راي شماره 392 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع ابطال بخشنامه شماره 940/ص/25012 ـ 1400/4/2 مديريت استان خوزستان صندوق بازنشستگي كشوري

شماره0003467 - 30 /3 /1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت‌مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905810392 مورخ 1401/3/3 با موضوع: «بخشنامه شماره 940/ص/25012 ـ 1400/4/2 مديريت استان خوزستان صندوق بازنشستگي كشوري كه متضمن الزام جانبازان و آزادگان به ادامه خدمت تا ميزان سي و پنج سال سابقه است، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي‌گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت‌هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يدالله اسمعيلي‌فرد تاريخ دادنامه: 1401/3/3 شماره دادنامه: 392 شماره پرونده: 0003467 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي قدرت ابراهيمي موضوع شكايت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 940/ص/25012 ـ 1400/4/2 مديريت استان خوزستان صندوق بازنشستگي كشوري گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بخشنامه شماره 940/ص/25012 ـ 1400/4/2 مديريت استان خوزستان صندوق بازنشستگي كشوري را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته به طور خلاصه اعلام كرده است كه: "جانبازاني كه قبل از تصويب قانون برنامه ششم به صورت پيش از موعد يا عادي و بدون سنوات ارفاقي بازنشسته شده‌اند، با رعايت شرايط سني كمتر از 65 سال مي‌توانند به خدمت اعاده و با تكميل خدمت 35 ساله خود و با رعايت شرايط عمومي به بازنشستگي نائل آيند. بند (ز) ماده 87 آزادگاني كه به دليل استفاده از 2 برابر شدن سابقه اسارت زودتر از 30 سال بازنشسته شده‌اند مي‌توانند براي يك بار و با رعايت شرايط سني زير 65 سال با بازگشت به خدمت حسب مورد 30 يا 35 سال خدمت خود را تكميل و سپس با لحاظ عين سوابق اسارت بـه بازنشستگي نائل آيند. شرايط عمومي بازنشستگي دستگاه‌هاي اجرايي مشمول قانون مديريت خدمات كشوري مصوب سال 86 نيز در ماده 103 مورد تصريح قرار گرفته است و مستفاد از حكم مقرر در اين ماده دستگاه اجرايي در صورت وجود شرايط مقرره نمي‌تواند بدون درخواست كارمند داراي مدرك تحصيلي فوق ليسانس و بالاتر وي را بازنشسته كند و چنانچه معروض گرديد اطلاق اين ماده ناظر بر ادامه خدمت كليه كاركنان داراي مدرك تحصيلي فوق ليسانس و بالاتر و تكميل خدمت تا 35 سال است و به تبع جهت ايثارگران داراي مدرك تحصيلي حداقل ليسانس كه حسب قوانين و مقررات مربوط از امتيازات يك مقطع تحصيلي بالاتر برخوردارند، مفاد ماده موصوف ساري وجاري است و اين قبيل كارمندان هم مي‌توانند تا 35 سال خدمت نمايند. ليكن چنانچه بخواهند قبل از اتمام 35 سال بازنشسته شوند علي القاعده با عنايت به قيد عبارت مي‌توانند كه حاكي از اختيار فرد تا رسيدن به 35 سال خدمت است منافاتي با قانون نداشته لذا تعبير تا 35 سال در معناي الزام و تكليف به خدمت يا رسيدن به 35 سال خدمت مغاير غرض قانونگذار مي‌باشد. تبصره الحاقي به ماده 103 قانون مديريت خدمات كشوري موضوع قانون تفسير بند (الف) ماده 103 قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1395/11/24 مجلس شوراي اسلامي نيز مويد اين مطلب است، مضافاً اعاده به خدمت جانباز واجد شرايط في‌الواقع حقي است كه قانونگذار براي يك فرد ايثارگر قايل شده و اينكه فرد در ادامه خدمت اراده‌اش بر اسقاط حق خود باشد علي القاعده دستگاه مربوطه نمي‌تواند با اين اسقاط حق كه مختص و قائم به شرايط خاص فرد ايثارگر بوده و احياناً به واسطه جراحات ناشي از دوران اسارت و مراتب جانبازي امكان خدمت بيشتر برايش ميسر نباشد در شرايطي كه قبلاً نيز در شرايط عادي و بر اساس اختيارات اعطايي با بازنشستگي‌اش موافقت شده و فرد نيز بازنشسته، سپس اعاده به كار شده و اين اعاده به كار امكان پذير و مجدداً صورت نخواهد پذيرفت. وي را مجبور به ادامه خدمت تا سقف 35 سال سابقه نمايد. لذا به طريق اولي دستگاه ديگري هم در مـانحن فيه سازمـان بازنشستگي كشوري با وجـود حصول شرايط عمومي بازنشستگي علي‌الاصول نمي‌تواند جهت ساير دستگاه‌ها تكليف به ادامه خدمت افراد تا رسيدن به 35 سال سابقه به صورت اجباري و الزامي نمايد. بنا به مراتب بخشنامه شماره 940/ص/25012 ـ 1400/4/2 صندوق بازنشستگي كشوري (مديريت استان خوزستان) از اين حيث كه بازنشستگي جانبازان و آزادگان را كه بر اساس قوانين و مقررات مربوطه از جمله بند (ج) و (ز) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اعاده به خدمت شده‌اند قبل از 35 سال خدمت ممنوع اعلام نموده، خارج از حدود اختيارات قانوني مي‌باشد." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: "به كليه دستگاه‌هاي اجرايي داراي مشترك صندوق بازنشستگي كشوري در استان خوزستان موضوع: شرايط بازنشستگي مجدد ايثارگران اعاده به خدمت پيرو نامه شماره 1118/ص/25012 ـ 1396/7/17 اين مديريت درباره «اعاده به خدمت ايثارگران (جانباز و آزاده) در اجراي قانون برنامه ششم توسعه» به استناد بندهاي (چ) و (ز) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اشعار مي‌دارد: نظر به تصريح مندرج در مواد قانوني مذكور، آزادگان و جانبازاني كه با مدرك تحصيلي ليسانس و بالاتر با سابقه خدمت كمتر از 35 سال بازنشسته شده‌اند و در اجراي مستندات قانوني صدرالذكر از تاريخ 1396/1/1 با صدور حكم كارگزيني (با رعايت قوانين و مقررات مربوط) از سوي دستگاه ذيربط اعاده به خدمت شده باشند، تا تكميل 35 سال اشتغال به خدمت خود ادامه داده آن گاه بازنشستگي مجدد آنان بلامانع خواهد بود. بديهي است در صورت عدم تكميل 35 سال خدمت، بازنشستگي موضوعيت نخواهد داشت. مقتضي است به هنگام صدور ابلاغ بازنشستگي و پيشنهاد برقراري حقوق بازنشستگي افراد موصوف مراتب مورد توجه واقع گردد. ضمناً آزادگان بازنشسته‌اي كه به موجب بند (ك) ماده 44 قانون برنامه پنجم توسعه و بند (ز) ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه بازگشت به كار شده‌اند برابر نص صريح احكام فوق‌الذكر، با تكميل سنوات خدمتي 30 سال يا 35 سال بازنشسته مي‌گردند. لذا محاسبه سابقه يك برابر مدت اسارت (مضاعف) به عنوان سابقه خدمت در تعيين 30 يا 35 سال قابل اعمال و محاسبه نبوده و موضوعيتي نخواهد داشت. ـ مدير استان خوزستان " عليرغم ابلاغ دادخواست ضمائم آن به صندوق بازنشستگي كشوري، تا زمان رسيدگي به پرونده در جلسه هيأت عمومي ديوان عدالت اداري پاسخي از طرف آن مرجع واصل نشده است. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1401/3/3 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي اولاً: براساس بند (چ) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب سال 1395: «جانبازاني كه قبل از تصويب اين قانون به صورت پيش از موعد يا عادي و بدون سنوات ارفاقي بازنشسته شده‌اند، با رعايت شرط سني كمتر از شصت و پنج سال مي‌توانند به خدمت اعاده و با تكميل خدمت سي و پنج ساله خود و با رعايت شرايط عمومي به بازنشستگي نائل آيند» و بر همين اساس، مفاد حكم مقرر در اين بند جنبه ارفاقي داشته و متضمن حكمي مبني بر تكليف جانبازان به ادامه خدمت تا ميزان 35 سال سابقه نيست. ثانياً: براساس بند (الف) ماده 103 قانون مديريت خدمات كشوري مصوب سال 1386: «دستگاه اجرايي با داشتن يكي از شرايط زير مي‌تواند كارمند خود را بازنشسته نمايد: الف) حداقل سي سال سابقه خدمت براي مشاغل غيرتخصصي و سي و پنج سال براي مشاغل تخصصي با تحصيلات دانشگاهي كارشناسي ارشد و بالاتر با درخواست كارمند براي سنوات بالاتر از 30 سال...» و در نتيجه برمبناي اين بند نيز ادامه خدمت كاركنان مشمول قانون تا سي و پنج سال سابقه خدمت اختياري است و تكليفي در اين خصوص وجود ندارد. بنا به مراتب فوق، مفاد بخشنامه شماره 940/ص/25012 ـ 1400/4/2 مديريت استان خوزستان صندوق بازنشستگي كشوري كه متضمن الزام جانبازان و آزادگان به ادامه خدمت تا ميزان سي و پنج سال سابقه است، با بند (چ) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب سال 1395 و بند (الف) ماده 103 قانون مديريت خدمات كشوري مصوب سال 1386 مغايرت دارد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين