بخشنامه بانك مركزي در خصوص شيوه نامه اخذ وثيقه از مؤسسات اعتباري در قبال اضافه برداشت و واگذاري و فروش وثايق دريافتي

احتراماً، پيرو بخشنامه شماره 01/153064 مورخ 1401/6/19 موضوع ابلاغ «شيوه ‌نامه أخذ وثيقه از مؤسسات اعتباري در قبال اضافه برداشت و واگذاري و فروش وثايق دريافتي» مصوب جلسه مورخ 1401/6/12 هيأت عامل محترم بانك مركزي، به استحضار مي‌ رساند؛ با استناد به مصوبه جلسه مورخ 1401/12/16 شوراي محترم پول و اعتبار متضمن امكان پذيرش سهام شركت‌ هاي سهامي خاص تحت مالكيت مؤسسات اعتباري به عنوان وثيقه در قبال اضافه برداشت مؤسسات اعتباري و همچنين با توجه به بازخوردهاي واصله و تجربيات حاصل از اجراي ضوابط موصوف، شيوه ‌نامه ياد شده مورد بازنگري قرار گرفت و در جلسه مورخ 1402/7/30 هيأت عامل محترم بانك مركزي به تصويب رسيد كه نسخه ‌اي از آن به شرح پيوست براي استحضار ايفاد مي ‌شود. به موجب شيوه ‌نامه مذكور، امكان پذيرش سهام شركت‌ هاي سهامي خاص تحت مالكيت مؤسسه اعتباري توسط بانك مركزي منوط به آن كه؛ سهام مزبور در زمان پذيرش آن به عنوان وثيقه توقيف نباشد؛ ارزش سهام شركت حداقل معادل 70 درصد ارزش دارايي هاي ثابت تحت تملك شركت باشد و دارايي هاي ثابت شركت نزد بانك مركزي به رهن گذاشته شود، فراهم شده است. همچنين توثيق ارز صرفاً در قالب اسكناس دلار و يورو امكان ‌پذير مي‌ باشد. علاوه بر اين، توثيق وثايق از جانب ساير اشخاص به نمايندگي از مؤسسه اعتباري، مطابق با ضوابط مقرر در شيوه ‌نامه مذكور، مجاز گرديده است. نهايتاً اين كه، آزادسازي وثايق توديعي بنا به درخواست مؤسسه اعتباري و با هدف كاهش يا تسويه اضافه برداشت، تحت شرايطي امكان‌ پذير شده است.

با عنايت به مراتب مذكور، خواهشمند است دستور فرمايند مراتب با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 96/149153 مورخ 1396/5/16 به تمامي واحدهاي ذي‌ ربط آن بانك‏‏‏‏‏‏‏‏ /مؤسسه اعتباري غيربانكي ابلاغ شده و بر حسن اجراي آن نيز نظارت دقيق به عمل آيد.‏‏‏‏‏/6214151‏‏/ك

مديريت كل مقررات، مجوزهاي بانكي و مبارزه با پولشويي اداره مطالعات و مقررات بانكي

شيوه ‌نامه أخذ وثيقه از مؤسسات اعتباري در قبال اضافه برداشت و واگذاري و فروش وثايق دريافتي

به استناد بند (۴) ماده (۱۳) قانون پولي و بانكي كشور و همچنين جزء (۳) بند (د) تبصره (۱۶) ماده واحده قانون بودجه سال 1401 كل كشور و بند (س) تبصره (5) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 كل كشور و در اجراي تكليف مقرر در مصوبه جلسه مورخ 1401/4/14 شوراي پول و اعتبار و اصلاحيه ‌هاي پس از آن مبني بر تدوين شيوه‌ نامه نحوه أخذ‌ وثيقه در اعطاي اعتبار يا لحاظ اضافه ‌برداشت براي بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري غيربانكي توسط هيأت عامل بانك مركزي، «شيوه ‌نامه أخذ وثيقه از مؤسسات اعتباري در قبال اضافه برداشت و واگذاري و فروش وثايق دريافتي» كه از اين پس به اختصار «شيوه ‌نامه» ناميده مي‌ شود، به شرح زير تدوين مي‌ گردد:

: تعاريف و كليات

در اين شيوه ‌نامه عناوين ذيل به جاي عبارات مربوط به كار مي ‌روند:

1 بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛

2 مؤسسه اعتباري: بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي كه به موجب قانون و يا با مجوز بانك مركزي تأسيس شده و تحت نظارت آن بانك قرار دارد؛

3 شركت سپرده‌ گذاري مركزي: شركت سپرده گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه وجوه؛

4 بورس: شركت بورس اوراق بهادار تهران؛

5 فرا بورس: شركت فرا بورس ايران؛

6 بورس كالا: شركت بورس كالاي ايران؛

7 اوراق بهادار دولتي: انواع اوراق بهادار منتشره توسط خزانه داري كل كشور؛

8 شمش استاندارد طلا: شمس استاندارد طلا مورد تاييد اداره نشر اسكناس و خزانه مطابق با استاندارد تعيين شده توسط اداره خزانه ‌داري ارزي؛

9 اوراق بدهي شركتي: اوراق بدهي شركتي منتشره در فرابورس؛

10 سهام: سهام منتشره در بورس و فرابورس به استثناء سهام مؤسسات اعتباري؛

11 ملك: عين ملك مشتمل بر زمين و ساختمان؛

12 سهام شركت ‌هاي سهامي خاص: سهام شركت ‌هاي سهامي خاص تحت تملك مؤسسه اعتباري ؛ [پاورقي 1]

پاورقي1 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

13 وثايق: دارايي ‌هاي قابل توثيق وفق مفاد اين شيوه ‌نامه مشتمل بر اوراق بهادار دولتي، ارز، شمش استاندارد طلا، اوراق بدهي شركتي، سهام، ملك و سهام شركت‌ هاي سهامي خاص؛[پاورقي 2]

پاورقي 2 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

14 گروه مؤسسه اعتباري: مشتمل بر

14 - 1 شركت كنترل كننده مؤسسه اعتباري؛

14 -2 شركت‌ تابعه و وابسته شخص حقيقي يا حقوقي كنترل كننده مؤسسه اعتباري؛

14 - 3 شركت تابعه و وابسته مؤسسه اعتباري؛ در اين تعريف، كنترل به معناي توانايي تعيين اكثريت اعضاي هيأت مديره يا هدايـت سياسـت ‌هاي مالـي و عملياتي شخص حقوقي تحت كنترل به صورت مستقيم، غيرمستقيم يا از طريق توافق با ساير اشخاص به تشخيص مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري مي ‌باشد.

لحاظ اضافه برداشت براي مؤسسه اعتباري توسط بانك مركزي منوط به أخذ قبلي وثايق لازم و انعقاد قراردادهاي مرتبط با آن، مطابق با مفاد اين شيوه‌ نامه مي ‌باشد.

اضافه برداشت لحاظ شده براي مؤسسه اعتباري پيش از تصويب اين شيوه‌ نامه، مشمول حكم مقرر در اين ماده نمي ‌باشند.

قراردادهاي مرتبط با اخذ وثايق لازم از مؤسسه اعتباري شامل مواردي نظير اخذ وكالت ‌نامه‌ هاي مورد نياز و همچنين اجازه توثيق، تملك، فروش و انتقال وثايق توسط مديريت كل حقوقي تهيه مي ‌گردد. [پاورقي 3]

3 – طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

وثايق مورد پذيرش بانك مركزي به منظور لحاظ اضافه برداشت براي مؤسسه اعتباري به ترتيب اولويت عبارتند از:

1 اوراق بهادار دولتي؛

2 ارز به صورت اسكناس دلار و يورو ؛[پاورقي 4]

پاورقي 4 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

3 شمش استاندارد طلا؛

4 اوراق بدهي شركتي؛

5 سهام؛

6 ملك؛

7 سهام شركت ‌هاي سهامي خاص .[پاورقي 5]

پاورقي 5 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

پذيرش اوراق بهادار دولتي، اوراق بدهي شركت و سهام در زمان وثيقه ‌سپاري منوط به عدم توقف يا تعليق و نيز عدم برقراري شرايط معامله تحت احتياط براي نماد معاملاتي مرتبط با آن‌ها مي‌باشد.

نمادهاي معاملاتي در بازار پايه فرابورس قابليت توثيق وفق مفاد اين شيوه ‌نامه را ندارد.

جريان ‌هاي نقدي و ساير منافع مترتب بر اوراق بهادار دولتي، ارز، اوراق بدهي شركتي، سهام و سهام شركت‌‌ هاي سهامي خاص در دوره توثيق نزد بانك مركزي قابليت پرداخت به مؤسسه اعتباري را نداشته و در وثيقه بانك مركزي مي ‌باشند. [پاورقي 6]

پاورقي 6 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

تامين تمامي هزينه ‌هاي مترتب در راستاي اجراي اين شيوه ‌نامه از جمله هزينه‌ نگهداري، توثيق و كارشناسي و همچنين تعيين تكليف و رفع موانع قانوني نقل و انتقال از جمله بدهي ‌هاي دولتي (شهرداري، مالياتي و ...) و هرگونه توقيف اجرايي يا قضايي بر عهده مؤسسه اعتباري مي‌ باشد. [پاورقي 7]

پاورقي 7 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

معرفي ارز توسط مؤسسه اعتباري به عنوان وثيقه وفق مفاد اين شيوه ‌نامه نبايد از محل اسكناس اماني بانك مركزي توديع شده در مؤسسه اعتباري يا اسكناس دريافتي از سپرده گذاران با تضمين بانك مركزي حسب شرايط و ضوابط ابلاغي بانك مركزي باشد. مگر اين‌ كه مراتب مورد موافقت معاونت ارزي قرار گيرد. [پاورقي 8 ]

پاورقي 8 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري مي ‌تواند وثايق متعلق به شركت ‌هاي عضو گروه مؤسسه اعتباري را به عنوان وثيقه اضافه برداشت مؤسسه اعتباري مزبور مطالبه نموده يا از مؤسسه اعتباري بپذيرد.

معرفي هر فقره ملك توسط مؤسسه اعتباري به عنوان وثيقه وفق مفاد اين شيوه‌ نامه با رعايت اولويت به ترتيب؛ املاك داراي كاربري مسكوني، اداري و تجاري و با تقدم شعب مؤسسه اعتباري نسبت به ساير املاك تجاري آن، صرفاً در صورتي امكان ‌پذير است كه ملك ياد شده داراي سند رسمي تك برگ، فاقد مالكيت مشاع، بلامعارض، ملك طلق، سهل البيع، واقع شده در محدوده شهرها و داراي حداكثر ارزش معادل ۲۰ هزار ميليارد ريال باشد. پذيرش ساير املاك كه فاقد تمام يا بخشي از ويژگي‌ هاي مذكور باشد، به تشخيص و صلاحديد مديريت كل حقوقي خواهد بود.

پذيرش سهام شركت‌ هاي سهامي خاص به عنوان وثيقه وفق مفاد اين شيوه ‌نامه منوط به تحقق شرايط زير است: 1- سهام مزبور در زمان پذيرش آن به عنوان وثيقه، توقيف نباشد؛ 2- ارزش سهام شركت حداقل معادل 70 درصد ارزش دارايي ‌هاي ثابت تحت تملك شركت باشد 3- دارايي‌ هاي ثابت شركت نزد بانك مركزي به رهن گذاشته شود. [پاورقي 9]

پاورقي 9 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

توثيق وثايق از جانب ساير اشخاص حقيقي و حقوقي به نمايندگي از مؤسسه اعتباري، مطابق با ضوابط مقرر در اين شيوه‌نامه، مجاز است. [پاورقي 10]

پاورقي 10 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

: اعلام ميزان و نحوه ارزش ‌گذاري وثايق

مؤسسه اعتباري موظف است پس از اعلام ميزان وثايق مورد نياز توسط مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري وفق ‏ماده 7، با لحاظ اولويت موضوع ‏ماده 4 نسبت به معرفي وثايق مورد نياز و ارسال مدارك زير اقدام نمايد.

1 اوراق بهادار دولتي: ميزان و نوع اوراق موضوع وثيقه، زمان سررسيد و نرخ سود؛

2 ارز: مبلغ موضوع وثيقه، منشأ تأمين ارز ؛ [پاورقي 11]

پاورقي 11 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

3 شمش استاندارد طلا: تعداد و مشخصات آن‌ ها؛

4 اوراق بدهي شركتي: ميزان اوراق موضوع وثيقه، مستندات مربوط به عدم تعليق و توقف تمام يا بخشي از معاملات نماد و يا برقراري شرايط معامله تحت احتياط براي آن، زمان سررسيد، نرخ سود، مشخصات دارايي ‌هاي مبناي انتشار در صورت وجود، اركان و تعهدات هر يك از آن‌ ها و رتبه اعتباري در صورت وجود؛

5 سهام: ميزان سهام موضوع وثيقه، مستندات مربوط به عدم تعليق و توقف تمام يا بخشي از معاملات نماد و يا برقراري شرايط معامله تحت احتياط براي آن، موضوع فعاليت و تركيب سهامداري شركت و نحوه تملك سهام توسط مؤسسه اعتباري (خريد يا تملك وثيقه)؛

6 ملك: مشخصات ملك نظير محل و متراژ زمين و ساختمان، مشخصات سازه، نوع كاربري، عمر بنا، نحوه تملك توسط مؤسسه اعتباري (خريد، ساخت يا تملك وثيقه) و ارزش سرقفلي در صورت وجود؛

مديريت كل نظارت بر بانك‌ها و مؤسسات اعتباري عنداللزوم مي‌تواند اطلاعات و مدارك ديگري را نيز در خصوص وثايق صدرالذكر از مؤسسه اعتباري دريافت نمايد؛

5 - سهام شركت‌ هاي سهامي خاص: ميزان سهام موضوع وثيقه، تأييديه عدم توقيف اداره ثبت شركت‌ ها از مرجع ثبتي كه در آن، شركت به ثبت رسيده است و همچنين تعهدنامه‌ اي مبني بر عدم توقيف بودن آن، موضوع فعاليت و تركيب سهامداري شركت و نحوه تملك سهام شركت ‌هاي سهامي خاص توسط مؤسسه اعتباري (خريد يا تملك وثيقه). [پاورقي 12]

پاورقي 12 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري پس از دريافت اطلاعات و مدارك موضوع ‏ماده 5، حسب مورد رأساً يا از طريق مكاتبه با اداره/مديريت كل ذي ‌ربط مطابق با جدول زير، اقدامات لازم جهت طي تشريفات ارزش ‌گذاري وثايق را در دستور كار قرار مي‌ دهد. اداره خزانه ‌داري ارزي و اداره نشر اسكناس و خزانه ظرف مدت هفت روز كاري از زمان دريافت نامه مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري و مديريت كل حقوقي ظرف مدت هفت روزكاري از زمان اعلام نظر نهايي كارشناسان مربوط، نتيجه ارزش ‌گذاري وثايق را به مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري ارائه مي ‌نمايند. نوع وثيقه روش/مبناي ارزش‌ گذاري مسئول انجام ارزش‌ گذاري اوراق بهادار دولتي قيمت پاياني بازار اوراق در روز معاملاتي منتهي به روز معرفي وثيقه از سوي مؤسسه اعتباري به بانك مركزي مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري ارز ارزش اعلامي بر اساس نرخ خريد اسكناس مندرج در سامانه هاي اعلامي از سوي اداره پايش بازار ارز با لحاظ جميع شرايط، نظير هزينه‌ هاي نگهداري، انتقال و تبديل در روز معرفي وثيقه از سوي مؤسسه اعتباري به بانك مركزي اداره پايش بازار ارز شمش استاندارد طلا ارزش اعلامي بر اساس نرخ طلا با لحاظ جميع شرايط نظير هزينه‌ هاي نگهداري، انتقال و تبديل در روز معرفي وثيقه از سوي مؤسسه اعتباري به بانك مركزي اداره نشر اسكناس و خزانه اوراق بدهي شركتي قيمت پاياني بازار اوراق در روز معاملاتي منتهي به روز معرفي وثيقه از سوي مؤسسه اعتباري به بانك مركزي مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري سهام ميانگين قيمت پاياني سهام در 30 روز معاملاتي منتهي به روز معرفي وثيقه از سوي مؤسسه اعتباري به بانك مركزي مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري ملك ارزش‌ برآوردي توسط حداكثر سه نفر كارشناس رسمي به تشخيص مديريت كل حقوقي مديريت كل حقوقي سهام شركت ‌هاي‌ سهامي خاص [پاورقي 13] ارزش‌ برآوردي توسط حداكثر سه نفر كارشناس رسمي به تشخيص مديريت كل حقوقي مديريت كل حقوقي

پاورقي 13 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

چنان ‌چه قيمت سهام معرفي شده طي 30 روز معاملاتي منتهي به روز معرفي وثيقه افزايش يافته باشد، ميانگين قيمت پاياني سهام مورد نظر از تاريخ افزايش سرمايه تا روز معرفي وثيقه توسط مؤسسه اعتباري به بانك مركزي محاسبه مي ‌شود. [پاورقي14]

پاورقي 14- طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

ارزش ‌گذاري اوراق بهادار دولتي، ارز، شمش استاندارد طلا، اوراق بدهي شركتي و سهام در ادوار فصلي و ارزش ‌گذاري ملك و سهام شركت‌ هاي سهامي خاص به صورت سالانه انجام مي ‌شود و تا زمان اتمام تشريفات ارزش ‌گذاري مجدد،‌ آخرين ارزش ‌گذاري وثايق، مبناي عمل خواهد بود. [پاورقي15]

پاورقي 15 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

: توديع وثايق نزد بانك مركزي و تعديل ارزش

مؤسسه اعتباري همواره موظف به نگهداري وثايق لازم نزد بانك مركزي مطابق با مفاد اين شيوه ‌نامه مي ‌باشد. حداقل ميزان وثايق لازم كه مؤسسه اعتباري موظف به توديع نزد بانك مركزي مي‌ باشد با لحاظ ضرايب تعديل موضوع ‏ماده 8، در پايان هر فصل توسط مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري بر اساس مجموع مقادير حاصل از محاسبات مقرر در بندهاي زير تعيين و به مؤسسه اعتباري اعلام مي ‌گردد:

7 حداكثر ميزان اضافه برداشت مؤسسه اعتباري در فصل گذشته پس از اعمال ضريب ۱٫۳؛

7 ميانگين خالص سپرده ‌پذيري روزانه مؤسسه اعتباري در فصل گذشته پس از اعمال ضريب ۰٫۳ براي مؤسسه اعتباري كه بر اساس ميانگين خالص سپرده‌ پذيري روزانه در دوره موصوف، سپرده‌ پذير به شمار مي ‌رود.

چنانچه ميزان وثايق توديع شده توسط مؤسسه اعتباري نزد بانك مركزي مطابق با مفاد اين ماده به هر دليل براي پشتيباني از اضافه برداشت مؤسسه اعتباري كافي نباشد، مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري مي‌ تواند در هر زمان ميزان كسري وثايق را به مؤسسه اعتباري اعلام نمايد.

ميزان پوشش وثايق أخذ شده از مؤسسه اعتباري پس از اعمال ضرايب مندرج در جدول زير به صورت كسري از ارزش برآورد شده موضوع ‏ماده 6 توسط مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري تعيين مي ‌گردد. نوع وثيقه نرخ تعديل (درصد) اوراق بهادار دولتي 95 ارز 90 شمش استاندارد طلا 90 اوراق بدهي شركتي 85 سهام 70 ملك 60

به كارگيري وثايق معرفي شده توسط مؤسسه اعتباري براي پشتيباني از اضافه برداشت مؤسسه اعتباري منوط به انعقاد قرارداد مربوط في ‌مابين بانك مركزي و مؤسسه اعتباري و نيز اتمام فرآيند توديع وثايق نزد بانك مركزي مي ‌باشد. مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري پس از دريافت گزارش ارزش‌ گذاري موضوع ‏ماده 6 و اعمال ضرايب تعديل موضوع ‏ماده 8 از طريق مكاتبه با ادارات ذي ‌ربط به شرح جدول زير و مؤسسه اعتباري، اقدامات لازم جهت طي تشريفات توديع وثايق را در دستور كار قرار مي‌ دهد و عنداللزوم كسري وثايق نسبت به مقادير موضوع ‏ماده 7 را به مؤسسه اعتباري اعلام مي‌ نمايد. ادارات مربوط با انجام اقدامات لازم، ظرف مدت 7 روز كاري پس از اتمام فرآيند توديع وثايق مراتب را به اطلاع مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري رسانيده و در صورتي كه فرآيند توديع وثايق به هر دليل ظرف مدت 15 روز كاري پس از دريافت نامه مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري، خاتمه نيابد، مراتب را به مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري اعلام مي ‌نمايند تا عنداللزوم موضوع جايگزيني وثايق از مؤسسه اعتباري درخواست گردد. [پاورقي 16] نوع وثيقه ساز و كار توديع اوراق بهادار دولتي ثبت وثيقه‌ گذاري نزد شركت سپرده‌‌ گذاري مركزي از طريق اداره عمليات بازار باز ارز توديع‌ ارز نزد اداره نشر اسكناس و خزانه و با هماهنگي اداره عمليات ارزي [پاورقي 17] شمش استاندارد طلا توديع طلا نزد بانك مركزي با تاييد اداره نشر اسكناس و خزانه اوراق بدهي شركتي ثبت وثيقه ‌گذاري نزد شركت سپرده ‌‌گذاري مركزي از طريق اداره عمليات بازار باز سهام ثبت وثيقه ‌گذاري نزد شركت سپرده‌‌ گذاري مركزي از طريق اداره عمليات بازار باز ملك ثبت وثيقه ‌گذاري نزد سازمان ثبت اسناد و املاك كشور از طريق مديريت كل حقوقي سهام شركت ‌هاي سهامي خاص [پاورقي 18] اخذ تأييديه از اداره ثبت شركت‌ ها و وكالت‌ نامه از مؤسسه اعتباري توسط مديريت كل حقوقي

پاوقي 16 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

پاوقي 17- طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

پاوقي 18 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

چنان‌ چه فرآيند توديع ملك به عنوان وثيقه ظرف مدت سه ماه پس از دريافت نامه مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري انجام نشود، مديريت كل حقوقي مراتب را با ذكر دلايل به مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري اعلام مي‌ نمايد. چنان ‌چه عدم امكان توديع ملك به عنوان وثيقه توسط مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري، احراز شود، آن مديريت كل بايد مؤسسه اعتباري ذي ‌ربط را به جايگزيني و توديع وثايق ديگر الزام نمايد.

مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري با رعايت مفاد ‏ماده 7 و بنا به درخواست مؤسسه اعتباري، اقدامات لازم را براي آزادسازي وثايق مازاد يا تعويض وثايق مؤسسه اعتباري حسب تشخيص اتخاذ مي ‌نمايد.

: تسويه اضافه برداشت، تملك و فروش وثايق

مؤسسه اعتباري موظف به تأمين وجوه لازم براي تسويه اضافه برداشت از بانك مركزي در روز كاري پس از لحاظ اضافه برداشت مي ‌باشد. در هر صورت چنانچه اضافه برداشت مؤسسه اعتباري طي يك روز بيشتر از ۱۰ هزار ميليارد ريال و يا مجموعاً در چند روز متوالي و يا غيرمتوالي در هر ماه بالغ بر ۲۵۰ هزار ميليارد ريال گردد، اقدامات لازم به منظور فروش و يا تملك وثايق دريافتي از مؤسسه اعتباري، وفق مفاد اين فصل در دستور كار قرار مي‌ گيرد.

فرآيند فروش و يا تملك وثايق مؤسسه اعتباري پس از آغاز وفق ‏ماده 11، قابليت تعليق يا لغو ندارد. تشريفات مربوط به فروش و يا تملك وثايق به نفع بانك مركزي حسب مورد وفق مفاد ‏ماده 13، ‏ماده 14 و ‏ماده 15 و صدور اسناد مرتبط توسط مديريت كل حقوقي پيگيري مي ‌گردد. وجوه حاصل از فروش يا تملك وثايق موضوع اين ماده ابتدائاً به مصرف تسويه اضافه برداشت موسسه اعتباري و وجه ‌التزام آن رسيده و مازاد بر آن، با مكاتبه مديريت كل حقوقي به حساب مؤسسه اعتباري نزد اداره معاملات ريالي كارسازي مي ‌گردد.

مديريت كل حقوقي مي ‌تواند با تأييد هيأت عامل نسبت به خريد اوراق بهادار دولتي موضوع اين ماده به نفع بانك مركزي اقدام نمايد.

«سامانه فروش املاك توثيق شده نزد بانك مركزي» جهت بهره برداريِ مديريت كل حقوقي توسط معاونت فناوري‌ هاي نوين تهيه مي ‌گردد.

ارز و شمش استاندارد طلاي موضوع وثيقه به قيمت روز حسب مورد اعلامي توسط اداره پايش بازار ارز يا اداره نشر اسكناس و خزانه با لحاظ جميع شرايط ارزش ‌گذاري مقرر در ‏ماده 6، به نفع بانك مركزي تملك مي‌ شود.

مديريت كل حقوقي با همكاري ساير ادارات ذي ‌ربط اقدامات لازم جهت فروش اوراق بهادار دولتي، اوراق بدهي شركتي و سهام در بورس و فرابورس به صورت بلوكي، عمده يا خرد و نيز برگزاري مزايده فروش سهام شركت‌ هاي سهامي خاص و املاك به عموم از طريق «سامانه فروش املاك توثيق شده نزد بانك مركزي»، بورس كالا و يا ساير طرق ممكن را در دستور كار قرار مي ‌دهد. [پاورقي 19]

پاوقي 19 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

سامانه فروش املاك توثيق شده نزد بانك مركزي» جهت بهره برداريِ مديريت كل حقوقي توسط معاونت فناوري‌ هاي نوين تهيه مي ‌گردد.

مزايده املاك و سهام شركت ‌هاي سهامي خاص از طريق «سامانه فروش املاك توثيق شده نزد بانك مركزي»، بورس كالا و يا ساير طرق ممكن برگزار مي‌ گردد. قيمت اولين روز مزايده براي وثايق موضوع اين ماده برابر با ارزش برآوردي توسط حداكثر سه نفر كارشناس رسمي به تشخيص مديريت كل حقوقي، در نظر گرفته مي ‌شود. در صورت عدم فروش وثيقه به ازاي هر روز كاري، 5/0 واحد درصد به مأخذ قيمت اولين روز مزايده كاسته شده و مبناي مزايده در روز كاري بعد قرار مي ‌گيرد. فروش ملك و سهام شركت‌ هاي سهامي خاص موضوع وثيقه به صورت نقدي مي ‌باشد ليكن چنان ‌چه ملك و سهام شركت هاي سهامي خاص ياد شده ظرف مدت ۶۰ روز از زمان شروع مزايده به صورت نقدي به فروش نرسد، مديريت كل حقوقي مي ‌تواند با تأييد هيأت عامل، ملك يا سهام شركت هاي سهامي خاص موصوف را به صورت نسيه و يا با شرايط خاص به فروش برساند. [پاورقي 20]

پاوقي 20 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

چنان‌ چه از زمان آخرين ارزشيابي ملك يا سهام شركت ‌هاي سهامي خاص موضوع وثيقه توسط كارشناسان رسمي موضوع ‏ماده 6، بيش از شش ماه سپري نشده باشد، ارزش ملك يا سهام شركت‌ هاي سهامي خاص در فرآيند اخذ وثيقه براي تعيين قيمت اولين روز مزايده، مبناي عمل خواهد بود. در هر صورت اعتبار ارزش ‌گذاري كارشناسان رسمي موضوع اين ماده، شش ماه از تاريخ صدور بوده و ادامه برگزاري مزايده، منوط به ارزش ‌گذاري مجدد وثايق مي ‌باشد. [پاورقي 21]

پاورقي 21 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

چنان‌ چه مؤسسه اعتباري، آزادسازي وثايق توديعي نزد بانك مركزي را با هدف كاهش يا تسويه اضافه برداشت درخواست نمايد، مديريت كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري منوط به انجام اقدامات ذيل توسط مؤسسه اعتباري ذي ‌ربط و پس از تاييد قائم مقام رئيس ‌كل بانك مركزي، نسبت به آزادسازي وثايق مورد درخواست اقدام مي ‌كند. [پاورقي 22] نوع وثيقه ساز و كار آزادسازي وثايق حوزه متولي تأييد اقدامات اداره متولي آزاد سازي وثايق اوراق بهادار دولتي 1‌‌ـ اعلام شماره حساب نزد بانك مركزي توسط مؤسسه اعتباري به شركت «سپرده ‌گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه وجوه» (سمات) به منظور واريز وجوه حاصل از فروش وثايق و ارايه يك نسخه از مكاتبه به عمل آمده و نيز تاييديه شركت ياد شده به مديريت‌ كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري؛ 2 ‌ـ ارايه چك تضميني معادل ارزش وثايق (با امضاي مديرعامل و يكي ديگر از دارندگان امضاي مجاز مؤسسه اعتباري) به بانك مركزي و تعهد به توثيق مجدد (پرداخت هزينه كارمزد توثيق به شركت سمات و اعلام آن به مديريت مالي شركت مزبور و اداره عمليات بازار باز) در صورت عدم فروش وثايق؛ 3 - آزادسازي وثايق پس از تاييد اقدامات انجام شده در بندهاي (1) و (2) و تاييد نهايي قائم مقام رئيس ‌كل، به ميزان تاييد شده و ارايه سند حسابداري آن به اداره حسابداريكل و بودجه. مديريت كل نظارت بر بانك ‌ها و مؤسسات اعتباري اداره عمليات بازار باز اوراق بدهي شركتي سهام ارز 1-ارايه مستندات معرفي حساب نزد بانك مركزي به منظور واريز وجوه حاصل از فروش وثيقه از سوي مؤسسه اعتباري و تعهدنامه (با امضاي مدير عامل و هيئت مديره) مبني بر واريز وجوه حاصل از فروش وثايق به حساب مزبور به مديريت‌كل نظارت بر بانك‌ها و مؤسسات اعتباري؛ 2- ارايه چك تضميني (با امضاي مدير عامل و يكي ديگر از دارندگان امضاي مجاز مؤسسه اعتباري) معادل ارزش ارز يا شمش طلاي مورد وثيقه به قيمت روز حسب مورد اعلامي به ترتيب توسط اداره پايش بازار ارز يا اداره نشر اسكناس و خزانه با لحاظ جميع شرايط ارزش‌گذاري مقرر در ماده (6) اين شيوه‌نامه و ارايه تعهد مبني بر توثيق مجدد در صورت عدم فروش وثايق؛ 3- آزادسازي وثايق پس از تاييد اقدامات انجام شده در بندهاي (1) و (2) و تاييد نهايي قائم مقام رئيس ‌كل به ميزان تاييد شده و ارايه سند حسابداري آن به اداره حسابداريكل و بودجه. مديريت كل نظارت بر بانك ها و مؤسسات اعتباري با هماهنگي اداره پايش بازار ارز شمش استاندارد طلا مديريت كل نظارت بر بانك ها و مؤسسات اعتباري با هماهنگي اداره نشر اسكناس و خزانه ملك 1- بررسي درخواست مؤسسه اعتباري توسط مديريت‌ كل نظارت بر بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري با اخذ نظر از مديريت كل حقوقي 2 - انعقاد قرارداد موضوع ماده 10 قانون مدني با تصريح بر تعهدات موسسه اعتباري شامل اخذ چك تضميني معادل ارزش وثايق (با امضاي مدير‌عامل و يكي ديگر از دارندگان امضاي مجاز مؤسسه اعتباري) و وكالت موضوع بند 3 و ارايه تعهد مبني بر توثيق مجدد در صورت عدم فروش وثايق؛ 3 - تمديد وكالت ‌نامه رسمي مأخوذه سابق يا اعطاي وكالت بلاعزل فروش يا انتقال از سوي موسسه اعتباري به بانك مركزي متضمن تصريح بر سلب حق هرگونه اقدام منافي با مورد وكالت شامل سلب حق مباشرت در انجام موضوع وكالت يا ضم امين يا ناظر يا هرگونه عنوان مشابه و سلب حق اعطاي وكالت مجدد با درج عبارت«ضمن عقد خارج لازم» در متن وكالت ‌نامه 4 - آزاد سازي وثايق به ميزان تأييد شده منوط به تأييد نهايي اقدامات توسط قائم‌مقام رئيس كل. سهام شركت هاي سهامي خاص

پاورقي 22 - طي مصوبه جلسه مورخ 1402/8/30 هيأت عامل بانك مركزي، الحاق گرديد.

شيوه ‌نامه اخذ وثيقه از مؤسسات اعتباري در قبال اضافه برداشت و واگذاري و فروش وثايق دريافتي» كه پيش‌‌ تر در بيست و پنجمين جلسه مورخ 1401/6/12 هيات عأمل بانك مركزي در (16) ماده و (14) تبصره به تصويب رسيده بود، با اصلاحاتي به شرح مندرج در متن و با الحاق 4 تبصره در چهل و يكمين جلسه مورخ 1402/8/30، چهل و سومين جلسه مورخ 1402/9/14 و چهل و هفتمين جلسه مورخ 1402/10/13 هيأت عامل بانك مركزي، در (16) ماده و (19) تبصره تصويب گرديد و از تـاريخ ابـلاغ لازم‌ الاجـراء مي ‌‌باشد.