نظر مشورتي 7/1402/366 مورخ 1402/08/02 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : الف- اگر برخي شركا يا وراث در دعواي غير قابل تجزيه حاضر به همراهي با ديگران نشوند، تكليف شريك يا وراثي كه مي‌خواهد احقاق حق كند، چيست؟ ب- آيا بايد علاوه بر اشخاصي كه ادعايي عليه آنها دارد، ديگر وراث يا شركا را نيز طرف دعوا قرار دهد؟ ج- در صورت مثبت بودن پاسخ و ‌صدور حكم به سود وي، آيا اثر حكم به ديگران نيز تسري دارد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : الف- وفق اصل سي و چهارم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، دادخواهي حق مسلم افراد است؛ بر اين اساس، اولاً، اصل بر استماع دعاوي است و عدم استماع دعوا بايد مستند به قانون باشد. ثانياً، اصولاً اشخاص در استيفاي حقوق مالي خود از اختيار كامل برخوردارند و نمي‌توان كسي را ملزم به اقامه دعوا كرد و نيز استماع دعواي برخي شركا را نمي‌توان به اقدام مشترك ديگران منوط كرد. بنا به مراتب پيش‌گفته، در فرض سؤال كه برخي شركا يا وراث در دعواي غير قابل تجزيه حاضر به طرح دعوا نيستند جز در مواردي كه حكم مغاير قانوني وجود داشته باشد، هر كدام از خواهان‌ها مي‌توانند مبادرت به طرح دعوا نمايند. ب- در فرض سؤال، استماع دعواي خواهان مستلزم طرف دعوا قرار گرفتن ديگر شركا يا ذي‌نفعان نيست؛ مگر آنكه اعمال حق و يا تعلق حق به صورت انفرادي قانوناً ممكن نباشد. ج- با عنايت به ملاك مواد 308، 359 و 404 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، در فرض سؤال كه نسبت به دعواي غير قابل تجزيه، يكي از شركا اقدام به طرح دعوا نموده و حكم بر ذي‌حقي وي صادر شود، اين رأي براي ديگر ذي‌نفعان دعواي ياد‌شده قابل استناد و بهره‌برداري خواهد بود.