قانون ماليات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض

فصل اول-ارث

هر كاه[هرگاه] در نتيجه فوت شخصي اعم از فوت حقيقي يا فوت فرضي اموالي ارثا بكسي برسد طبق مقررات ذيل ماليات گرفته خواهد شد .

اموال مشمول ماليات ارث عبارت است از كليه ماترك متوفي اعم از منقول يا غير منقول و مطالبات وصولي پس از وضع بدهي‌هاي محققه‌ متوفي و هزينه‌هائي كه در حدود عرف و عادت براي كفن و دفن متوفي و نظاير آن لازم است.

مقصود از بدهيهاي محققه بدهي‌هائي است كه طبق مدارك قانوني قابل پرداخت باشد

اگر متوفي تاجر باشد در صورتي ميتوانند بدهي‌هاي او را از ماترك كسر كنند كه بدهي‌هاي مزبور در دفاتر تجارتي متوفي ثبت شده ‌باشد.

بدهي كه متوفي بوارث خود دارد ولو آنكه مستند بمدارك قانوني هم باشد براي تعيين ماليات از ماترك كسر نخواهد شد. باستثناي ‌نفقه ايام معدوده و مهريه زوجه در صورتيكه پرداخت نشده باشد

مكلفين پرداخت ماليات نام برده در ماده اول وارث متوفي هستند. ‌وارث از نظر اين قانون بسه طبقه تقسيم ميشوند 1 وارث طبقه اول 2 وراث طبقه دوم. 3 وراث طبقه سوم و بالاتر

وراث طبقه اول عبارتند از پدر و مادر و فرزندان و نواده و زن و شوهر وراث طبقه دوم عبارتند از اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها وراث ‌طبقه سوم عبارتند از عمو و عمه و دائي و خاله و اولاد آنها و بالاتر.

اشخاصيكه خود را وارث متوفي ميدانند بايد در ظرف 2 ماه از تاريخ اطلاع از فوت مورث خود اظهارنامه كه حاوي صورت كليه دارائي ‌متوفي و مطالبات و بدهي‌هاي او باشد با مدارك لازمه براي اثبات آنها اداره ماليه صلاحيت‌دار تسليم نمايد و ضمنا قيمت تخميني ماترك را در آن‌ بنويسند.

قيمت اثاثيه خانه مسكوني متوفي اعم از اينكه خانه ملكي يا اجاري باشد مقطوعا از قرار 15 درصد قيمت خانه تعيين خواهد شد.

اداره ماليه اظهارنامه را از نظر تعيين صحت اقلام دارائي و يا مطالبات و يا بدهي‌ها و يا ارزش اموال مورد رسيدگي قرار داده و هر كاه[گاه] تمام يا ‌قسمتي از آن را صحيح نداند نظر خود را با ذكر دلايل كتبا بمؤدي ابلاغ و اخطار مي‌نمايد كه اگر واخواهي دارد در ظرف يكماه از تاريخ ابلاغ ‌واخواهي خود را با ذكر ادله مستقيما يا بوسيله پست سفارشي و يا تلگراف باداره ماليه تسليم نمايد و در صورت تسليم صريح مؤدي بتشخيص‌ماليه يا ندادن واخواهي در ظرف مدت مقرر نظر ماليه قطعي شده و طبق آن ماليات قانوني وصول خواهد شد مگر اينكه معلوم شود در محاسبه اشتباه‌ شده است.

چنانچه مؤدي بتشخيص ماليه تسليم نشود و در ظرف مدت مقرر واخواهي دهد و پس از دادن واخواهي موافقتي بين مؤدي و ماليه‌ حاصل نگردد واخواهي بكميسيون تشخيص ماليات بر درآمد ارجاع خواهد شد كميسيون پس از تحقيقات لازمه رسيدگي كرده رأي خواهد داد. ‌رأي كميسيون پس از ابلاغ بطرفين قطعي و لازم‌الاجراء است مگر در مواردي كه مابه‌الاختلاف بين ماليات تشخيص شده از طرف كميسيون و مبلغي كه‌ مورد تصديق مؤدي يا مطالبه ماليه است بيش از پنج هزار ريال باشد كه در اين صورت طرفين مي‌توانند در ظرف يكماه از تاريخ ابلاغ راي كميسيون بمحكمه تجديد نظر ديوان محاكمات ماليه مراجعه نمايند. ‌هر گاه مراجعه بمحاكمات مزبور از طرف مؤدي بعمل آيد مشاراليه بايد قبلا وجه مابه‌الاختلاف را در صندوق وزارت ماليه بسپارد و يا ضامن معتبر‌بدهد.

اگر وراث در ظرف مدت مقرر در ماده 5 از ندادن اظهارنامه خودداري نمايند ماليات رؤسا از طرف ماليه طبق تحقيقاتي كه بعمل خواهد آمد ‌تعيين و بمؤدي ابلاغ ميشود. ‌اگر مؤدي در ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ بتشخيص ماليه واخواهي نداد ماليات تشخيص شده قطعي و وصول خواهد شد ‌در صورت دادن واخواهي طبق ماده 7 عمل ميشود.

ماليات نسبت بسهم‌الارث هر يك از وراث گرفته خواهد شد. اگر سهم‌الارث هر يك از وراث 25 هزار ريال يا كمتر باشد از پرداخت ماليات‌ معاف و در صورت تجاوز از اين مبلغ طبق نرخ هاي ذيل ماليات اخذ خواهد شد:

طبقه اول - از 25 هزار و يك ريال تا 75000 ريال يك درصد نسبت بمازاد بيست و پنج هزار ريال. ‌از 75001 تا 150000 ريال دو درصد نسبت بمازاد هفتاد و پنج هزار ريال ‌از 150001 تا 300000 ريال 3 درصد نسبت بمازاد صد و پنجاه هزار ريال ‌از 300001 تا 500000 ريال چهار درصد نسبت بمازاد سيصد هزار ريال. ‌از پانصد هزار ريال ببالا پنج درصد نسبت بمازاد پانصد هزار ريال.

طبقه دوم - از 25 هزار و يك ريال تا 75000 ريال دو درصد نسبت به مازاد بيست و پنج هزار ريال. ‌از 75001 تا 150000 ريال چهار درصد نسبت بمازاد 75000 ريال ‌از 150001 تا 300000 ريال شش درصد نسبت بمازاد صد و پنجاه هزار ريال ‌از 300001 تا 500000 ريال هشت درصد نسبت بمازاد سيصد هزار ريال ‌از پانصد هزار ريال به بالا ده درصد نسبت بمازاد پانصد هزار ريال.

طبقه سوم و بالاتر - از 25 هزار و يك ريال تا 75000 ريال سه درصد نسبت بمازاد بيست و پنجهزار ريال ‌از 75001 تا 150000 ريال شش درصد نسبت بمازاد هفتاد و پنجهزار ريال. ‌از 150001 تا 300000 ريال نه درصد نسبت بمازاد صد و پنجاه هزار ريال. ‌از 300001 تا 500000 ريال دوازده درصد نسبت بمازاد سيصد هزار ريال. ‌از پانصد هزار ريال به بالا پانزده درصد نسبت بمازاد پانصد هزار ريال.

اداره ماليه صلاحيت ‌دار براي اخذ ماليات ارث ماليه‌اي است كه اقامتگاه قانوني متوفي در حوزه آن باشد و اگر متوفي در ايران مقيم نباشد ‌اداره ماليه صلاحيت‌دار ماليه‌ است كه قسمت اعظم دارائي غير منقول متوفي در حوزه آن واقع شده اگر متوفي در ايران مقيم نبوده و اموال غير منقول‌در ايران نداشته باشد ماليات در طهران پرداخت خواهد شد

هر كس كه در ايران اقامتكاه[اقامتگاه] قانوني دارد و ارثي باو برسد اعم از اينكه ماترك در داخله يا خارجه باشد و هر كس كه از ماتركي كه در ايران‌است ارث ببرد اعم از اينكه ساكن ايران يا ساكن خارجه باشد مطابق اين قانون ماليات‌بده است

كليه مامورين دولتي و شهرداري كه امور مربوط بامورات را عهده‌دار هستند در ظرف يك هفته پس از فوت و وراث در ظرف پانزده روز‌ پس از اطلاع از فوت موظف اند هويت كامل متوفي را بماليه محل وقوع فوت اطلاع دهند

ماده 13 ادارات ثبت اسناد و املاك موقعيكه مال غير منقولي را از اسم مورث باسم وارث ثبت مي‌نمايند و همچنين كليه دفاتر اسناد رسمي در‌موقعيكه مي‌خواهند تقسيم‌نامه راجع بماترك را ثبت كنند بايد مطالبه گواهي نامه اداره ماليه صلاحيت‌دار را راجع باينكه وارث اظهارنامه داده است و ‌در اظهارنامه مال مورد تقاضاي ثبت يا مذكور در تقسيم‌نامه را ذكر كرده بنمايند و قبل از ارائه اين گواهي مجاز بثبت نيستند

اداره ماليه مكلف است در ظرف ده روز پس از تسليم اظهارنامه از طرف مودي گواهي نامه متضمن رونوشت مصدق صورت ريز ماتركي را‌ كه در اظهارنامه نوشته شده بمودي بدهد

كليه بانگها[بانكها] و موسسات و اشخاص ديگر كه مالي از متوفي در نزد خود دارند در صورتي ميتوانند مال مزبور را بوراث بدهند و همچنين ‌كليه شركتها و موسسات موقع ثبت اوراق بهادار اسمي از هر قبيل كه باشد از اسم مورث باسم وارث در صورتي مجاز باين امر هستند كه گواهي نامه‌اداره ماليه صلاحيت دار راجع باينكه وارث اظهارنامه داده و در اظهارنامه مال مورد بحث را ذكر كرده ارائه شود در صورت تخلف علاوه بر جرائم مقرر‌متضامنا با خود وارث مسئول ماليات متعلقه ميباشند

كليه محاكم عدليه كه قانونا بتقاضاهاي انحصار وراثت رسيدگي مينمايند در صورت مبادرت بتسليم گواهي نامه انحصار وراثت ‌خواهند كرد كه گواهي نامه مذكوره در ماده 13 از طرف وراث يا يكي از آنها بمحكمه تقديم شود رونوشت گواهي نامه يا حكمي كه راجع بانحصار ‌وراثت صادر ميشود از طرف دفتر محكمه باداره ماليه محل فرستاده خواهد شد.

در موارديكه طبق كتاب پنجم جلد دوم قانون مدني حكم فوت فرضي صادر ميشود نيز دفتر محكمه بايد رونوشت حكم را باداره ماليه‌ محل بفرستد

در نقل و انتقالات بلاعوض

اگر مالي اعم از منقول يا غير منقول بلاعوض بشخصي داده شود بدون رعايت حداقل معافيت طبق نرخ (بند ج )از ماده 9 اين قانون‌ ماليات تعلق مي‌گيرد دهنده و گيرنده متضامنا مسئول پرداخت ماليات متعلقه هستند ‌جهيزيه و وجوه و امواليكه براي امور خيريه و يا عام‌المنفعه از قبيل بيمارستان و كودكستان و پرورشكاه(پرورشگاه) يتيمان و نظاير آن داده ميشود از پرداخت ‌ماليات معاف خواهند بود

صلح محاباتي با شرح خيار فسخ براي مصالح از نظر اين قانون در حكم صلح قطعي است.

هر مالي كه مورد وقف يا نذر يا حبس يا وصيت واقع شود مشمول ماليات است باستثناي مواردي كه براي امور عام‌المنفعه نام برده در‌ماده قبل باشد ‌نرخ ماليات در اين قبيل موارد طبق نرخ بند (ج) ماده 9 اين قانون خواهد بود.

مال مورد وصيت در موقعي مشمول ماليات خواهد بود كه با فوت موصي وصيت قطعي شده باشد.

در مورد صلح طرفين معامله متضامنا و در مورد وقف واقف و در مورد وصيت وصي و در مورد حبس و ندر[نذر] حبس و نذركننده مسئول ‌پرداخت ماليات هستند. ‌در مورد صلح و وقف و حبس و نذر در ظرف دو ماه از تاريخ وقوع و در مورد وصيت در ظرف 2 ماه پس از اطلاع از فوت موصي مكلفين بايد‌اظهارنامه كه حاوي كليه اطلاعات لازمه براي وصول ماليات باشد باداره ماليه تسليم نمايند. ‌اگر در ظرف مدت مقرر اظهارنامه داده نشود ماليات راسا از طرف ماليه طبق تحقيقاتي كه بعمل خواهد آمد تعيين و بمودي ابلاغ ميشود. ‌اگر مودي در ظرف يكماه از تاريخ ابلاغ به تشخيص ماليه واخواهي نداد ماليات تشخيص شده قطعي و وصول خواهد شد. در صورت دادن واخواهي‌ طبق ماده 7 عمل ميشود.

اگر واقف بوظيفه خود عمل ننمايد متولي در ظرف دو ماه پس از اطلاع مسئول پرداخت ماليات مقرره و انجام تكاليفي كه بعهده واقف‌ محول است ميباشد.

مقررات مواد 6 و 7 و 11 و 13 در مورد مكلفين ماده 18 نيز قابل اجراء است

شاهنشاه و ملكه و اعقاب بلافصل شاهنشاه از پرداخت ماليات هاي نامبرده در اين قانون معاف‌اند.

ماليات بايد در مورد ارث در ظرف شش ماه پس از تاريخ تسليم اظهارنامه و در مورد فصل دوم اين قانون در موقع تسليم اظهارنامه پرداخت‌ شود مگر در موارديكه مودي عذر موجه داشته و با اقامه ادله كافيه و در موارد لزوم ارائه اسناد عذر خود را ثابت نمايد در اين صورت وزارت ماليه‌ ميتواند مدت پرداخت ماليات را تمديد كند

وزارت ماليه مجاز است براي تشخيص و بازرسي و وصول ماليات در حدود اين قانون نظامنامه‌هائي وضع نمايد

متخلفين از مقررات اين قانون ملزم بپرداخت جرائمي خواهند بود كه حداكثر آن هزار ريال يا دو برابر ماليات پرداخت نشده خواهد بود ‌نظامنامه جرائم بتصويب كميسيون قوانين ماليه مجلس شوراي ملي خواهد رسيد .

هر گاه اشخاصي كه طبق اين قانون مكلف بدادن اظهارنامه با ماليات هستند صغير يا مهجور باشند ولي يا قيم قانوني آنها و اگر شخص‌ حقوقي باشد مدير يا مديران مؤسسه مسئول هستند

در مواردي كه مسئولين اين قانون در تاديه ماليات خود و يا مالياتي كه مسئوليت پرداخت آن طبق اين قانون بعهده آنها است تاخير ‌نمايند نسبت بهر ماه تاخير ملزم بپرداخت خسارتي معادل يك درصد ماليات متعلقه خواهند بود.

اعضاء و مستخدمين وزارت ماليه و اعضاء كميسيون هاي تشخيص و همچنين ساير اشخاص كه مامور اجراي اين قانون هستند مكلفند ‌اطلاعاتي را كه از دارائي اشخاص در نتيجه ماموريت تحصيل كرده‌اند بكلي محرمانه نگاهدارند مكر[مگر] در مواردي كه وظيفه شغلي آنها دادن اطلاعات ‌نامبرده را ايجاب نمايد ‌متخلف مطابق ماده 220 قانون مجازات عمومي مجازات خواهد شد

اين قانون بلافاصله پس از تصويب اجراء خواهد شد

اين قانون كه مشتمل بر بيست و هفت ماده است در جلسه بيست و پنجم آبان ماه يك هزار و سيصد و شانزده به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد.

رييس مجلس شوراي ملي - حسن اسفندياري