نظامنامه اجراء قانون راجع به تركه اتباع خارجه مصوبه 20 ارديبهشت ماه 1311

نظر به قانون 20 ارديبهشت 1311 راجع بتركه اتباع خارجه وزارت عدليه مقرر ميدارد:

هرگاه تبعة خارجه در ايران يا در خارجه وفات كند و در ايران داراي مالي باشد مدعي العموم بدايت محلي كه مال متوفي در آنجا واقع است بتقاضاي هر ذينفع يا بتقاضاي قنسول دولت متبوع متوفي و در صورتيكه متوفي وارث يا قائم مقام در ايران نداشته باشد بدون تقاضي بحفظ و تصفيه امر تركه اقدام مينمايد.

مدعي العموم پس از وصول تقاضاي ذينفع يا قنسول و بمحض اطلاع از فوت در مورد اخير مادة فوق وقتي را كه از تاريخ وصول تقاضي يا اطلاع متجاوز از ۴۸ ساعت نباشد براي اقدامات تامينيه از قبيل مهر و موم و غيره معين كرده كتبا بقنسول دولت متبوع اطلاع ميدهد كه در موقع اقدام بتامين حضور بهمرساند. عدم حضور قنسول مانع از اقدام نخواهد بود ولي بعداً ميتواند در محل حاضر شده، مهر و موم خود را بمهر و موم مدعي العموم اضافه نمايد.

در موقعيكه مدعي العموم براي مهر و موم تعيين وقت ميكند از رئيس محكمه بدايت محل تقاضي خواهد كرد كه براي اداره تركه متوفي يك نفر امين معين نمايد.

در هر محلي كه پاركه بدايت نباشد و اقدام فوري براي حفظ تركه ضرورت داشته باشد انجام وظائفيكه بموجب اين نظامنامه بعهدة مدعي العموم است بعهدة كلانتر محل خواهد بود و در صورتيكه اداره شهرباني هم نباشد مأمورين امنيه با اطلاع دو نفر از معتمدين محل وظائف مزبوره را بر حسب تقاضاي اشخاص مذكور در ماده اول اين نظامنامه انجام خواهند داد ولي مأمورين مزبوره بايد قبلا مراتبرا به نزديكترين پاركه بدايت اطلاع داده پس از اقدام فوراً دوسيه عمل را با صورت مجلس تنظيم شده نزد مدعي العموم بفرستند.

در صورتيكه قنسول دولت متبوع متوفي قبلا از وفات مطلع شده و امر طوري باشد كه تا اطلاع بمأمورين ايران بيم تضييع و تفريط تمام يا قسمتي از تركه برود ميتواند شخصاً اقدامات موقتي براي حفظ آن بعمل آورده و وضعيت موقتي را تا مداخلة مدعي العموم حفظ نمايد.

براي حفظ تركه آنچه را كه ممكن است مهر و موم ميشود و نسبت بانچه مهر و موم ممكن نيست صورت اجمالي از آن برداشته شده و در صورت لزوم نگاهباني بر آن ميگمارند.

در حين مهر و موم صورت مجلس مشتمل بر نكات ذيل بايد تنظيم شود:

تاريخ (سال و ماه و روز و ساعت)

اسم و شغل و محل اقامت كسيكه تقاضاي حفظ تركه را نموده است.

در صورتيكه تقاضاكننده نباشد در صورت مجلس بايد قيد شود كه مدعي العموم يا كلانتر يا قنسول خود مستقلا اقدام بمهر و موم كرده.

حضور و اظهار اشخاص ذينفع.

تعيين خصوصيات كامل اشياء مهر و موم شده و تعيين محل حفظ (صندوق گنجه و امثال آن ).

توصيف اجمالي اشيائيكه مهر و موم نشده.

تعيين مستحفظ اعم از اينكه بتوسط مدعي العموم يا مأمورين شهرباني يا امنيه معين شده باشد.

اظهار كتبي و صريح با قيد التزام از كليه اشخاصيكه با متوفي در يكجا زندگاني ميكردند و يا اموال در تصرف آنها بوده مشعر بر اينكه هيچ شيئي از اشياء متوفي را مستقيماً يا بطور غير مستقيم خارج و مخفي نكرده و نه ديده و نه اطلاع پيدا كرده اند كه ديگري مستقيماً يا بطور غير مستقيم خارج و مخفي كرده باشد.

اسم و سمت و محل اقامت كسيكه مباشرت بمهر و موم مينمايد.

امضاء مباشر مهر و موم و ساير حضار.

اگر يك يا چند نفر از حضار نخواهند يا نتوانند صورت مجلس را امضا نمايند بايد در صورت مزبور قيد شود.

اگر مباشر مهر و موم خود مدعي العموم نباشد بايد كسيكه مباشرت بان مينمايد . كليه قفلهائي را كه بروي آن مهر و موم خورده است در پاكت يا لفافي مهر و موم نموده پس از تنظيم صورت مجلس نزد مدعي العموم بفرستند.

در حين مهر و موم بايد اشيائي كه اختصاص آن به زوج يا زوجه متوفي معين است و آن مقدار از اثاث البيت و غيره كه براي اعاشه عيال و اولاد او ضرورت دارد مهر و موم نشده و مطابق ماده ۷ توصيف اجمالي آن در صورت جلسه قيد شود.

اشياء سريع الفساد نبايد مهر و موم شود اشياء مزبور بايد فروخته شده و عوض آن در صندوق محكمه توديع شود محل و وقت فروش بقنسول يا نماينده او اطلاع داده ميشود.

هر گاه در حين مهر و موم وصيت نامه از متوفي كشف شود در صورتي كه ممكن باشد همان وقت سوادي از آن برداشته ميشود و در هر صورت اصل وصيت نامه در لفافه مهر و موم شده مدعي العموم ميماند و مدعي العموم بايد در صورتيكه وصيت نامه فارسي باشد آنرا عيناً والا ترجمه و اصل وصيت نامه را به نظر محكمه برساند.

در صورتيكه اقامتگاه متوفي در ايران بوده و در غير محل مزبور هم مالي داشته باشد تعيين امين براي اداره و تصفيه تركة متوفي بتقاضاي مدعي العموم بدايت اقامتگاه متوفي بعمل خواهد آمد و در صورتيكه متوفي در ايران اقامتگاه نداشته باشد و اموال او در دو يا چند حوزه محكمه بدايت واقع باشد تعيين امين بتقاضاي مدعي العموم بدايت مركز در تهران خواهد گرديد.

در دو صورت فوق مدعي العموم هر محلي كه مال متوفي در حوزة او مهر و موم شده است سوادي از صورت مجلس مذكور در ماده ۷ براي مدعي العموم محل اقامت متوفي يا مدعي العموم مركز ميفرستند.

در اداره و تصفيه تركه

رئيس محكمه بدايت بايد بلافاصله و متنها در ظرف يكهفته از تاريخ وصول تقاضاي مدعي العموم يكنفر براي اداره تركه معين و معرفي مينمايد. محكمه ميتواند با در نظر گرفتن مصلحت و منافع ورثه و اشخاص ذينفع هر كه را كه طرف اعتماد باشد حتي قنسول دولت متوفي يا يكي از اتباع صاحبان مؤسسات و شركتهاي تجارتي خارجي را كه در ايران ثبت شده باشند باين سمت معين كند اقدامات امين با نظارت مدعي العموم بعمل خواهد آمد.

تغيير امين تركه لدي الاقتضا با پيشنهاد مدعي العموم موقوف بنظر رئيس محكمه است كه او را معين كرده است.

امين تركه بايد به محض ابلاغ انتصاب خود سه اعلان متوالي هر يك بفاصله يكماه در مجله رسمي و يكي از روزنامه هاي كثير الانتشار محل و اگر در محل روزنامه نباشد در يكي از روزنامه كثيرالانتشار طهران منتشر نموده اشخاص را كه بعنواني از عناوين براي خود حقي بر ذمه متوفي و يا بر اعيان تركه قائل هستند دعوت نمايد در ظرف ششماه از تاريخ انتشار اولين اعلان خود را معرفي و موضوع حق خود را معين كنند و سواد يا عكس مصدق مدارك طلب و حقانيت خو را باو تسليم نمايند. هر گاه ميزان تركه كمتر از هزار ريال باشد اعلان در جرائد لازم نيست.

اگر امين قبلا و يا در اثناء مهر و موم معين شده باشد تركه در همان موقع با حضور مدعي العموم يا مباشر حفظ تركه تحرير و بامين مزبور تحويل ميشود.

هرگاه امين بعد از اقدام بمهر و موم تركه معين شده باشد روز و ساعت و محل تحرير تركه را مدعي العموم باشخاص ذيل اعلام مينمايد:

تمام وراث كه در ايران حاضر بوده و يا نماينده در آنجا دارند.

وصي اگر معلوم و مقيم ايران باشد.

كسانيكه وصيت بنفع آنها شده اگر معين و مقيم ايران بوده و يا در ايران نماينده داشته باشد.

شريك متوفي اگر باشد و در صورتيكه در ايران حاضر بوده يا نماينده داشته باشد.

قنسول دولت متبوع متوفي.

غيبت اشخاصيكه اعلام و نامه مزبور در مادة فوق براي آنها ارسال شده است مانع از تحرير تركه نخواهد بود ولي در صورتيكه قنسول دولت متبوع متوفي در موقع تحرير تركه حاضر نباشد مراتب در صورت مجلس قيد و سوادي از آن براي قنسول ارسال ميشود.

مقصود از تحرير تركه برداشتن صورت ريز اموال و تعيين قيمت آنها است تقويم بتوسط مقوميكه مدعي العموم معين نمايد بعمل خواهد آمد.

در موقع تحرير كه صورت مجلس در دو نسخه مشتمل بر اسم و سمت و محل اقامت متصدي تحرير و كسانيكه احضار شده و آنهائيكه حضور يافته اند با توصيف اموال و تعيين قيمت عادله آنها و نوع اموال و تسليم بامين تركه تنظيم و به امضاء حضار و امين تركه و متصدي تحرير برسد و يكي از دو نسخه در دوسيه امر ضبط نسخه ديگري بامين تركه تسليم ميگردد. اگر در ضمن تركه دفاتر تجارتي باشد متصدي تحرير بايد ذيل آخرين صفحه آنرا امضاء نموده تسليم امين تركه نمايد.

هر گاه تحرير تركه در يك جلسه تمام نشود بايد در آخر جلسه مجددا تركه مهر و موم شود:

بصورت ريز تركه بايد صورتي از اموال غير منقول كه در ايران واقع است با تعيين قيمت تخميني آنها ضميمه شود.

در صورتيكه ورثه يا وصي متوفي يا قائم مقام قانوني آنها حاضر شوند معادل قيمت تركه تامين دهند كه هرگاه در مدت يكسال از تاريخ انتشار اولين اعلان مذكور ماده ۱۷ طلبكاراني پيدا شوند كه تبعه ايران يا مقيم ايران باشند و طلب آنها مورد تصديق مدعي العموم و امين قرار گيرد يا بموجب حكم محكمه مسلم گردد از عهده برايند تركه پس از وضع مخارج اعلانات و ساير مخارج قانوني كه بعمل آمده است بتصرف آنها داده ميشود.

تامين ممكن است بوسيله توديع وجه نقد يا وثيقه دادن اموال منقول و يا غير منقول يا سپردن ضامن معتبر بعمل آيد و نيز ممكن است تقاضا كننده همان اموال متوفي را تامين بدهد قبول يا رد تامين منوط به نظر محكمه بدايتي استكه امين را تعيين نموده است.

امين بايد مطالبات متوفي را وصول كند اموالي را كه مستعد ضايع شدن است باجازه مدعي العموم بفروش برساند در نگاهداري و تعميرات فوري اموال غير منقول اقدام نمايد از تعطيل كارخانه يا تجارت خانه متوفي در صورتيكه مخالف مصلحت اشخاص ذي نفع باشد جلوگيري نمايد عوائد تركه و محصولات را جمع آوري نموده و نظر به مقتضيات بازار انبار نمايد و يا بفروش رساند.

اگر براي اداره تركه انعقاد اجازه لازم باشد امين تركه نمي تواند اجازه جديدي براي بيش از مدت يك سال منعقد كند و يا اجاره سابق را به بيشتر از اين مدت تجديد نمايد و همچنين نميتواند تعميراتي جز آنچه حتما براي جلوگيري از نقصان قيمت اموال غير منقول و ادوات صنعتي يا تجارتي لازم و فوري است بنمايد آن هم مشروط بر اين كه نقصان قيمت معادل يا بيشتر از خمس قيمتي باشد كه اموال حين فوت متوفي داشته اند و بالجمله امين نبايد از حدود اقداماتي كه يك نفر مدير موقتي بايد با در نظر گرفتن تصفيه عمل تركه نمايد خارج گردد مگر با اجازه حاكم محكمه اي كه او را معين كرده.

امين با اجازه مدعي العموم مي تواند به ورثه متوفي كه در حال استيصال و مقيم در ايران هستند تا موقع تصفيه ماترك وجوه قليلي كه براي معيشت آنها لازم است بپردازد.

امين نمي تواند تمام يا قسمتي از تركه را بفروشد مگر در مورديكه بموجب ماده ۱۱ استثناء شده و يا باجازة محكمه.

پس از انقضاء مدت مذكور در ماده ۱۷ امين وقتي را براي رسيدگي به دعاوي و مطالبات معين كرده بورثه يا وصي قائمقام قانوني آنها و قنسول دولت متبوع متوفي اگر در محل باشد اطلاع مي دهد و در وقت مقرر شروع برسيدگي نموده و پس از رسيدگي كليه ديون و تعهداتي را كه بر ذمه متوفي ثابت و محقق است با اجازه مدعي العموم تاديه مي نمايد و بقيه را بورثه يا وصي قائم مقام قانوني آنها و در صورتيكه اشخاص مزبوره اصلا نباشند يا در ايران نباشند بقنسول يا ساير نمايندگان سياسي دولت متبوع متوفي تسليم مينمايد.

اشخاصي كه مدعي حقي بر تركه بوده و ادعاء آنها از طرف امين و مدعي العموم تصديق نشده باشد مي توانند ادعاء خود را در محكمه صالحه اقامه يا تعقيب نمايند. انقضاء مدت مقرر در ماده ۱۷ موجب سقوط حق اشخاصيكه در ظرف مدت حق خود را مطالبه نكرده اند نمي باشد.

اگر نسبت بتركه متوفي قرار تامين صادر شده باشد تسليم اموال باشخاص مذكور در ماده ۳۱ با رعايت قرار محكمه بعمل خواهد آمد.

هرگاه متوفي تاجر بوده و بموجب حكم محكمه ورشكستگي او قبل يا بعد از فوت اعلام شود اداره تصفيه امور و تابع مقررات راجعه بتصفيه امور تجار متوقف است.

رسيدگي بدعاوي راجعه بتركه اتباع خارجه در ايران از خصائص محاكم ايران است.

تصديق صادره از مقامات صلاحيتدار مملكت متوفي راجع به وراثت اتباع خارجه يا انحصار آن پس از احراز اعتبار آن در محكمه ايران از حيث صدور و رعايت مقررات مربوطه باعتبار اسناد تنظيم شده در خارجه قابل ترتيب اثر خواهد بود.

اگر تبعه خارجه كه در ايران فوت كرده است مسافر موقتي باشد اشياء متعلق به او فوراً بقنسول دولت متبوع او تسليم مي شود.

در مقررات مختلفه

مخارج اعلانات و مهرموم و تحرير تركه و حق الزحمه امين در صورتيكه محكمه تأدية حق الزحمه را براي امين لازم بداند از تركه پرداخته خواهد شد.

از مخارجيكه براي اداره كردن تركه ميشود بايد صورت كاملي بمدعي العموم داده شود.

حقوقي كه بموجب اين نظامنامه براي قنسول هاي خارجه مقرر شده مربوط بقنسول دولي است كه در خاك آن دول نسبت بقنسول هاي ايران معامله متقابله شود.

وزير عدليه – محسن صدر