نظامنامه مدارس ابتدايي ذكور و اناث مصوب 1307

نظامنامه مدارس ابتدايي و متوسطه كه از تصويب كميسيون مربوطه گذشته بود در جلسه 128 مورخ 7 آذر 1307 مطرح و تا ماده 10 و در شور ثاني به شرح ذيل تصويب گرديد:

: مديران مدارس ابتدايي و متوسطه در كليه امور راجع به مدرسه مسئول وزارت معارف هستند. در مركز از وزارت معارف و در ولايات از ادارات معارف دستور خواهند گرفت.

: مدير مدرسه موظف به اجراي پروگرام رسمي و نظامنامه و مقررات وزارتي مي باشند.

: مدير بايد در مقابل تقاضاي مفتش و ادارات مربوطه وزارت معارف از دادن هر گونه اطلاعات و ارائه دفاتر مدرسه مضايقه ننمايد.

: مدير بايد لااقل در هر ماه راپورتي از جريان امور مدرسه و هوئج آن در مركز به اداره تعليمات عمومي و در ولايات به ادارات معارف بدهد.

: در مدارس غيرمجاني دولتي مسئول محاسبه مدير مدرسه است و بايد براي جمع­آوري عايدات مواد --فصل ...... اين نظامنامه را كاملاً مرعي دارد.

: اگر يكي از معلمين مدرسه غيبت نمايد مدير يا ناظم و در صورت امكان معلم ديگري كلاس را اداره خواهد كرد.

: مدير مدرسه مكلف است لااقل 15 دقيقه قبل از شروع به درس در مدرسه حاضر باشد و پس از متفرق شدن شاگردان از مدرسه خارج شود. اگر به علتي غيبت نمايد در صورت نبودن ناظم بايد يكي از معلمين را به جاي خود بگمارد.

مديران مدارس دولتي در مركز در ساعات كار حق آمدن به وزارت معارف را ندارند مگر در صورتي كه احضار شده و يا قبلاً اجازه خواسته باشند.

: مدير بايد در دو هفته اول افتتاح مدارس جدول ساعات دروس سال تحصيلي را تنظيم نموده به موقع اجرا گذارد و صورتي از آن در ضمن راپورت ماهيانه در مركز به اداره تعليمات عمومي و در ولايات به ادارات معارف ارسال دارد.

: غير از رؤساي معارف در ولايات و رئيس اداره تعليمات عمومي و رؤساي دايره تعليمات ابتدايي و متوسطه در مركز و مفتش وزارت معارف كسي حق دخول در كلاسها را ندارد مگر به اجازه مدير مدرسه.

: كليه اثاثيه و كتابخانه و لابراتوار و موزه مدرسه از هر قبيل تحويل مدير مدرسه دولتي است و مدير مزبور مسئول حفظ آنها مي­باشد. و اگر چيزي از اثاثيه اسباب مدرسه از حيّز انتفاع افتاده باشد. بايد تجديد آن را از وزارت معارف تقاضا نمايد.

: مراقبت در دفتر حاضر و غايب معلمين از وظايف مدير است.

: مدير بايد در طرز تعليم معلمين مرقابت كامل داشته باشد و در خارج از كلاس دستورات لازمه به آنها بدهد.

: مدير لااقل هر دو ماه يك مرتبه در تحت نظر خود شوراي معلمين را تشكيل و راحع به نواقص موجوده در امور تدريس مذاكره و تصويب اكثريت شوراي معلمين را بعد از كسب نظر وزارتخانه در مركز و ادارات معارف در ولايات بايد به موقع اجرا گذارد.

: مدير بايد همه روزه به دفاتر كلاس مراجعه نموده و در ملاحظاتي كه معلمين يادداشت نموده­اند دقت به عمل آورد.

: تنبيه شاگردان با رعايت ماده 28 قانون اساسي معارف از وظايف مدير يا ناظم. است.

: مدير بايد در امور تحصيلي و اخلاقي و صحّي مراقبت كامل داشته باشد.

: هرگاه طفلي در مدرسه مبتلا به يكي از امراض مسريه شود مدير مدرسه بايد او را موقعاً از مدرسه خارج سازد تا پس از معالجه با تصديق طبيب به مدرسه مراجعت كند.

: اگر يكي از شاگردان بغتتاً به مرض مبتلا شود مدير بايد شاگرد را به همراهي خادم مدرسه به خانه طفل روانه نمايد و اگر لازم بشود طبيبي را براي معاينه به مدرسه بخواهد.

: هرگاه در هواي گرم ميزان­الحراره صد درجه اي در دو ساعت قبل از ظهر در سايه به سي درجه برسد مدير بايد از آن ساعت به بعد شاگردان را مرخص نمايد – در زمستان هواي كلاس را كمتر از هفده درجه نگاه ندارد.

در مناطق حارّه به موجب دستور مخصوص وزارتخانه ميزان حرارت و برودت كلاس معين خواهد شد.

: موقع پذيرفتن شاگرد در مدرسه از 16 شهريور تا 15 مهر خواهد بود و در وسط سال تحصيلي مدير مدرسه نبايد شاگرد جديد در مدرسه قبول كند لكن اشخاصي كه از ولايات به مركز مي آيند يا در مركز عذر موجه قوي دارند با حكم وزارتي تا آخر مهر مي­توانند به مدرسه داخل شوند.

: مدير بايد شاگرد مدرسه ديگري را قبول ننمايد مگر اينكه قبض رسيد شهريه آخرين ماه آن مدرسه را ارائه دهد.

: مدير مكلف است در موقع خروج شاگردي از مدرسه در صورتي كه، شهريه خود را پرداخته باشد و خروج او از مدرسه مربوط به سوء اخلاق نبوده باشد، رضايت نامه به او بدهد.

: مدير بايد كارنامه محصلين را بر طبق دستورهايي كه داده مي­شود معمول دارد.

: ورود و خروج شاگردان از مدرسه در غير ساعات معمولي بايد به اطلاع و اجازه مدير باشد.

: مدير بايد هرگونه اجتماعات بي­قاعده محصلين و مذاكرات خارج از وظيفه مدرسه را جلوگيري و منع نمايد.

: مدير بايد مذاكرات سياسي و خواندن جرايد و كتب غيرمربوط به درس را در مدرسه بين شاگردان ممنوع دارد. (اين ماده حذف شد).

: مدير مدرسه ابتدايي مراقبت خواهد كرد هر روزه شاگردان در مدرسه نماز بخوانند.

: نگاهداري عمارت و اثاثيه مدرسه بعهده مدير است و مدير بايد مراقب باشد كه عمارت مدرسه براي هيچ امري غير از مدرسه بكار نرود مگر در مواردي كه وزارتخانه اجازه داده باشد.

: حداكثر عده شاگردان در كلاس ابتدايي: (35) و در كلاس متوسطه: (45) نفر خواهد بود.

: وظايف ناظم و معلمين:

: ناظم مدرسه در تمام امور راجعه به مدرسه مسئول مدير بوده، و بايد مطابق دستور او عمل نمايد.

: ناظم مدرسه بايد همه روز نيمساعت قبل از زنگ صبح در مدرسه حاضر و بعد از رفتن شاگردان از مدرسه خارج شود.

: ناظم مسئول كليه انتظامات مدرسه مي­باشد.

: ناظم بايد همه روزه غايبين كلاس­ها را از دفاتر يوميه استخراج و به نظر مدير برساند.

: ناظم بايد همه روزه علت غيبت شاگردان را تحقيق نموده در موقع لزوم به نظر مدير برساند.

: ناظم بايد به وظايف و تكاليف فرآشها رسيدگي كرده و به مدير مدرسه راپورتهاي لازمه بدهد در مدارسي كه دفتردار ندارد كليه امور دفتري و محاسبات به عهده ناظم خواهد بود.

: معلمين مدرسه مسئول تحصيل و تهذيب اخلاق شاگردان بوده و بايد برطبق نظامات مقررّه و دستورات مدير مدرسه به انجام وظايف محوّله اهتمام نمايد.

: معلمين در سبك تعليم در حدود مقررات مربوطه آزاد مي­باشند ولي بايد تربيت روحي و تزكيه اخلاقي و پرورش ملكات فاضله محصلين را هميشه در نظر داشته سبك خود را به آن وفق دهند.

: معلم بايد مطالب درس را موافق فهم شاگرد بيان نموده و مواظب باشد شاگردان طوطي­ وار چيزي را حفظ نكرده و در جواب و سؤال شمرده و مربوط حرف بزنند در مدت درس معلم مسئول نظم و ترتيب كلاس است.

: معلمين مسئول پيشرفت شاگردان خود بوده و بايد سعي نمايند پانزده روز به موقع امتحان ساليانه مانده تمام دروسي را كه عهده دارند به انجام برسانند.

: اگر معلمي بدون عذر موجّه غايب شود برطبق نظامنامه جرايم غيبت و تعويق ورود نسبت به او رفتار خواهد شد.

: معلمين بايد دفتر حاضر و غايب را در موقع ورود و خروج به مدرسه امضاء نمايند.

: چنانچه تقصيري از معلمي سرزند مدير مدرسه اعمال او را با تهيه مدارك مثبته به وزارتخانه داده و برطبق نظامنامه­هاي مربوط با او رفتار خواهد شد.

: علاوه بر آزمايش و سؤالات يوميه معلم بايد لااقل هر سه ماه يك مرتبه از شاگردان مطالبي را كه در آن مدت تحصيل كرده­اند كتباً يا شفاهاً امتحان نموده در دفتر كلاس و كارنامه نمره بگذارد. نمره درسها از صفر الي بيست خواهد بود از قرار ذيل: صفر: خيلي بد اصلاح شده در جلسه 156 از يك تا چهار: بد از يك تا شش بد از پنج تا نه: كم قوه از هفت تا ده: كم قوه از ده تا سيزده: متوسط از 11 تا چهارده: متوسط از چهارده تا هيجده: خوب از 15 تا 18: خوب از نوزده تا بيست: خيلي خوب از 19 تا 20: خيلي خوب

: معلم بايد هميشه قبل از شاگردان داخل كلاس شده و بعد از آنها از كلاس خارج شود.

: استعمال چاي و قهوه و امثال آن در تدخين در كلاس به كلي ممنوع است و مرتكب مورد مواخذه خواهد بود.

: تقاضا و قبول تحف و هدايا از متعلمين و اوليا آنها ممنوع است و كاركنان مدارس نبايد به هيچ وجه از زحمت و دست رنج شاگردان استفاده نمايند.

: كاركنان مدارس بايد در طرز بيان و محاوره و حركات و سكنات خود چه در داخل و چه در خارج مدرسه كه در منظر مشاهدات متعلمين مي­باشد نهايت مراقبت و مواظبت را داشته و از الفاظ ناپسند جداً اجتناب نمايند. و هم چنين نبايد شاگردان خود كلمه: (تو) خطاب كنند. و هميشه بايد با آنها مؤدبانه حرف بزنند.

: كاركنان مدارس غير از ايام تعطيل تابستان حق مرخصي ندارند ولي در صورت داشتن عذر موجه با تعيين جانشين كه واجد شرايط لازمه باشد ممكن است به موجب پيشنهاد به وزارتخانه تا يك ماه به آنها مرخصي با استفاده از حقوق اعطاء شود. و به موجب پيشنهاد به ادارات معارف در ولايات براي يك ماه به آنها مرخصي با استفاده از حقوق اعطاء شود.

تشخيص عذر موجه در مركز با وزارتخانه و در ايالات و ولايات با ادارات معارف است.

: در مطالب عادي معلمين و مستخدمين مدارس ابتدايي جز به وسيله مدير حق مراجعه به وزارتخانه را ندارند.

: تكاليف شاگردان.

: موقع معرفي شاگرد به مدرسه ولي او بايد ورقه سجلّ احوال و تصديق آبله­كوبي و تصديق عليحدّه از طبيب ديپلمه مبني بر اينكه طفل مبرّي از امراض مسريه مي­باشد ارائه دهد.

: سن شاگرد در قسمت ابتدايي كمتر از 7 و بيشتر از 15 و در مدارس متوسطه كمتر از سيزده و بيشتر از 26 سال نباشد.

: شاگردي كه داخل مدرسه مي­شود مطيع كليه قوانين و نظامات مدرسه خواهد بود.

: شاگردان مدارس غيرمجاني بايد تا پنجم هر ماه شهريه خود را برطبق نظامنامه شهريه به صندوق مدرسه كارسازي دارند.

: هر يك از شاگردان غيبت نمايد بايد نوشته به امضاء ولي خود كه متضمن علت غيبت باشد به رئيس مدرسه ارائه دهد و الا مورد مؤاخذه واقع گرديده و در صورت تكرار ممكن است از مدرسه اخراج شود.

ماده 55 كليه شاگردان مدارس متوسطه بايد در تمام اوقات مليّس به لباس مخصوص باشند كه فرم آن را وزارت معارف معين نموده است. در صورت تخلف موافق ماده 15 اين نظامنامه مورد مؤاخذه و تنبيه واقع خواهند شد.

: شاگردان مدارس بايد مراعات نظافت سر و دست و روي و لباس خود را نموده مايحتاج تحرير و تحصيل خود را در كمال دقت و نظافت محفوظ دارند.

: شاگردان مسئول حفظ اشياء و لوازم خود هستند.

: شاگردان بايد در هفته اول ورود به مدرسه كتب و لوازم­التحرير خود را تهيه نمايند.

: شاگردان مطلقاً حق خريد و فروش به يكديگر ندارند.

: شاگردان در مواقع تعطيل حق دارند با اجازه مدير از كتب كتابخانه مدرسه استفاده نمايند.

: براي شاگردان استعمال دخانيات بكلي ممنوع است هر شاگردي استعمال دخانيات نمايد بايد مجازات شود.

: محصلين حق اعتصاب ندارند و در صورت ارتكاب مشمول يكي از فقرات: 9 / 10/ 11، ماده 63 از فصل تنبيهات خواهند بود.

لباس كليه محصلين از ذكور و اناث بايد در نهايت سادگي بوده و محصلين از استعمال زينت آلات و اشياء لوكس و قيمتي به كلي ممنوع مي­باشند و نيز در مدارس نسوان كليه كاركنان مدرسه و محصلات از پوشيدن لباس باز و بي­آستين (دكولته) ممنوع خواهند بود.

: تنبيهات:

: برحسب درجات تقصير تنبيهات ذيل درباره متعلمين مقرر خواهد شد: دادن نمره بد. دادن تكاليف كتبي. محروم داشتن از تفريح هنگام زنگ تفريح. حبس با تكليف يا بدون تكليف در موقع زنگ تنفس. توبيخ انفرادي. توبيخ در حضور معلمين. توبيخ در حضور شاگردان. اخراج موقت منتها براي سه روز. اخراج از مدرسه با تصويب شوراي معلمين. اخراج از كليه مدارس دولتي با تصويب شوراي معلمين و تصويب مقام وزارت در مركز و رؤساي معارف در ولايات. اخراج از كليه مدارس دولتي با تصويب شوراي معلمين و وزارت معارف.

در فقرات 8، 9، 10، 11 از ماده 63 مدير مدرسه بايد ولي طفل را كتباً مطلع سازد.

: شوراي معلمين:

: براي انجام وظايف ذيل در هر مدرسه شوراي معلمين برطبق شرايطي كه ذكر خواهد شد تشكيل مي گردد شوراي مزبور با حضور دو ثلث از معلمين رسميت خواهد داشت.

: رياست شوراي معلمين بعهده مدير و در غياب او با ناظم است.

: در جلسه اول هر سال از بين اعضاء يك منشي و يك منشي علي­البدل انتخاب خواهد شد.

: شوراي معلمين لااقل هر دو ماه يك مرتبه تشكيل مي­شود و در صورت تقاضاي كتبي سه نفر از معلمين منتها در ظرف يك هفته جلسه فوق العاده تشكيل خواهد شد.

: رئيس شوراي معلمين مأمور تهيه دستور جلسات و اجراي تصميمات كه اتخاذ مي شود در صورت تساوي آراء رأي كه رئيس با آن موافقت دارد اولويت خواهد داشت.

: منشي شوراي معلمين مكلف است خلاصه مذاكرات جلسات را در دفتر مخصوص ثبت نموده و به امضاء رئيس برساند.

: تصميمات شوراي معلمين نبايد مخالف با نظامات و دستورات وزارتي باشد.

: وظايف شوراي معلمين: 1- رسيدگي به راپورت هاي معلمين راجع به امور كلاس و مدرسه. 2- تعيين نتيجه امتحانات داخلي و ردّ و قبول شاگردان. 3- مراقبت رسمي در پيشرفت دروس برطبق پروگرام. 4- رسيدگي به تقصيرات محصلين كه مشمول فقرات – 9 و 10 از ماده 64 مي باشند. 5- رأي به اخراج يا ابقاء شاگردي كه دو سال متوالي از عهده امتحان آخر سال برنيايد.

: هر يك از معلمين طرح موضوع را در شوري لازم بداند بايد قبل از تشكيل جلسه پيشنهاد خود را كتباً به مدير مدرسه بدهد.

: مفتشين مدارس مي توانند در جلسات شوري حضور به هم رسانند و عقيده خود را در هر موضوع بيان نمايند ولي حق شركت در رأي شوري ندارند.

: غيبت بدون اجازه رئيس در جلسات رسمي شوراي معلمين به منزله غيبت رسمي است و برطبق -فصل شش جريمه خواهد شد.

: در غيبت و تعويق ورود:

: تعويق ورود كمتر از 15 دقيقه تا دو دفعه در ماه معاف و متجاوز از دو مرتبه هر ربع ساعت يكساعت غيبت محسوب مي شود و به آن نسبت جريمه خواهد شد.

غيبت در صورت ناخوشي يا تصديق طبيب معاف است.

: صورت ورود و غيبت اعضاء مدرسه را بايد مدير هر مدرسه در آخر هر ماه تعيين نموده و به امضاء مفتش مدرسه رسانيده و به اداره تفتيش در مراكز و ادارات معارف در ولايات ارسال دارد تا مقدار جريمه هر يك تعيين شده و مأخوذ گردد.

: چنانچه صورت هاي مزبوره تا يك هفته بعد از تاريخ مقرر نرسد مدير مدرسه مسئول و مورد مؤاخذه خواهد بود.

: امتحانات داخلي:

: مقصود از امتحانات داخلي امتحاناتي است كه در ظرف سال تحصيلي و يا براي ارتقاء از كلاسي به كلاسي بالاتر به عمل مي آيد.

: مواد امتحان موافق دستور رسمي تحصيلات خواهد بود.

: حدّ اعلاي نمره 20 و حداقل قبول براي هر ماده 7 و براي معدل كل 10 خواهد بود.

نمره كمتر از حداقل در نقاشي و ورزش و سياق سبب رد شدن شاگرد نمي­شود و فقط در نمره متوسط مدخليت خواهد داشت.

: در مدارس ابتدايي هر دو ماه و در مدارس متوسطه هر سه ماه يك مرتبه از مواردي كه تدريس شده امتحان خواهد شد.

امتحان چهارم مدارس ابتدايي از پانزدهم خرداد شروع و تا آخر خرداد خاتمه خواهد يافت.

: نمره امتحان ساليانه محصل در هر ماده معدل نمرات امتحانات ظرف سال خواهد بود مشروط بر اينكه نمره هر ماده در امتحان آخر سال كمتر از هفت نباشد.

: شاگرداني كه در آخر سال معدل كل نمرات آنها كمتر از ده باشد و يا در بعضي مواد نمره كمتر از 7 داشته باشند به كلاس بالاتر ارتقاء نخواهند يافت مگر اينكه بعد از تعطيل تابستان در دو هفته اول افتتاح مدرسه در صورت اول تمام مواد و در صورت ثاني اگر معدل كل نمرات كمتر از ده نباشد مواد رد شده و الا تمام مواد را مجدداً بايد امتحان دهند.

: امتحانات كتبي از مواد اساسي پروگرام و امتحانات شفاهي از ساير مواد و از موادي كه نمي­توان كتباً امتحان كرد به عمل خواهد آمد.

: ارتقاء شاگرد به كلاس بالاتر منوط به نتيجه امتحانات و تصويب شوراي معلمين خواهد بود.

: بدون داشتن تصديق نامه رسمي هر دوره تحصيلي نمي­توان وارد دوره تحصيلي بعد شد.

: صورت امتحانات ساليانه و كلاس را رئيس مدرسه مكلف است با ذكر مواد به اداره تعليمات عمومي در مركز و ادارات معارف در ايالات و ولايات بفرستند.

: اداره مدرسه پس از ختم امتحانات نتيجه امتحانات را به شاگردان اعلام خواهد كرد و كتباً اولياي ايشان را نيز مستحضر خواهد نمود.

: هرگاه ضمن امتحانات ظرف سال مشهور شود كه قوه شاگردي براي كلاس بالاتر كافي است مدير مدرسه مي تواند با تصويب شوراي معلمين آن شاگرد را به كلاس - بالاتر ارتقاء دهد – و اين ارتقاء در سال بيش از يك نوبت به عمل نخواهد آمد.