تاسیس، ساخت، تجهیز و بازسازی، توسعه، مدیریت، نظارت و سایر امور کتابخانههای عمومی در سراسر کشور به موجب این قانون انجام میشود.
به منظور ایفای وظایف مندرج در این قانون، هیات امنای کتابخانههای عمومی کشور با ترکیب زیر تشکیل میگردد: الف - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (رئیس هیات امناء). ب - رئیس شورای عالی استانها. ج - معاون ذی ربط از سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور. د - یک عضو از کمیسیون فرهنگی به پیشنهاد آن کمیسیون و تصویب مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر. ه - رئیس کتابخانه ملی ایران. و - پنج نفر از صاحبنظران و شخصیتهای علمی، فرهنگی کشور که حداقل دو نفر آنان را بانوان تشکیل دهند به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و با حکم رئیس جمهور برای مدت چهار سال انتخاب میشوند که یک نفر از آنان به انتخاب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان دبیرکل هیات امناء مسوولیت اداره امور دبیرخانه را به عهده خواهد داشت.
وظایف و اختیارات هیات امنای کتابخانههای عمومی کشور به شرح زیرمی باشد: الف – برنامهریزی به منظور تاسیس، ساخت، تجهیز و توسعه و نظارت بر فعالیت کتابخانههای عمومی کشور. ب - تصویب دستورالعملهای لازم برای حمایت و نظارت بر ارائه خدمات کتابخانههای عمومی بخش خصوصی. ج - بررسی گزارشها در خصوص وضعیت کتابخانههای عمومی و اتخاذ تصمیمات لازم. د - بررسی و تصویب بخشنامهها و دستورالعملهای مورد نیاز در زمینههای اداری، مالی، جذب و نگهداری نیروی انسانی، امور مربوط به اخذ درآمدها و کمکها و نحوه هزینه کردن، تامین کتاب و سایر منابع کتابخانهای و تجهیزات، مبادلات با سایر مراکز فرهنگی و کتابخانهها، عضوگیری، امانت دادن کتاب، تشکیل انجمنهای کتابخانههای عمومی استان، شهرستان، بخش، شهر و روستا و هدایت فعالیتهای آنها. ه - تعیین معیارها و سرانههای مربوط به امور مختلف کتابخانههای عمومی و شاخصهای لازم برای درجهبندی آنها. و - بررسی و تصویب شرح وظایف، تشکیلات، ساختار، نحوه تامین نیروی انسانی، ضوابط و مقررات مورد نیاز برای امور مالی و اداری دبیرخانه هیات امناء و سایر موارد مرتبط با ماموریتهای آن. ز – برنامهریزی برای استفاده از امکانات کتابخانهها در زمینه فعالیتهای فرهنگی وهنری. ح - برنامهریزی برای استفاده نابینایان از امکانات کتابخانههای عمومی.
کلیه مصوبات هیات امنای کتابخانههای عمومی کشور با تایید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دارای اعتبار بوده و از طریق دبیرکل هیات مذکور ابلاغ میشود.
به منظور حسن اجرای وظایف مندرج در ماده (3) این قانون، تهیه گزارشهای مورد نیاز از وضعیت کتابخانهها، اتخاذ روشهای هماهنگ و استاندارد، تهیه طرحها و برنامههای لازم بر اساس سیاستهای مصوب هیات امناء و نظارت و پیگیری مصوبات، دبیرخانه هیات امنای کتابخانههای عمومی کشور زیر نظر رئیس هیات امناء تشکیل میگردد.
دبیرکل مسوولیت اداره کلیه امور دبیرخانه و اجرای وظایف مندرج در این قانون و تهیه گزارشهای مورد نیاز از وضعیت کتابخانهها، اتخاذ روشهای هماهنگ و استاندارد، تهیه طرحها و برنامههای لازم بر اساس سیاستهای مصوب هیات امناء و نظارت و پیگیری مصوبات را بر عهده دارد.
منابع مالی برای اداره امور دبیرخانه هیات امناء انجمنها و کتابخانههای عمومی به شرح زیر است: الف - کمکهای دولت در بودجه سالیانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ب - درآمدهای حاصله موضوع ماده (6) این قانون. ج - هدایا و کمکهای مردمی سازمانها، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و بخش خصوصی و مجامع بینالمللی. د - موقوفات. ه - درآمدهای اختصاصی انجمنها و کتابخانههای عمومی از محل انجام فعالیتهای فرهنگی آموزشی مرتبط و دریافت حق عضویت.
دولت میتواند اعتبارات تخصیصی خود را برای نیل به حداقل سرانهها ومعیارهای قابل قبول در بودجههای سنواتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشبینی نماید.
ماده 6اصلاحی ۱۴۰۱/۰۴/۰۱
شهرداریها موظفند همه ساله حداقل نیم درصد (5 /0 %) از درآمدهای وصولی خود را به استثنای وام و تسهیلات و اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای که دولت در اختیار شهرداریها قرار میدهد، اوراق مشارکت، تسهیلات تامین مالی خارجی (فاینانس) و تهاتر، به حساب انجمن کتابخانههای عمومی شهر مربوط واریز کنند.
۱ رأی مرتبط
تبصرهالحاقی ۱۳۹۳/۱۲/۰۴
در صورت امتناع هر یک از شهرداریها از تادیه نیم درصد (5/ 0 %) مذکور، وزارت امور اقتصادی و دارایی (خزانهداری کل کشور) مکلف است بر اساس فهرست اعلامی از طرف دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، مبالغ مربوطه را از سرجمع اعتبارات مربوط به درآمد شهرداریها (سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور) و یا درآمد موضوع مواد (38) و (39) قانون مالیات بر ارزش افزوده از سهم همان شهر کسر و نسبت به پرداخت آن در وجه کتابخانههای عمومی همان شهر اقدام کند.
به منظور تشکیل انجمنهای کتابخانههای عمومی استان و ایجاد هماهنگی و بررسی و پیشنهاد برنامه و بودجه، عملکرد و تراز مالی سالانه آنها به هیات امناء و نیزحل و فصل مسائل و مشکلات انجمنهای مذکور، انجمن کتابخانههای عمومی استان با ترکیب زیر تشکیل میشود: الف - استاندار (رئیس انجمن استان). ب - مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان (دبیر انجمن). ج - رئیس سازمان آموزش و پرورش استان. د - رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان. ه - رئیس شورای اسلامی استان. و - چهار نفر از شخصیتهای حقیقی یا حقوقی که حداقل یک نفر آنان از بانوان باشد به پیشنهاد دبیر انجمن و تصویب رئیس انجمن طبق دستورالعمل هیات امناء.
۱ رأی مرتبط
ترکیب اعضای انجمن شهرستان به شرح زیر میباشد: الف - فرماندار (رئیس انجمن). ب - رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان (دبیر انجمن). ج - شهردار شهر مرکز شهرستان. د - رئیس شورای اسلامی شهرستان. ه - پنج نفر از اشخاص حقیقی و حقوقی که حداقل یک نفر آنان از بانوان باشد به پیشنهاد دبیر انجمن و تصویب رئیس انجمن طبق دستورالعمل هیات امناء.
وظایف انجمن کتابخانههای عمومی شهرستان عبارتند از: الف - مطالعه، بررسی و تدوین برنامه و بودجه سالانه جاری و عمرانی کتابخانههای تحت پوشش و ارائه آن به انجمن استان. ب - همکاری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاههای دولتی در زمینه ساخت، تجهیز، تکمیل و بازسازی کتابخانهها. ج - جذب، نگهداری و انجام سایر امور اداری مربوط به نیروی انسانی شاغل در کتابخانههای تحت پوشش. د - تشویق به اهدای زمین، کتاب و سایر کمکهای نقدی و غیرنقدی به کتابخانهها. ه- افتتاح حساب مخصوص در یکی از بانکهای دولتی در محل، برای نگهداری وجوه حاصل شده از محل کمکها و درآمدها. و - تهیه و نگهداری دفاتر قانونی و انجام امور دریافت و پرداخت و امور مالی و واریز کمکهای نقدی و تقویم و نگهداری کمکهای غیرنقدی. ز - تهیه و ارسال گزارش عملکرد و تراز مالی سالانه انجمن در پایان هر سال جهت بررسی به انجمن کتابخانههای عمومی استان.
انجمن کتابخانههای عمومی استان با تصویب هیات امناء میتواند در بخشها، شهرها و روستاهایی که دارای شرایط لازم هستند نسبت به تشکیل انجمن کتابخانههای عمومی بخش، شهر و روستا اقدام نماید.
وظایف انجمنهای کتابخانههای عمومی بخش، شهر و روستا در چارچوب وظایف انجمن کتابخانههای عمومی شهرستان و ترکیب انجمنهای مذکور با لحاظ نوع اعضای انجمن کتابخانههای عمومی شهرستان به موجب دستورالعملی است که به تصویب هیات امناء میرسد.
تکلیف مالکیت اموال منقول و غیرمنقول دولتی کتابخانههای عمومی وامور اداری، مالی و استخدامی آنها در آییننامه اجرایی این قانون مشخص خواهد شد، لکن کمکها و منابع نقدی و غیرنقدی اهدایی اختصاص داده شده به انجمن در حکم دارایی و اموال انجمن محسوب و در چارچوب ضوابط مصوب هیات امنای کتابخانههای عمومی کشور و طبق نظر اهداءکننده استفاده و هزینه میشود.
کتابخانههای عمومی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی از استقلال مالی برخوردار بوده و هیات امناء انجمنها و دبیرخانههای آنها از ارکان آن محسوب میشوند.
کتابخانه ملی، کتابخانههای آستان قدس رضوی (ع)، حضرت معصومه سلام الله علیها، حضرت عبدالعظیم (ع)، احمدبن موسی (ع)، کتابخانه آیتاللهالعظمی مرعشی نجفی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی تابع ضوابط و مقررات مربوط به خود و کتابخانههای وقفی تابع وقفنامه میباشند.
کتابخانههای خصوصی اشخاص که با حفظ مالکیت خود و بدون وقف نمودن، آن را مورد استفاده عمومی قرار داده یا خواهند داد از شمول حکم این ماده خارج است.
شهرداریها میتوانند مقدار مناسب از اراضی متعلق به خود را برای ساختمان کتابخانههای عمومی بر اساس طرحهای توسعه شهری به صورت بلاعوض در اختیار انجمن کتابخانهها قرار دهند. موسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت نیز مجازند زمین و ابنیه مورد نیاز را برای ساختن کتابخانه عمومی به صورت بلاعوض واگذار نمایند.
تبصرهاصلاحی ۱۳۹۰/۰۳/۳۱
وزارت راه و شهرسازی مکلف است فضاهای مورد نیاز کتابخانههای عمومی را که بر اساس معیارهای مذکور در بند (ه) ماده (3) این قانون تعیین میشود در طرحهای توسعه منظور نموده و مشاورین طرف قرارداد خود را ملزم به رعایت آنها نماید.
نحوه رسمیت یافتن جلسات و حد نصاب آراء لازم برای اخذ تصمیمات هیات امناء و انجمنهای کتابخانههای عمومی استان، شهرستان، بخش، شهر و روستا در آییننامه اجرایی این قانون مشخص خواهد شد.
آییننامه اجرایی این قانون توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه و حداکثر ظرف مدت سه ماه به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
قانون تاسیس کتابخانه عمومی در تمام شهرها مصوب 2/10/1344 و اصلاحات بعدی و سایر قوانین و مقررات مغایر با این قانون لغو میگردد.
قانون فوق مشتمل بر پانزده ماده و هشت تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ هفدهم اسفندماه یکهزار و سیصد و هشتاد و دو مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 25/12/1382 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رییس مجلس شورای اسلامی – مهدی کروبی