بخشنامه در خصوص ضوابط ناظر بر ايجاد مغايرت و نظارت برواحد ديجيتال ارائه خدمات بانكي توسط موسسات اعتباري

تاريخ: 23 /09 /1402 شماره: 68 /500 /022 بسمه تعالي جناب آقاي مهدي عطوان مدير محترم اداره نظارت بر بانكها و موسسات اعتباري 2 بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موضوع: بخشنامه ابلاغي بانك مركزي - «در خصوص ضوابط ناظر بر ايجاد، مغايرت و نظارت بر واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي توسط موسسات اعتباري» با سلام و احترام به استحضار مي رساند: نامه شماره 223443 /02 تاريخ 13 /09 /1402 آن بانك با موضوع "در خصوص ضوابط ناظر بر ايجاد، مغايرت و نظارت بر واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي توسط موسسات اعتباري" در جلسه هيئت مديره اين بانك مطرح و طي نامه شماره 631 /948 /023 تاريخ 22 /09 /1402 از طريق سامانه يكپارچه مكاتبات اداري به واحدهاي ذيربط ابلاغ گرديد. وهب متقي نيا رونوشت: جناب آقاي دكتر مهدي زاده معاون محترم تدوين، تنقيح و انتشار قوانين و مقررات معاونت حقوقي رياست جمهوري؛ براي استحضار بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مديريت كل مقررات، مجوز‌هاي بانكي و مبارزه با پولشويي اداره مطالعات و مقررات بانكي ضوابط ناظر بر نحوه ايجاد، فعاليت و نظارت بر واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي توسط مؤسسات اعتباري مهر 1402 «بسمه ‌تعالي» «ضوابط ناظر بر نحوه ايجاد، فعاليت و نظارت بر واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي توسط مؤسسات اعتباري» به استناد بند (ب) ماده (11) «قانون پولي و بانكي كشور» و نيز بند (3) مصوبه جلسه مورخ 18‏ /1‏ /1400 هيأت عامل بانك مركزي، مبني بر تهيه چارچوب مقرراتي لازم به منظور تأسيس، فعاليت و نظارت بر واحدهاي ديجيتال ارايه خدمات بانكي مؤسسات اعتباري، «ضوابط ناظر بر ايجاد، فعاليت و نظارت بر واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي توسط مؤسسات اعتباري» به شرح زير تدوين مي ‌گردد: بخش اوّل: تعاريف ماده 1 - در اين ضوابط، عناوين زير به جاي عبارات مشروح مربوط به كار مي ‌روند: 1- 1- بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛ 1- 2 - مؤسسه اعتباري: بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي كه به موجب قانون و يا با مجوز بانك مركزي تأسيس شده و تحت نظارت آن بانك قرار دارد؛ 1- 3 - واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي: واحد عملياتي از مؤسسه اعتباري كه صرفاً مجاز به ارايه خدمات و انجام عمليات بانكي به صورت غيرحضوري از طريق اينترنت و يا ساير بسترهاي ديجيتال مورد تأييد بانك مركزي مي ‌باشد به نحوي كه تمامي فرآيند ارايه خدمات و انجام عمليات بانكي بدون نياز به حضور مشتري انجام گيرد. بخش دوم: ايجاد ماده 2 - تأسيس واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي صرفاً با رعايت مفاد ايـن ضوابط و اخـذ مجـوز از بانـك مركـزي امكان پذير است. ماده 3 - مؤسسه اعتباري متقاضي تأسيس واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، مكلف است تقاضاي خـود را به اداره مجوزهاي بانكي بانـك مركزي ارايه دهد. ماده 4 - اداره مجوزهاي بانكي بانك مركزي پس از دريافت تقاضاي مؤسسه اعتباري اقدامات زير را انجام مي ‌دهد: 4- 1- استعلام در خصوص عملكرد مؤسسه اعتباري از حيث رعايت الزامات و ضوابط مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم، مطابق قوانين و مقررات موضوعه از اداره مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم بانك مركزي؛ 4- 2 - استعلام در خصوص عملكرد مؤسسه اعتباري از حيث شاخص ‌هاي سلامت بانكي و نيز كفايت زيرساخت‌ هاي فناوري اطلاعات و مديريت صحيح ريسك فناوري اطلاعات از اداره ارزيابي سلامت نظام بانكي بانك مركزي؛ 4- 3 - استعلام در خصوص رعايت ضوابط و مقررات ابلاغي مرتبط با سامانه ‌هاي ملي پرداخت از مديريت كل نظام‌ هاي پرداخت. ماده 5 - اداره مجوزهاي بانكي بانك مركزي پس از دريافت پاسخ استعلامات موضوع ماده (4)، نتيجه را طي گزارشي به معاون نظارت جهت أخذ تأييديه طرح در كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري ارايه مي ‌دهد. در صورت تأييد معاون نظارت، مراتب در كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري به منظور أتخاذ تصميم در خصوص درخواست مؤسسه اعتباري متقاضي مطرح مي‌ گردد. ماده 6- در صورت موافقت كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري با ايجاد واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي توسط مؤسسه اعتباري متقاضي، اداره مجوزهاي بانكي مراتب را به آن مؤسسه اعتباري اعلام نموده و ضمن اعطاي مجوز، يك شناسه اختصاصي براي واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي تخصيص مي‌ دهد. ماده 7 - مؤسسه اعتباري صرفاً مي‌ تواند يك شناسه اختصاصي براي واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي دريافت نمايد. تبصره 1 - استفاده از شناسه اختصاصي واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، تخصيص يافته در سامانه اطلاعات مجوز نهادهاي پولي بانك مركزي (سام)، براي ساير واحدهاي مؤسسه اعتباري مجاز نمي ‌باشد. تبصره 2 - ايجاد هرگونه واحد بانكي در زير مجموعه واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي ممنوع است. بخش سوم - فعاليت ماده 8 - مؤسسه اعتباري موظف است براي فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، تمهيدات لازم جهت ارايه خدمات به صورت 24×7 و آموزش به مشتريان را فراهم نمايد. ماده 9 - خدمات ارايه شده در واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي مؤسسه اعتباري صرفاً بايد از طريق سامانه جامع بانكداري متمركز در بستر مركز داده مؤسسه اعتباري ارايه شود. تبصره – ايجاد يا استفاده از سامانه جامع بانكداري متمركز مجزا براي ارايه خدمات از طريق واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، مطلقاً ممنوع مي ‌باشد. ماده 10 - ارايه خدمات و انجام عمليات بانكي به صورت غيرحضوري از طريق اينترنت و يا ساير بسترهاي ديجيتال تحت عناوين مختلف اعم از نئوبانك، شعبه مجازي و ساير موارد مشابه، توسط مؤسسه اعتباري، صرفاً در قالب واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي و با شناسه اختصاصي مربوط به آن مجاز مي‌ باشد. ماده 11 - معرفي واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي در تبليغات مؤسسه اعتباري به نحوي كه واحد مذكور را به عنوان يك مؤسسه اعتباري مستقل در ذهن مخاطب متبادر سازد، مجاز نمي ‌باشد. ماده 12 - مؤسسه اعتباري موظف است در تبليغات واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي خود، از نام مؤسسه اعتباري در انتهاي عنوان واحد مذكور به طور برجسته استفاده نموده و در تمامي رسانه ‌ها و تبليغات، عبارت كامل "عنوان واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي + نام مؤسسه اعتباري" به همراه نشان تجاري مؤسسه اعتباري را درج نمايد. ماده 13 - مؤسسه اعتباري، مجاز به ايجاد يا تملك شركت مستقل براي فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي خود نمي ‌باشد. مادهي ا - در صورتي كه مؤسسه اعتباري براي فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي خود، قصد برون‌ سپاري بخشي از خدمات فناوري اطلاعات را داشته باشد، صرفاً مي ‌تواند از طريق قرارداد مستقيم با شركت‌ ها و پيمانكاران برون ‌سازماني، مشروط به رعايت مفاد «دستورالعمل حداقل الزامات ناظر بر ريسك فناوري اطلاعات» اقدام نمايد. ماده 15 - ترتيبات ناظر بر شناسايي و احراز هويت مشتريان و همچنين نحوه ارائه خدمات پايه از طريق واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، تابع «دستورالعمل حدود و چگونگي ارائه غيرحضوري خدمات پايه به ارباب رجوع در بانك‌ ها و مؤسسات اعتباري غيربانكي»، اصلاحيه‌ هاي پس از آن و ضوابط اجرايي مربوطه مي ‌باشد. ماده 16- مؤسسه اعتباري مسئول امنيت، سلامت و پشتيباني خدمات و سامانه‌ هايي است كه واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي به مشتريان ارائه مي ‌دهد. بخش چهارم- نظارت ماده 17 - در صورتي كه پس از صدور مجوز و طي فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، احراز گردد كه مؤسسه اعتباري شرايط لازم موضوع ماده (4) را از دست داده است، اداره نظارت ذي‌ ربط بانك مركزي طي اخطاري به مؤسسه اعتباري، آن مؤسسه اعتباري را ملزم به انجام اقدامات اصلاحي به منظور ادامه فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي مي ‌نمايد. ماده 18 - در صورتي كه پس از سه ماه از اخطار اداره نظارت ذي ‌ربط، اقدامات اصلاحي مناسب توسط مؤسسه اعتباري انجام نشود، بانك مركزي مي ‌تواند مؤسسه اعتباري را از برخي عمليات و خدمات بانكي در واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي و نيز جذب مشتريان جديد از طريق واحد مذكور منع نمايد. ماده 19 - در صورت تداوم نقض مقررات و عدم انجام اقدامات اصلاحي مناسب توسط مؤسسه اعتباري، اداره نظارت ذي‌ ربط موظف است مراتب را طي گزارشي جهت طرح در كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري به منظور تصميم ‌گيري در خصوص تعليق فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي مؤسسه اعتباري مربوطه ارايه نمايد. ماده 20 - در صورت أتخاذ تصميم در كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري مبني بر تعليق فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي مؤسسه اعتباري، پيشنهاد تعليق فعاليت واحد مذكور جهت تأييد نهايي به هيأت عامل بانك مركزي ارسال مي ‌شود. ماده 21 - در صورت تأييد هيأت عامل بانك مركزي مبني بر تعليق فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، اداره مجوزهاي بانكي تا زمان رفع تمامي ايرادات و تأييد آن از سوي اداره نظارت ذي ‌ربط، مجوز واحد مذكور را تعليق مي ‌نمايد. ماده 22 - در صورت تعليق مجوز واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي، مؤسسه اعتباري موظف است به مشتريان واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي خود، خدمات لازم را از طريق ساير بسترهاي بانكداري الكترونيك يا به صورت حضوري ارايه نمايد. ماده 23 - مؤسسه اعتباري موظف است، در فعاليت واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي خود تمامي مقررات و بخشنامه ‌هاي ابلاغي بانك مركزي و ساير ضوابط مربوط را رعايت نمايد. ماده 24 - مؤسسه اعتباري موظف است تمامي اطلاعات و مستندات مورد درخواست بانـك مركـزي در خصوص واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي را بـه صورت ادواري و يا موردي در قالب فرم‌ ها و جداول ابلاغي، به بانك مركزي ارايه نموده و همكاري لازم را با بازرسان بانك مركزي به انجام رساند. ماده 25 - مؤسسه اعتباري كه در زمان ابلاغ اين ضوابط داراي واحد مشابه با واحد ديجيتال ارايه خدمات بانكي است، موظف مي ‌باشد حداكثر ظرف 6 ماه از ابلاغ اين ضوابط، مجوز واحد مربوطه را أخذ نمايد. در غير اين‌ صورت، هرگونه ارايه خدمات از سوي واحدهاي مذكور مجاز نبوده و مشمول مقررات نظارتي و انضباطي مقرر در اين ضوابط خواهد شد. ماده 26 - تشخيص موارد تخلف از مفاد اين ضوابط با بانك مركزي است و با متخلفين مطابق قوانين و مقررات مربوط رفتار خواهد شد. اين ضوابط در (26) ماده و (3) تبصره، در بيست و هشتمين جلسه مورخ 23 /7 /1402 كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ لازم الاجراء مي باشد.