بخشنامه بانك مركزي درخصوص «دستورالعمل حسابداري ابزار كارت رفاهي متصل به اوراق گام»

با سلام؛ احتراماً، همان گونه كه مستحضرند، «شيوه نامه اجرايي كارت رفاهي متصل به اوراق گام» طي بخشنامه شماره 02/310396 مورخ 1402/12/19 به شبكه بانكي كشور ابلاغ گرديد. در حال حاضر به منظور ايجاد وحدت رويه، شناسايي و ثبت دقيق رويدادهاي مالي مربوط و ارتقاي شفافيت صورت هاي مالي مؤسسات اعتباري، «دستورالعمل حسابداري ابزار كارت رفاهي متصل به اوراق گام» به شرح پيوست تدوين و در جلسه مورخ 1403/11/13 كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري به تصويب رسيد. شايان ذكر است، اهم رويدادهاي مالي مرتبط با ابزار كارت رفاهي متصل به اوراق گام در دستورالعمل ياد شده به شرح زير است:

رويدادهاي مالي مرتبط با استفاده مشتري از اعتبار كارت رفاهي متصل به اوراق گام؛

رويدادهاي مالي مرتبط با دريافت صورتحساب از پذيرنده و صدور اوراق گام؛

رويدادهاي مالي وصول اقساط، شناسايي وجه ‎التزام تاخير تاديه دين در مورد اقساط نكول شده و وصول مطالبات پس از شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين؛

رويدادهاي مالي مرتبط با ثبت هاي حسابداري موسسه اعتباري در زمان سررسيد اوراق گام و تسويه قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام.

در پايان، ضمن ارسال دستورالعمل مورد اشاره، خواهشمند است دستور فرمايند مراتب به قيد تسريع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 96/149153 مورخ 1396/5/16 به تمامي واحدهاي ذي ربط آن بانك‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/مؤسسه اعتباري غيربانكي ابلاغ شده و بر حسن اجراي آن نظارت دقيق به عمل آيد.‏‏‏‏‏‏/6699274‏‏/م

رئيس مركز تنظيم گري مديريت كل تنظيم مقررات حجت اسماعيل زاده - حسين صدقي

دستورالعمل حسابداري كارت رفاهي متصل به اوراق گام»

فهرست مطالب -مقدمه: 3 1- ثبت هاي حسابداري وثايق و تضمينات مأخوذه: 3 2- ثبت حسابداري محاسبه و اخذ كارمزد: 4 3- ثبت حسابداري زمان انعقاد قرارداد صدور كارت رفاهي متصل به اوراق گام: 4 4- ثبت هاي حسابداري در زمان استفاده مشتري از اعتبار كارت 6 5- ثبت حسابداري در زمان دريافت صورتحساب از پذيرنده و صدور اوراق گام: 7 6- ثبت حسابداري در زمان وصول اقساط: 8 7- ثبت هاي حسابداري شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين در مورد اقساط نكول شده: 9 8- ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات پس از شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين: 10 9- ثبت هاي حسابداري موسسه اعتباري در زمان سررسيد اوراق گام: 12 10- ثبت هاي حسابداري پس از تسويه قررداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام: 12

به استناد بند (ج) ماده (33) قانون پولي و بانكي كشور و جزء (6) بند (الف) ماده (23) «قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران»، و با هدف ايجاد وحدت رويه، شناسايي و ثبت دقيق رويدادهاي مالي مربوط به كارت رفاهي متصل به اوراق گام در مؤسسات اعتباري و نيز ارتقاء شفافيت صورت هاي مالي آن ها و در اجراي «شيوه ‎نامه اجرايي كارت رفاهي متصل به اوراق گام»، مصوب جلسه مورخ 1402/11/10 هيئت عامل بانك مركزي، «دستورالعمل حسابداري كارت رفاهي متصل به اوراق گام» كه از اين پس به اختصار «دستورالعمل» ناميده مي شود، به شرح زير تدوين مي گردد:

ثبت هاي حسابداري وثايق و تضمينات مأخوذه:

1 - قبل از انعقاد قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام، در صورت اخذ وثائق از مشتري، اين وثائق به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط، به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: حساب هاي انتظامي ـ كارت رفاهي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط

2 - براي هر يك از وثائق اخذ شده ثبت حسابداري زير به ارزش يك ريال براي هر وثيقه به شرح زير در حساب ها اعمال مي شود: بد: حساب هاي انتظامي ـ برگ هاي اوراق بهادار و اشياء قيمتي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به ازاي هر برگ و يا قطعه يك ريال بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به ازاي هر برگ و يا قطعه يك ريال

ثبت حسابداري محاسبه و اخذ كارمزد: محاسبه و اخذ كارمزد ارزيابي وثايق در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي، به شرح زير در حساب ها ثبت مي گردد: بد: صندوق به ريال/حساب مشتري (كد حساب: 0010-10-1-3) ×××× به مبلغ كارمزد متعلقه در چارچوب ضوابط ابلاغي بس: كارمزد تحقق يافته خدمات بانكي به ريال (كد حساب: 7700-10-7-3) ×××× به مبلغ كارمزد متعلقه در چارچوب ضوابط ابلاغي

ثبت حسابداري زمان انعقاد قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام:

1 - پس از انعقاد قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام با مشتري، قرارداد مذكور در حساب انتظامي قراردادها به مبلغ يك ريال به شرح زير ثبت مي گردد: بد: حساب هاي انتظامي ـ قراردادهاي كارت رفاهي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× ببه مبلغ يك ريال بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به مبلغ يك ريال

در زمان ابطال و يا پايان اعتبار قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام، ثبت انتظامي فوق معكوس مي شود.

2 - مبلغ اخذ شده بابت ابطال تمبر مالياتي بايد به شرح زير در حساب ها ثبت شود: بد: صندوق به ريال/حساب مشتري (كد حساب: 0010-10-1-3) ×××× به مبلغ تمبر بس: تمبر مالياتي به ريال (كد حساب: 0130-10-1-3) ×××× به مبلغ تمبر

3 - هم زمان با صدور و فعال نمودن كارت رفاهي متصل به اوراق گام، تعداد كارت‎ هاي صادره، به شرح زير در حساب ها ثبت مي شود: بد: حساب هاي انتظامي ـ كارت رفاهي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به ازاي هر كارت يك ريال بس: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به ازاي هر كارت يك ريال

در زمان ابطال و يا پايان اعتبار كارت رفاهي متصل به اوراق گام، ثبت انتظامي فوق معكوس مي شود.

4 - مبلغ دريافتي بابت كارمزد اوراق گام در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي، به شرح زير ثبت مي گردد. [پاورقي 1] بد: صندوق به ريال/حساب مشتري (كد حساب: 0010-10-1-3) ×××× به مبلغ كارمزد اوراق گام بس: كارمزد آتي خدمات بانكي به ريال (كد حساب: 7100-70-5-3) ×××× به مبلغ كارمزد اوراق گام

پاورقي 1- مبلغ كارمزد اوراق گام در زمان صدور كارت رفاهي دريافت و درآمد آن در زمان صدور اوراق گام در دفاتر شناسايي مي گردد.

چنانچه مشتري پس از دوره اعتبار كارت رفاهي متصل به اوراق گام، از تمام /بخشي از مانده اعتبار استفاده نكرده باشد، ثبت حسابداري فوق و مبلغ كارمزد اوراق گام به مبلغ اعتبار مصرف نشده برگردانده مي شود.

5 - هم زمان با اعطاي كارت رفاهي متصل به اوراق گام به مشتري، تعهدات بانك به پذيرنده كارت، بابت پرداخت وجه كالا و خدمات خريداري شده توسط مشتري به شرح ذيل در حساب ها ثبت مي شود: بد: طرف ساير تعهدات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي به ريال ـ كارت رفاهي (كد حساب: 4170-16-3-3) ×××× به مبلغ اعتبار اعطايي بس: تعهدات بانك و موسسه اعتباري غيربانكي داخلي بابت تضمين ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد به ريال ـ كارت رفاهي (كد حساب: 8190-16-8-3) ×××× به مبلغ اعتبار اعطايي

چنانچه مشتري پس از دوره اعتبار كارت رفاهي متصل به اوراق گام، از تمام/بخشي از مانده اعتبار استفاده نكرده باشد، ثبت حسابداري فوق به مبلغ اعتبار مصرف نشده برگردانده مي شود.

ثبت حسابداري در زمان استفاده مشتري از اعتبار كارت رفاهي:

1 - موسسه اعتباري موظف است در زمان استفاده مشتري از كارت رفاهي متصل به اوراق گام يا در پايان هر ماه، ثبت حسابداري زير را در دفاتر اعمال كند: بد: بدهكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غيردولتي به ريال - كارت رفاهي (كد حساب: 2160-43-1-3) ×××× به مبلغ اعتبار مصرف شده بس: بستانكاران موقت به ريال - اوراق گام (كد حساب: 4540-10-5-3) ×××× به مبلغ اعتبار مصرف شده

2 - همزمان با ثبت فوق و استفاده مشتري از كارت رفاهي متصل به اوراق گام يا در پايان هر ماه، تعهدات موسسه اعتباري طبق ثبت حسابداري زير برگشت داده مي ‎شود. بد: تعهدات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي بابت تضمين ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد به ريال ـ كارت رفاهي (كد حساب: 8190-16-8-3) ×××× به مبلغ اوراق گام صادر شده بس: طرف ساير تعهدات بانك و موسسه اعتباري غير بانكي داخلي به ريال ـ كارت رفاهي (كد حساب: 4170-16-3-3) ×××× به مبلغ اوراق گام صادر شده

3 - درآمد كارمزد كارت رفاهي متصل به اوراق گام در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي، به شرح زير ثبت مي ‎گردد: [پاورقي 2] بد: بدهكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غير دولتي به ريال- كارت رفاهي (كد حساب: 2160-43-1-3) ×××× به مبلغ كارمزد كارت رفاهي بس: كارمزد تحقق يافته خدمات بانكي به ريال (كد حساب: 7700-10-7-3) ×××× به مبلغ كارمزد كارت رفاهي

پاورقي 2- مبلغ كارمزد كارت رفاهي با هر قسط وصول خواهد شد.

4 - موسسه اعتباري موظف است در زمان استفاده مشتري از كارت رفاهي متصل به اوراق گام، ثبت حسابداري زير را به منظور دريافت كارمزد تراكنش از پذيرنده در دفاتر اعمال كند: بد: صندوق به ريال/حساب پذيرنده (كد حساب: 0010-10-1-3) ×××× به مبلغ كارمزد تراكنش ببس: كارمزد تحقق يافته خدمات بانكي به ريال (كد حساب: 7700-10-7-3) ×××× به مبلغ كارمزد تراكنش

ثبت حسابداري در زمان دريافت صورتحساب از پذيرنده و صدور اوراق گام:

1 - موسسه اعتباري موظف است در زمان دريافت صورتحساب از پذيرنده، صورتحساب هاي كارت رفاهي متصل به اوراق گام را در پايان هر مقطع زماني مورد توافق به تفكيك هر پذيرنده تجميع نموده و به ميزان مجموع مبالغ اعتبار مصرف شده، اوراق گام را به نفع پذيرنده صادر و ثبت حسابداري زير را در دفاتر اعمال نمايد (در ثبت حسابداري زير، مبلغ اوراق گام صادره طبق صورتحساب پذيرنده بوده و برابر با اعتبار مصرف شده مشتري است) بد: بستانكاران موقت به ريال - اوراق گام ( كد حساب: 4540-10-5-3) ×××× به مبلغ اوراق گام صادر شده بس: بستانكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غيردولتي به ريال- اوراق گام (كد حساب: 5695-34-5-3) ×××× به مبلغ اوراق گام صادر شده

2 - موسسه اعتباري موظف است در زمان صدور اوراق گام به نفع پذيرنده، درآمد كارمزد متعلقه را به شرح زير شناسايي كند. بد: كارمزد آتي خدمات بانكي به ريال (كد حساب: 7100-70-5-3) ×××× به مبلغ كارمزد تحقق يافته مربوط به اوراق گام بس: كارمزد تحقق يافته خدمات بانكي به ريال (كد حساب: 7700-10-7-3) ×××× به مبلغ كارمزد تحقق يافته مربوط به اوراق گام

ثبت حسابداري در زمان وصول اقساط: چنانچه مشتري در سررسيد و يا قبل از سررسيد نسبت به تسويه و پرداخت اقساط اقدام نمايد، ثبت حسابداري زير در دفاتر منعكس مي گردد: بد: صندوق به ريال/حساب مشتري (كد حساب: 0010-10-1-3) ×××× به مبلغ هر قسط (اصل به اضافه كارمزد كارت رفاهي) بس: بدهكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غيردولتي به ريال - كارت رفاهي (كد حساب: 2160-43-1-3) ×××× به مبلغ هر قسط (اصل به اضافه كارمزد كارت رفاهي)

ثبت هاي حسابداري شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين در مورد اقساط نكول شده: چنانچه موسسه اعتباري مجاز به دريافت وجه التزام تاخير تاديه دين باشد و در شرايط ضمن عقد در قرارداد في مابين خود و مشتري درج نمايد و شرط كند كه در صورت عدم ايفاي به موقع تعهد، وي ملزم به پرداخت مبلغي به عنوان خسارت مي باشد. در اين حالت و در صورت استنكاف مشتري از پرداخت به موسسه اعتباري، موسسه اعتباري مزبور موظف مي باشد در مقطع تهيه صورت هاي مالي وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه را محاسبه و به شرح زير در دفاتر شناسايي كند:

1 - شناسايي وجه ‎التزام تاخير تاديه دين از محل مطالبات طبقه جاري: در مورد مطالباتي كه در سررسيد وصول نشده است، موسسه اعتباري موظف است در پايان هر ماه يا در مقاطع گزارشگري مالي، از تاريخ سررسيد يا تاريخ آخرين محاسبه وجه التزام تأخير تأديه دين تا كنون، وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه را محاسبه و به شرح زير در حساب ها ثبت كند: بد: وجه التزام دريافتني جاري مطالبات غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال (كد حساب: 2235-43-1-3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غيربانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد (كد حساب: 7770-10-7-3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه

2 - شناسايي وجه ‎التزام تاخير تاديه دين از محل مطالبات طبقه غيرجاري مؤسسه اعتباري موظف مي باشد در صورت عدم تحقق معيارهاي شناسايي درآمد، مطابق با ضوابط ابلاغي از سوي بانك مركزي، شناسايي درآمد مربوط به وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه را به روش تعهدي متوقف نموده و ثبت حسابداري زير را براي انعكاس وجه التزام تأخير تأديه دين در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: وجه التزام دريافتني غيرجاري مطالبات غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال (كد حساب: 2595-46-1-3) ×××× به ميزان وجه التزام متعلقه شناسايي نشده بس: وجه التزام سررسيد شده شناسايي نشده غيرجاري مطالبات غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال (كد حساب: 7025-67-5-3) ×××× به ميزان وجه التزام متعلقه شناسايي نشده

ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات پس از شناسايي وجه التزام تاخير تاديه دين:

1 - مؤسسه اعتباري موظف است در زمان وصول تمام يا بخشي از مطالبات جاري بعد از سررسيد و قبل از انتقال به طبقات غيرجاري، ثبت حسابداري زير را به منظور وصول اقساط نكول شده در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: صندوق به ريال /حساب مشتري (كد حساب: 0010-10-1-3) ×××× به مبلغ وصول شده بس: بدهكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غيردولتي به ريال - كارت رفاهي (كد حساب: 2160-43-1-3) ×××× به مبلغ اقساط وصول شده بس: وجه التزام دريافني جاري مطالبات غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غيربانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد (كد حساب: 7770-10-7-3) ×××× به ميزان مابه التفاوت كل وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه و وجه التزام تأخير تأديه دين شناسايي شده

2 - مؤسسه اعتباري موظف است در زمان وصول تمام يا بخشي از مطالبات غيرجاري، ثبت حسابداري زير را به منظور وصول اقساط نكول شده در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: صندوق به ريال/حساب مشتري (كد حساب: 7770-10-7-3) ×××× به مبلغ اقساط وصول شده بس: بدهكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غيردولتي به ريال- كارت رفاهي (كد حساب: 2160-43-1-3) ×××× به مبلغ اقساط وصول شده بس: وجه التزام دريافتني غيرجاري مطالبات غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال (كد حساب: 2595-46-1-3) ×××× به ميزان وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غيربانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد (كد حساب: 7770-10-7-3) ×××× به ميزان مابه التفاوت كل وجه التزام تأخير تأديه دين متعلقه و وجه التزام تأخير تأديه دين شناسايي شده

3 - مؤسسه اعتباري موظف است پس از وصول تمام يا بخشي از مطالبات و تحقق معيارهاي شناسايي درآمد، مطابق با ضوابط ابلاغي از سوي بانك مركزي، علاوه بر ثبت هاي حسابداري وصول مطالبات غيرجاري، ثبت حسابداري زير را براي شناسايي درآمد در دفاتر خود اعمال نمايد: بد: وجه التزام سررسيد شده شناسايي نشده غيرجاري مطالبات غيردولتي بابت ابزارهاي تأمين مالي زنجيره توليد به ريال (كد حساب: 7025-67-5-3) ×××× به ميزان سهم وجه التزام از مبلغ وصول شده بس: وجه التزام تحقق يافته ساير مطالبات بانك و موسسه اعتباري غيربانكي داخلي به ريال - ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد (كد حساب: 7770-10-7-3) ×××× به ميزان سهم وجه التزام از مبلغ وصول شده

ثبت هاي حسابداري موسسه اعتباري در زمان سررسيد اوراق گام: در زمان سررسيد اوراق گام، موسسه اعتباري بايد نسبت به واريز وجه آن حسب مورد به دارنده اوراق يا شركت سپرده گذاري مركزي اوراق بهادار اقدام نمايد، بنابراين ثبت حسابداري زير بايد در دفاتر اعمال شود: بد: بستانكاران بابت ابزارهاي تامين مالي زنجيره توليد غيردولتي به ريال - اوراق گام (كد حساب: 5695-34-5-3) ×××× به مبلغ اوراق گام صادر شده بس: حساب دارنده اوراق گام ×××× به مبلغ اوراق گام صادر شده

ثبت‎ هاي حسابداري پس از تسويه قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام:

1 - پس از تسويه كامل قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام، قرارداد مزبور به شرح زير از حساب هاي انتظامي برگشت مي شود: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به مبلغ يك ريال بس: حساب هاي انتظامي ـ قراردادهاي كارت رفاهي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به مبلغ يك ريال

2 - پس از تسويه كامل مطالبات مربوط به قرارداد كارت رفاهي متصل به اوراق گام، كارت رفاهي مزبور ابطال و به شرح ذيل از حساب هاي انتظامي برگشت مي شود: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به ازاي هركارت يك ريال بس: حساب هاي انتظامي ـ كارت رفاهي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به ازاي هركارت يك ريال

3 - پس از استرداد وثايق مأخوذه، حساب هاي انتظامي مربوط به وثايق مأخوذه به شرح زير از حساب ها برگشت مي شود: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط بس: حساب هاي انتظامي ـ كارت رفاهي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به ارزش تعيين شده طبق ضوابط مربوط

4 - تعداد برگ هاي اوراق بهادار و قطعه هاي اشياء قيمتي به ازاي هر برگ و يا قطعه، يك ريال به شرح ذيل از حساب هاي مؤسسه اعتباري عامل برگشت مي شود: بد: طرف حساب هاي انتظامي (كد حساب: 8600-13-9-3) ×××× به ازاي هر برگ و يا قطعه يك ريال بس: حساب هاي انتظامي ـ برگ هاي اوراق بهادار و اشياء قيمتي (كد حساب: 4300-13-4-3) ×××× به ازاي هر برگ و يا قطعه يك ريال

دستورالعمل حسابداري ابزار كارت رفاهي متصل به اوراق گام» در شصت و ششمين جلسه مورخ 1403/11/13 كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در (10) ماده و (4) تبصره به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ، لازم الاجرا است.