مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در خصوص مجموع راهكارهاي تشويقي با هدف احياء و تقويت سكونت در محدوده بافت هاي تاريخي - فرهنگي كشور

شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در جلسه مورخ 1403/5/1 و در اجراي ماده 2 و جزء 3 بند ج مصوبه مورخ 1401/6/21 خود، با موضوع «سياست ها و ضوابط تشويقي كالبدي متضمن نوسازي محله اي در بافت هاي فرسوده و ناكارآمد شهري»، ابلاغيه شماره 300 /111898 مورخ 1401/7/16، و نيز رديف 2 مصوبات جلسه مورخ 1402/9/25 شوراي مسكن وزارت راه و شهرسازي هم راستا با مفاد 3، 9، 8، 11 و 16 «قانون حمايت از مرمت و احياي بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي» مصوب 1398/4/2 مجلس شوراي اسلامي و همچنين نظر به اهميت اتخاذ رويكرد يكپارچه و توامان «ظرفيت سازي»، توانمندسازي» و ارائه «راهكارهاي تشويقي كالبدي» به منظور احياء و تقويت سكونت در محدوده هاي تاريخي شهرها؛ پس از استماع گزارش شركت بازآفريني شهري ايران و نظر به صورتجلسه مورخ 1403/4/30 كميته فني شماره 4، پيشنهاد مشترك وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و شركت بازآفريني شهري ايران پيرامون «مجموعه راهكارهاي تشويقي با هدف احياء و تقويت سكونت در محدوده بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي كشور» را بررسي و پس از بحث و تبادل نظر، سياست هاي ذيل را با پايبندي به رعايت ضوابط پدافند غيرعامل، قانون مديريت بحران و مقررات ملي ساختمان مصوب و مقرر نمود:

فرهنگي» و با توجه به تكليف پيش بيني شده در بند ۵ مصوبه شماره ۱۹۳۴۰۰/ت۵۶۸۳۵هـ مورخ 1402/10/10 هيأت وزيران، سازمان اداري و استخدامي كشور با همكاري وزارت كشور، وزارت راه و شهرسازي (شركت بازآفريني شهري ايران) و وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي، ظرف مدت ۳ ماه نسبت به تدوين «چهارچوب ايجاد ساختار مناسب اداري در شهرداري شهرهاي داراي بافت تاريخي ـ فرهنگي و همچنين ارتقاء ساختار بازآفريني (حفاظت و احياء) در شهرداري ها به تناسب درجه و ادارات كل راه و شهرسازي استانها به تناسب سطح» اقدام نمايد.

فرهنگي»، برنامه سالانه خود را به سازمان برنامه و بودجه ارائه نموده و در صورت تخصيص اعتبار از سوي آن سازمان در خصوص تكاليف مندرج در ماده 3 قانون حمايت از مرمت و احياء بافتهاي تاريخي ـ فرهنگي اقدام نمايد.

۳. كميسيون هاي موضوع ماده ۵ قانون تأسيس شوراي عالي مكلفند با قيد فوريت نسبت به بررسي و طي فرآيندهاي تصويب «طرح هاي ويژه حفاظت و احياي محدوده بافتهاي تاريخي ـ فرهنگي» و حسب مورد از طريق شوراي عالي اقدام نمايند. بديهي است وفق بند ۳ مصوبه شماره 141677/300 مورخ 1399/10/21 مرجع نهايي تصويب طرح هاي مذكور «شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران» تعيين گرديده است.

4. مشوق هاي پيشنهادي در اين سند صرفاً در چهارچوب ضوابط عمومي و اختصاصي حفاظت از بافت هاي تاريخي و طرح هاي ويژه حفاظت و احياء بافت هاي تاريخي، موضوع ماده 3 «قانون حمايت از مرمت و احياي بافتهاي تاريخي ـ فرهنگي» و در هماهنگي با الگوهاي بومي قابل اعمال بوده و متناسب با شرايط ويژه هر شهر تهيه و تدوين مي گردد.

فرهنگي مصوب وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و ابلاغي شوراي عالي ملاك عمل بوده و در ساير انواع محدوده هاي ناكارآمد شهري مصوبه مورخ 1401/6/21، با موضوع «سياستها و ضوابط تشويقي كالبدي متضمن نوسازي محله اي در بافت هاي فرسوده و ناكارآمد شهري»، ابلاغيه شماره 111898/300 مورخ 1401/7/16، ملاك عمل خواهد بود.

فرهنگي در قالب «طرح هاي ويژه حفاظت و احياي محدوده بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي» توسط وزارت راه و شهرسازي با همكاري شهرداري ها از طريق مهندسين مشاور ذيصلاح تدوين و پس از تأييد وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي بر اساس ضوابط ابلاغي آن وزارت، در شوراي عالي تصويب و پس از طي مراحل قانوني ابلاغ مي گردد.

فرهنگي، شهرداري ها مكلفند تا زمان تهيه و تصويب طرح هاي ويژه حفاظت، ضوابط و مشوق هاي عمومي ستاره دار مندرج در اين مصوبه كه قابليت بهره برداري در تمامي بافت هاي تاريخي را داراست، در چهارچوب ضوابط عمومي و اختصاصي حفاظت از بافت هاي تاريخي و در هماهنگي با الگوهاي بومي و با تاييد وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و تصويب كميسيون هاي ماده ۵ استان ها در خارج از حرائم درجه يك و دو آثار ثبت ملي ملاك عمل قرار دهند.

: ضوابط و مشوق هاي عمومي مذكور در قالب طرح هاي ويژه حفاظت و احياء بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي، با توجه به شرايط اختصاصي بافت، تدقيق و تكميل شده و پس از تصويب طرح، جايگزين ضوابط و مشوق هاي عمومي خواهد شد.

۸. شهرداري ها مكلفند نسبت به تامين پاركينگ هاي محله اي در مكان هاي مناسب در محدوده بلافصل بافت هاي تاريخي (حاشيه محدوده مصوب) براي جبران كسري پاركينگ ناشي از ضوابط و محدويت هاي تردد سواره در اين محدوده ها اقدام نمايند.

قانون حمايت از مرمت و احياء بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي، مبني بر تهيه طرح هاي ويژه حفاظت و احياء بافت هاي تاريخي، توسط وزارت راه و شهرسازي با همكاري ميراث فرهنگي و شهرداري ها، شهرداري هاي شهرهاي داراي بافت تاريخيِ ابلاغي شوراي عالي، مي توانند در تأمين اعتبار تهيه طرح هاي مذكور مشاركت نمايند.

فرهنگي و وضعيت ناپايدار بناهاي واقع در اين محدوده ها، استانداران مكلفند نسبت به برنامه ريزي و اجراي اين مصوبه در كليه شهرهاي داراي بافت تاريخي مصوب ظرف مدت ۱۲ ماه اقدام و گزارش دوره اي از عملكرد اجراي اين مصوبه را در دوره هاي ۳ ماهه به وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي، شركت بازآفريني شهري ايران و دبيرخانه شوراي عالي ارسال نمايند.

۱۱. پيشنهاد مي شود در صورت تصويب شوراي عالي مسكن، در راستاي افزايش رقابت پذيري و ايجاد مزيت نسبي براي احياء و توسعه سكونت موضوع اين مصوبه، كليه نوسازي هاي واقع در بافت هاي مذكور ضمن ثبت در واحدهاي مشمول قانون جهش توليد مسكن، امكان بهره گيري از مزاياي مالي قانون را داشته باشند.

فرهنگي كشور به شرح زير مي باشد:

كاربري

1) استقرار كاربري جديد در كل پلاك و امكان تخصيص سطح اشغال مجاز همكف به كاربري هاي انتفاعي در چهارچوب ضوابط عمومي و اختصاصي بافت هاي تاريخي.

توده گذاري

۲) معافيت از الزامات توده گذاري طرح تفصيلي مشروط به رعايت ضوابط حفاظت بافت تاريخي و تبعيت از الگوهاي ارائه شده بومي در طرح ويژه حفاظت و احياء

سطح اشغال

3) امكان افزايش سطح اشغال ما به ازاي كاهش تراكم ناشي از محدوديت ارتفاع تا مقادير تعيين شده در ضوابط حفاظت بافت تاريخي و طرح ويژه حفاظت و احياء

تراكم

۴) امكان تعديل تراكم مجاز با سطح اشغال و طبقات به فراخور موقعيت و شرايط مجاز حسب الگوهاي بومي و ضوابط حفاظت بافت تاريخي.

۵) عدم احتساب سطح بالكن، ايوان و زير زمين مسكوني در تراكم ساختماني.

طبقات

۶) امكان توسعه طبقات به صورت منفي با رعايت تمهيدات الزامي جهت تامين نور و تهويه طبيعي و شرايط ژئوتكنيكي منطقه و در چهارچوب ضوابط حفاظت بافت تاريخي ضمن رعايت الگوهاي بومي.

ارتفاع

۷) امكان كاهش يا افزايش ارتفاع طبقات مشروط به رعايت ضوابط عمومي و اختصاصي حفاظت از بافت هاي تاريخي و حرايم آثار تاريخي و خط آسمان و نظام ارتفاعي پيشنهاد شده در طرح ويژه حفاظت و احياء

پاركينگ

8) امكان تخصيص فضاي باز غيرمسقف (حياط) به منظور تامين پاركينگ. (ضمن حفظ باقيمانده فضاي حياط به منظور تداوم كاركردهاي حياط

9) امكان احداث درب اضافه پاركينگ در معابر با عرض كمتر از 5 متر (فاقد اصلاحي) ضمن رعايت ضوابط سيما و منظر.

۱۰) كاهش ضريب تامين پاركينگ مشروط به تامين پاركينگ هاي جمعي .

فضاي باز

۱۱) لغو الزامات فضاي باز (به ازاي هر واحد مسكوني) درصورت تبعيت از الگوهاي بومي، ضوابط حفاظت از بافت تاريخي و طرح ويژه حفاظت و احياء

خدمات عمومي پشتيبان

12) امكان تامين سرانه موردنياز خدمات پشتيبان سكونت (غير از فضاي سبز) از طريق احداث كاربري هاي خدماتي در طبقات در چهارچوب ضوابط حفاظت عمومي و اختصاصي بافت هاي تاريخي.

دسترسي معابر

13) امكان الحاق معابر جديد و غيرساختاري بافت تاريخي كه در اثر تجميع و ايجاد الگوي توده گذاري و پيش بيني آن در طرح ويژه حفاظت كاركرد خود را از دست داده اند.

حدنصاب قطعه

۱۴) امكان صدور پروانه براي پلاك هاي موجود با مساحت كمتر از نصاب تفكيك شهر در صورت عدم امكان تجميع مطابق الگوهاي توده گذاري طرح ويژه حفاظت با رعايت ضوابط حفاظت عمومي و اختصاصي بافت هاي تاريخي.

حداقل زيربناي واحد مسكوني

۱۵) لغو محدوديت هاي موجود براي مساحت واحدهاي مسكوني در چهارچوب ضوابط حفاظت عمومي و اختصاصي بافت هاي تاريخي.

فرهنگي و ايجاد انگيزه براي ساكنين و سرمايه گذاران و ترغيب جوانان علاقه مند به سكونت در اين محدوده ها و كسب و كارهاي نوين، ظرفيت سازي در بافت و توانمندسازي ساكنين به عنوان پيش نياز اقدام مورد تاكيد مي باشد:

13 ظرفيت سازي:

الف ) ظرفيت سازي در دستگاه هاي اجرايي براي تحقق اهداف تعيين شده به واسطه ايجاد ساختار شهرداري بافت تاريخي ـ فرهنگي و تقويت اقدامات ترويجي مشوق سكونت در اين محدوده ها.

ب ) الگوسازي از طريق ارائه الگوهايي متناسب با نيازها و توان خانواده ها با رعايت اصول، الزامات و ضوابط بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي كشور و در چهارچوب طرح هاي ويژه حفاظت و احياء محدوده بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي.

ج ) تأمين خدمات عمومي و ارتقاء خدمات شهري براي افزايش كيفيت سكونت (ايجاد ظرفيت هاي سكونتي) با اولويت قرار دادن اعتبارات دستگاه هاي عضو ستاد ملي بازآفريني شهري به بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي، پيش بيني ساز و كار اجرايي لازم براي جلب مشاركت بخش خصوصي در تامين خدمات روبنايي و زيربنايي بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي از طريق ارائه خدمات معوض در نقاط برخوردار شهر توسط شهرداري ها و همچنين تامين پاركينگ عمومي توسط شهرداري در اين محدوده ها بر اساس طرح هاي مصوب.

د ) تدوين برنامه شهرداري ها به منظور بهره گيري حداكثري از امكانات حمل و نقل عمومي در بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي براي طراحي و اجراي سيستم هاي حمل و نقل عمومي ويژه بافت هاي تاريخي با هماهنگي سازمان شهرداري ها و دهياري ها و معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازي و تصويب آن در مراجع ذيربط.

13 توانمندسازي:

الف ) كاهش هزينه هاي سكونت در محلات هدف براي ترغيب و افزايش مشاركت در احياء، بهسازي و نوسازي متناسب با نوع قطعه و نوع اقدام (از مرمت و احياء تا نوسازي) از طريق اعمال معافيت كامل مالياتي ابنيه تاريخي ثبت شده و معافيت مالياتي حداقل ۵۰ درصدي ساير ابنيه واقع در بافت تاريخي و نيز معافيت كامل كليه ابنيه بافت تاريخي از عوارض مرمت، احياء، بازسازي و نوسازي.

ب ) بسترسازي براي استفاده از مشاركت جوانان در فرآيند برنامه ريزي و اجراي طرح تأمين مسكن با ارائه تسهيلات و خدمات ويژه به جوانان در صورت تمايل به سكونت در بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي.

ج ) ارائه امتياز جبران محدوديت و «انتقال حق توسعه» به مالكان بناهاي واقع در محدوده هاي تاريخي ـ فرهنگي با اولويت ابنيه واقع در حريم بناهاي ثبتي.

د ) معافيت هزينه هاي برق، گاز و آب براي تمامي بناهاي تاريخي فرهنگي داراي سكونت و پيش بيني جبران آن در لايحه بودجه.

ه ) تشكيل مديريت محله محور براي ارتقاء هويت سكونتي محلات بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي.

و ) تشكيل دفاتر تسهيل گري احياء بافت تاريخي ـ فرهنگي براي ارتقاء هويت سكونتي محلات بافت (بر اساس چهارچوبي كه به صورت مشترك توسط وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و وزارت راه و شهرسازي تدوين مي شود.

ز ) بازآفريني پايدار و احياء محلات واقع در بافت به ويژه از نظر توانمندسازي براي كارآفريني و اشتغال پايدار با حمايت نهادهاي متولي.

ح ) اختصاص حداقل ۱۰ درصد از اراضي موضوع تبصره ۴ قانون تعيين وضعيت املاك واقع در طرح هاي دولتي و شهرداري ها به منظور تأمين بخشي از خدمات مورد نياز بافت هاي تاريخي ـ فرهنگي و همچنين اراضي عوض طرح هاي نوسازي و بهسازي شهري و يا معادل ريالي ارزش آن، تحت نظارت شركت بازآفريني شهري ايران (با اولويت استفاده در بافت هاي داراي شرايط بحراني)

شركت بازآفريني شهري و وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي مسئول پيگيري تحقق مفاد مندرج در بندهاي 1- 13 و 2- 13 اين مصوبه و اخذ مصوبات از مراجع ذي ربط مي باشند. گزارش تحقق مفاد بندهاي مذكور، همچنين گزارش ارزيابي تاثيرات و آسيب شناسي اجراي مصوبه در بازه هاي زماني 6 ماهه به دبيرخانه شوراي عالي ارائه شود.

مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعكاس و اقدام اعلام مي شود.

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ـ خسرو دانشجو