نظر مشورتي 7/1400/929 مورخ 1401/03/09 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص بررسي منظور قانونگذار از تشريفات دادرسي

استعلام : مطابق تبصره ماده 455 قانون آيين دادرسي كيفري عدم رعايت تشريفات دادرسي موجب نقض راي نيست مگر آن كه تشريفات مذكور به درجه از اهميت باشد كه موجب بي اعتباري راي شود در مرحله تجديدنظرخواهي عدم رعايت چه نوع تشريفات موجبات بي اعتباري راي مي گردد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، باعنايت به تبصره يك ماده 18 و تبصره ماده 19 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1394، اصول و قواعد حاكم بر رسيدگي شامل مقررات ناظر به صلاحيت، حق دفاع، حضور در دادرسي، رسيدگي به دلايل و مانند آن است و منظور از تشريفات دادرسي، نحوه اجراي اصول و قواعد دادرسي است همانند مقررات ناظر بر شرايط شكلي دادخواست، نحوه ابلاغ، تعيين اوقات رسيدگي و مانند آن. بر اين اساس، محروميت متهم از حق داشتن وكيل، عدم رعايت اصول دادرسي است نه تشريفات آن. ثانياً، در صورت عدم رعايت اصول و مقررات حاكم بر دادرسي به صورت مطلق و همچنين عدم رعايت تشريفات قانوني دادرسي، مشروط به آن كه آن تشريفات به درجه اي از اهميت باشد كه موجب بي اعتباري رأي شود، رأي از سوي شعبه ديوان عالي كشور يا شعبه دادگاه تجديد نظر نقض مي شود و منظور از «تشريفاتي كه موجب بي اعتباري رأي شود» آن دسته تشريفاتي است كه از يك سو عدم رعايت آن ها در ماهيت رأي دادگاه مؤثر باشد و از سوي ديگر بتوان با نقض حكم از سوي مرجع عالي، آثار و نتايج عدم رعايت آن تشريفات را بر طرف و حقوق از بين رفته اصحاب دعوا را مجدداً احياء نمود. همانند تشريفات متضمن حقوق دفاعي متهم .