نظر مشورتي 7/1402/540 مورخ 1402/10/25 اداره كل حقوقي قوه‌قضائيه در خصوص اينكه مالك ملكي كه مورد حق ارتفاق غير است، نمي‌تواند در ملك خود تصرفاتي نمايد كه باعث تضييع يا تعطيل حق مزبور باشد

استعلام : در صورتي كه همسايه در حريم قنات (حق ارتفاق منفي به نفع مالك قنات) اقدام به احداث ساختمان در ملك خود كند، آيا دعاوي سه گانه تصرف از سوي مالك قنات عليه مالك ساختمان مستحدثه قابل استماع است يا آنكه بايد دعواي مالكيت مطرح شود؟ توضيح آنكه، در اين خصوص اختلاف نظر است. برخي معتقدند مالك قنات با داشتن حق ارتفاق منفي نوعي تصرف ناملموس بر ملك همسايه دارد و در صورت نقض حق وي، نوعي تصرف عدواني است و دعواي رفع تصرف يا مزاحمت قابل استماع است؛ برخي ديگر معتقدند بايد دعواي مالكيت مطرح شود؛ چرا كه فرد سابقه تصرف دارد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : مطابق ماده 106 قانون مدني، مالك ملكي كه مورد حق ارتفاق غير است، نمي‌تواند در ملك خود تصرفاتي نمايد كه باعث تضييع يا تعطيل حق مزبور باشد؛ مگر با اجازه صاحب حق. بنا بر اين و با توجه به ماده 97 همين قانون، در صورتي‌كه تصرفات مالك ملك در حريم قنات مانع از حقوق ارتفاقي مالك قنات باشد، مشمول عنوان ممانعت از حق بوده و صاحب حق مي‌تواند به طرفيت مالك دعواي رفع ممانعت از حق اقامه نمايد.