قانون راجع باموزش و پرورش عمومي اجباري و مجاني

دولت مكلف است از سال 1322 تا مدت ده سال تعليمات [‌آموزش و پرورش] ابتدائي را در تمام كشور بتدريج عمومي و اجباري ‌سازد. ‌

دوره تعليمات عمومي اجباري كشور در دو مرحله اجرا ميشود كه مرحله اول آن دوره پنجساله ابتدائي و مرحله دوم آن دوره سه‌ساله ‌راهنمائي تحصيلي است. ‌وزارت آموزش و پرورش مكلف است پس از اجراي مرحله اول در سراسر كشور اجراي مرحله دوم را در هر منطقه كه موجبات آن فراهم باشد اعلام‌نمايد. برنامه تحصيلات و كتابهاي دبستاني با رعايت مقتضيات نقاط مختلف كشور ممكن است ‌متنوع باشد تأليف و طبع كتابها را وزارت آموزش و پرورش با رعايت اصول آموزش و پرورش خاصه تربيت اخلاقي و تقويت حس ديني كودكان عهده‌دار خواهد ‌بود. ‌

وزارت فرهنگ ميتواند تا زمانيكه وسائل كافي در اختيار ندارد و مقتضي ميداند تحصيلات را در كلاسهاي 5 و 6 اختياري قرار دهد ‌مشروط بر اينكه اين مدت از تاريخ تصويب اينقانون از پنجسال تجاوز نكند. ‌وزارت فرهنگ مكلف است در برنامه اين دو كلاس تجديد نظر بعمل آورده آموختن مقدمات حرف و صنايع و كشاورزي را با رعايت مقتضيات هر‌محل در آن بگنجاند. ‌

آموزش و پرورش در دبستانهاي دولتي در تمام كشور مجاني است و بهمين عنوان نبايد از دانش‌آموزان وجهي مطالبه شود بدانش‌آموزان بي‌بضاعت كتاب درسي مجاني داده خواهد شد. ‌

در نقاطيكه وسايل تعليمات اجباري فراهم گرديده وزارت فرهنگ اجباري بودن آنرا در فروردين ماه پس از صحه ملوكانه اعلام ‌مينمايد. ‌

در نقاطيكه طبق ماده چهارم اجباري بودن تعليمات اعلام شده است اهالي مكلفند اطفال خود را كه سنشان شش سال تمام باشد در‌ شهريور ماه در دبستانها نام‌نويسي كنند هرگاه طفلي بواسطه بيماري نتواند در موقع مقرر مشغول تحصيل شود ولي او موظف است او را بلافاصله ‌پس از رفع نقاهت بدبستان معرفي نمايد. اطفال تا ده سال نيز در كلاس اول دبستان پذيرفته خواهند شد. ‌

اداره كل آمار مكلف است همه‌ساله آمار كودكان شش ‌ساله نقاط مختلف كشور را بوزارت فرهنگ تسليم نمايد. ‌

هر گاه ولي طفل در موعد مقرر بدون داشتن عذر موجه طفل خود را براي تحصيل منظم بدبستان نسپارد علاوه بر اينكه مجبور است‌ غفلت خود را جبران كند بپرداخت ده ريال جريمه محكوم ميگردد. وجوه حاصله از اين جرايم بمصرف تهيه كتاب و لوازم تحصيل براي دانش‌آموزان بي‌بضاعت خواهد رسيد. ‌

در هر نقطه كه دبستان دائر ميشود وزارت بهداري و شهرداري محل بايد با نظر وزارت فرهنگ وسايل معاينه طبي دانش‌آموزان را بقسمي فراهم سازند كه هر يك از آنان در عرض سال تحصيلي لااقل دو بار مورد معاينه پزشگ [پزشك] واقع شود و نيز مكلفند وسايل مداواي مجاني‌ دانش‌آموزان بي‌بضاعت خاصه مبتلايان تراخم را فراهم سازند. ‌

دولت مكلف است بهمه [همه]ساله اعتبارات لازم را در بودجه كل كشور براي ساختمان و تأسيس و نگاهداري دبستانها و تربيت آموزگار و بطور كلي تأمين اجراي اينقانون در مدت مقرر پيش‌بيني نمايد. ‌

شهرداريها مكلفند در حدود قوانين مربوطه در تهيه وسائل ساختمان مدارس و توسعه معارف طبق آئيننامه مخصوص با وزارت فرهنگ ‌تشريك مساعي نمايند. ‌

ساختمان همه دبستانها مطابق نقشه‌هائي خواهد بود كه مهندسين مخصوص وزارت فرهنگ بايد متناسب با آب و هوا و موقعيت نقاط ‌مختلف كشور با رعايت اصول بهداشتي تهيه نمايند در قراء و قصبات ساختمان دبستانها با مساعدت مالكين طبق آئين‌نامه مخصوص بعمل خواهد ‌آمد. ‌

براي تربيت و تهيه آموزگاران بعده كافي از اول سال تحصيلي 1322 وزارت فرهنك [فرهنگ] مكلف است اقدامات زير را بعمل آورد: ‌الف - در سال اول دانش‌سراهاي مقدماتي لااقل يك ثلث بيشتر از سالهاي پيش دانش‌آموز واجد شرايط بپزيرد [بپذيرد] و در صورت لزوم كلاسها را متعدد كند. ب - در شهرهائي كه فعلا دانش‌سرا نيست در صورت لزوم بتاسيس آن مبادرت نمايد. ج - در دانش‌سراها يا دبيرستانها يا دبستانها كلاسي بنام كلاس كمك آموزگاري تأسيس كند كه شرط ورود بآن داشتن گواهينامه تحصيلات شش ساله‌ ابتدائي و دوره‌اش يك يا دو سال باشد آموزگارانيكه لااقل پنجسال تدريس متوالي يا ده سال تدريس متناوب داشته باشند ميتوانند بدون شرط مذكور‌ در اين كلاسها پذيرفته شوند يك يا دو ساليكه براي دوره كلاسها معين گرديده جزو سابقه خدمت آنان محسوب خواهد شد.

تحصيل در كلاسهاي كمك آموزگاري مجاني خواهد بود بعلاوه كمك هزينه تحصيل كه ميزان آنرا وزارت فرهنك [فرهنگ] معين خواهد كرد‌ بدانش‌آموزان پرداخته ميشود دانش‌آموزان هنگام ورود تعهد كتبي خواهند سپرد كه پس از فراغ از تحصيل دو برابر مدت تحصيل را موظفاً آموزگاري ‌كنند والا 3 برابر كمك هزينه دريافتي را بصندوق دولت بپردازند. ‌

دولت موظف است كساني را كه از كلاس كمك آموزگاري گواهينامه فراغ تحصيل گرفته‌اند و كمك آموزگار خوانده خواهند شد با‌ رعايت شرايط مقرره در فقرات 1 و 3 و 4 ماده دوم قانون استخدام كشوري در دبستانها بخدمت بگمارد. ‌

هر يك از مشاغل كمك آموزگار و آموزگار و دبير و دانشيار و استاد و پزشك بيمارستاني ضميمه دانشكده پزشكي بده پايه تقسيم‌ ميشود. حداقل مدت توقف در پايه‌هاي 1 تا سه يكسال و در پايه‌هاي 4 تا 6 دو سال و از پايه 7 ببالا سه سال خواهد بود . حقوق پايه يك كمك ‌آموزگار برابر مقرري دريافتي پايه يك اداري و حقوق پايه يك آموزگاري يك برابر و نيم حقوق پايه يك كمك آموزگار و حقوق پايه يك دبيري دو برابر‌ حقوق پايه يك آموزگار و حقوق پايه يك دانشياري سه برابر حقوق پايه يك آموزگار خواهد بود. ‌در موقع ارتقاء از پاية بپايه بالاتر در مورد كمك آموزگاران و آموزگاران تا پايه 5 يك پنجم حقوق پايه مادون و از پايه شش ببالا يك هشتم حقوق ‌پايه مادون و در پايه‌هاي دبيري يك هشتم حقوق پايه مادون و در پايه‌هاي دانشياري معادل يك‌دهم حقوق پايه مادون علاوه خواهد شد حقوق هر پايه‌ استادي باندازه يكدهم از حقوق همان پايه دانشياري بيشتر خواهد شد. ‌

كمك آموزگاران و آموزگاران و دبيرانيكه متاهل هستند ثلث حقوق پايه يك خود را بعنوان فوق‌العاده تأهل دريافت خواهند داشت. ‌

وزارت فرهنك [فرهنگ] ميتواند از ميان دبيران و با تصويب شوراي دانشگاه از ميان استادان و دانشياران و دبيران دانشگاه كسانيرا براي رياست‌ و نظامت كلاس‌هاي كمك آموزكاري [آموزگاري] و دانشسراها و دبيرستانها و همچنين براي بازرسي و خدمات فني و معاونت دانشكده‌ها بر طبق آئين‌نامه مخصوص‌انتخاب نمايد اين اشخاص در مدت اشتغال بيكي از اين كارها تا پايه پنج نصف حقوق و از پايه 6 ببالا ثلث حقوق پايه خود را اضافه دريافت‌ خواهند نمود اين اشخاص موظفند تمام اوقات رسمي را بخدمات مرجوعه صرف نمايند و بهيچوجه حق اشتغال در بنگاههاي ديگر دولتي و غير‌دولتي نخواهند داشت. ‌

مواد 10 و 11 قانون تربيت معلم مصوب اسفند 1312 و مواد 12 و 13 قانون تاسيس دانشگاه مصوب خرداد 1313 و ماده واحده‌ مصوب پنجم آبان ماه 1317 و مواد 4 و 5 و 11 قانون اصلاح قانون تاسيس دانشگاه مصوب آبان 1319 و تبصره 1 ماده اول قانون ششم آبان 1320‌نسبت به آنچه با اين ماده مغايرت دارد ملغي ميباشد. ‌

هر گاه در نقاطي كه تعليمات عمومي اجباري اعلام گرديده آموزگار و كمك آموزگار تربيت يافته بقدر كافي موجود نباشد وزارت‌ فرهنك ميتواند كساني را كه لااقل گواهينامه شش‌ساله ابتدائي يا تحصيلاتي معادل آن هستند بآموزگاري چهار كلاس اول ابتدائي و كسانيرا ‌كه تحصيلات سه‌ساله اول متوسطه يا معادل آن را دارا ميباشند به آموزگاري كلاسهاي 5 و 6 ابتدائي با رعايت جهات اخلاقي و استعداد آنان براي‌تدريس انتخاب و بطور قرارداد استخدام نموده بكار بگمارد. ‌

هيچگاه وزارت فرهنك [فرهنگ] نميتواند با داشتن آموزگار و كمك آموزگار تربيت شده باستخدام آموزگاران قراردادي بپردازد و بطور كلي‌ باستخدام معلم قراردادي جديد فقط در صورتي مجاز است كه معلم رسمي مشمول اين قانون و قانون تربيت معلم مصوب اسفند 1312 و قانون دانشگاه ‌مصوب هشتم خرداد 1313 بقدر كافي موجود نباشد. ‌

كمك آموزگاران و آموزگاران و دبيرانيكه در خارج از محل اقامت خود خدمت مينمايند بايد از طرف دولت منزل داده شود و‌در غير اينصورت كرايه خانه متناسب هر محل بتشخيص وزارت فرهنك [فرهنگ] و بر طبق آئين‌نامه مخصوص علاوه بر حقوق و فوق‌العاده‌هاي ديگر به آنها ‌پرداخته خواهد شد. ‌

وزارت فرهنك [فرهنگ] ميتواند آموزگاران و مديران قراردادي را كه داراي گواهينامه دوره اول متوسطه و لااقل پنج سال سابقه خدمت‌ آموزگاري در مدارس دولتي باشند بعنوان آموزگار و در صورتيكه اين گواهينامه را نداشته ولي پنجسال سابقه تدريس در مدارس دولتي داشته باشند‌ بعنوان كمك آموزگار استخدام نمايد و همچنين ميتواند دبيران قراردادي را كه لااقل داراي ده سال سابقه تدريس در دبيرستان و يا آنكه داراي ديپلوم [ديپلم] متوسط و پنجسال سابقه تدريس در دبيرستان باشند با رتبه دبيري بخدمت رسمي بپذيرد مأخذ تعيين درجه اين كمك آموزگاران و آموزگاران و‌دبيران آخرين حقوقي خواهد بود كه قبل از ديماه 1321 از وزارت فرهنك [فرهنگ] دريافت داشته‌اند. ‌

وزارت فرهنك [فرهنگ] آئين‌نامه‌هائي را كه براي اجراي اين قانون لازم خواهد بود تهيه و پس از تصويب كميسيون فرهنك [فرهنگ] مجلس شوراي ‌ملي بموقع اجرا خواهد گذاشت. ‌

اين قانون كه مشتمل بر شانزده ماده است در جلسه ششم مرداد ماه يكهزار و سيصد و بيست و دو بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد. ‌

رئيس مجلس شوراي ملي - حسن اسفندياري