رأي شماره 1397 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع 1ـ ابطال نامه شماره 29509 /1 /199 مورخ 1399/8/20 معاون امور بازرگاني و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر 2ـ ابطال بند 1 مصوبه شماره 182689 مورخ 1400/7/22 و بند 1 مصوبه شماره 99163564 مورخ 1399/9/12 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان

شماره0003127 - 1 /11 /1401 بسمه تعالي جناب آقاي اكبرپور رئيس هيأت‌مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140109970905811397 مورخ 1401/8/10 با موضوع: «نامه شماره 12950/1/199 مورخ 1399/8/20 رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر كه بر اساس آن مقرر شده است كه در صورت اطلاع از وجود نقص مدارك و يا اسقاط شرايط پروانه كسب افرادي كه در انتخابات هيأت مديره اتحاديه صنفي شركت كرده و انتخاب شده‌اند، مرجع صدور پروانه كسب موظّف است مراتب را به دارنده پروانه كسب اعلام نمايد تا صاحب پروانه كسب نسبت به رفع آن اقدام كند و بدين ترتيب امكان رفع نقص از پروانه كسب را حتي در دوره زماني پس از انتخاب شدن فرد به عنوان عضو هيأت مديره يا بازرس اتحاديه صنفي پيش‌بيني كرده، ابطال شد.» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي‌گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت‌هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يدالله اسمعيلي‌ فرد تاريخ دادنامه : 10 /8 /1401 شماره دادنامه: 1397 شماره پرونده : 0003127 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي : آقاي اسماعيل موسوي موضوع شكايت و خواسته: 1ـ ابطال نامه شماره 29509 /1 /199 مورخ 1399/8/20 معاون امور بازرگاني و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر 2ـ ابطال بند 1 مصوبه شماره 182689 مورخ 1400/7/22 و بند 1 مصوبه شماره 99163564 مورخ 1399/9/12 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال نامه شماره 12950/1/199 مورخ 1399/8/20 معاون امور بازرگاني و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر و بند 1 مصوبه شماره 182689 مورخ 1400/7/22 و بند 1 مصوبه شماره 99163564 مورخ 1399/9/12 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه: "احتراماً به استحضار مي‌رساند در شهرستان دشتستان برخي از رؤسا و اعضاء هيأت‌مديره اتحاديه‌هاي صنفي با توجه به اينكه خود و يا نزديكانشان شرايط مندرج در ماده 3 آيين‌نامه صدور و تمديد پروانه كسب موضوع ماده 12 قانون نظام صنفي را نداشته‌اند و امكان شركت در انتخابات هيأت‌مديره اتحاديه صنفي مربوطه را نداشته‌اند اقدام به صدور پروانه كسب بدون رعايت و داشتن شـرايط مندرج در ماده 3 اين آيين‌نامه براي خود يا نزديكانشان نموده‌اند و اتاق اصناف با وجود اطلاع از اين اقدامات با اين افراد همراهي نموده و در استعلام موضوع بند 9 ماده 3 آيين‌نامه انتخابات هيأت‌مديره اتحاديه‌هاي صنفي اين پروانه كسب‌ها را تأييد نموده است. حال بعد از گذشت مدتي از حضور اين افراد در هيأت‌مديره اتحاديه، طي گزارش‌هاي اينجانب نامعتبر بودن پروانه كسب برخي از اين افراد آشكار و تأييد شده كه مطابق با ماده 20 آيين‌نامه انتخابات هيأت‌مديره اتحاديه صنفي اين افراد مشمول اسقاط شرايط مي‌شوند ولي رئيس اداره صمت شهرستان دشتستان به دليل دخيل بودن در اين تخلفات با توجه به عدم انجام وظايف ذكر شده در بند ب ـ ج ماده 49 قانون نظام صنفي و ساير وظايف مربوطه در اين خصوص، طي استعلامي به شماره 12797/7/195 از سازمان صمت استان بوشهر به دنبال راهكاري براي رفع نقص پروانه كسب اين افراد و توجيه ادامه حضور اين افراد در هيأت‌مديره اتحاديه صنفي مي‌باشد و سازمان صنعت ، معدن و تجارت استان بوشهر طي نامه شماره 12950/1/199 مورخ 1399/8/20 بدون در نظر گرفتن بند 9 ماده 22 مكرر تفسيري از بند 9 ماده 3 آيين‌نامه انتخابات هيأت‌مديره اتحاديه‌هاي صنفي موضوع تبصره 3 ماده 22 و 23 قانون نظام صنفي صادر نموده كه مغاير با بند 9 ماده 22 مكرر قانون نظام صنفي مي‌باشد و منجر به صدور 2 مصوبه در كميسيون نظارت اين شهرستان گرديده است. يكي از مهمترين وظايف اتحاديه صنفي صدور پروانه كسب مي‌باشد حال چگونه امكان دارد افرادي كه به مهمترين وظيفه خود عمل ننموده و خود با پروانه كسبي كه به صورت غير قانوني صادر شده مسئوليتي را به دست آورده‌اند قانون را به طور صحيح براي ديگران اجرا نمايند؟ لذا از آن مقام تقاضاي صدور دستور موقت جهت جلوگيري از استناد به اين نامه و دو مصوبه فوق‌الذكر را و توقف اجراي آنها را دارم و نيز تقاضاي رسيدگي و ابطال نامه 12950/1/199 مورخ 1399/8/20 سازمان صمت استان بوشهر ، بند 1 مصوبه كد 182689 به تاريخ تاييد: 1400/7/22 و بند 1 مصوبه كد 99163564 به تاريخ تاييد: 1399/9/12 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان را دارم. متن مقرره‌هاي مورد شكايت به شرح زير است: "الف ـ مصوبه 12950/1/199 مورخ 1399/8/20 معاون امور بازرگاني و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر رئيس محترم اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان دشتستان موضوع: پروانه كسب معتبر بازگشت به نامه شماره 12797/7/195 مورخ 1399/8/10 در خصوص داشتن پروانه كسب معتبر جهت شركت در انتخابات هيأت‌مديره و بازرسان اتحاديه‌هاي صنفي به اطلاع مي‌رساند مطابق بند 9 ماده 3 آئين‌نامه اجرايي نحوه برگزاري انتخابات هيأت‌مديره و بازرسان اتحاديه‌هاي صنفي (موضوع تبصره 3 ماده 22 و 23 قانون نظام صنفي) يكي از شروط داوطلبان شركت در انتخابات هيأت‌مديره و بازرسان اتحاديه‌هاي صنفي، داشتن پروانه كسب معتبر است و مطابق با تبصره آن پروانه كسب معتبر به مجوزي اطلاق مي‌گردد كه تاريخ اعتبار آن منقضي نگرديده، صاحب آن تغيير شغل نداده و واحد صنفي خود را به غير واگذار نكرده باشد، واحد صنفي فعال و مكان آن تغيير نيافته باشد. بنابراين اگر مطابق با تعريف فوق هيچ كدام از شرايط مندرج در تبصره مورد اشاره درباره پروانه كسبي صدق نكند، آن مجوز داراي اعتبار است. از سويي مرجع تشخيص و سنجش اعتبار پروانه كسب، اتاق اصناف بوده و انطباق هركدام از مصاديق نقض اعتبار پروانه كسب كه بدان اشاره گرديد به عهده اتاق اصناف شهرستان مي‌باشد. همچنين مطابق ماده 8 دستورالعمل نظارت بر چگونگي صدور پروانه كسب (موضوع بند (د) ماده 55 قانون نظام صنفي) در صورت اطلاع از وجود نقص مدارك و يا اسقاط شرايط پروانه كسب صادره از جمله ضوابط خاص داخلي اتحاديه، مرجع صدور پروانه كسب موظف است مطابق قانون و مقررات نظام صنفي مراتب را با ذكر دلايل مستند به طور كتبي به دارنده پروانه كسب اعلام نمايد تا صاحب پروانه كسب ظرف مدت يك ماه نسبت به رفع آن اقدام كند. در صورت عدم رفع آن، مرجع صدور پروانه كسب موظف است پس از اخطار پانزده روز به واحد صنفي، پروانه كسب را باطل و مراتب را به كميسيون نظارت اعلام دارد. ـ معاون امور بازرگاني و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر ب ـ بند (1) مصوبه شماره 182689 مورخ 1400/7/22 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان متن مصوبه: با استناد به ماده 49 قانون نظام صنفي و با توجه به گزارش آقاي سيد اسماعيل موسوي عليه آقاي سيدرضا موسوي و با عنايت به بررسي‌هاي صورت گرفته و نامه شماره 696/400 مورخ 1400/6/6 اتاق اصناف موضوع در كميسيون نظارت شهرستان طرح و با رأي اعضاء كميسيون نتيجه به شرح ذيل اعلام گرديد. 1ـ صدور پروانه كسب آقاي سيد رضا موسوي با شناسه صنفي 0466464946 مورخ 1397/7/4 و عدم استعلام از اداره امور مالياتي برازجان نتيجه: با عنايت به بند 3 ماده 2 آيين‌نامه اجرايي ماده 12 قانون نظام صنفي آقاي سيدرضا موسوي در مورخ 1397/6/11 نامه استعلام امور مالياتي را از طريق خدمات پستي به اداره امور مالياتي برازجان ارسال نموده كه با عنايت به عدم پاسخ لازم در مهلت 15 روزه توسط اداره امور مالياتي، اتحاديه مذكور نسبت به صدور پروانه كسب اقدام نموده است، لذا مقرر گرديد نامبرده مطابق با ماده 8 دستورالعمل بند (د) ماده 55 قانون نظام صنفي جهت رفع نواقص پرونده اقدام نمايد. ج ـ بند (1) مصوبه شماره 99163564 مورخ 1399/9/12 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان متن مصوبه: با استناد به ماده 49 قانون نظام صنفي و با توجه به نامه شماره 27271/1/119 مورخ 1399/8/6 سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر و همچنين نامه شماره 991890 مورخ 1399/9/1 اتاق اصناف شهرستان پس از بررسي و تبادل نظر در بين اعضاء كميسيون مصوبات به شرح ذيل اعلام گرديد. 1ـ در خصوص پروانه كسب آقاي ايمان دهقاني مقرر گرديد اتحـاديه مربوطه مطابق با ماده 8 دستورالعمل بند (د) ماده 55 قانون نظام صنفي نسبت به رفع نواقصات پرونده، اقدام و نتيجه را به كميسيون نظارت اعلام نمايد." علي‌رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن براي طرف شكايت تا زمان رسيدگي به پرونده هيچ پاسخي واصل نشده است. هيأت عمـومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1401/8/10 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي الف. براساس بند 1 ماده 12 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 رسيدگي به شكايات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقيقي يا حقوقي از آيين‌نامه‌ها و ساير نظامات و مقررات دولتي و شهرداري‌ها و مؤسسات عمومي غيردولتي در مواردي كه مقررات مذكور به علّت مغايرت با شرع يا قانون و يا عدم صلاحيت مرجع مربوط يا تجاوز و يا سوء استفاده از اختيارات يا تخلّف در اجراي قوانين و مقررات يا خـودداري از انجـام وظايف مـوجب تضييع حقوق اشخاص مي‌شود، از جملـه صلاحيت‌ها و وظايف هيأت عمومي ديوان عدالت اداري است. نظر به اينكه بند (1) مصوبه شماره 99163564 مورخ 1399/9/12 و بند (1) مصوبه شماره 182689 مورخ 1400/7/22 كميسيون نظارت شهرستان دشتستان واجد جنبه موردي بوده و متضمن وضع قاعده آمره عام‌الشمول نيست، بنابراين از مصاديق مقررات موضوع بند 1 ماده 12 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 محسوب نمي‌شود و رسيدگي به آن در هيأت عمومي ديوان عدالت اداري قابل طرح نبوده و به شعبه ديوان عدالت اداري ارجاع مي‌گردد. ب. اولاً براساس بند 9 ماده 22 مكرر قانون نظام صنفي (الحاقي 1392/6/12)، «داشتن پروانه كسب معتبر دائم» يكي از شرايط داوطلبان عضويت در هيأت‌مديره اتحاديه‌‌هاي صنفي است و به موجب بند 9 ماده 3 آيين‌نامه اجرايي نحوه برگزاري انتخابات هيأت‌مديره و بازرسان اتحاديه‌هاي صنفي (موضوع تبصره 3 ماده 22 قانون نظام صنفي) مصوب 1392/12/28 وزير صنعت، معدن و تجارت نيز «داشتن پروانه كسب معتبر دائم (با ارائه تصوير پروانه كسب و استعلام از اتاق)، از شرايط انتخاب شدن به عنوان هيأت‌مديره يا بازرس در اتحاديه‌هاي صنفي است و به موجب بندهاي 1 و 4 ماده 18 همين آيين‌نامه، چنانچه هر يك از اعضاي هيأت مديره برابر اعلام كتبي هر يك از مراجع استعلام‌شونده در طول دوران تصدي، مواردي از شرايط مندرج در ماده 3 اين آيين‏نامه را از دست بدهد، مراتب به رئيس كميسيون اعلام مي‏گردد و در صورت اسقاط شرايط فرد مورد نظر، كميسيون نسبت به جايگزيني علي‏البدل اقدام مي‏نمايد. بنابراين حتي اگر فردي در زمان انتخابات هيأت‌مديره و بازرسان اتحاديه‌هاي صنفي حائز شرايط داوطلب شدن بوده و پس از انتخاب و در دوره تصدي سمت‌هاي فوق يكي از شرايط مقرر براي انتخاب‌شوندگان اين سمت‌ها را از دست بدهد، برمبناي مفاد ماده 18 آيين‌نامه اجرايي نحوه برگزاري انتخابات هيأت‌مديره و بازرسان اتحاديه‌هاي صنفي نهايتاً براي او جايگزين تعيين مي‌شود و طبعاً چنانچه فردي در زمان انتخابات نيز فاقد شرايط مقرر باشد، اساساً امكان انتخاب او وجود ندارد. بنا به مراتب فوق، نامه شماره 12950/1/199 مورخ 1399/8/20 رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان بوشهر كه براساس آن مقرر شده است كه در صورت اطلاع از وجود نقص مدارك و يا اسقاط شرايط پروانه كسب افرادي كه در انتخابات هيأت‌مديره اتحاديه صنفي شركت كرده و انتخاب شده‌اند، مرجع صدور پروانه كسب موظّف است مراتب را به دارنده پروانه كسب اعلام نمايد تا صـاحب پروانه كسب نسبت به رفع آن اقـدام كند و بدين ترتيب امكان رفع نقص از پروانه كسب را حتي در دوره زماني پس از انتخاب شدن فرد به عنوان عضو هيأت‌مديره يا بازرس اتحاديه صنفي پيش‌بيني كرده، خلاف قانون و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌شود رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري