نظر مشورتي 7/1400/1732 مورخ 1401/02/31 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص اعتبار سند صادره توسط مأمور اداره دولتي خارج از حدود اختيارات اداره متبوع وي

استعلام : در صورتي كه مأمور يك اداره دولتي خارج از حدود وظايف و اختيارات اداره متبوع خود و يا در فرضي كه يك اداره خارج از وظايف و اختيارات خود و در محدوده وظايف و اختيارات اداره دولتي ديگر، مبادرت به صدور سندي نمايد: 1- آيا اين سند براي اداره دولتي واجد صلاحيت و نيز ديگر افراد عادي و مرتبط الزام آور و قابل استناد است؟ 2- آيا چنين سندي در محاكم و مراجع قضايي قابليت استناد دارد؟ 3- آيا چنين سندي واجد اثر حقوقي است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، وفق مواد 1284 و 1286 قانون مدني، سند عبارت است از هر نوشته كه در مقام دعوي يا دفاع قابل استناد باشد و بر دو نوع رسمي و عادي است. ثانياً، منظور از مأمورين رسمي مذكور در ماده 1287 قانون مدني كساني هستند كه از سوي مقام صلاحيت دار براي تنظيم سند رسمي تعيين شده اند. اين مأمورين رسمي حسب مورد ممكن است مستخدم دولت باشند يا غير آن؛ مانند سردفتران اسناد رسمي. ثالثا، مأمور بايد براي تنظيم سند رسمي صلاحيت داشته و در حدود صلاحيت خود عمل نمايد وگرنه سند تنظيمي فاقد عنوان رسمي است و در صورت دارا بودن امضا يا مهر طرف، برابر ماده 1293 قانون مدني، سندي عادي تلقي مي شود. رابعاً، در فرضي كه اداره دولتي خارج از حدود وظايف و اختيارات خود و در محدوده وظايف و اختيارات اداره دولتي ديگر مبادرت به تنظيم نوشته اي مي كند، اين نوشته مشمول تعريف سند مندرج در ماده 1284 قانون مدني و سند عادي موضوع ماده 1286 اين قانون است؛ اما قابليت استناد و اعتبار آن، امري قضايي است كه احراز آن بر عهده مرجع رسيدگي كننده است.