آيين نامه اجرايي نحوه تعيين و شناسايي خانوارهاي ايراني و اتباع خارجي موضوع بند 2 تبصره 8 الحاقي به ماده 169 مكرر قانون ماليات هاي مستقيم

هيأت وزيران در جلسه 15 /12 /1400 به پيشنهاد شماره 8549 مورخ 22 /1 /1400 وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي (با همكاري وزارتخانه هاي كشور و امور خارجه) و به استناد بند (2) تبصره (8) الحاقي به ماده (169) مكرر قانون ماليات هاي مستقيم – مصوب 1399-، آيين نامه نحوه تعيين و شناسايي خانوارهاي ايراني و اتباع خارجي موضوع بند ياد شده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

وزارت: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي.

سازمان: سازمان ثبت احوال كشور.

پايگاه خانوار: پايگاهي كه به ‌منظور ثبت نام خانوار ايراني و يا اصلاح ساختار و تغييرات آتي آن در سازمان ايجاد شده است.

خانوار معمولي: افرادي كه بر اساس رابطه خويشاوندي سببي يا نسبي درجه يك از طبقه اول موضوع ماده (862) قانون مدني شامل پدر، مادر و اولاد و وجود وابستگي اقتصادي و معيشتي با يكديگر زندگي مي كنند.

خانوار مؤسسه اي: محجورين، معلولين غيرقابل توان بخشي، سالمندان نيازمند و ساير افرادي كه به ‌موجب قوانين و مقررات مربوط از نظر اقتصادي و معيشتي تحت نگهداري يكي از نهادهاي حمايتي قرار داشته تا زمان استمرار شرايط مذكور، در ذيل نهاد حمايتي مربوط و به‌ عنوان خانوار مؤسسه اي منظور خواهند شد.

سرپرست خانوار: زوج يا زوجه و يا فرد ديگري كه بر اساس ضوابط قانوني، عهده دار مديريت خانوار مي باشد.

دستگاه هاي اجرايي: دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري و ماده (29) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران.

نهاد حمايتي: سازمان بهزيستي كشور و كميته امداد امام خميني (ره) حسب مورد.

در هر خانوار معمولي، زوج به ‌عنوان سرپرست و ساير اشخاص خانوار به ‌عنوان عضو محسوب مي شوند. شرايط تغيير سرپرست و اعضاي خانوار به شرح زير است:

ازدواج: در صورتي كه هر يك از اعضاي خانوار ازدواج دائم يا منقطع ثبت‌ شده در دفاتر اسناد رسمي نمايد، از عضويت خانوار پيشين كسر مي شود. زوج و زوجه، خانوار جديد با سرپرستي زوج و عضويت زوجه را تشكيل مي دهند.

در صورتي كه مرد قبل از ازدواج، سرپرست خانوار و فاقد همسر و يا فرزند باشد، زوجه به عنوان عضو به خانوار وي افزوده مي شود و چنانچه داراي همسر و يا فرزند باشد، زوجه جديد و زوج، خانواد جديدي به سرپرستي زوج و عضويت زوجه تشكيل مي دهند.

در صورتي كه زن قبل از ازدواج، سرپرست خانوار باشد، آن خانوار منحل شده و خانم و اعضاي خانوار منحل شده به عضويت خانوار جديد با سرپرستي زوج در مي آيند.

طلاق در ازدواج دائم، انقضا يا بذل مدت در ازدواج منقطع: در صورت وقوع طلاق در ازدواج دائم يا انقضا يا بذل مدت در ازدواج منقطع ثبت شده در دفاتر اسناد رسمي، زوجه از خانوار قبلي منفك شده و در صورتي كه سن وي بالاي (18) سال تمام باشد، خانوار جديدي به سرپرستي وي تشكيل مي شود. در صورتي كه سن زوجه كمتر از (18) سال باشد، زوجه به عنوان عضو به خانوار قبل از ازدواج منجر به طلاق اضافه مي شود.

: در ازدواج هاي مجددي كه منجر به طلاق يا بذل مدت ازدواج مي شوند زوجه و فرزنداني از ايشان كه رابطه نسبي با زوج ندارند از خانوار قبلي منفك شده، زوجه و فرزندان وي به خانوار قبل از ازدواج منجر به طلاق اضافه مي شوند.

ولادت: در صورتي كه سرپرست يا هر يك از اعضاي خانوار صاحب فرزند شود، فرزند جديد به عنوان عضو به خانوار اضافه مي شود، مشروط به آنكه حضانت فرزند با شخص ديگري نباشد.

حضانت: در صورتي كه بر اساس قوانين و مقررات يا احكام صادره از مراجع قضايي يكي از والدين يا شخص ديگري عهده دار حضانت فرزند شود، محضون به عنوان عضو به خانوار حاضن اضافه مي شود.

قيموميت: در صورتي كه بر اساس رأي صادره از مراجع قضايي براي فردي قيم مشخص شود، مشروط بر آنكه تحت حضانت شخص ثالثي نباشد، مولي عليه به عنوان عضو به خانوار قيم افزوده مي شود. در شرايطي كه قيم سرپرست چند خانوار باشد، امكان اضافه كردن مولي عليه به هر خانواري كه مد نظر سرپرست خانوار است، وجود خواهد داشت.

فوت: در صورت فوت هر يك از اعضاي خانوار، شخص متوفي از خانوار كسر مي گردد. در صورت فوت سرپرست خانوار، شخص متوفي از خانوار كسر و يك نفر از اعضاي خانوار بر اساس اولويت هاي زير به عنوان سرپرست محسوب مي شود: الف- زوج متوفي. ب- زوجه متوفي. پ- بزرگ‌ ترين فرزند پسر متوفي مشروط بر آنكه سن وي بالاي (18) سال باشد. ت- بزرگ‌ ترين فرزند دختر متوفي مشروط بر آنكه سن وي بالاي (18) سال باشد. ث ‍- بزرگترين عضو بالاي (18) سال خانوار. ج- حكم مرجع قضايي.

در موارد زير سرپرست خانوار تغييريافته و يكي ديگر از اعضاي خانوار به عنوان سرپرست محسوب مي شود: الف - در صورتي كه سرپرست خانوار به ‌طور رسمي يكي ديگر از اعضاي خانوار را با توافق يكديگر به عنوان سرپرست مشخص نمايد. ب - در صورت حجر و غائب و مفقودالاثر شدن سرپرست خانوار با حكم مراجع قضايي. پ - وجود حكم مرجع قضايي مبني بر بدسرپرستي و تعيين سرپرست جديد.

در موارد زير بنا به درخواست سرپرست يا عضو خانوار، امكان تشكيل خانوار جديد بدون وقوع واقعه ازدواج وجود خواهد داشت: الف - ناسازگاري هر يك از اعضاي بالاي (18) سال خانوار با سرپرست با حكم مراجع قضايي. ب - وسع اقتصادي اعضاي بالاي (18) سال. پ - در صورت خروج از تحت قيمومت با حكم مراجع قضايي.

در خانوارهايي كه از اشخاص ايراني و غيرايراني تشكيل شده اند، يك نفر از اشخاص ايراني بر اساس اولويت هاي بند (6) اين ماده وظيفه سرپرستي را بر عهده خواهد داشت.

در موارد تغيير سرپرست خانوار، سرپرست جديد بايد بالاي (18) سال و غيرمحجور باشد. در صورت عدم وجود عضو بالاي (18) سال و غيرمحجور در خانوار و تا زمان تعيين سرپرست از طرف مراجع صاحب صلاحيت، خانوار مذكور بدون سرپرست تلقي مي ‌شود.

ساير مصاديق به همراه ساز و كار اجرايي اين ماده از جمله نحوه ثبت نام متقاضيان جديد، مستندات و اقلام اطلاعاتي لازم و موارد جزيي مربوط به قواعد و ضوابط تعيين يا تغيير اعضا و سرپرست خانوار طي دستورالعمل هايي، توسط كارگروهي كه با مسئوليت وزارت و عضويت نمايندگاني از سازمان و وزارتخانه هاي راه و شهرسازي، امور اقتصادي و دارايي، ارتباطات و فناوري اطلاعات، اطلاعات، امور خارجه، سازمان برنامه ‌و بودجه كشور و سازمان اداري و استخدامي كشور و كميته امداد امام خميني (ره) تشكيل مي شود، تهيه و ابلاغ مي گردد. مصوبات كارگروه با ابلاغ وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي در تعيين خانوار و سرپرست آن ملاك عمل خواهد بود.

در هر خانوار مؤسسه اي، نهاد حمايتي به عنوان سرپرست و اشخاصي كه به ‌موجب قوانين و مقررات مربوط از نظر اقتصادي و معيشتي تحت نگهداري نهاد مذكور هستند به عنوان عضو محسوب مي شوند.

در اجراي بند (2) تبصره (8) ماده (169) مكرر قانون ماليات هاي مستقيم، اتباع ايراني مقيم خارج از كشور، مكلف به ثبت درخواست و اقلام اطلاعاتي خانوار خود در پايگاه خانوار مي باشند. وزارت امور خارجه مكلف است اطلاع رساني لازم را در اين زمينه به عمل ‌آورده و همكاري و هماهنگي لازم را با سازمان معمول نمايد.

احراز وسع اقتصادي اشخاص موضوع جز (ب) بند (8) ماده (2) اين آيين نامه بر عهده وزارت مي باشد. سازمان مكلف است درخواست ثبت خانوار جديد اين اشخاص را جهت بررسي و اندازه گيري وسع به وزارت منعكس نموده و با توجه به نتيجه ارزيابي وزارت اقدام نمايد. دستورالعمل وسع اقتصادي توسط وزارت با همكاري وزارت امور اقتصادي و دارايي، كميته امداد امام خميني (ره) و معاونت توسعه روستايي و مناطق محروم كشور تهيه و ابلاغ خواهد شد.

وزارت مكلف است در بررسي و احراز موضوع، با توجه به اطلاعات موجود در پايگاه ملي اطلاعات رفاه ايرانيان و مواردي نظير بيمه پردازي متقاضي به يكي از صندوق هاي بازنشستگي و يا اطلاعات مالي و اقتصادي آنان، اقدام نمايد.

سازمان موظف است بر اساس اطلاعات موجود در پايگاه اطلاعات اقتصادي خانوار موضوع بند (پ) ماده (1) آيين نامه اجرايي ماده (7) قانون هدفمندكردن يارانه ها موضوع تصويب نامه شماره 28610 /44520 مورخ 11 /2 /1389 نسبت به ايجاد پايگاه خانوار بر اساس ضوابط اين آيين نامه ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه به نحوي اقدام نمايد كه اعمال تغييرات در تركيب ساختار خانوار به ‌صورت خودكار و هوشمند صورت پذيرد.

سازمان موظف است كليه اطلاعاتي كه به نحوي از انحا موجب تغيير در تركيب خانوار مي شوند را به‌ صورت الكترونيكي از مراجع ثبت اطلاعات دريافت نمايد. كليه مراجع دارنده اطلاعات مذكور موظف به ارايه اطلاعات به صورت الكترونيك و رايگان به سازمان مي باشند.

مادامي كه ارتباط الكترونيك جهت تبادل اطلاعات برقرار نشده است، اشخاص خواهان اعمال تغييرات مي توانند علاوه بر درگاه پايگاه خانوار با مراجعه به دفاتر پيشخوان دولت، دفاتر پستي، دفاتر فناوري اطلاعات و ارتباطات روستايي و ارايه مدارك مثبته بر اساس مصوبات كارگروه موضوع تبصره (3) ماده (2) اين آيين نامه، نسبت به ثبت درخواست اعمال تغييرات بر اساس تعرفه اي كه به تصويب كميسيون تنظيم مقررات ارتباطات مي رسد، اقدام نمايند.

آن دسته از خانوارهاي ايراني و خانوارهاي اتباع خارجي كه اطلاعات خانوارهاي آنها در پايگاه اطلاعات اقتصادي خانوار وجود ندارد، موظفند با ساز و كار اعلامي از طرف كارگروه موضوع تبصره (3) ماده (2) اين آيين نامه اطلاعات مربوط به خانوارهاي خود را ثبت نمايند.

سازمان مكلف است با همكاري وزارت اطلاعات نسبت به برقراري ارتباط الكترونيك با پايگاه يكپارچه اطلاعات هويتي اشخاص حقيقي و حقوقي خارجي موضوع ماده (21) آييننامه اجرايي ماده (14) الحاقي قانون مبارزه با پولشويي موضوع تصويب نامه شماره 92986 /ت57101هـ مورخ 22 /7 /1398 به نحوي اقدام نمايد كه اطلاعات خانوارهاي متشكل از اعضاي ايراني و اتباع خارجي در هر دو پايگاه يكسان باشد.

تعيين افراد تبعي خانوار در سازمان ها و صندوق هاي بيمه اجتماعي جهت استفاده از خدمات بيمه پايه سلامت، تابع مصوبات دولت و مراجع قانوني ذي ربط مي باشد.

داده و اطلاعات مورد نياز براي پايگاه خانوار بر اساس مصوبات كارگروه تعامل پذيري دولت الكترونيكي موضوع مصوبه شماره 104533 /97 مورخ 12 /10 /1397 شوراي عالي فضاي مجازي توسط دستگاه هاي مسئول به صورت الكترونيكي ارايه مي شود. ساز و كارهاي ايجاد، بايد به نحوي باشد كه پس از سه ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، هرگونه تغيير در اطلاعات دستگاه هاي مسئول كه منجر به تغيير در پايگاه خانوار مي شود در همان روز كاري به صورت الكترونيكي از طريق مركز ملي تبادل اطلاعات در پايگاه خانوار اعمال شده و اين پايگاه به ساير دستگاه ها ارايه خدمات نمايد.

سازمان مكلف است اطلاعات پايگاه خانوار را به‌ صورت مستمر به روزرساني نمايد و در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط از جمله مصوبات شوراي عالي فضاي مجازي و كارگروه تعامل پذيري دولت الكترونيكي امكان دسترسي لازم را به ‌صورت رايگان براي وزارت، وزارتخانه هاي راه و شهرسازي، امور خارجه، اطلاعات و امور اقتصادي و دارايي (سازمان امور مالياتي كشور)، مركز آمار ايران و سازمان هدفمندسازي يارانه ها و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط فراهم آورد.

دستگاه هاي اجرايي مكلفند در تشخيص ساختار خانوار به منظور ارايه خدمات به خانوارهاي كشور از مفاد اين آيين نامه تبعيت نمايند.

كارگروه مذكور در تبصره (3) ماده (2) اين آيين نامه وظيفه پيگيري انجام تكاليف ذكر شده در اين آيين نامه براي دستگاه هاي اجرايي را به عهده داشته و موظف است در مقاطع زماني شش ماهه گزارش عملكرد خود را به هيأت وزيران ارايه نمايد.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبـر