مصوبه شوراي عالي انرژي به منظور عملياتي نمودن آيين نامه اجرايي "ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست"

شوراي عالي انرژي كشور در جلسه مورخ ۰۷ /۰۴ /۱۴۰۰، به منظور عملياتي نمودن آيين نامه اجرايي "ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست" به شماره ۱۷۴۶۷۱۰ مورخ ۱۹ /۱۲ /۱۳۹۶ مصوب شوراي عالي انرژي، دستورالعمل اجرايي آيين نامه بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست را به شرح زير تصويب نمود:

تعاريف و علائم اختصاري الف – آيين نامه: آيين نامه ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، موضوع مصوبه شماره 1746710 مورخ 19 /12 /1396 شوراي عالي انرژي كشور مي باشد. ب – بازار: بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، مطابق تعريف بند (2، 1) آيين نامه ج – كميسيون: كميسيون صرفه جويي انرژي مطابق تعريف بند (3، 1) آيين نامه د- نهاد: نهادهاي تخصصي و فني بهينه سازي انرژي و محيط زيست مطابق تعريف بند (4، 1) آيين نامه ه- دبيرخانه نهاد: شركت بهينه سازي مصرف سوخت در خصوص طرح هاي صرفه جويي گاز طبيعي يا سازمان انرژي هاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق در خصوص طرح هاي صرفه جويي برق مي باشد. و براي اختصار در اين دستور العمل "دبيرخانه" ناميده مي شود. و- گواهي : گواهي صرفه جويي انرژي مطابق تعريف بند (5، 1) آيين نامه ز – ناشر: شركت هاي عرضه كننده حامل هاي انرژي مطابق تعريف بند (6، 1) آيين نامه ح – نظام نامه: نظام نامه ثبت، اندازه گيري، راستي آزمايي و تاييد صرفه جويي انرژي و كاهش انتشار آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي مطابق بندهاي (1، 1، 4)، (1، 2، 4) و (1، 3، 4) آيين نامه ط – اندازه گيري و صحه گذاري (M&V) : عبارت است از فرآيند طرح ريزي، ارزيابي طرح، اندازه گيري، جمع آوري و تجزيه و تحليل داده ها، به منظور صحه گذاري و گزارش دهي صرفه جويي انرژي واقعي و قابل اعتماد و نيز كاهش انتشار آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي ناشي از بكارگيري اقدامات و راهكارهاي بهينه سازي انرژي در مرزهاي معين يك سيستم كه در اين نظام نامه براي اختصار (M&V) ناميده مي شود. ي – متقاضي: مصرف كنندگان انرژي، سرمايه گذاران عامل صرفه جويي يا شركت هاي خدمات انرژي مي باشند كه تمايل به سرمايه گذاري در طرح هاي بهينه سازي در قالب بازار و اخذ گواهي در قبال اقدامات بهينه سازي مصرف انرژي را دارند. ك – كارگروه نهاد: كارگروهي متشكل از نمايندگان نهاد مطابق تعريف بند (4، 1) آيين نامه بعلاوه نماينده شركت ملي گاز ايران (بدون حق راي) و شركت توانير (بدون حق راي) مي باشد كه در اين دستورالعمل به جهت رعايت اختصار "كارگروه" ناميده مي شود.

هدف از تدوين اين دستور العمل در راستاي مفاد بند (1، 1، 3) آيين نامه، تعيين مقررات اجرايي در جهت تشكيل بازار متمركز صدور و مبادله گواهي هاي صرفه جويي انرژي در چارچوب قوانين و مقررات حاكم بر بازار بورس انرژي ايران و در جهت بهينه سازي مصرف انرژي در كشور مي باشد.

راهكارهاي بهينه سازي انرژي و محيط زيست و اقدامات واجد شرايط صدور گواهي در بازار به تفكيك حوزه هاي صرفه جويي انرژي شامل ساختمان، كشاورزي، حمل و نقل، صنعت، پالايش و پتروشيمي، تبديل و توزيع انرژي و ... توسط وزارت خانه هاي نفت و نيرو و با همكاري اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران حداكثر يك ماه پس از ابلاغ اين دستورالعمل تهيه و حسب مورد جهت اجرا توسط وزراي مربوط ابلاغ مي شود.

سقف زماني دوره صدور گواهي به تفكيك حوزه هاي صرفه جويي انرژي (شامل ساختمان، كشاورزي، حمل و نقل، صنعت، پالايش و پتروشيمي، تبديل و توزيع انرژي)، با در نظر گرفتن دوره بازگشت سرمايه، عمر مفيد تجهيزات، سود رايج بانكي، نرخ تسعير ارز، ريسك سرمايه گذاري به پيشنهاد كميسيون به تصويب شوراي اقتصاد خواهد رسيد.

بازنگري سقف زماني دوره صدور با پيشنهاد كميسيون به تأييد شوراي اقتصاد مي رسد.

دوره متناسب براي صدور گواهي هر طرح در سقف دوره مصوب شوراي اقتصاد و بر حسب اقدامات پيش فرض در گزارش امكان سنجي طرح و با لحاظ هزينه هاي سرمايه گذاري متقاضي (اصل و فرع با احتساب سود بانكي مصوب شوراي پول و اعتبار) و اختلاف قيمت زماني تعرفه پايه محل صرفه جويي و تعرفه بيشينه بخش مصرف كننده همان حامل تعيين و با پيشنهاد كارگروه به تصويب كميسيون مي رسد.

: منظور از تعرفه بيشينه بخشي، حداقل 90% تعرفه حوزه اي است كه بيشترين قيمت حامل را پرداخت مي نمايد.

گردش كار بازار مطابق نظام نامه ابلاغي توسط كميسيون خواهد بود.

متقاضي پس از دريافت گواهي مجاز است در چارچوب ضوابط بورس انرژي اقدام به فروش گواهي به هريك از بخش هاي مصرف كننده همان حامل نمايد.

گواهي فقط در اختيار متقاضياني قرار مي گيرد كه فاقد بدهي معوق به عرضه كنندگان انرژي باشند.

صدور گواهي در مقاطع زماني سه ماهه تا اتمام دوره زماني طرح و در سقف دوره مصوب شوراي اقتصاد براي متقاضي انجام مي شود.

سقف تعهدات ناشر 20 ميليون مگاوات ساعت گواهي برق و 10 ميليارد مترمكعب گواهي گاز طبيعي مي باشد.

پس از تكميل تعهد ناشر، وزارت خانه هاي نفت و نيرو مجازند درخواست خود را براي افزايش سقف تعهدات ناشر به همراه گزارش تحليلي عملكرد بازار به كميسيون ارسال نمايند. كميسيون موظف است حداكثر ظرف مدت يكماه درخواست طرح شده را بررسي و نتيجه را اعلام نمايد.

شركت ملي گاز ايران و شركت توانير مكلفند در اجراي آيين نامه، سالانه نسبت به صدور گواهي به ميزان حداقل ۱۰ (ده) درصد كاهش رشد مصرف برق و گاز طبيعي اقدام نمايند.

هزينه انجام فرآيند M&V در هزينه هاي سرمايه گذاري هر طرح لحاظ و بر اساس قرارداد سه جانبه مبتني بر عملكرد بين متقاضي، شركت M&V و شركت بهينه سازي مصرف سوخت يا سازمان انرژي هاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق، توسط متقاضي پرداخت مي شود.

متقاضياني كه معيارهاي مصوب مصرف انرژي را رعايت ننموده و بيش از آن مصرف كرده باشند مي توانند تمام يا بخشي از مصرف اضافي حامل انرژي خود را از طريق خريد گواهي از بازار تامين نمايند.

امكان ارائه گواهي توسط مصرف كنندگان بجاي جرائم مصرف خارج از معيار قانون اصلاح الگوي مصرف انرژي وجود دارد.

در صورت درخواست متقاضي، ناشر و شركت هاي انتقال و توزيع موظفند معادل حامل گواهي را در شبكه انرژي رساني و در صورت وجود ظرفيت تحويل نمايند.

ناشرين مكلفند در راستاي افزايش بهره وري انرژي در كشور، از طريق ساز و كار بورس انرژي، ميزان انرژي معادل صرفه جويي شده مطابق گواهي را با نرخ انتقال (نرخ ترانزيت) معادل صفر به متقاضي تحويل نمايند.

در راستاي حمايت از سرمايه گذاري بخش خصوصي در پروژه هاي بهينه سازي انرژي و محيط زيست در چارچوب بازار، كميته اي متشكل از وزارتخانه هاي نفت و نيرو، اتاق بازرگاني ( به عنوان نماينده بخش خصوصي)، اتاق تعاون و سازمان بورس و اوراق بهادار، كف قيمت مبادله گواهي به تفكيك برق و گاز طبيعي در نظام عرضه و تقاضاي گواهي را تعيين به شركت بورس انرژي جهت اجرا اعلام نمايند.

به منظور حمايت از تامين مالي اجراي پروژه هاي بهينه سازي انرژي و محيط زيست بازار، ناشرين، شركت بهينه سازي مصرف سوخت، سازمان انرژي هاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق و سازمان حفاظت محيط زيست مجازند از محل اعتبارات داخلي و عمراني، نسبت به پرداخت يارانه سود تسهيلات، وجوه اداره شده و كمك هاي مالي صندوق هاي موجود نظير صندوق ملي محيط زيست اقدام نمايند.

شركت بورس انرژي ايران با همكاري ساير نهادهاي ذيربط موظف است در راستاي تحقق سياست گذاري هاي صورت گرفته در حوزه افزايش بهره وري انرژي در كشور، بسترها و ساز و كارهاي لازم را به منظور معاملات گواهي فراهم آورد.

شركت هاي M&V از بين شركت هاي مشاور صاحب صلاحيت مرتبط با انرژي، رتبه بندي شده توسط سازمان برنامه و بودجه كشور با حداقل رتبه ۳ انتخاب مي شوند.

ملاك پذيرش طرح ها توسط نهاد، اثبات تحقق صرفه جويي سالانه تجميعي حداقل ۰۰۰ /۱۰۰ مترمكعب گاز يا حداقل ۵۰ مگاوات ساعت برق و يا ۵۰ درصد مجموع انرژي معادل مقادير مذكور (در طرح هاي صرفه جويي توامان برق و گاز) در گزارش امكانسنجي طرح مي باشد.

امكان تبديل گواهي (برق به گاز و بالعكس) وجود نداشته و تحويل حامل صرفه جويي شده مطابق حامل درج شده بر روي گواهي انجام مي شود.

استخراج كنندگان رمز ارزها قابليت استفاده از گواهي و دريافت برق صرفه جويي شده ما به ازاي گواهي را ندارند لذا تعرفه اين بخش به عنوان تعرفه بيشينه بخش برق موضوع بند (۵) لحاظ نمي شود.

به وزارتخانه هاي نفت و نيرو اجازه داده مي شود با درخواست متقاضي ضمن اخذ تضامين لازم، گواهي معادل كل صرفه جويي طرح را در نيمه عمر صرفه جويي طرح صادر نمايند.

ملاك محاسبه صرفه جويي نيمه دوم عمر طرح حداكثر معادل عملكرد صرفه جويي در نيمه اول عمر طرح مي باشد.

وزارت خانه هاي نفت و نيرو و سازمان حفاظت محيط زيست موظفند به منظور پايش بازار توسط كارگروه، اطلاعات مورد نياز بازار را در سامانه اي كه توسط معاونت علمي و فن آوري رياست جمهوري راه اندازي مي شود بارگذاري نمايند.

: در راستاي اجراي آيين نامه اجرائي جزء (۱) بند (الف) ماده (۴۴) قانون برنامه ششم توسعه كشور (موضوع تصويبنامه هيات وزيران به شماره ۱۴۲۸۹۸ /ت ۵۵۷۸۰ هـ مورخ ۲۶ /۱۰ /۱۳۹۷) و همچنين تصويبنامه شماره ۴۴۴۴۰ مورخ ۰۷ / ۰۲ / ۱۳۹۸ شوراي عالي انرژي كشور و به منظور پايش بازار و كنترل شدت مصرف انرژي در بخش ساختمان كشور، كليه فعالين و دستگاه هاي مسئول طبق آيين نامه موظفند نسبت به بارگذاري اطلاعات بازار در سامانه مشترك ملي پايش اطلاعات انرژي در بخش ساختمان كه توسط مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي و با همكاري معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري ايجاد شده است، اقدام نمايند.

: دسترسي لازم براي بارگذاري يا بهره برداري اطلاعات، مي بايست توسط معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري و مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي براي كليه اعضاي نهاد ايجاد شود.

معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري با همكاري وزارتين نفت، نيرو و راه و شهرسازي و سازمان حفاظت محيط زيست گزارش عملكرد بازار و گزارش پايش و عملكرد فعالين بازار را هر ۶ ماه يكبار تهيه و به كميسيون ارائه مي نمايد.

معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري مكلف است بصورت سالانه فناوري هاي نوين حوزه بهينه سازي انرژي و محيط زيست و انرژي هاي تجديدپذير را ضمن ارسال به كميسيون در تارنماي خود به اطلاع عموم برساند.

وزارتين نفت و نيرو با همكاري معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري مكلفند گزارشي منضم به اطلاعات ميزان سرمايه گذاري بازار، ارزش ريالي گواهي هاي به فروش رفته بازار، ميزان گواهي هاي نقد نشده، ميزان حامل هاي تحويل شده در قبال گواهي، ميزان صرفه جويي محقق شده و ميزان كاهش انتشار آلاينده ها و گازهاي گلخانه اي را به صورت سالانه تدوين و به شوراي عالي انرژي ارسال نمايد.

محمدباقر نوبخت