سند جامع علم و فناوري در حوزه دفاعي و امنيتي جمهوري اسلامي ايران (مصوبه جلسه 837 مورخ 5/ 12/ 1399 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

سند جامع علم و فناوري در حوزه دفاعي و امنيتي جمهوري اسلامي ايران» كه بنا به پيشنهاد مشترك وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و ستاد علم و فناوري دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، در جلسه ۸۳۷ مورخ ۰۵/ ۱۲/ ۱۳۹۹ شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است، به شرح ذيل براي اجرا ابلاغ مي گردد:

مقدمه نيروهاي مسلح انقلابي و قدرت آفرين در چارچوب فكري انقلاب اسلامي و در مسير تحقق اهداف و آرمان هاي آن، خط مقدم تحرك و نشانه اقتدار ملت است. علم و فناوري به عنوان يكي از پيشران هاي اصلي و موتورهاي محرك پيشرفت كشور در گام دوم انقلاب اسلامي است كه اين امر در حوزه دفاع و امنيت كشور از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و نيازمند طرح ريزي دقيق و جامع است. با استناد به سياست هاي كلي علم و فناوري و سياست هاي كلي نظام در موضوع خودكفايي دفاعي و امنيتي ابلاغي مقام معظم رهبري (حفظه الله) و باتوجه به راهبرد كلان ۷ از نقشه جامع علمي كشور، شوراي عالي انقلاب فرهنگي سند «جامع علم و فناوري در حوزه دفاعي و امنيتي جمهوري اسلامي ايران» كه از اين پس به اختصار «سند» ناميده مي شود به شرح مواد آتي، طراحي و تدوين گرديده است. در اين راستا، «سند» به گونه اي تدوين شده است كه مجموعه اي پويا و يكپارچه جهت دستيابي به اقتدار علمي و فناوري حوزه دفاع و امنيت مهيا شود و با همراهي ذي نفعان دخيل در پيشرفت علمي و تربيت انسان هايي آزاد انديش و برخوردار از قدرت منطق همراه با منطق قدرت، ارتباط گسترده با جامعه علمي و تقويت سرريز متقابل علم و فناوري بين بخش هاي نظامي و ملي را ساماندهي كند.

اصول و ارزش ها با توجه به مباني ارزشي نظام علم و فناوري مصرح در اسناد راهبردي شوراي عالي انقلاب فرهنگي از جمله نقشه جامع علمي كشور، اصول و ارزش هاي بنيادين بخش علم و فناوري دفاعي و امنيتي كشور بدين شرح مقرر مي گردد:

حاكميت جهان بيني ديني و مباني، اصول و منابع معرفتي و شناختي برگرفته از آن در تمام ساحت ها و شئون اقتداريابي علمي و هماهنگي نظام مند همة علوم با يكديگر و با دين مبين اسلام؛

قرآن محوري در همة فرايندهاي توليد، توزيع و كاربست علم و فناوري؛

تداوم خط و روش ولايت الهيه به عنوان جان مايه حركت علمي نيروهاي مسلح و اعمال آن در مسير جهان ترازي؛

جامعيت و كامليت اسلام به عنوان يك انديشة نظام مند براي پايه گذاري تفكر علمي از سطح نظريه پردازي، توليد علم و فناوري، معماري و طراحي مؤلفه ها، الگوها و نظامات علمي؛

حيات انقلابي و تلاش جهادي در راه پيشرفت علمي انقلاب اسلامي؛

همزيستي مسالمت آميز با غيردشمنان در عين دشمن‏ ستيزي در مسير تحقق اهداف علمي دفاعي انقلاب اسلامي؛

حداكثر اتكاء، اعتماد و استفاده از ظرفيت هاي ملي دانشگاهي، پژوهشي، دانش بنيان و صنعتي از جمله بخش خصوصي با توجه به صيانت علمي، وفاداري، رازداري و كتمان اسرار علمي؛

بهره وريِ مديريت علمي با كارآمدي، اثربخشي، هماهنگي و هم افزايي بخش هاي مختلف سازماني و بين سازماني، ارزش آفرين و هدايت گر؛

تحول گرايي، شكستن انگاره ها، سنت ها و الگوهاي رفتاري نادرست و ناكارآمد و عدم ايستايي و روزمرگي؛

شجاعت علمي، نوآوري، ابتكار و درنورديدن راه هاي جديد و ميان بر و رويش هاي نوبه نو با بهره مندي از آخرين دستاوردهاي علمي و تجارب موفق گذشته؛

جامعيت و توازن علم، فناوري و محصول به شكل هم افزا، منسجم و يكپارچه؛

بها دادن و ارزش گذاري در گزينش، انتصابات و حمايت از انسان هاي انديشمند، نخبة جوان و مبتكر.

چشم انداز در افق ۱۴۱۴ جمهوري اسلامي ايران يكي از قدرت هاي برتر علمي و فناوري در حوزه دفاعي و امنيتي جهان با ويژگيهاي زير است:

الهام بخش، تأثيرگذار و زمينه ساز وحدت و همكاري هاي علمي و ترويج فرهنگ مهدوي (عج) در مقياس جهاني؛

توانا در شكستن مرزهاي دانش و توليد كنندة علوم و فناوري هاي بومي نرم، نيمه سخت و سخت دفاعي و امنيتي مورد نياز؛

پشتيبان علمي پيشرفت همه جانبة كشور در گام دوم انقلاب اسلامي و برخوردار از نقش كليدي در تحقق مرجعيت علمي جمهوري اسلامي ايران در جهان؛

سازمان و نيروي انساني فعال، ولايت مدار، مسئوليت پذير، ايثارگر، شهادت طلب، مؤمن، رضايت مند، برخوردار از خودباوري، وجدان كاري و انضباط، دشمن شناس، با روحية تعاون و مشاركت علمي، متعهد به نظام و عظمت ايران اسلامي؛

برخوردار از بالاترين سطح اثربخشي در ارتقاي نوآوري ملي؛

مؤثر در تقويت ديپلماسي دفاعي و امنيتي و عمومي كشور.

اهداف كلان

استحكام بخشي ساخت دروني قدرت بر پاية مؤلفة علم و فناوري دفاعي و امنيتي؛

جهان ترازي و كسب اقتدار علمي دفاعي و امنيتي و پيشتازي و پيش برندگي علمي كشور؛

دستيابي به علوم و فناوري هاي برترساز دفاعي با حداكثر همكاري هاي اثربخش با بخش ملي و بين المللي

توانايي در توليد سامانه ها، تجهيزات و محصولات بديع و نوظهور دفاعي با شكستن مرزهاي دانش؛

همكاري در كسب مرجعيت علمي و فناوري كشور و افزايش سهم نخبگان و استعدادهاي برتر در همكاري هاي علمي؛

افزايش سهم دانشگاه ها، مراكز پژوهشي، شركت هاي دانش بنيان و صنعتي بخش ملي با تاكيد بر بخش خصوصي در پژوهش هاي توسعة فناوري در حوزة دفاع و امنيت و كمك به تحقق اهداف نقشة جامع علمي كشور؛

برخورداري از اشراف هوشمند بر محيط متغير، پرفراز و نشيب و پرشتاب جهان معاصر، پيچيدگي ها، عدم قطعيت ها و ابهامات و تهديدات نوپديد؛

گشايش عرصه هاي جديد از علوم تحولي و تغيير انگاره ها و نهادينه شدن خلاقيت و نوآوري قابليت ساز و مزيت آفرين در حوزة دفاعي و امنيتي؛

افزايش سهم صادرات محصولات دفاعي از صادرات كل كشور و افزايش همكاري هاي علمي و فناوري با كشورهاي همسوي گفتمان انقلاب اسلامي در عرصة بين الملل؛

دستيابي به سرمايه هاي انساني علمي تراز انقلاب اسلامي و ارتقاء توانمندي ها و آمادگي هاي كاركنان نيروهاي مسلح در پيشبرد امور علمي.

سياست ها

هم افزايي، پويايي و پايايي اجزاي قدرت علمي دفاعي و امنيتي با عناصر و مؤلفه هاي قدرت ساز ملي؛

به كارگيري ظرفيت هاي علمي و فناورانة بخش ملي و خصوصي در راستاي قابليت سازي و ايجاد توانمندي در پاسخگويي به نيازهاي دفاعي از جمله بهره گيري از اساتيد، محققين، دانشجويان، ظرفيت علمي عظيم بسيج و سرباز محققين وظيفه؛

سرريز فناوري هاي توسعه يافتة بخش دفاع به بنگاه هاي اقتصادي و خدماتي كشور و بهره گيري حداكثري از ظرفيت هاي ملي در نظام نوآوري دفاعي پايدار؛

افزايش توجه و تمركز بر نوآوري هاي اساسي، با رويكرد خلاقانة جديد و كشف راه هاي ميانبر؛

اهتمام به توسعة هم زمان و متوازن علوم پايه و علوم كاربردي در حوزه هاي نرم، نيمه سخت و سخت، و جهت دار نمودن رشته هاي مورد نياز نيروهاي مسلح در دانشگاه ها با تاكيد بر رويكردهاي بين رشته اي؛

بهره برداري از الگوهاي علمي و نظريه هاي انديشمندان و صاحب نظران، با تقيّد بر اصول، ارزش ها و آموزه هاي اسلامي و تشويق و ترغيب الگوسازي درون زاي اسلامي - ايراني پيشرفت در بخش دفاعي؛

تقويت گفتمان جنبش نرم افزاري در حوزه دفاع و امنيت به منظور ايجاد ظرفيت تحول ساز در حركت هاي مبنايي و بنيادين در سطح علوم، منطبق با اصول و منطق اسلامي؛

در دست داشتن نبض تفكر و نيازهاي آيندة جامعه با اشراف راهبردي بر محيط دفاعي و امنيتي؛

تقويت و توسعة نظام مند و هوشمند حكمراني اسلامي، رهبري و مديريت راهبردي، مديريت دانش و پويايي سازمان؛

توقف و يا تغيير جهت فعاليت هاي تحقيقاتي با مزيت اثربخشي پائين؛.

توسعة كيفي و كمّي سرمايه هاي انساني در حوزة علم و فناوري دفاعي و امنيتي و جهت دهي آموزش و پژوهش نيروهاي مسلح به منظور توسعة دانش، مهارت ها، قابليت ها و فناوري هاي برترساز؛

ارتقاي سرمايه اجتماعي ولايي با ايجاد فرهنگ و فضاي گفتماني در راستاي جريان سازي، تعميق و پايبندي به منويات فرماندهي معظم كل قوا امام خامنه اي (مدظله العالي) در پيكرة آموزش، تحقيقات و توسعة صنايع نرم و سخت نيروهاي مسلح.

راهبردها

آمايش علمي سرزميني و توسعة متعادل و متوازن قابليت ها و ظرفيت هاي دانش بنيان كشور و بخش دفاع و ايجاد سازوكارهاي لازم براي شناسايي و حداكثر بهره گيري از ظرفيت هاي خالي معطّل و جديد در سطح ملي؛

ايجاد زيرساخت هاي لازم براي استفادة همه جانبه از قابليت ها و ظرفيت هاي دفاعي و ملي و مشاركت فعال مراكز تحقيق و توسعة نيروهاي مسلح در پژوهش هاي بنيادي، كاربردي و توسعه اي و توسعه حوزه هاي بين رشته اي؛

ايجاد، يكپارچه سازي و به هنگام سازي نظامات كلان، ساختارها و نهادهاي علم و فناوري نيروهاي مسلح مبتني بر صيرورت و در چارچوب معماري نيروهاي مسلح آينده؛

ايجاد ساختاري واحد، مقتدر و يكپارچه با اعتبار و ضمانت اجرايي و نفوذ لازم براي مديريت و راهبري جريان تحقيق و توسعه و تمركز بر اجراي طرح هاي كلان پژوهش و فناوري متناسب با نيازهاي حال و آيندة كشور و طراحي و اجراي نظام احصاء و شكست مسائل در حوزه دفاعي و امنيتي؛

ايجاد ساز و كار انتقال الگوهاي موفق و فناوري هاي نرم مديريت تحقيقات و فناوري از بخش دفاعي به بخش ملي و خصوصي به منظور گسترش شبكة توانمند علمي كشور؛

ايجاد جريان گسترده و پوياي ايده زايي بديع در راستاي استقرار نظام نوآوري دفاعي و ترويج و ارتقاي فرهنگ نوآوري جهشي و خلاقيت در كشور؛

توسعه و تقويت همكاري ها و شبكه هاي علمي پژوهشي فناورانه دفاعي و امنيتي با بخش ملي شامل دانشگاه ها، مراكز علمي، دانشمندان و پژوهشگران و بنگاه هاي توسعه دهنده فناوري و نوآوري خصوصي با تاكيد بر ايجاد انعطاف و سهولت در همكاريهاي متقابل؛

ايجاد صنايع نوين و دانش بنيان دفاعي و امنيتي به منظور توسعة تجهيزات و محصولات بديع و نوظهور دفاعي و پشتيباني از شركت هاي نوآور و تجاري ساز محصولات دو يا چندمنظوره در بخش ملي؛

ايجاد نظام ديپلماسي علمي انقلابي در پاسداري از اقتدار جمهوري اسلامي ايران و گسترش همكاري هاي بين المللي در حوزه دفاعي و امنيتي در چارچوب سند جامع روابط علمي بين المللي جمهوري اسلامي ايران؛

ايجاد و پياده سازي سازوكار بهره برداري حداكثري از ظرفيت هاي حوزه هاي علميه در علوم انساني و در موضوعات مرتبط با حوزة دفاعي و امنيتي؛

طرح ريزي مباني تحول ساز علوم و انگاره هاي نوين دفاع و متحول سازي و ارتقاي كمّي و كيفي علوم انساني بر اساس مكتب دفاعي و امنيتي اسلام؛

ايجاد دانشگاه تراز انقلاب اسلامي (حكمت بنيان) در سازمان هاي نيروهاي مسلح و طراحي سازوكارهاي لازم براي بكارگيري و پرورش استعدادهاي برتر و نخبگان در حوزة دفاعي و امنيتي و توانمندسازي ايشان؛

يكپارچگي در آموزش هاي نيروهاي مسلح به منظور شكل گيري پيكرة دانشي، مهارتي و بينشي هم افزا و جامع، با تأكيد بر ايجاد تحول در سطح انديشه، عوامل معنوي، آموزه هاي كليدي و مهارت محوري و تربيت و تعالي مديران، مدرسان و پژوهشگران حوزة علمي در تراز انقلاب اسلامي؛

طراحي و پياده سازي رويكردهاي مديريت يكپارچه و تفكر راهبردي و نهادينه سازي مديريت هوشمند دانش در حوزه دفاعي و امنيتي

طراحي و پياده سازي ساز و كار استفاده از ظرفيت سرباز محققين كشور با امكان توانمندسازي و مهارت آموزي ايشان در تحقيقات و توسعه علوم و فناوريهاي دفاعي و امنيتي با رويكرد آينده سازي نيروهاي جوان و نخبه

حوزه هاي اولويت دار دفاعي و امنيتي حوزه هاي اصلي و فرعي علوم و فناوري هاي اولويت دار علم و فناوري دفاعي و امنيتي به شرح زير است. تشريح جزئيات مورد نظر، پس از تصويب اين سند در قالب تعاملات با دستگاه ها و مراكز دانشگاهي بخش ملي انجام خواهد شد. حوزة اصلي حوزة فرعي انديشه اي و معرفتي مباني و فلسفه علوم انساني( اصول و چهارچوب حاكم بر ساير حوزه هاي علم و فناوري) فني و مهندسي ارتباطات و سامانه ها اطلاعات و سامانه هاي هوشمند الكترونيك پيشرفته انرژي آشكارسازها و حسگرها پردازش رايانه اي تجهيزات خودكار و بي سرنشين رزم افزار پيشرفته مواد و ساخت پيشرفته هدايت و ناوبري سامانه هاي پيشران لجستيك و وسايل نقليه نانو سايبر هوش مصنوعي و هوشمندسازي اطلاعات و داده امنيت اطلاعات زيرساخت پزشكي قانوني ديجيتال نظامي علوم و فنون انتظامي امنيت، اطلاعات و حفاظت امينت نظامي امنيت و صيانت سايبري امنيت داخلي / عمومي امنيت اقتصادي با رويكرد انتظامي امنيت اجتماعي امنيت اطلاعاتي امنيت مرزها پدافند غيرعامل فيزيكي سايبر الكترونيكي نرم و شناختي مديريت سرمايه انساني اسلامي سرمايه انساني اسلامي زيرساخت مديريت سرمايه انساني و فرهنگ سازماني انساني، اجتماعي، هنر و رسانه بسيج اقتصاد دفاع مديريت جهادي سبك زندگي اسلامي آينده پژوهي سياسي و روابط بين الملل (ديپلماسي) روانشناسي نظامي و انتظامي مديريت دانش تعليم و تربيت اسلامي معارف انقلاب اسلامي و جامعه شناسي دفاعي و امنيتي زبان و واژه شناسي دفاعي زيستي و سلامت دفاع رسانه اي رسانه هاي جديد هنر و ادبيات دفاع مقدس شناسايي و رفع آلودگي تهديدات زيستي دارو و واكسن فيزيولوژي و بيوفيزيك مهندسي پزشكي مراقبت هاي پزشكي و بازتواني مديريت نظام سلامت نيروهاي مسلح غذا و كشاورزي زيست محيطي علوم پايه رياضيات شيمي فيزيك زمين شناسي زيست شناسي علوم تحولي حوزه هاي معناگرا و قرآني حوزه هاي بين رشته اي و حاصل همگرايي علوم نوپديد تحول در مباني علوم

چارچوب اجرايي سازي

سياستگذاري كلان و نظارت و ارزيابي سياست گذاري و نظارت كلان «سند» در بخش ملي بر عهدة شوراي عالي انقلاب فرهنگي است.

سياستگذاري اجرايي، هماهنگي و اجرايي سازي به منظور سياست گذاري اجرايي، هماهنگي و اجرايي سازي «سند» در بخش ملي و نظارت بر حسن اجراي آن، "شوراي راهبردي علم، فناوري و نوآوري دفاعي و امنيتي" توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تركيب زير تشكيل مي گردد:

رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح (رئيس شورا)؛

دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

دبير شوراي عالي امنيت ملي؛

فرماندة كل ارتش جمهوري اسلامي ايران؛

فرماندة كل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي؛

وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح؛

فرماندة نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران؛

رئيس سازمان بسيج مستضعفين؛

وزير اطلاعات؛

وزير صنعت، معدن و تجارت

وزير علوم، تحقيقات و فناوري؛

وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي؛

معاون علمي و فناوري رياست جمهوري؛

رئيس دانشگاه آزاد اسلامي؛

رئيس كميسيون آموزش، تحقيقات و فناوري مجلس؛

رئيس دفتر عقيدتي سياسي فرماندهي معظم كل قوا؛

و 18) دو نفر از اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي به انتخاب شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

معاون طرح، برنامه و بودجة ستاد كل نيروهاي مسلح؛

معاون علوم، تحقيقات و فناوري ستاد كل نيروهاي مسلح (دبير شورا)؛

: به اقتضاي موضوع جلسات، از رؤساي دستگاه ها و ساير افراد ذيصلاح با حق راي دعوت به عمل خواهد آمد.

: از زمان تصويب اين «سند»، اين شورا به عنوان يكي از شوراهاي تخصصي شوراي عالي انقلاب فرهنگي محسوب و عنوان آن، به ماده ۱۸ آئين نامه داخلي شوراي عالي، اضافه خواهد شد.

: شورا مي تواند براي پيگيري امور تخصصي خود، نسبت به تشكيل كميسيون هاي تخصصي اقدام نمايد.

: آيين نامه داخلي شورا در اولين جلسه شوراي مذكور به تصويب خواهد رسيد.

وظايف شورا

. تصويب اسناد، نقشه هاي راه و برنامه هاي ۵ ساله توسعة علم، فناوري و نوآوري دفاعي و امنيتي كشور در مسير دستيابي به اهداف «سند»؛

. نظارت و ارزيابي پياده سازي و تحقق اهداف «سند» و ارائة گزارش سالانه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

. تصويب نظامات اجرايي، زيرساختي و نظارتي، ساز و كارهاي اجرا و اصلاح ساختارها و فرآيندهاي دانش، آموزش، پژوهش، فناوري و نوآوري دفاعي و امنيتي كشور؛

. انسجام بخشي و ايجاد هماهنگي دستگاه هاي مرتبط كشور در اجراي «سند»؛

. ساماندهي و ايجاد قطب هاي علمي و جهت دهي منابع و ظرفيت هاي نيروهاي مسلح و كشور در راستاي دستيابي به علوم و فناوري هاي قدرت ساز دفاعي و امنيتي ؛

. بررسي وضع موجود علم و فناوري دفاعي و امنيتي كشور و رصد و پايش محيطي، رقبا و تحولات جهاني؛

. پيشنهاد روزآمدسازي «سند» به شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

: تعيين نقش دستگاه ها، دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و شركت هاي فناور، دانش بنيان و توليدي بخش ملي و خصوصي در پياده سازي اولويت ها و نگاشت نهادي و برنامه اجرايي لازم؛ در قالب اسناد و آيين نامه هاي مربوطه، ظرف مدت 6 ماه از تاريخ تشكيل شوراي راهبردي، توسط اين شورا به تصويب خواهد رسيد.

اين «سند» مشتمل بر يك مقدمه و ۹ ماده و ۵ تبصره، در جلسه ۸۳۷ شوراي عالي انقلاب فرهنگي، مورخ ۵ اسفند ۱۳۹۹ به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ لازم الاجرا است.

رييس جمهور و رييس شوراي عالي انقلاب فرهنگي - حسن روحاني