مصوبات سي امين جلسه شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري

سي امين جلسه شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري (عتف) روز يكشنبه مورخ 1403/10/02 با حضور معاون اول رئيس جمهور و اعضاي محترم در نهاد رياست جمهوري ـ ساختمان شهيد رجايي سالن شهيد بهشتي ـ تشكيل و موارد زير به تصويب رسيد كه جهت اجرا ابلاغ مي شود:

در اين جلسه گزارش عملكرد شوراي عالي عتف در سه سال 1401 تا 1403 شامل «برگزاري جلسات شوراي عالي، كميسيون دائمي و كميسيون هاي تخصصي»، «راه اندازي دوره هاي پسادكتري»، «ساماندهي پژوهشگران مستقل»، «تأسيس صندوق شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري»، «تدوين و تصويب اولويت هاي پژوهش و فناوري كشور در بازه زماني 1407 ـ 1403»، «تصويب طرح هاي اجرايي بلندمدت سرمايه گذاري كلان ملي»، «برگزاري نمايشگاه تقاضاي ساخت و توليد ايراني (تستا)»، «تأسيس شبكه ملي آزمايشگاهي»، «نظارت بر عملكرد 60 درصد هزينه امور پژوهشي شركت ها، بانك ها و مؤسسات انتفاعي وابسته به دولت از طريق سامانه ساتع (موضوع بند "د" تبصره (9) قانون بودجه سال 1402 كشور)»، «نظارت بر عملكرد يك درصد اعتبارات هزينه دستگاه هاي اجراي از طريق سامانه سمات ملي (موضوع ماده 56 قانون الحاق برخي مواد به قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت 2)» و «گزارش سالانه پايش و ارزيابي علم، فناوري و نوآوري كشور» ارائه و مورد بررسي قرار گرفت.

ساختار سازماني دبيرخانه شوراي عالي عتف به صورت زير مورد تصويب قرار گرفت: نمودار

به منظور تبيين فرايند تعريف، انتخاب و تصويب طرح هاي اجرايي بلندمدت سرمايه گذاري كلان در حوزه هاي آموزشي، پژوهشي و فناوري و نحوه نظارت و راهبري آنها، آيين نامه طرح هاي اجرايي بلندمدت سرمايه گذاري كلان در بخش هاي آموزشي، پژوهشي و فناوري به شرح پيوست (1) مورد تصويب قرار گرفت.

در راستاي اجراي بند (1) ماده 5 اساسنامه صندوق شوراي عالي عتف، سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است اعتبار مورد نياز صندوق شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري را ذيل رديف دبيرخانه شوراي عالي عتف لحاظ نمايد.

در راستاي تحقق مرجعيت علمي و فناوري و توجه به پيشرفت در حوزه هاي علم و فناوري آينده ساز، مزيت آفرين و راهبردي و همچنين در راستاي اجرايي سازي بند "ت" ماده (99)، بند "ب" ماده (96) و بند "پ" ماده (97) برنامه هفتم پيشرفت موارد زير جهت اجرا تصويب مي شود:

1 - دبيرخانه شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است هر دو سال يكبار فهرست حوزه هاي علم و فناوري راهبردي را اعلام و به روزرساني نمايد.

2 - شوراهاي برنامه ريزي آموزشي و گسترش آموزش عالي وزارتين موظف مي باشند نسبت به تسهيل تدوين و اجراي رشته هاي تحصيلي جديد در حوزه هاي علم و فناوري راهبردي موضوع بند "5 - 1" در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي برتر كشور اقدام نمايند.

فهرست دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي برتر دولتي و غيردولتي موضوع بند "5 - 2" در چارچوب ساز و كارهاي مصوب شوراي عالي برنامه ريزي آموزشي تكميل، به روزرساني و نهايي مي شود.

3 - وزارتين و معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رياست جمهوري موظف به راه اندازي و تجهيز آزمايشگاه هاي مرتبط با رشته هاي راهبردي، تخصيص ظرفيت جذب اعضاء هيات علمي مازاد بر سهميه هاي معمول، حمايت ويژه از نشريات اين حوزه و بين المللي سازي آن و پرداخت پژوهانه ماهيانه مي باشند.

شرايط احراز دريافت پژوهانه، مبلغ پژوهانه و تعداد مشمولين براساس شيوه نامه اي خواهد بود كه توسط دبيرخانه شوراي عالي عتف با همكاري وزارتين، سازمان برنامه و بودجه كشور، دانشگاه آزاد اسلامي و معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان تدوين و پس از تاييد سازمان برنامه و بودجه كشور، به تصويب كميسيون دائمي شوراي عالي عتف مي رسد.

4 - وزارتين موظف به حمايت از راتبه تحصيلي خارج از كشور يا فرصت مطالعاتي دانشجويان و اعضاي هيات علمي در رشته هاي راهبردي در طول برنامه هفتم پيشرفت مي باشند. راتبه تحصيلي خارج از كشور به دانشجويان برتر فعال در رشته هاي راهبردي و جهت اعزام به دانشگاه هاي برتر دنيا مي باشد.

شرايط راتبه تحصيلي خارج از كشور، دانشگاه هاي مد نظر براي اعزام دانشجو و تعداد مشمولين آن بر اساس شيوه نامه اي خواهد بود كه توسط دبيرخانه شوراي عالي عتف با همكاري وزارتين و سازمان برنامه و بودجه كشور تدوين و پس از تاييد سازمان برنامه و بودجه كشور، به تصويب كميسيون دائمي شوراي عالي عتف مي رسد.

5 - شوراهاي هدايت استعدادهاي درخشان وزارتين موظف مي باشند نسبت به تسهيل پذيرش بدون آزمون استعدادهاي درخشان و نخبگان در رشته هاي راهبردي مذكور به شيوه بدون آزمون در قالب آيين نامه اي مستقل اقدام نمايند.

6 - معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان و بنياد ملي نخبگان، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نيرو، وزارت جهاد كشاورزي، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي، وزارت راه و شهرسازي، وزارت نفت و وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح موظف به حمايت از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي، دانشجويان و اعضاي هيات علمي فعال در رشته هاي تحصيلي راهبردي از طريق برنامه هاي ويژه مي باشند.

نحوه و ميزان حمايت از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي، دانشجويان و اعضاي هيات علمي فعال در رشته هاي تحصيلي راهبردي براساس شيوه نامه اي خواهد بود كه توسط دبيرخانه شوراي عالي عتف و سازمان برنامه و بودجه كشور تهيه و پس از تاييد سازمان برنامه و بودجه كشور، به تصويب كميسيون دائمي شوراي عالي عتف مي رسد.

7 - سازمان برنامه و بودجه موظف است اعتبار مورد نياز براي اجراي مصوبات فوق الذكر را، ذيل رديف دبيرخانه شوراي عالي عتف لحاظ نمايد.

8 - سازمان اداري و استخدامي كشور، با رعايت قوانين و مقررات مربوط، موظف به ارائه مجوزهاي مورد نياز جهت تامين هيات علمي در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي در رشته هاي راهبردي و مازاد بر سهميه هاي معمول وزارتين مي باشد.

9 - وزارتين موظف مي باشند گزارش اجراي مصوبات مذكور را پس از تصويب در شوراهاي عالي برنامه ريزي آموزشي وزارتين، هر شش ماه يكبار به دبيرخانه شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري ارائه نمايند. گزارش اقدامات انجام شده جهت اخذ تصميمات مقتضي توسط دبيرخانه در صحن شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري ارائه خواهد شد.

گزارش «عملكرد ماده 56 قانون الحاق برخي مواد به قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت (2) در سال 1402»، گزارش «عملكرد بند "د" تبصره (9) قانون بودجه سال 1402 كشور» و گزارش ملي «پايش و ارزيابي علم، فناوري و نوآوري كشور در سال 1401» ارائه و مورد تصويب قرار گرفت و مقرر شد دبيرخانه شوراي عالي عتف گزارش هاي مذكور را به مراجع ذي صلاح ارسال نمايد.

پيوست 1) آيين نامه طرح هاي اجرايي بلند مدت سرمايه گذاري كلان در بخش هاي آموزش، پژوهش و فناوري

مقدمه شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري در راستاي رشد و شكوفايي و توسعه پايدار مبتني بر علم، فناوري و نوآوري در كشور و همچنين بر اساس بندهاي 1 و 2 ماده (4) قانون اهداف، وظايف و تشكيلات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، وظيفه اولويت بندي و انتخاب طرح هاي اجرايي بلند مدت سرمايه گذاري كلان در بخش هاي آموزش، پژوهش و فناوري را بر عهده دارد. همچنين بر اساس شرح تفصيلي وظايف و اختيارات شوراي عالي عتف (مصوب هيئت وزيران، مورخ 1395/02/01) تدوين و تصويب شيوه نامه فرآيند ارائه، انتخاب و تصويب طرح هاي كلان ملي و نحوه نظارت بر آنها به شوراي عالي عتف واگذار شده است. اين آيين نامه به منظور ارائه فرايند تعريف، انتخاب و تصويب طرح هاي اجرايي بلندمدت سرمايه گذاري كلان در حوزه هاي آموزشي، پژوهشي و فناوري و نحوه نظارت و راهبري آنها تدوين گرديده است.

تعاريف و اختصارات

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوطه به كار مي روند:

1 - شوراي عالي: شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري

2 - دبيرخانه: دبيرخانه شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري

3 - كميسيون دائمي: كميسيون دائمي شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري

4 - طرح كلان: طرح هاي اجرايي بلند مدت سرمايه گذاري كلان در بخش هاي آموزشي، پژوهشي و فناوري

5 - ستاد: ستاد طرح هاي كلان ملي مستقر در دبيرخانه

6 - كميته: كميته ارزيابي، راهبري و نظارت طرح كلان ذيل ستاد

7 - كميسيون: كميسيون هاي تخصصي مستقر در دبيرخانه

8 - عامل مالي: عامل مالي شامل صندوق شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري و يا كارگزاران مالي داراي مجوز و مورد تاييد دبيرخانه مي باشد؛ كه كليه امور مالي (اعم از: انعقاد قرارداد، مديريت منابع دريافتي، تخصيص اعتبار، نظارت بر نحوه هزينه كرد مناسب توسط مجريان طرح و ...) را تا تسويه حساب نهايي طرح هاي كلان بر عهده دارد.

9 - مجري: شامل اشخاص حقوقي در قالب دانشگاه ها، مراكز علمي و پژوهشي، پارك هاي علم و فناوري، شركت هاي فناور و نوآور، صنعت و ساير نهادهاي دولتي، عمومي و خصوصي مي باشد؛ كه وظيفه معرفي تيم پروژه و مدير طرح، تدوين و ارائه مستندات، برنامه زمانبندي تفضيلي و گزارش هاي پيشرفت دوره اي (فني، مالي و اجرايي) طرح كلان به كميته، هماهنگي و تقسيم كار بين همكاران طرح كلان و نظارت بر عملكرد آنها و نظاير آن را بر عهده دارد.

10 - بهره بردار: نهاد (دولتي، غيردولتي) استفاده كننده از نتايج و دستاوردهاي طرح كلان مي باشد كه وظيفه مشاركت در تأمين منابع مالي طرح كلان، نظارت مستقيم بر عملكرد مجري در قالب همكاري با كميته، ارائه اطلاعات مورد نياز در زمينه مشخصات خروجي و دستاورد اصلي طرح كلان به منظور بهره برداري نهايي را بر عهده دارد.

11 - مشاركت كننده: نهاد (دولتي، غيردولتي) كه در تأمين مالي مورد نياز جهت اجراي طرح هاي كلان مشاركت داشته و با دبيرخانه همكاري مي نمايد.

مشخصات و ويژگي هاي طرح هاي كلان

منظور از طرح كلان، طرحي است كه حداقل هشت ويژگي از مشخصات يازده گانه ذيل را دارا باشد:

1 - همراستا با اولويت هاي ملي و راهبردي كشور، كه منجر به توسعه و هم افزايي در حوزه هاي آموزش، پژوهش و فناوري شود.

2 - در راستاي حل مسائل و چالش ها و پاسخگوي نيازهاي اساسي (اعم از حوزه هاي سخت و نرم) كشور باشد.

3 - داراي نهاد بهره بردار مشخص جهت استفاده از يك خروجي و دستاورد معين مي باشد.

4 - تحقيق و توسعه داخلي و رشد درونزا و يا انتقال، اكتساب، جذب و بومي سازي دانش و فناوري هاي جديد را براي كشور به همراه داشته باشد.

5 - اندازه و هزينه طرح عموماً فراتر از حيطه و توان يك بخش يا نهاد خاص باشد.

6 - نقشي تعيين كننده و پيشران در سطح ملي و يا بين المللي داشته و نتايج آن در بلندمدت جريان ساز و تحول آفرين است.

7 - منتج به سرريز دانش و فناوري و اثرگذاري بر ساير صنايع و يا حوزه هاي مختلف كشور شود.

8 - مستلزم تعامل، همكاري و هماهنگي نهادها و سازمان هاي مختلف (از قبيل: دانشگاه ها و مراكز علمي و تحقيقاتي، پارك هاي علم و فناوري، شركت هاي فناور و نوآور، صنعت و ساير ارگان هاي دولتي، خصوصي و عمومي) باشد.

9 - طرح جزء وظايف جاري ذاتي سازمان نباشد و نيازمند تجميع و هم افزايي منابع انساني، مالي، سرمايه گذاري و امكانات زيرساختي جهت انجام تقسيم كار ملي، ايجاد شبكه ها و هسته هاي تخصصي دانشي، فناور و نوآور به منظور اجراي طرح در كشور باشد.

10 - منافع و نتايج حاصل از اجراي طرح براي جامعه يا بخش قابل توجهي از كشور در دسترس باشد.

11 - موجب تقويت و ارتقاء مرجعيت و ديپلماسي علمي و فناوري كشور شود.

: بندهاي (2 ـ 1)، (2 ـ 2) و (2 ـ 3) ماده (2) به عنوان مشخصات لاينفك و الزامي طرح هاي كلان تعريف مي شود.

اركان طرح هاي كلان

طرح هاي كلان داراي اركان ذيل مي باشد:

1 ) شوراي عالي: شوراي عالي وظايف ذيل را بر عهده دارد:

1- 1 - تعيين سياست هاي كلي ناظر به اولويت بندي و انتخاب طرح هاي كلان

1 – 2 - تصويب نهايي طرح هاي كلان، برنامه و بودجه ساليانه طرح ها

1 – 3 - نظارت كلان بر راهبري اسناد بالادستي طرح هاي كلان

2 ) ستاد: اين ستاد ذيل دبيرخانه شورا تشكيل شده و وظايف آن عبارتست از:

2 – 1 - تعيين سياست هاي اجرايي در چارچوب اولويت هاي كلان مصوب شوراي عالي

2 – 2 - تعيين منابع مورد نياز سالانه جهت اجراي طرح هاي كلان، بر اساس بودجه مصوب و پيشنهاد آن به شوراي عالي

2 – 3 - تشكيل كميته براي هر طرح كلان و مديريت بر عملكرد آن

2 – 4 - تأييد طرح هاي كلان منتخب كميته و پيگيري تصويب آن در شوراي عالي

2 – 5 - دريافت مستندات، مدارك و پيوست هاي مورد نياز، انعقاد قرارداد و ابلاغ به مجري

2 - 6 - اخذ تصميمات اساسي به منظور رفع چالش ها و مشكلات كليدي طرح كلان در سطح ملي و در صورت لزوم ارائه گزارش به شوراي عالي

2 – 7 - نظارت عالي بر حسن اجراي طرح هاي كلان

2 – 8 - ارسال درخواست مالي طرح به عامل مالي پس از اخذ تأييديه پيشرفت طرح توسط كميته

2 - 9 - اعلام نهايي اختتام طرح هاي كلان تركيب اعضاي ستاد عبارتند از: 1 . دبيركل شوراي عالي و رئيس دبيرخانه (رئيس ستاد) 2 . دبير ستاد طرح هاي كلان 3 . دبير كميسيون هماهنگي شوراي عالي عتف 4 . نماينده تام الاختيار سازمان برنامه و بودجه كشور 5 . نماينده تام الاختيار وزارت علوم، تحقيقات و فناوري 6 . نماينده تام الاختيار معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رياست جمهوري 7 . نماينده تام الاختيار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي 8 . نماينده تام الاختيار بهره بردار و يا ساير سازمان هاي ذيربط بر حسب مورد 9 . دبير كميسيون تخصصي مربوطه حسب مورد

: جلسات ستاد با حضور حداقل دو سوم اعضا رسميت مي يابد و تصميم هاي آن با رأي اكثريت نسبي اعضاي حاضر در جلسه معتبر است.

: دبير ستاد طرح هاي كلان با حكم دبيركل شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري منصوب مي شود.

3 ) كميته: اين كميته ذيل ستاد براي هر طرح كلان، وظيفه بررسي و ارزيابي تخصصي و انتخاب اوليه طرح، مجري اصلي و همكاران طرح، چارچوب زماني و اعتبار مورد نياز طرح كلان بر اساس مفاد بخش دوم اين آيين نامه و همچنين كنترل و نظارت مستقيم فني، اجرايي و مالي بر عملكرد مجريان را از طريق بررسي گزارش هاي پيشرفت و مستندات طرح كلان، انجام بازديدهاي ميداني و برگزاري جلسات تخصصي و ارائه نتايج نهايي به صورت دوره اي به ستاد را بر عهده دارد. تركيب اعضاي اين كميته به شرح ذيل مي باشد: 1 . دبير ستاد طرح هاي كلان (رئيس كميته) 2 . رئيس كميسيون مربوطه (دبير كميته) 3 . نماينده عامل مالي 4 . نماينده بهره بردار 5 . حداقل دو نفر ارزياب و ناظر تخصصي طرح كلان، كه با پيشنهاد رئيس كميته و تأييد رئيس ستاد انتخاب مي شود. 6 . نماينده مشاركت كننده و يا ساير سازمان هاي ذيربط بر حسب مورد

) فرآيند ارزيابي، تصويب و تامين مالي طرح هاي كلان

پيشنهاده طرح هاي كلان در قالب فرايندي شفاف، رقابتي و از طريق فراخوان عام دريافت مي شوند. پس از دريافت پيشنهاده طرح هاي كلان، فرآيند بررسي و ارزيابي فني، مالي و اجرايي طرح كلان توسط كميته صورت مي پذيرد. طرح كلان منتخب به پيشنهاد ستاد و پس از تأييد كميسيون دائمي به منظور تصويب در شوراي عالي مطرح مي گردد. پس از تصويب، فرآيند دريافت مستندات و پيوست هاي مورد نياز، انعقاد قرارداد و ابلاغ به مجري توسط ستاد انجام خواهد شد.

به منظور حصول اطمينان از تأمين مالي توسط شوراي عالي عتف جهت اجراي طرح هاي كلان در كشور، سازمان برنامه و بودجه، با رعايت قوانين و مقررات مربوط، اعتبارات مورد نياز براي اجراي طرح هاي كلان مصوب را ذيل رديف دبيرخانه شوراي عالي عتف لحاظ نمايد.

: مشاركت مالي بهره بردار، مجري يا سرمايه گذار در تامين بخشي از هزينه هاي مورد نياز طرح كلان به عنوان مزيت طرح در فرآيند تصويب محسوب مي گردد.

: متناسب با موارد اعلام شده در قرارداد و شيوه تأمين مالي طرح كلان، در خصوص حقوق مادي و مالكيت معنوي ذي نفعان، تصميمات لازم توسط ستاد، با رعايت قوانين و مقررات مربوط، أخذ مي گردد.

فرآيند نظارت و راهبري طرح هاي كلان

كميته، وظيفه اصلي مديريت، كنترل و نظارت مستقيم بر حسن اجراي طرح كلان از طريق بكارگيري ارزيابان يا ناظرين تخصصي، برگزاري جلسات فني و اجرايي، انجام بازديدهاي ميداني و دريافت و بررسي گزارشات پيشرفت و مستندات مدون از مجري را بر عهده خواهد داشت.

كليه پرداخت هاي مالي به مجري به صورت مرحله اي در چارچوب پيشنهاد مصوب طرح كلان و بر اساس بررسي، كارشناسي و تأييد پيشرفت طرح در پايان هر مرحله از اجراي آن توسط كميته و تصويب ستاد صورت خواهد پذيرفت.

اعلام اختتام نهايي طرح كلان پس از تاييد كميته، توسط ستاد صورت خواهد پذيرفت.

: به منظور اعلام اختتام نهايي طرح كلان موارد زير توسط مجري مي بايستي مد نظر قرار گيرد: الف) حصول نتايج و اهداف مورد انتظار طرح كلان در چارچوب شرايط لحاظ شده در قرارداد فيمابين ب) تدوين گزارش نهايي و مستندسازي طرح كلان در چارچوب اعلام شده از طرف كميته ج) فراهم كردن تمهيدات لازم جهت تجاري سازي و يا انتقال مستندات و دانش فني دستاوردهاي حاصل از اجراي طرح كلان با رعايت حقوق مادي و مالكيت معنوي ذي نفعان

: اخذ تصميمات لازم در زمينه چگونگي برخورد حقوقي و قانوني مرتبط با طرح هاي كلان نيمه تمام پس از ارائه گزارش ستاد، در كميسيون دائمي شوراي عالي با رعايت قوانين و مقررات مربوطه انجام مي شود.

تصويب و اجرا

اين آيين نامه در يك مقدمه، 9 ماده و 7 تبصره در تاريخ 1403/10/02 به تصويب شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري رسيد و از تاريخ تصويب لازم الاجرا بوده و جايگزين آيين نامه هاي مصوب قبلي مي باشد.

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري ـ مسعود پزشكيان