قانون اوزان و مقياسها

اوزان و مقياسهاي رسمي مملكت ايران از تاريخ اعلان اين قانون از طرف دولت مطابق اصول متري بوده و از روي متر و كيلو گرام و ليتر‌كميسيون بين‌المللي متر تنظيم يافته و واحد آنها از قرار ذيل است: گز مساوي به يك متر درم مساوي به يك گرام پيمانه مساوي به يك ليتر ‌اضعاف و اجزاي اين مقياسها نيز كه در جدول نمره (1) منضم به اين قانون مصرح است رسمي و لازم‌الرعايه مي‌باشد.

كليهء اوزان و مقياسها بايد داراي علامت مخصوص دولتي باشد.

هر كس حق دارد اوزان و مقياسهائي بر طبق اين قانون تهيه نمايد ولي قبل از آن كه آنها را بمعرض فروش در آورد يا براي تجارت و‌كسب به كار برد بايد آن اوزان و مقياسها را بتصديق دولت رسانيده و علامت رسمي در روي آن نقش شود و الا قلب شناخته خواهد شد.

كليهء مقياسهائي كه تهيه ميشود بايد كاملاً مطابق با نمونه‌هاي رسمي باشد كه از طرف دولت تهيه شده و مقدار هر يك با اعداد و تمام‌حروف به طور واضح و ثابت بر روي آنها رسم شده باشد مگر اوزان خيلي كوچك كه رسم مقادير آنها فقط با ارقام هندسي كافي است.

كليهء تجار و كسبه و قپاندارها و صنعتگران كه در حجره يا دكان و يا كاروانسرا و يا كارخانجات و تجارتخانه‌ها داراي اوزان و مقياسهاي‌قلب بوده و يا به وسيله آلات تقلبي وزن و كيل نمايند و اندازه بگيرند علاوه بر ضبط آن آلات از سه روز تا يك ماه حبس تأديبي مطابق تشخيص‌محكمه محكوم خواهند شد.

منتها اختلافي كه اوزان و مقياسهاي مستعمله با نمونهء اوزان و مقياسهاي رسمي كه در شعبه اوزان و مقياسها موجود است مي‌تواند‌داشته باشد به قراري است كه در جدول نمرهء 2 تصريح گرديده و هر گاه معلوم شود كه وزن يا مقياس به اندازه‌هاي قانوني زياد يا كمتر از آن چه مقرر‌است اختلاف دارد در صورتي هم كه داراي علامت رسمي باشد قلب شناخته شده و مصادره خواهد شد.

براي اجراي اين قانون و ترتيب تفتيش و رسيدگي و ساخت و استعمال اوزان و مقياسهاي جديد و جلوگيري از اوزان تقلبي وزارت‌فوايد عامه نظامنامهء مخصوصي ترتيب و پس از تصويب دولت به موقع اجرا گذارده ميشود.

دولت مكلف است كه از تاريخ تصويب اين قانون در ظرف سه‌سال وسايل اجراي اين قانون را در تمام مملكت تهيه نموده و در آخر‌سال سوم آن را اجرا نمايد چهار ماه قبل از اجرا بايد اعلاني در هر محل از طرف دولت انتشار يابد و موقع اجراء اين قانون قبلاً به اهالي خاطر نشان‌گردد.

پس از انقضاي مدت مذكوره در ماده هشتم استعمال هر نوع مقياسي غير از اوزان و مقاديري كه به موجب اين قانون تعيين و اعلان شده‌است ممنوع و در حق كساني كه بر خلاف اين ممنوعيت رفتار نمايند مفاد مادهء پنجم اجراء خواهد شد.

دولت مكلف است كه اوزان فلزي را كه در مملكت تا تاريخ اجراي آن قانون موجود است در عوض اوزان جديد از همان فلز با كسر سه‌عشر از وزن قبول نمايد.

وزارت فلاحت و تجارت و فوايد عامه مأمور اجراي اين قانون و ساير وزارتخانه‌ها نيز هر يك در حدود اختيارات خود در اجراي آن‌مشاركت خواهند نمود.

اين قانون كه مشتمل بر يازده ماده و دو جدول ضميمه است در جلسهء دهم خرداد ماه يكهزار و سيصد و چهار شمسي بتصويب مجلس شوراي ملي‌رسيد.

رئيس مجلس شوراي ملي - حسين پيرنيا

‌ضميمهء قانون اوزان و مقياسها

جدول نمرهء 1

‌مقياسهاي طول ‌واحد مقياس ‌گز مساوي يك متر اجزاء اضعاف ---------------------------------------------------------- ‌گره: ده يك گز = يك دسيمتر ميل: هزار گز = يك كيلومتر ‌بهره: صد يك گز = يك سانتيمتر فرسنگ: ده هزار گز = يك مير يا متر ‌مو: هزار يك گز = يك ميليمتر

مقياسهاي سطح ‌واحد مقياس ‌گز مربع مساوي يك متر مربع اجزاء اضعاف ---------------------------------------------------------- ‌گره مربع: = يك دسيمتر مربع قفيز: صد گز مربع = يك دكامتر مربع ‌بهر مربع: = يك سانتيمتر مربع جريب: ده هزار گز مربع = هكتار ‌موي مربع: = يك ميليمتر مربع ميل مربع: يك ميليون گز مربع = يك كيلو متر مربع

در اضعاف مقياس سطح مقصود از گز مربع همه جا همان است كه در عرف عامه (‌ذرع مضروب) مي‌نامند.

مقياسهاي حجم ‌واحد مقياس ‌گز مكعب مساوي يك متر مكعب اجزاء اضعاف ---------------------------------------------------------- ‌گره مكعب: مساوي يك دسيمتر مكعب پيمانه: مساوي يك ليتر در پيمانه‌ها ‌بهر مكعب: مساوي يك سانتيمتر مكعب براي مايعات و غيره گره مكعب ‌موي مكعب: مساوي يك ميليمتر مكعب واحد مقياس خواهد بود و پيمانه ناميده خواهد شد.

مقياسهاي وزن ‌واحد مقياس ‌درم مساوي يك گرم اجزاء اضعاف ---------------------------------------------------------- ‌نخود: ده يك درم مثقال: ده درم ‌ارزن: صد يك درم سير: صد درم ‌خردل: هزار يك درم سنگ: هزار درم

دولت مي‌تواند اوزان فرعي براي سهولت معاملات تهيه نمايد.

جدول نمرهء 2 ‌منتها اختلافي كه اوزان يا مقياسها مي‌توانند به واسطه كثرت استعمال و يا علل ديگر با اوزان و مقياسهاي رسمي داشته باشند از اين قرار است: 1 - در هر قسم مقياسهاي طول و وزن منتها اضافه نقصان ‌تفاوتي كه پذيرفته مي‌شود ----------------------- (1 ) در پانصد(1) در هزار 2 - در هر قسم مقياسهاي پيمانه ‌منتها تفاوتي كه پذيرفته از يك رطل كمتر (1) در سي(1) در شصت ‌مي‌شود از يك رطل بيشتر (1) در شصت(1)درصد و بيست ضميمهء فوق عين دو جدول ضميمهء قانون اوزان و مقياسها بوده و صحيح است. رئيس مجلس شوراي ملي - حسين پيرنيا