شيوه نامه پايش اجراي قانون اساسي در دستگاه هاي اجرايي

در اجراي مصوبه نخست از مصوبات سومين نشست هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي كه به تأييد رئيس جمهور محترم رسيده است (موضوع ابلاغيه شماره 16332 مورخ 1405/3/2) مبني بر تكليف دبيرخانه هيأت بر پايش مستمر اجراي شاخص هاي قانون اساسي در دستگاه هاي اجرايي و دريافت گزارش سالانه اجراي قانون اساس از اين دستگا ها، همچنين به منظور تحقق بند 6 ماده 4 دستورالعمل نحوه اعمال مسئوليت رئيس جمهور در اجراي قانون اساسي (موضوع ابلاغيه شماره 149192 مورخ 1403/10/2) مبني بر تدوين گزارش سالانه پايش اجراي قانون اساسي، بدين وسيله «شيوه نامه پايش اجراي قانون اساسي در دستگاه هاي اجرايي» ابلاغ مي شود.

مجيد انصاري

شيوه نامه پايش اجراي قانون اساسي در دستگاه هاي اجرايي

مقدمه در اجراي مصوبه نخست از مصوبات سومين نشست هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي كه به تأييد رئيس جمهور محترم رسيده است (موضوع ابلاغيه شماره 16332 مورخ 1405/3/2) مبني بر تكليف دبيرخانه هيأت بر پايش مستمر اجراي شاخص هاي قانون اساسي در دستگاه هاي اجرايي و دريافت گزارش سالانه اجراي قانون اساسي از اين دستگا ها و در راستاي تحقق بند 6 ماده 4 دستورالعمل نحوه اعمال مسئوليت رئيس جمهور در اجراي قانون اساسي (موضوع ابلاغيه شماره 149192 مورخ 1403/10/2) مبني بر تدوين گزارش سالانه پايش اجراي قانون اساسي، «شيوه نامه پايش اجراي قانون اساسي در دستگاه هاي اجرايي» به شرح زير توسط معاون حقوقي رئيس جمهور ابلاغ شد. معاون قانون اساسي و دبير هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي، مسئوليت اجراي اين شيوه نامه را برعهده دارد.

اختصارات و تعاريف

اختصارات و اصطلاحات به كاررفته در اين شيوه نامه داراي معاني مشروح زير است:

دبير / دبيرخانه: دبير / دبيرخانه هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي

معاون/ معاونت: معاون / معاونت قانون اساسي معاون حقوقي رئيس جمهور

هيأت: هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي

دستگاه اجرايي: آن دسته از دستگاه هاي اجرايي كه شاخص هاي اختصاصي اجراي قانون اساسي براي آن ها تدوين شده است.

گزارش اجرا: گزارش اجراي قانون اساسي در هر دستگاه اجرايي

گزارش سالانه: گزارش سالانه پايش اجراي قانون اساسي (موضوع ماده 16 قانون تعيين حدود وظايف و اختيارات و مسئوليت هاي رياست جمهوري اسلامي ايران مصوب سال 1365 و بند 6 ماده 4 دستورالعمل نحوه اعمال مسئوليت رئيس جمهور در اجراي قانون اساسي ابلاغي 12/9/1403 رئيس دفتر رئيس جمهور)

شاخص عمومي: معياري كه بوسيله آن، ميزان اجراي آن دسته از احكام قانون اساسي كه به طور مشترك در حوزه مأموريت دستگاه هاي اجرايي قرار دارد، سنجيده مي شود.

شاخص اختصاصي: معياري كه بوسيله آن، ميزان اجراي آن دسته از احكام قانون اساسي كه در حوزه مأموريت تخصصي يك يا چند دستگاه اجرايي قرار دارد، سنجيده مي شود.

به روزرساني و فرستادن شاخص هاي اجراي قانون اساسي

دبيرخانه مكلف است تا اسفند هر سال، شاخص هاي عمومي و اختصاصي را با توجه به اصول قانون اساسي، سياست هاي كلي نظام، قوانين، مقررات و منشور حقوق شهروندي به روزرساني كند.

دبيرخانه مكلف است در اسفند هر سال، نسخه به روزرساني شده شاخص هاي عمومي و اختصاصي را طي نامه اي براي بالاترين مقام دستگاه اجرايي بفرستد.

دستگاه اجرايي پس از دريافت نسخه به روزرساني شده شاخص ها مكلف است گزارش اجراي يك ساله (منتهي به پايان اسفند همان سال) خود را به همراه مستندات مربوط، حداكثر تا ۱۵ ارديبهشت سال بعد براي دبيرخانه بفرستد.

تهيه گزارش در دستگاه اجرايي

مسئوليت تهيه گزارش اجرا در دستگاه اجرايي، برعهده مسئول حقوقي آن دستگاه، اعم از معاون، رئيس مركز، مديركل يا هر عنوان ديگر است.

مسئول تهيه گزارش مكلف است داده ها و مستندات را از واحدهاي ستادي و استاني دستگاه اجرايي و سازمان ها و شركت هاي وابسته و تابعه جمع آوري كند و پس از راستي آزمايي اوليه گزارش ها و احراز مرتبط بودن آنها با شاخص ها و وجود مستندات، در قالب يك گزارش، از طريق بالاترين مقام دستگاه براي دبيرخانه بفرستد.

مسئول تهيه گزارش مكلف است يكي از كارشناسان حقوقي دستگاه اجرايي را كه ترجيحاً دانش آموخته در گرايش حقوق عمومي باشد، به عنوان رابط دستگاه براي دريافت آموزش هاي لازم درباره چگونگي تهيه گزارش اجرا، رفع ابهام ها و پاسخگويي به پرسش ها، به دبيرخانه معرفي كند. در صورت درخواست مسئول تهيه گزارش، نشست توجيهي از سوي دبيرخانه برگزار مي شود.

گزارش هر دستگاه اجرايي در كاربرگ فرستاده شده از سوي دبيرخانه، تنظيم و در قالب دو نسخه word و PDF، براي دبيرخانه فرستاده مي شود.

چنانچه مسئول تهيه گزارش، پيشنهاد حذف يا اصلاح شاخص هاي فرستاده شده يا گنجاندن شاخص جديد در فهرست شاخص هاي عمومي يا اختصاصي را داشته باشد، با تأييد دبيرخانه، تغييرات لازم اعمال مي شود.

در گزارش دستگاه، افزون بر گزارش اقدامات مرتبط با هر شاخص، مستندات آن مانند مقررات، برنامه هاي سالانه يا عملياتي دستگاه، نتايج فعاليت ها و خروجي هاي عملياتي، طرح (پروژه )هاي مرتبط، گردش كارها و رويه هاي عملياتي، آمارهاي رسمي مرتبط با شاخص ها، گزارش هاي سامانه اي، گزارش هاي دوره اي عملكرد، ارزيابي هاي داخلي و خارجي، آمار رضايت ذي نفعان و شهروندان و ديگر اسناد قابل اتكا كه بتواند در ارزيابي كمي يا كيفي شاخص ها به ارزيابان كمك كند نيز بايد در اختيار دبيرخانه قرار گيرد ؛ به گونه اي كه امكان راستي آزمايي فراهم شود. مستندات حسب مورد مي تواند ذيل هر اقدام قرار گيرد يا به صورت جداگانه (به نحوي كه ارتباط مستند و شاخص مدنظر مشخص باشد)، به گزارش پيوست شود.

در صورتي كه مستند دستگاه، مصوبه، آيين نامه، بخشنامه، دستورالعمل، شيوه نامه و مانند اينها باشد، افزون بر ذكر شماره و تاريخ تصويب يا ابلاغ، بايد رونوشت مقرره نيز پيوست شود.

ارزيابي گزارش ها در دبيرخانه

پس از دريافت گزارش هاي اجرا، بررسي و ارزيابي آنها از سوي كارشناسان دبيرخانه به صورت زير انجام مي شود:

سنجش مرتبط بودن گزارش ها با موضوع آن شاخص و كنارگذاشتن گزارش هاي غيرمرتبط،

كنارگذاشتن گزارش هاي فاقد مستند يا داراي مستندات غيرقابل ارزيابي يا غيرمرتبط،

راستي آزمايي گزارش ها از راه بررسي مستندات ارسالي،

در صورت لزوم، راستي آزمايي گزارش ها از ديگر راه هاي مورد اشاره در ماده 12 اين شيوه نامه،

در موارد خاص و ضروري، اعلام نقايص و موارد نيازمند اصلاح به دستگاه اجرايي، با تعيين مهلت دو هفته اي، به منظور فرستادن گزارش اصلاحي از سوي دستگاه اجرايي براي دبيرخانه.

كارشناسان دبيرخانه مي توانند در ارزيابي و راستي آزمايي گزارش ها، افزون بر بررسي مستندات ارسالي از سوي دستگاه، از اخبار موثق و گزارش هاي مستند منتشرشده در رسانه ها و شبكه هاي اجتماعي، گزارش هاي دريافتي از نهادهاي اداري، نظارتي و قضايي از قبيل كميسيون اصل 90 قانون اساسي، ديوان محاسبات كشور، سازمان بازرسي كل كشور و ديوان عدالت اداري، گزارش هاي مردمي ثبت شده در سامانه پيگيري اجراي قانون اساسي، گزارش هاي دريافتي از شبكه هاي استاني پيگيري اجراي قانون اساسي و ارزيابي صاحب نظران و خبرگان در حوزه مأموريت هر دستگاه اجرايي استفاده كنند.

گزارش دستگاه اجرايي در هر شاخص، بر اساس فرآيند و جدول زير امتيازدهي مي شود : وضعيت فاقد گزارش گزارش غيرمرتبط گزارش فاقد مستند گزارش داراي مستند مرتبط قابليت ارزيابي ندارد ندارد ندارد دارد امتياز عملكرد 0 0 0 ضعيف متوسط خوب عالي 1 2 3 4

امتياز شاخص هاي عمومي با ضريب يك و امتياز شاخص هاي اختصاصي با ضريب دو محاسبه مي شود. دبيرخانه مي تواند بر اساس ميزان اهميت شاخص ها در اجراي كامل يا مستمر قانون اساسي، نقش آنها در جلوگيري از نقض قانون اساسي، اقتضائات زماني يا برنامه ها و اولويت هاي اعلامي دولت براي اجراي قانون اساسي در هر سال، براي برخي شاخص ها ضريب بيشتري در نظر بگيرد.

دبيرخانه در تعيين امتياز عملكرد هر شاخص به موارد زير توجه خواهد كرد :

كيفيت گزارش تدوين شده در خصوص عملكرد دستگاه اجرايي ؛

مقايسه عملكرد دستگاه اجرايي با عملكرد سال گذشته آن دستگاه ؛

ميزان پاسخگويي دستگاه به مكاتبات معاونت در موارد پيگيري اجراي قانون اساسي و جلوگيري از نقض آن.

ملاك ارزيابي عملكرد دستگاه هاي اجرايي در حوزه اجراي قانون اساسي و تعيين دستگاه برتر ، ميانگين امتياز دستگاه از مجموع شاخص هاي عمومي و اختصاصي پس از اعمال ضريب هاست.

موارد بهره برداري از گزارش هاي اجرا

پس از ارزيابي عملكرد دستگاه اجرايي از سوي دبيرخانه، از نتايج ارزيابي در موارد زير بهره برداري مي شود :

تدوين گزارش سالانه ؛

معرفي دستگاه يا دستگاه هاي برتر در حوزه اجراي قانون اساسي حسب مورد در برنامه هاي سالروز بزرگداشت قانون اساسي (12 آذر) يا جشنواره شهيد رجايي ؛

به روزرساني شاخص هاي عمومي و اختصاصي ؛

شناسايي و تعيين سنجه براي ارزيابي شاخص هاي عمومي و اختصاصي ؛

شناسايي موانع اجرا يا موارد نقض قانون اساسي و برنامه ريزي براي اجراي كامل و مستمر قانون اساسي از راه هيأت ؛

تعيين اولويت هاي اجراي شاخص هاي مربوط براي هر دستگاه اجرايي ؛

همكاري با دستگاه اجرايي در تدوين برنامه عملياتي براي هر يك از شاخص ها.

از برآيند گزارش هاي اجراي ارزيابي شده در دبيرخانه و ديگر اطلاعات در اختيار دبيرخانه، گزارش سالانه تهيه شده و به منظور اقدام مقتضي از سوي دبير براي نايب رئيس و رئيس هيأت فرستاده مي شود.

اين شيوه نامه در پنج فصل و 19 ماده از سوي دبير هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي و معاون قانون اساسي تهيه و در تاريخ 8/4/1405 به امضاي نايب رئيس هيأت پيگيري اجراي قانون اساسي و معاون حقوقي رئيس جمهور رسيده و از تاريخ ابلاغ، لازم الاجراست.