نظر مشورتي 7/1402/789 مورخ 1402/10/18 اداره كل حقوقي قوه‌قضائيه در خصوص در صورت نقض قرار توسط دادگاه تجديد نظر، پرونده براي رسيدگي ماهوي به دادگاه بدوي بازگردانده مي‌شود. اگر دادگاه بدوي پس از واخواهي حكم محكوميت قبلي را نقض و قرار رد دعوا صادر كند و دادگاه تجديد نظر اين قرار را نقض كند، نيازي به اعاده رأي محكوميت نيست. دادگاه بدوي ملزم به تبعيت از نظر دادگاه تجديد نظر است و اين موارد از جهات رد دادرس نيست.

استعلام : در دادگاه بدوي حكم به محكوميت خوانده صادر و در مرحله واخواهي دادگاه با پذيرش واخواهي و نقض دادنامه اوليه، قرار رد دعوا صادر كند و با تجديدنظرخواهي از رأي، دادگاه تجديد نظر، قرار رد را نقض مي‌كند؛ در همين خصوص، خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: اولاً، آيا دادگاه تجديد نظر مي‌تواند رأساً رأي صادر كند؟ ثانياً، آيا با نقض قرار رد دعوا، محكوميت اوليه دادگاه بدوي اعاده مي‌شود؟ ثالثاً، در صورتي كه نظر دادگاه تجديدنظر بر محكوميت خوانده باشد و قرار رد دعوا را نقض و پرونده را به دادگاه بدوي اعاده كند، آيا براي دادگاه صادر كننده قرار رد، از جهات رد دادرس است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، با توجه به ماده 353 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، نظر به اين‌كه دادنامه تجديد نظرخواسته از نوع قرار بوده است، دادگاه تجديد نظر در صورت نقض قرار، بايد پرونده را جهت رسيدگي ماهوي به دادگاه صادركننده قرار عودت دهد. ثانياً، در فرض سؤال كه دادگاه بدوي پس از واخواهي، حكم محكوميت قبلي را نقض و قرار رد دعوا صادر كرده است، با نقض بعدي اين قرار از سوي دادگاه تجديد نظر، از آن‌جا كه با نقض رأي محكوميت بدوي و صدور قرار رد دعوا در مقام رسيدگي به واخواهي، حكم محكوميتي باقي نمانده است، موجبي براي اعاده رأي محكوميت مذكور نمي‌باشد. ثالثاً، در مواردي كه دادگاه تجديد نظر رأي دادگاه بدوي را قرار تلقي و پس از نقض، پرونده را جهت رسيدگي ماهوي به دادگاه بدوي ارسال مي‌كند، با توجه به ماده 353 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، دادگاه بدوي مكلف به تبعيت از نظر دادگاه تجديد نظر است و از موارد جهات رد دادرس و صدور قرار امتناع از رسيدگي موضوع بند «د» ماده 91 همين قانون نمي‌باشد.