نظر مشورتي 7/1402/128 مورخ 1402/03/19 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : چنانچه فردي در سال 1380 در حادثه رانندگي مصدوم شود و صدمات وارده تحت پوشش بيمه‌ باشد، اما مصدوم در سال 1402 مبلغ ديه را مطالبه كند، آيا درخواست ديه يوم‌الادا پذيرفته است؟ مسؤوليت بيمه‌گذار و بيمه‌گر در پرداخت ديه چه ميزان است؟ چنانچه حكم محكوميت به پرداخت ديه در سال 1380 صادر؛ اما اجراييه در سال 1402 درخواست شود، آيا ميزان ديه به صورت يوم‌الادا خواهد بود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، از آنجا كه فرض سؤال مربوط به زمان حاكميت قانون بيمه اجباري مسؤوليت مدني دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني در مقابل اشخاص ثالث مصوب 1347 با اصلاحات بعدي است، چنانچه مرور زمان موضوع ماده 12 اين قانون محقق شده باشد، زيان‌ديده حق مراجعه به شركت بيمه را ندارد. ثانياً، صرف عدم مطالبه ديه از سوي زيان‌ديده دليل بر محروميت وي نيست؛ اما چنانچه به نحوي تقصير زيان‌ديده در اين خصوص به تشخيص مرجع قضايي محرز باشد؛ مانند آنكه مصدوميت خود را كتمان كند و يا به‌رغم تقاضاي عامل زيان مبني بر مراجعه به مرجع قضايي، از اين امر خودداري كند و يا مدارك و سوابق مربوط به مصدوميت را ارائه نكند، زيان‌ديده حق مراجعه به عامل زيان را نيز نخواهد داشت. ثالثاً، در صورت تأخير زيان‌ديده در درخواست صدور اجراييه با وجود صدور حكم قطعي، حسب مورد شركت بيمه، صندوق تأمين خسارت‌هاي بدني و يا عامل زيان مكلف به پرداخت ديه به نرخ يوم‌الادا مي‌باشند؛ مگر آنكه شركت بيمه مدعي عدم اطلاع از مفاد دادنامه و وقوع حادثه باشد كه در اين صورت موضوع مشمول ماده 12 قانون قانون بيمه اجباري مسؤوليت مدني دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني در مقابل اشخاص ثالث مصوب 1347 و مسؤوليت شركت بيمه منتفي است.