قانون مدني مصوب 17 فروردين ماه 1314

شرايط صحت نكاح

نكاح واقع ميشود بايجاب و قبول به الفاظيكه صريحا دلالت بر قصد ازدواج نمايد.

ايجاب و قبول ممكن است از طرف خود مرد و زن صادر شود و يا از طرف اشخاصي كه قانونا حق عقد دارند.

عاقد بايد عاقل و بالغ و قاصد باشد.

توالي عرفي ايجاب و قبول شرط صحت عقد است.

هرگاه يكي از متعاقدين يا هر دو لال باشند عقد باشاره از طرف لال نيز واقع مي ‌شود مشروط بر اينكه بطور وضوح حاكي از انشاء ‌عقد باشد.

تعيين زن و شوهر بنحوي كه براي هيچيك از طرفين در شخص طرف ديگر شبهه نباشد شرط صحت نكاح است.

تعليق در عقد موجب بطلان است.

شرط خيار فسخ نسبت بعقد نكاح باطل است ولي در نكاح دائم شرط خيار نسبت بصداق جايز است مشروط بر اينكه مدت آن ‌معين باشد و بعد از فسخ مثل آنست كه اصلا مهر ذكر نشده باشد.

رضاي زوجين شرط نفوذ عقد است و هرگاه مكره بعد از زوال كره عقد را اجازه كند نافذ است مگر اينكه اكراه بدرجه بوده كه عاقد‌ فاقد قصد باشد

وكالت در نكاح

هريك از مرد و زن مي ‌تواند براي عقد نكاح وكالت بغير دهد.

در صورتيكه وكالت بطور اطلاق داده شود وكيل نميتواند موكله را براي خود تزويج كند مگر اينكه اين اذن صريحا باو داده شده ‌باشد.

اگر وكيل از آنچه كه موكل راجع به شخص يا مهر يا خصوصيات ديگر معين كرده تخلف كند صحت عقد متوقف بر تنفيذ موكل‌ خواهد بود

حكم ماده فوق در موردي نيز جاري است كه وكالت بدون قيد بوده و وكيل مراعات مصلحت موكل را نكرده باشد

در نكاح منقطع

نكاح وقتي منقطع است كه براي مدت معيني واقع شده باشد.

مدت نكاح منقطع بايد كاملا معين شود

در نكاح منقطع احكام راجع به وراثت زن و بمهر او همان است كه در باب ارث و در فصل آتي مقرر شده است.

در مهر

هر چيزي را كه ماليت داشته تملك نيز باشد ميتوان مهر قرار داد

مهر بايد بين طرفين تا حدي كه رفع جهالت آن ها بشود معلوم باشد.

تعيين مقدار مهر منوط به تراضي طرفين است.

اگر در عقد نكاح شرط شود كه در صورت عدم تاديه مهر در مدت معين نكاح باطل خواهد بود نكاح و مهر صحيح ولي شرط باطل ‌است

بمجرد عقد زن مالك مهر ميشود و ميتواند هر نوع تصرفي كه بخواهد در آن بنمايد

براي تاديه تمام و يا قسمتي از مهر ميتوان مدت يا اقساطي قرار داد

هر گاه مهر عين معين باشد و معلوم گردد قبل از عقد معيوب بوده و يا بعد از عقد و قبل از تسليم معيوب و يا تلف شود شوهر ضامن‌ عيب و تلف است

زن ميتواند تا مهر باو تسليم نشده از ايفاء وظائفي كه در مقابل شوهر دارد امتناع كند مشروط بر اينكه مهر او حال باشد و اين امتناع ‌مسقط حق نفقه نخواهد بود

اگر زن قبل از اخذ مهر باختيار خود بايفاء وظائفي كه در مقابل شوهر دارد قيام نمود ديگر نميتواند از حكم ماده قبل استفاده كند ‌معذلك حقي كه براي مطالبه مهر دارد ساقط نخواهد شد

اكر [اگر] در نكاح دائم مهر ذكر نشده يا عدم مهر شرط شده باشد نگاح[نكاح] صحيح است و طرفين ميتوانند بعد از عقد مهر را بتراضي معين‌ گنند [كنند] و اگر قبل از تراضي بر مهر معين بين آن ها نزديگي [نزديكي] واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود.

در مورد مادة قبل اكر [اگر] يكي از زوجين قبل از تعيين مهر و قبل از نزديگي [نزديكي] بميرد زن مستحق هيچگونه مهري نيست

ممكن است اختيار تعيين مهر به شوهر يا شخص ثالثي داده شود در اين صورت شوهر يا شخص ثالث ميتواند مهر را هر قدر بخواهد ‌معين كند

اگر اختيار تعيين مهر بزن داده شود زن نمي تواند بيشتر از مهرالمثل معين نمايد

براي تعيين مهرالمثل بايد حال زن از حيث شرافت خانوادكي [خانوادگي] و ساير صفات و وضعيت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنين‌ معمول محل و غيره در نظر كرفته [گرفته] شود.

هر گاه شوهر قبل از نزديكي [نزديكي] زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اكر [اگر] شوهر بيش از نصف مهر را قبلا داده باشد‌ حق دارد مازاد از نصف را عيناً يا مثلا يا قيمتا استرداد گند [كند]

هر گاه مهر در عقد ذكر نشده باشد و شوهر قبل از نزديگي و تعيين مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است و اكر بعد از‌آن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهد بود

براي تعيين مهرالمتعه حال مرد از حيث غنا و فقر ملاحظه ميشود

در نكاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است

در نكاح منقطع موت زن در اثناء مدت موجب سقوط مهر نمي شود و همچنين است اگر شوهر تا آخر مدت با او نزديكي نكند

در نگاح [نكاح] منقطع هركاه [هرگاه] شوهر قبل از نزديكي تمام مدت نكاح را به بخشد بايد نصف مهريه را بدهد.

در صورتي كه عقد نكاح اعم از دائم يا منقطع باطل بوده و نزديگي [نزديكي] واقع نشده زن حق مهر ندارد و اكر [اگر] مهر را كرفته [گرفته] شوهر مي‌ تواند آن را ‌استرداد نمايد

در صورت جهل زن بفساد نكاح و وقوع نزديكي زن مستحق مهرالمثل است

در صورتي مهرالمسمي مجهول باشد يا ماليت نداشته باشد يا ملك غير باشد در صورت اول و دوم زن مستحق مهرالمثل خواهد ‌بود و در صورت سوم مستحق مثل يا قيمت آن خواهد بود مگر اينكه صاحب مال اجازه نمايد

هر گاه عقد نكاح قبل از نزديگي [نزديكي] بجهتي فسخ شود زن حق مهر ندارد مگر در صورتي كه موجب فسخ عنن باشد كه در اين صورت با‌ وجود فسخ نگاح [نكاح] زن مستحق نصف مهر است.

در حقوق و تكاليف زوجين نسبت بيكديكر

همين كه نكاح بطور صحت واقع شد روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تكاليف زوجين در مقابل همديكر [همديگر] برقرار ميشود.

زن و شوهر مكلف به حسن معاشرت با يكديگرند

زوجين بايد در تشييد مباني خانواده و تربيت اولاد خود بيكديگر معاضدت نمايند.

در روابط زوجين رياست خانواده از حصائص [خصائص] شوهر است.

در عقد دائم نفقه زن بعهده شوهر است

نفقه عبارت است از مسكن و البسه و غذا و اثاث ‌البيت كه بطور متعارف با وضعيت زن متناسب باشد و خادم در صورت عادت زن‌ به داشتن خادم يا احتياج او بواسطه مرض يا نقصان اعضاء

هر گاه زن بدون مانع مشروع از اداي وظائف زوجيت امتناع كند مستحق نفقه نخواهد بود.

نفقه مطلقه رجعيه در زمان عده بر عهده شوهر است مكر [مگر] اينكه طلاق در حال نشوز واقع شده باشد ليگن [ليكن] اكر [اگر] عده از جهة فسخ نكاح‌ يا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد مگر در صورت حمل از شوهر خود كه در اينصورت تا زمان وضع حمل حق نفقه خواهد داشت.

در عده وفات زن حق نفقه ندارد

زن ميتواند در صورت استنكاف شوهر از دادن نفقه بمحگمه [بمحكمه] رجوع كند در اين صورت محكمه ميزان نفقه را معين و شوهر را بدادن آن محكوم خواهد كرد.

اكر [اگر] اجراء حگم [حكم] مذگور [مذكور] در ماده قبل ممكن نباشد مطابق ماده 1129 رفتار خواهد شد.

در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد مكر [مگر] اينكه شرط شده يا آنكه عقد مبني بر آن جاري شده باشد

زن بايد در منزلي كه شوهر تعيين ميكند سكني نمايد مگر آنگه [آنكه] اختيار تعيين منزل بزن داده شده باشد.

اگر بودن زن با شوهر در يك منزل متضمن خوف ضرر بدني و يا مالي يا شرافتي براي زن باشد زن ميتواند مسكن عليحده اختيار كند‌ و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور محگمه [محكمه] حكم بازكشت [بازگشت] بمنزل شوهر نخواهد داد و مادام كه زن در بازكشتن [بازگشتن] بمنزل مزبور معذور است نفقه بر‌عهده شوهر خواهد بود.

در مورد مادة فوق مادام كه محاكمه بين زوجين خاتمه نيافته محل سكناي زن بتراضي طرفين معين مي‌شود و در صورت عدم‌تراضي محگمه [محكمه] با جلب نظر اقرباي نزديك طرفين منزل زن را معين خواهد نمود و در صورتيكه اقربايي نباشد خود محكمه محل مورد اطمينان را‌ معين خواهد كرد.

شوهر ميتواند زن خود را از حرفه يا صنعتي كه منافي مصالح خانوادگي يا حيثيات خود يا زن باشد منع كند.

زن مستقلا ميتواند در دارائي خود هر تصرفي را كه ميخواهد بكند.

طرفين عقد ازدواج ميتوانند هر شرطي كه مخالف با مقتضاي عقد مزبور نباشد درضمن عقد ازدواج يا عقد لازم ديكر [ديگر] بنمايند مثل اينكه شرط شود هر گاه شوهر زن ديگر بكيرد [بگيرد] يا درمدت معيني غائب شود يا ترك انفاق نمايد يا بر عليه حيات زن سوء قصد كند يا سوء رفتاري نمايد كه‌ زندگاني آن ها با يكديگر غيرقابل تحمل شود زن وكيل و وگيل [وكيل] ودر توگيل [توكيل] باشد گه [كه]از اثبات تحقق شرط در محگمه [محكمه] و صدور حگم [حكم] نهائي خود را مطلقه‌ سازد.