اهداف: با نظر به بندهای 1و3و7 آئین نامه شورای فرهنگی و اجتماعی زنان که برنامهریزی برای تقویت هرچه بیشتر نهاد مقدس خانواده و پاسداری از قداست آن و استواری پیوند خانوادگی بر پایۂ حقوق اخلاق اسلامی از اهم اهداف آن و از دیگر اهداف، پیشگیری از ایجاد محرومیتهای مادی و معنوی مادران و فرزندان آنها است و نیز برای رعایت حقوق همه جانبه زن بر پایه موازین اسلامی که طبق اصل 21 قانون اساسی و اصل 156، دولت موظف به حفظ کیان و بقای خانواده و حمایت از مادران و فرزندان است وبا هدف حسن اجرای فرمان حکمیت در دادگاههای مدنی خاص و با توجه به این موارد، تشکیل واحد ارشاد و امداد در کنار دادگاههای مدنی خاص تصویب میگردد: 1- اصلاح بین زوجین به منظور استحکام بنای خانواده و جلوگیری از شقاق. 2- بررسی کارشناسانه دعاوی خانواده. 3- کمک به تشخیص مصلحت کودک (برای حمایت مادران و حضانت فرزندان مطرح شده در قانون اساسی) 4- ارشاد خانواده در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین میکند.
تشکیلات: 1- واحد ارشاد و امداد خانواده در هر شعبه دادگاه مدنی خاص تشکیل میشود. 2- واحد دارای سه عضو است. 3) انتخاب اعضاء بهوسیله رئیس دادگاههای مدنی خاص است.
مشخصات اعضاء:
مسوول و سرپرست واحد، از بانوان متعهد و متاهل آشنا به مسائل فقهی و حقوقی و اجتماعی (لیسانس حقوق یا معادل حوزوی) آشنا به قوانین مدون راجع به خانواده.
در صورتی که رئیس شعبه نتواند از میان بانوان ، سرپرست واجد شرایط را انتخاب کند، انتصاب از میان آقایان واجد شرایط بلامانع است.
درصورتی که اعضای واحد، دارای سابقه کارآموزی در دادگاههای مدنی خاص نباشند موظفند شش ماه یا بیشتر در دادگاههای مدنی خاص کارآموزی کنند.
دو نفر کارشناس (یک مرد و یک زن) متعهد و متاهل آشنا به مسائل اسلامی و حقوقی و دارای لیسانس در یکی از زمینههای تعلیم و تربیت ، مددکاری اجتماعی ،حقوق و مشاوره و تجربه بیش از شش ماه کارآموزی در دادگاهها ی مدنی.
علاوه بر اعضای رسمی به تعداد مورد نیاز از زنان و مردان کارشناس متعهد وبا تجربه در زمینههای پزشکی، روانپزشکی و روانشناسی و غیره به عنوان مشاوره استفاده میشود.
وظایف و اختیارات: وظایف واحد ارشاد و امداد خانواده برای رفع مسائل و مشکلات خانودههایی که به دادگاه مدنی خاص مراجعه میکنند بدین قرار است:
رسیدگی به کلیه پروندههای راجع به دعاوی خانواده که در دادگاه مطرح میشود.
دادگاه پروندههای مطرح شده را برای بررسی کارشناسی به واحد ارشاد و امداد خانواده میفرستد.
بررسی شکایات و سعی در رفع وحل مشکلات خانوادهها در حیطه وظایف و اختیارات دادگاه مدنی خاص براساس روشهای اسلامی مانند دعوت از طرفین دعوا یا نزدیکان آنها و راهنمایی برای انتخاب حکمین قبل از طرح دعوا در دادگاه.
درصورت لزوم از بانوان حقوقدان واجدشرایط وکالت به منظور دفاع از زنان بیبضاعت دعوت میشود.
نظریه واحد همراه با مستندات پرونده به دادگاه ارائه میشود تا در حد نظریه کارشناسی برای دادگاه قابل اعتبارباشد.
راهنمایی کامل طرفین برای پیگیری اجرای احکام صادرشده از دادگاه.
پیگیری اجرای احکام ارجاع شده از طرف دادگاه ، در بخش امداد و ارائه گزارش عملکرد نیروهای انتظامی به دادگاه.
شیوه اجرای طرح: 1- آئین نامه اجرایی این طرح به تصویب رئیس دادگاه مدنی خاص میرسد. 2- اعتبارات مالی واحد همه ساله در بودجه وزارت دادگستری منظور میشود. 3- ارزیابی عملکرد سالیانه این واحد بهوسیله قوه قضائیه انجام میشود و نتیجه مورد بهره برداری شورای فرهنگی و اجتماعی زنان به منظور اجرای بند 10 آییننامه تشکیل شورا قرار میگیرد.