برنامه ملي تقويت كسب و كار، معيشت مرزنشينان و ايجاد اشتغال پايدار در مناطق مرزي

هيأت وزيران در جلسه 3 /11 /1400 به پيشنهاد مشترك وزارتخانه هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي و كشور و سازمان برنامه و بودجه كشور و ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، برنامه ملي تقويت كسب و كار، معيشت مرزنشينان و ايجاد اشتغال پايدار در مناطق مرزي را به شرح زير تصويب كرد:

در اين برنامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي‌ روند:

برنامه ملي: برنامه ملي تقويت كسب و كار، معيشت مرزنشينان و ايجاد اشتغال پايدار در مناطق مرزي و جدول پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است.

كميته ملي: كميته ملي توسعه كسب و كار و اشتغال پايدار مناطق مرزي ذيل كميسيون تخصصي شوراي عالي اشتغال با عضويت نمايندگان دستگاه هاي اجرايي ذي ربط در برنامه ملي.

وزارت: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي.

سازمان: سازمان برنامه و بودجه كشور.

ستاد: ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز.

قلمرو برنامه: شامل مناطق مرزي (16) استان مرزي كه با (15) كشور همسايه مرزهاي زميني و آبي دارند.

روستاهاي كانوني هدف: سكونتگاه ها، روستاهاي كانوني مرزي مبتني بر زنجيره هاي ارزش كسب و كار و يا روستاهاي مشمول بند (الف) ماده (27) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران.

الگوهاي كسب و كار اجتماعي: كسب و كارهاي انتفاعي (اقتصادي يا سود ده) به منظور حل بخشي از معضلات اجتماعي جامعه هدف (منطقه يا افراد) بر اساس مزيت هاي آن جامعه.

نهادهاي تسهيل گر: نهادهايي كه با استفاده از الگوي كسب و كار اجتماعي نسبت به شناسايي مزيت هاي جامعه هدف از جمله آموزش و توانمندسازي، ايجاد زيرساخت هاي مرتبط، ارائه تسهيلات، ايجاد زنجيره هاي تأمين، توليد، توزيع و مصرف در خوشه ها و رسته هاي كسب و كار در مدت مشخص يا تا مرحله ي بلوغ آن كسب و كار اقدام مي نمايند.

كليه دستگاه هاي مقرر در جدول پيوست موظف به اجراي برنامه‌ ملي و عملياتي تقويت كسب و كار، معيشت و اشتغال پايدار مناطق مرزي مي باشند. وزارت مكلف است ساز و كارهاي لازم برنامه‌ ملي را با موضوعات محوري جدول پيوست و با همكاري دستگاه هاي اجرايي در سطح ملي و استاني ظرف يك ماه تهيه ‌نمايد. ساز و كار ياد شده پس از تأييد در كميته ملي توسط وزارت براي اجرا ابلاغ مي شود.

كميته ملي مي تواند با پيشنهاد اعضا، نسبت به تغيير و تصويب موضوعات محوري و پروژه هاي راهبردهاي جدول پيوست اقدام نمايد.

سازمان مكلف است منابع مالي (اعتباري، هزينه اي و تسهيلات) مورد نياز براي اجراي پروژه هاي موضوع اين تصويب نامه را ساليانه از محل قانون هدفمندكردن يارانه ها - مصوب 1388- با اصلاحات بعدي آن و منابع تبصره هاي (14) و (18) قوانين بودجه سنواتي با رعايت ماده (30) قانون برنامه و بودجه كشور - مصوب 1351 - تخصيص دهد. ساز و كار اجرايي اين ماده ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين برنامه توسط سازمان تدوين و ابلاغ مي شود.

استانداران استان هاي مرزي موظفند با تصويب شوراي برنامه ريزي و توسعه استان بخشي از اعتبارات در اختيار استان را به ايجاد زيرساخت هاي لازم براي توسعه اشتغال با اولويت مناطق مرزي اختصاص دهند.

وزارت مكلف است با همكاري ستاد و با استفاده از ظرفيت ها و الگو (مدل) هاي كسب و كار اجتماعي و از طريق نهادهاي تسهيل گر در حوزه كسب و كار و اشتغال شامل نهادهاي عمومي غيردولتي و انقلابي، ايجاد اشتغال پايدار و تأمين و تقويت معيشت مرزنشينان را (با اولويت استان هاي آذربايجان غربي، كردستان، كرمانشاه، خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سيستان و بلوچستان) اجرا نمايد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف يك ماه توسط وزارت و با همكاري ستاد، سازمان، وزارت كشور و استانداري هاي مشمول تهيه و ابلاغ مي شود.

در اجراي قانون تشكيل شوراي عالي اشتغال - مصوب 1377- و مواد (2)، (3) و (5) قانون بهبود مستمر محيط كسب و كار - مصوب 1390-، كميته ملي مكلف است با همكاري اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران، توانمندي ها و قابليت نهادها و مؤسسات عمومي غيردولتي توسعه اي و حمايتي، سازمان هاي مردم نهاد (سمن ها) و انجمن هاي تخصصي منطقه اي و ملي، اتاق ها و كانون هاي كارفرمايي و كارگري را در زمينه هاي مربوط از جمله بهبود فضاي كسب و كار اختصاصي، توسعه سرمايه گذاري، فناوري و دانش فني، بازار، افزايش مهارت، تكميل زنجيره ارزش موضوع اين برنامه را شناسايي و به وزارت معرفي نمايد. وزارت پس از ارزيابي مؤسسات مذكور مي تواند از آنها جهت مشاركت در برنامه ريزي و اجراي اثر بخش برنامه ملي دعوت به عمل آورد.

كليه دستگاه هاي اجرايي از جمله سازمان هاي مناطق آزاد تجاري - صنعتي مستقر در استان هاي مرزي كشور موظفند تا ساز و كار شروع كسب و كارها در مناطق مرزي مرتبط با موضوعات در جدول پيوست و ذيل برنامه ملي را صرفاً از طريق ثبت و استعلام الكترونيكي (بدون حضور متقاضي و طي فرايند متداول دريافت مجوز) صادر نمايند. وزارت امور اقتصادي و دارايي (هيئت مقررات زدائي و تسهيل صدور مجوزهاي كسب و كار) با همكاري وزارت مكلف است نسبت به شناسايي و طبقه بندي مجوزهاي كسب و كار در مناطق مرزي بر اساس حساسيت موضوع اقدام و شيوه نامه ثبت الكترونيكي شروع فعاليت كسب و كار را ظرف سه ماه تهيه و در آن هيئت به تصويب رساند به طوري كه مجوز شروع كسب و كارهاي غيرحساس ظرف پنج روز كاري صادر گردد.

وزارت كشور موظف است ظرف سه ماه پس از ابلاغ اين برنامه، جهت عملياتي شدن برنامه، با همكاري وزارت و سازمان، وزارت اطلاعات، ستاد و معاونت توسعه روستايي و مناطق محروم كشور و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران محدوده اجراي برنامه در مناطق مرزي كشور را تعيين و اعلام نمايد.

مناطق و يا كسب و كارهاي داراي مزيت كه در خارج از محدوده ي مناطق مرزي قرار دارند، به شرط بهره مندي مناطق مرزي از زنجيره ي توليد و تأمين آنان و تأييد دستگاه هاي موضوع اين ماده مي توانند از مزاياي تسهيلات اين برنامه برخوردار باشند.

استانداران مشمول اين برنامه مكلفند جهت اجراي برنامه ملي در موضوعات محوري جدول پيوست، نسبت به انعقاد تفاهم نامه همكاري دوجانبه با استانداري هاي مشمول هم مرز در كشور همسايه اقدام نمايند. وزارت امور خارجه مكلف است جهت تفويض اختيار براي انعقاد تفاهم نامه هاي مذكور با هماهنگي وزارت كشور اقدامات لازم را در سطح ملي با كشورهاي همسايه انجام داده و ظرف چهار ماه پس از ابلاغ اين برنامه، نتايج را اعلام نمايد.

وزارت كشور موظف است با همكاري وزارت امور خارجه، وزارت اطلاعات و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران و با رعايت قوانين و مقررات مربوط ساز و كار لازم جهت تسهيل تردد مرزنشينان و مخاطبان ذي نفع در اين برنامه را در محدوده مناطق مرزي (مانند صدور كارت تردد براي استفاده كنندگان از خدمات و امكانات سخت افزاري و نرم افزاري) تهيه و عملياتي نمايد.

وزارت امور اقتصادي و دارايي (هيئت مقررات زدائي و تسهيل صدور مجوزهاي كسب و كار) با همكاري وزارت و وزارتخانه هاي كشور و صنعت، معدن و تجارت، دستورالعمل بهبود فضاي كسب و كار اختصاصي رسته كسب ‌و كارهاي اولويت دار در مناطق مرزي را در حوزه هاي مرتبط با محيط كسب و كار تهيه نموده و كليه مقررات مزاحم و موانع در اجراي برنامه ملي را با اولويت رسيدگي نمايد. دستورالعمل ياد شده ظرف سه ماه تهيه و براي اجرا در هيئت مقررات زدائي و تسهيل صدور مجوزهاي كسب ‌و كار به تصويب مي رسد.

به منظور تشويق و ترغيب سرمايه گذاري داخلي و خارجي در فرصت هاي ذيل برنامه ملي، وزارت امور اقتصادي و دارايي مكلف است با همكاري وزارت و وزارت كشور بسته تشويقي سرمايه گذاري در مناطق مرزي را تدوين نمايد. همچنين كليه امتيازات و اقدامات تشويقي مندرج در مواد (2) و (3) طرح توسعه و تسهيل سرمايه گذاري توسعه اي در مناطق غرب و شرق كشور موضوع تصويب نامه شماره 759 /20 /د - س /ت 45792 ك مورخ 12 /10 /1389 و اصلاح بعدي آن موضوع تصويب نامه شماره 116092 /ت 55940هـ مورخ 5 /9 /1397 براي اجراي برنامه ملي و محدوده ي آن قابل اجرا است.

به منظور هماهنگي در اجرا و نظارت بر عملكرد برنامه ملي و جلوگيري از هرگونه موازي كاري، وزارت و وزارتخانه هاي صنعت، معدن و تجارت، كشور، امور اقتصادي و دارايي، اطلاعات، سازمان، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، ستاد و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران به عضويت تمامي كميسيون ها و كارگروه هاي مرتبط با موضوع برنامه ملي كه به تصويب هيئت وزيران رسيده باشد، در مي آيند.

از زمان تصويب برنامه ملي، كليه تصويب نامه ها، آيين نامه ها و ساير مقررات مربوط به موضوعات اين تصويب نامه در حدودي كه به پيشنهاد وزيران عضو كميته ملي به تصويب هيأت وزيران مي رسد، به برنامه ملي الحاق و يا لغو مي گردد.

نظارت بر حسن اجراي اين برنامه به عهده وزارت بوده و وزارت مكلف است پايش و نظارت عملياتي را از طريق سامانه ناظر به انجام رساند. سازمان عهده دار نظارت عالي و ارزيابي سالانه برنامه ملي بوده و گزارشات شش ماهه را به شوراي عالي اشتغال ارايه مي نمايد.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبـر

راهبردها و سياست هاي اجرايي برنامه‌ ملي تقويت كسب و كار، معيشت مرزنشينان و ايجاد اشتغال پايدار در مناطق مرزي رديف راهبرد/ سياست اجرائي موضوعات محوري دستگاه متولي دستگاه همكار 1 1- تامين، توليد، فرآوري، بسته بندي، توزيع وتجارت محصولات زراعي، باغي، دامي و شيلات (وارداتي و صادراتي) 2- توسعه فعاليت هاي صيادي و شيلاتي وزارت جهاد كشاورزي وزارتخانه هاي صنعت، معدن و تجارت و نيرو 2 1- طراحي و توليد پوشاك ملي، محلي و قومي 2- توليد و تجارت سوغات بومي و كالاهاي صنايع دستي مرزي 3- تكميل پروژه هاي نيمه تمام و فعال سازي واحدهاي توليدي مرتبط با رسته هاي اولويت دار ذيل برنامه ملي وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارتخانه هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي، جهادكشاورزي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي 3 توسعه تجارت كالائي در مناطق مرزي 1- توسعه تعاوني و كنسرسيوم هاي صادراتي و تامين نياز داخلي 2- برگزاري نمايشگاه هاي مرزي مشترك تجاري كالاهاي بومي و محصولات فرهنگي 3- انعقاد موافقت نامه تجارت آزاد مرزي وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت كشور، اتاق هاي ايران، تعاون، اصناف و كانون مالي انجمن هاي صنفي كارفرمايي و كليه دستگاههاي اجرائي 4 تخصيص آب متناسب با آب قابل برنامه ريزي ابلاغي هر دشت و هماهنگي با سياست هاي برنامه سازگاري با كم آبي وزارت نيرو وزارتخانه هاي جهادكشاورزي، نفت، راه و شهرسازي و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح 5 تسهيل صدور مجوزهاي كسب و كارها در مناطق مرزي هيأت مقررات زدائي و تسهيل صدور مجوزهاي كسب و كار كليه دستگاه هاي اجرائي و متولي 6 توسعه گردشگري سلامت (خدمات پزشكي، دندانپزشكي، پيراپزشكي و طب سنتي) وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي وزارتخانه هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران 7 1- توسعه گردشگري طبيعي، تفريحي، فرهنگي، تاريخي، اقوام (اتنوتوريسم) 2- گردشگري مزرعه، اقامتي و پذيرائي 3- نمايشگاه دائمي سوغات بومي و كالاهاي صنايع دستي 4- مراكز صنايع خلاق بومي، فرهنگي و هنري وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان حفاظت محيط زيست، نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران 8 توسعه تجارت خدماتي در مناطق مرزي توسعه كسب و كارهاي خدمات فرهنگي (انتشارات، توليد محتوا، فيلم و سينما، رويدادهاي فرهنگي و هنري، نگارخانه (گالري) و بسته بندي)/ شهر و روستاهاي هوشمند مرزي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارتخانه هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي، ارتباطات و فناوري اطلاعات 9 توسعه كسب و كارهاي ورزشي (ورزش هاي بومي ملي، باشگاه داري، رويداد، پرورش مربي و ساير) وزارت ورزش و جوانان وزارتخانه هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي، صنعت، معدن و تجارت و ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي 10 پالايشگاه هاي كوچك وزارت نفت وزارتخانه هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي، صنعت، معدن و تجارت 11 توسعه كسب و كارهاي خدمات انرژي (ايجاد نيروگاه كوچك خورشيدي، بادي و انرژي هاي نوين) و صادرات برق وزارت نيرو وزارتخانه هاي تعاون، كار و رفاه اجتماعي، صنعت، معدن و تجارت 12 توسعه كسب و كارهاي آموزشي (زبان خارجي، آموزش آزاد، مهارتي، مدرسه، كمك درسي و ساير) وزارت آموزش و پرورش وزارتخانه هاي فرهنگ و ارشاد اسلامي، صنعت، معدن و تجارت، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، علوم، تحقيقات و فناوري 13 توسعه خدمات فناوري اطلاعات (تسهيل صدور مجوز دفاتر خدمات آي.سي.تي روستايي و توسعه باجه‌ هاي پست بانك) وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات دستگاه هاي متولي 14 افزايش مشاركت مردمي و توسعه درون زا 1- برنامه اشتغال روستائي و عشايري مبتني بر توسعه روستاهاي كانوني 2- طرح هاي ايجاد اشتغال پايدار اختصاصي با استفاده ازظرفيت ها و الگو(مدل) هاي كسب و كار اجتماعي و از طريق نهادهاي تسهيل گر غيردولتي (نهادهاي انقلابي) در استان هاي اولويت دار مطابق نظر كميته ملي 3- اجراي برنامه اشتغال و كارعمومي مبتني بر نياز جوامع هدف وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي و كشور، ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز و ديگر دستگاه‌هاي مرتبط و نهادهاي توسعه اي 15 ارتقاي مهارت و توانمندسازي نيروي كار در مزيت هاي بومي و منطقه اي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي كليه دستگاه هاي اجرائي و نهادهاي توسعه اي 16 افزايش توانمندسازي و مقاوم سازي تسهيل و اصلاح قوانين و مقررات مرتبط با محيط كسب و كار در كسب و كارهاي مرزي هيأت مقررات زدائي و تسهيل صدور مجوزهاي كسب و كار وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي 17 هدايت و جلب مشاركت شركت هاي دولتي و تحت پوشش براي سرمايه گذاري و تكميل زنجيره هاي ارزش كسب و كارهاي اولويت دار وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي وزارت امور اقتصادي و دارايي 18 1- توسعه و ترميم راهها وجاده هاي موثر در توسعه كسب و كارهاي مرزي 2- توسعه، افزيش بهره وري و ساماندهي بنادر كوچك نوار ساحلي كشور 3- ايجاد و ارتقاي شركت هاي حمل و نقل باري و پشتيباني (لجستيك) 4- اتصال راه آهن با كشورهاي همسايه 5- برقراري خطوط كشتيراني مستقيم با كشورهاي همسايه وزارت راه و شهرسازي وزارتخانه هاي كشور، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان برنامه و بودجه كشور و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران 19 بهبود زيرساخت‌ هاي مرتبط با برنامه 1- توسعه خدمات مالي و بانكي 2- توسعه خدمات بيمه اي و تضمين خطر(ريسك) توليد و تجارت 3- اجرايي كردن پيمان پولي براي استفاده از پول هاي محلي در تجارت با كشورهاي همسايه و كنار گذاشتن دلار از روند معاملات بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران وزارتخانه هاي امور اقتصادي و دارايي و امور خارجه، سازمان برنامه و بودجه كشور و بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران 20 راه اندازي شهرك ها و نواحي صنعتي مشترك با كشور همسايه وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارتخانه هاي كشور، امور خارجه، جهاد كشاورزي و امور اقتصادي و دارايي (گمرك جمهوري اسلامي ايران)