مصوبه شوراي عالي بيمه در خصوص شرايط عمومي بيمه مسئوليت مدني كاركنان فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران (فراجا) آيين نامه شماره 109

شوراي عالي بيمه در اجراي ماده (4) تصويب نامه شماره 101063/ت 58978 هـ مورخ 1402/06/08 هيئت محترم وزيران " شرايط عمومي بيمه مسئوليت مدني كاركنان فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران (فراجا) در قبال حوادث ناشي از مأموريت و وظيفه" را در جلسه مورخ 1403/10/12 مشتمل بر 23 ماده و 4 تبصره به شرح زير تصويب نمود:

كليات اين بيمه بر اساس قانون بيمه مصوب ارديبهشت ماه سال 1316، قانون مسـئوليت مدني مصوب سال 1339، ماده (201) مكرّر قانون استخدام نيروي انتظامي مصوب سال 1390 و آيين نامه اجرايي آن و ساير قوانين و مقررات مرتبط و با توجه به پيشنهاد كتبي بيمه گذار (كه جزء غيرقابل تفكيك اين بيمه است) تنظيم گرديده و مورد توافق طرفين است.

تعاريف و اصطلاحات: اصطلاحات زير صرف نظر از هر معني و مفهوم ديگري كه ممكن است داشته باشد در اين شرايط عمومي با تعريف مقابل آن به كار رفته است:

بيمه گر: موسسه بيمه داراي پروانه فعاليت از بيمه مركزي ج.ا.ايران است كه مشخصات آن در بيمه نامه درج گرديده و در ازاي دريافت حق بيمه، جبران خسارت احتمالي را طبق شرايط بيمه نامه بر عهده مي گيرد.

بيمه گذار: فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران (فراجا) است كه فرم پيشنهاد بيمه را تكميل نموده و قرارداد بيمه را با بيمه گر منعقد كرده و متعهد به پرداخت حق ‎بيمه و انجام ساير وظايف تعيين شده در شرايط عمومي و خصوصي بيمه نامه است.

بيمه شدگان: كليه كاركنان فرماندهي انتظامي ج.ا.ايران، موضوع مواد (9) و (15) مكرّر قانون استخدام نيروي انتظامي ج.ا.ايران مصوب سال 1382 و اصلاحات بعدي آن.

زيان ديده: هر شخصي كه در اثر فعاليت موضوع بيمه به علّت بي احتياطي يا بي مبالاتي بيمه شده در انجام وظايف محوله، دچار خسارت بدني يا خسارت مالي شود به استثناي بيمه شده مسئول حادثه.

حق بيمه: وجهي است كه بيمه گذار در ازاي تعهد بيمه گر براي جبران خسارت ناشي از مسئوليت بيمه شده، طبق شرايط خصوصي بيمه نامه به بيمه گر مي پردازد.

خسارت بدني: هر نوع صدمه به بدن كه بر اساس قانون مجازات اسلامي مشمول ديه و يا ارش بوده و در اثر فعاليت موضوع بيمه ايجاد شده باشد.

خسارت مالي: زيان هايي كه در اثر فعاليت موضوع بيمه به اموال زيان ديده از جمله اموال بيمه گذار وارد آيد.

مدّت بيمه نامه: يك سال است كه تاريخ شروع و انقضاي آن در شرايط خصوصي بيمه نامه مشخص مي گردد.

فعاليت موضوع بيمه: كليه اقدامات و فعاليت هاي حرفه اي، تخصصي و پشتيباني كاركنان فرماندهي انتظامي جمهوري اسلامي ايران كه حين اجراي عمليات در محل خدمت يا خارج از آن حسب مورد در اجرا يا در ارتباط با وظايف و مأموريت هاي مصرح در قانون نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران مصوب سال 1369 و اصلاحات بعدي آن و ساير قوانين و مقررات مرتبط، به امر مافوق يا بر اساس حكم مأموريت انجام مي شود.

مراجع ذي صلاح قانوني: حسب مورد مراجع قضايي و ساير مراجعي كه بر اساس توافق بين بيمه گر و بيمه گذار در شرايط خصوصي بيمه نامه تعيين مي شوند.

موضوع بيمه عبارت است از مسئوليت مدني بيمه شده در قبال زيان ديده. بدين معنا كه بيمه گر متعهد مي گردد چنانچه در طول مدّت اعتبار بيمه نامه در نتيجه بي احتياطي يا بي مبالاتي بيمه شده در انجام فعاليت موضوع بيمه، خسارت بدني و يا خسارت مالي به زيان ديده وارد آيد، خسارت وارده را تا سقف تعهدات مندرج در بيمه نامه، موكول به پذيرش بيمه گر و در غير اين صورت بر اساس رأي مرجع ذي صلاح قانوني، جبران نمايد.

وظايف و تعهدات بيمه گذار

بيمه گذار مكلف است ضمن رعايت ماده (12) قانون بيمه، كليه اطلاعات لازم از قبيل تعداد بيمه شدگان را در پاسخ به پرسش هاي بيمه گر ارائه نمايد.

بيمه نامه با تقاضاي بيمه گذار و قبول بيمه گر صادر مي شود، شروع پوشش بيمه اي و اجراي تعهدات بيمه گر منوط به پرداخت حق بيمه به ترتيبي است كه در بيمه نامه پيش بيني مي شود. چنانچه پرداخت حق بيمه به صورت قسطي باشد و بيمه گذار هر يك از اقساط موعد رسيده را به هر دليل پرداخت نكند، بيمه گر مي تواند بيمه نامه را با رعايت ماده (17) اين شرايط عمومي، فسخ نمايد. چنانچه بيمه گر بيمه نامه را فسخ نكرده باشد در صورت وقوع حادثه، خسارت به نسبت حق بيمه پرداخت شده به حق بيمه اي كه تا زمان وقوع حادثه بايد پرداخت مي شد، پرداخت خواهد شد مگر آنكه در شرايط خصوصي بيمه نامه به نحو ديگري توافق شده باشد.

بيمه گذار موظف است حداكثر ظرف مدّت ده روز كاري از تاريخ اطلاع خود از وقوع حادثه، بيمه گر را مطلع سازد در غير اين صورت بيمه گر مسئول نخواهد بود مگر آن كه بيمه گذار ثابت كند به واسطه حوادثي كه خارج از اختيار او بوده است اطلاع به بيمه گر در مدّت مقرر براي او مقدور نبوده است.

به منظور تسهيل در فرآيند اجراي اين بيمه نامه، تبادل اطلاعات، به طرق مقتضي مورد توافق از جمله سامانه الكترونيكي انجام خواهد شد.

بيمه گذار يا بيمه شده با موافقت كتبي بيمه گر مي تواند در رابطه با خسارت هاي بدني و مالي ناشي از فعاليت موضوع بيمه با زيانديده توافق يا مصالحه نمايد.

بيمه گذار و بيمه شده موظف هستند اقدامات و الزامات مربوط به پيشگيري لازم از حوادث را كه هر كس عرفاً و قانوناً براي جلوگيري از وقوع حوادث انجام مي دهد به عمل آورند.

بيمه گذار و يا بيمه شده حسب مورد، موظفند مدارك و مستندات درخواستي بيمه گر را در اختيار وي قرار دهند.

چنانچه بيمه گذار و يا بيمه شده به تشخيص مراجع ذي صلاح، آيين نامه ها، مقررات و دستورالعمل هاي مرتبط با فعاليت موضوع بيمه و وظايف و تعهدات مندرج در شرايط عمومي و خصوصي اين بيمه نامه را رعايت ننمايند و اين امر منجر به افزايش تعهدات بيمه گر شود و يا مانع تشخيص علّت يا ماهيت حادثه گردد، بيمه گر مي تواند به نسبت تأثير قصور بيمه گذار و يا بيمه شده از پرداخت بخشي از خسارت خودداري نمايد.

بيمه نامه بر مبناي اظهارات كتبي بيمه گذار مندرج در پيشنهاد بيمه و توافق بيمه گر تنظيم گرديده و هرگونه تغييري در آن به موجب الحاقيه صادره از طرف بيمه گر خواهد بود. هرگاه مفاد بيمه نامه يا الحاقيه با موافقت هايي كه بين طرفين به عمل آمده مطابقت نكند، بيمه گذار موظف است ظرف پانزده روز از تاريخ صدور، تغيير و يا تصحيح آن را كتباً خواستار شود در غير اين صورت اوراق مذكور قطعي و مورد پذيرش بيمه گذار تلقي خواهد شد.

اقامتگاه قانوني بيمه گذار، نشاني است كه در فرم پيشنهاد بيمه و متن بيمه نامه درج گرديده است. بيمه گذار موظف است تغيير نشاني و اقامتگاه قانوني خود را به صورت كتبي به اطلاع بيمه گر برساند در غير اينصورت نشاني و اقامتگاه قبلي بيمه گذار معتبر شناخته مي شود.

وظايف و تعهدات بيمه گر

موارد زير با صدور بيمه نامه، مشروط به احراز مسئوليت بيمه شده طبق نظر بيمه گر يا مراجع ذي صلاح قانوني و با رعايت مقررات مربوط در تعهد بيمه گر خواهد بود:

خسارت بدني حداكثر تا ميزان تعهدات مندرج در شرايط خصوصي بيمه نامه.

خسارت مالي حداكثر تا ميزان تعهدات مندرج در شرايط خصوصي بيمه نامه.

تعدد ديات حداكثر تا ميزان تعهدات مندرج در شرايط خصوصي بيمه نامه.

حداقل ميزان تعهدات ريالي بيمه نامه به ازاي هر زيان ديده و مجموع تعهدات در طول مدّت بيمه نامه به تفكيك بندهاي فوق، هر ساله توسط فرماندهي انتظامي ج.ا.ايران تعيين و بيمه گر مجاز به ارائه پوشش بيمه اي كمتر از حداقل تعهدات مذكور نيست.

پرداخت خسارت موكول به احراز مسئوليت بيمه شده توسط بيمه گر و يا ارائه رأي يا نظريه مراجع ذي صلاح قانوني است. بيمه گذار و يا زيان ديده مكلف است حسب مورد ظرف پانزده روز پس از احراز مسئوليت با ارائه مدارك لازم براي دريافت خسارت به بيمه گر مراجعه و درخواست خود را تسليم نمايد. بيمه گر مكلف است به محض وصول درخواست، آن را ثبت و ضمن تحويل رسيد به متقاضي، تاريخ تسليم، شماره ثبت و ناقص يا كامل بودن مدارك را اعلام كند. چنانچه مدارك، به شرح مندرج در شرايط خصوصي بيمه نامه، در زمان تقاضا كامل باشد، بيمه گر موظف است حداكثر ظرف پانزده روز از تاريخ تقاضا، خسارت متعلقه را پرداخت نمايد و چنانچه مدارك تسليمي ناقص باشد، مراتب را به صورت كتبي به متقاضي اعلام تا نسبت به رفع نقص حداكثر ظرف يك هفته اقدام كند. چنانچه پس از تكميل مدارك لازم، بيمه گر در پرداخت خسارت تأخير كند، افزايش خسارت ناشي از افزايش احتمالي مبلغ ديه بر عهده بيمه گر خواهد بود.

تأخير عمدي بيمه گذار يا زيان ديده در تكميل مدارك كه منجر به افزايش ديه مصوب قوه قضاييه گردد، موجب افزايش تعهدات بيمه گر نخواهد شد.

خسارت موضوع اين بيمه نامه با اطلاع بيمه گذار مستقيماً از طرف بيمه گر به زيان ديده پرداخت خواهد شد و به محض پرداخت خسارت، بيمه گر در مقابل بيمه گذار، بيمه شده، زيانديده و قائم مقام قانوني آن ها بري الذمه مي گردد.

استثنائات و خسارت هاي غيرقابل جبران

خسارت هاي ناشي از موارد زير تحت پوشش اين بيمه نامه نيست مگر آنكه در بيمه نامه يا الحاقيه آن به نحو ديگري توافق شده باشد:

جنگ (اعم از اينكه اعلام شده يا نشده باشد)، عمليات خصمانه، اقدامات تروريستي، انقلاب و اقدامات براندازي بر عليه حكومت، اعتصاب، شورش و بلوا.

خسارات مستقيم يا غيرمستقيم ناشي از تشعشعات اتمي و راديواكتيو و انفجار هسته اي.

عدم النفع.

مسئوليت شخص بيمه گذار.

مسئوليت ساير اشخاصي كه در شمول تعريف بند «3» از ماده (1) شرايط عمومي قرار نمي گيرند نظير پليس افتخاري.

در موارد زير، جبران خسارت در تعهد بيمه گر نخواهد بود:

حوادث و صدمات ناشي از شوخي با اسلحه، مهمات، ابزار، وسايل و تجهيزات سازماني در محل خدمت يا مأموريت.

حوادث خارج از محيط خدمت كه ارتباطي با وظايف و مأموريت بيمه شده نداشته باشد.

هرگونه اعمال متقلبانه و حوادث ساختگي براي دريافت خسارت.

هرگونه اعمال مجرمانه و غيرقانوني بيمه شده در محيط خدمت و خارج از آن.

محكوميت به جزاي نقدي به نفع دولت و مجازات هاي قابل تبديل به جزاي نقدي مندرج در قانون مجازات اسلامي مصوب سال 1392 و اصلاحات بعدي آن.

صدمات بدني و خسارت هاي ناشي از حوادث وسايل نقليه موتوري مشمول قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مصوب سال 1395.

كليه حوادثي كه طبق تشخيص مراجع ذي صلاح قانوني، بيمه گذار و يا بيمه شده كه مسئوليت آن ها تحت پوشش بيمه قرار گرفته است، مسئول آن شناخته نشوند.

فسخ بيمه نامه

در موارد زير هر يك از طرفين بيمه نامه مي تواند با اخطار كتبي سي روزه، بيمه نامه را فسخ نمايد. در اينگونه موارد، تعهدات طرفين نسبت به امور قبل از فسخ معتبر و لازم الاجراست:

موارد فسخ از طرف بيمه گر: 1 - عدم پرداخت حق بيمه در سررسيدهاي توافق شده در بيمه نامه. 2 - در صورت كتمان يا اظهار خلاف واقع بيمه گذار به طور غيرعمد درباره وضعيت خطر و احراز اين امر قبل از وقوع حادثه.

موارد فسخ از طرف بيمه گذار: 1- عدم تمايل بيمه گذار به ادامه قرارداد قبل از وقوع هرگونه خسارت.

در صورت فسخ بيمه نامه از طرف بيمه گر، حق بيمه مدّتي كه باقي مانده است به صورت روزشمار محاسبه و به بيمه گذار برگشت داده مي شود. در صورت فسخ بيمه نامه از طرف بيمه گذار، حق بيمه مدّت بيمه بر اساس تعرفه كوتاه مدّت به شرح ذيل محاسبه و بقيه آن مسترد خواهد شد: مدّت بيمه حق بيمه بر مبناي حق بيمه يكساله تا سي روز پانزده درصد حق بيمه سالانه از سي و يك روز تا نود روز سي درصد حق بيمه سالانه از نود و يك روز تا صد و هشتاد روز شصت درصد حق بيمه سالانه از صد و هشتاد و يك روز تا دويست و هفتاد روز هفتاد و پنج درصد حق بيمه سالانه از دويست و هفتاد و يك روز تا انقضاي بيمه نامه صد درصد حق بيمه سالانه

ساير مقررات

در صورتي كه مسئوليت بيمه شده همزمان تحت پوشش ساير بيمه گران باشد، بيمه گر موظف است بر مبناي اين بيمه نامه، تعهدات خود را ايفا نمايد و سپس مي تواند براي بازيافت سهم ساير بيمه گران به آن ها مراجعه نمايد.

هرگونه اختلاف ناشي از تفسير و يا اجراي اين بيمه نامه، در صورتي كه از طريق مذاكره حل و فصل نشود به مراجع قضايي، ارجاع خواهد شد.

هرگونه ادعاي ناشي از اين بيمه نامه بايد حداكثر ظرف مدّت دو سال از زمان وقوع حادثه منشاء دعوي، صورت پذيرد و پس از سپري شدن مدّت مذكور، هيچگونه ادعاي ناشي از اين بيمه نامه مسموع نخواهد بود.

پوشش هاي اين بيمه نامه شامل خسارت هايي است كه در محدوده جغرافيايي جمهوري اسلامي ايران واقع شده باشد و تعميم آن به حوادث خارج از كشور، مشروط به توافق خاص است.

موارد پيش بيني نشده و مسكوت در اين بيمه نامه حسب مورد تابع قانون بيمه، عرف بيمه گري و ساير قوانين و مقررات جاري كشور است.

توافق بين بيمه گر و بيمه گذار در مواردي كه ناقض شرايط عمومي نباشد، در شرايط خصوصي بيمه نامه قابل انجام است.