسر مقرري يك‌ماهه مجازات مي‌شوند.

در مقرري اجزاء اداره ثبت اسناد

مقرري اجزاء اداره ثبت اسناد موافق قانون مقرري مأمورين و مستخدمين دولتي معين ميشود.

علاوه بر مقرري مذكور اضافه از محل عايدات مباشرت ثبت همه ‌ماهه براي مباشرين ثبت مقرر ميشود و مقدار آن نبايد كمتر از صدي‌دو و بيشتر از صدي چهار عايدات مباشرت ثبت باشد و اضافه هر محلي را نظر بمقتضيات آن محل وزير عدليه بموافقت وزير ماليه معين و بمقامات لازمه پيشنهاد ميكند.

هر ماه عشر مقرري هر يك از اجزاء ادارة ثبت اسناد و عشر آنچه علاوه بر مقرري از عايدات بآنان داده مي‌شود در صندوق عدليه بعنوان ذخيره براي آنها محفوظ خواهد شد.

هر گاه يكي از اجزاء مرتكب تقصيري شده كه بر حسب اين قانون مستلزم كسر مقرري او است از وجهي كه براي او ذخيره شده تأديه‌خواهد شد و در صورت عدم كفايت از مقرري آنان مسترد ميشود.

هر يك از اجزاء كه تا آخر سال مرتكب تقصيري كه موجب انفصال يا كسر مقرري است نشده بحسب تقاضاي خود او نصف آنچه در‌آنسال براي او ذخيره شده باو داده مي‌شود و در صورت انفصال يا وفات تمام ذخيره بعد از تأديه حقوق متعلقه بآن بخود يا وارث او داده ميشود.

حقوقي كه در ادارة ثبت اسناد براي اعمال مقرره اخذ ميشود از قرار تفصيل ذيل است:

براي ثبت اسناديكه موضوع آنها عين مال غير منقول است از قبيل قباله و بيع شرط و رهن و مصالحه‌نامه و هبه‌نامه و صداق‌نامه و‌وصيتنامه و وقفنامه و امثال آنها از هر يكتومان نيم شاهي دريافت ميشود.

از ثبت اسناد متعلقه به اموال منقوله از نقود و اجناس و منافع اعيان از قبيل تمسكات و اجاره‌نامه و فته طلب و قبض و صداق‌نامه و غيرها ‌بهر يك توماني ربع يك شاهي.

براي ثبت كليه اسناديكه موضوع مالي ندارد از قبيل طلاقنامه و وكالتنامه و قرارنامه و استشهادنامه و امثال آنها بهر سندي دو قران.

براي دادن صورت ثبت دفتر بهر صفحه از دفتر دو قران.

براي دادن سواد سند بهر صفحه كه نمونه آنرا وزارت عدليه معين و اعلام مينمايد دو قران.

از تصديق مطابقت سواد با اصل و تصديق اصالت امضا و تصديق اينكه در چه تاريخ سندي ثبت شده و تصديق اظهار يا اقرار كسي كه از‌هر يكي دو قران.

از تصديق هويت يا حيات كسي بهر يك چهار قران.

از تبليغ اظهار كسي بكسي يا ثبت آن در دفتر پنجقران.

حق‌الامانه براي حفظ هر يك سندي كه باز باشد يا يك پاكت سر بسته اگر چه متضمن چند سند باشد تا شش ماه و كمتر از آن هر چند باشد ‌پنجقران و بعد از شش ماه اول تا شش ماه ديگر پنجقران و هكذا بهر شش ماه پنجقران و آخرين مدت بعد از شش ماه هر قدر باشد حكم شش ماه را‌ دارد.

قبض رسيد امانت كه بصاحب امانت داده ميشود يكقران.

صورت مجلس كه بجاي قبض امانت مرتب و بصاحب امانت داده ميشود پنج قران.

تنبيهات

در هر مورد حق تعرفه كمتر از يكشاهي معفو است.

كسور صفحه در فقره چهارم و پنجم - اگر سطور تا نصف صفحه نرسيده است نصف قيمت دريافت مي‌شود و اگر از نصف گذشت قيمت تمام‌صفحه دريافت مي‌شود.

مخارج حركت در فقره هشتم بعهده رجوع‌كننده است.

دايره ثبت اسناد در حوزة محاكم ابتدائي كه قانوناً تشكيل شده تأسيس خواهد شد و وزارت عدليه قبل از تأسيس دايره ثبت اسناد در‌محلي بايد بدواً بودجه آنرا از مقام مفنين گذرانيده بعد اقدام در تأسيس دايره مزبوره بنمايد.