نظر مشورتي 7/1400/623 مورخ 1401/01/31 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص باطل بودن شرط عدم تعلق سود سهام خريداري شده به خريدار

استعلام : آيا شرط عليه خريدار سهام شركت سهامي خاص مبني بر اين كه سهام خريداري شده فاقد حق سود است و فقط مالكيت اسمي براي خريدار ايجاد مي كند، صحيح است؟ آيا مي توان با درج چنين شرطي حين پذيره نويسي اين سهام را طراحي كرد كه سهامداران آن فاقد حق مطالبه سود شركت باشند؟ توضيه آن كه در اين خصوص دو عقيده است، برخي قضات معتقدند كه مطابق عمومات قانون مدني اين شرط صحيح است؛ اما عده اي بر اين عقيده اند كه اين شرط نادرست است؛ زيرا اولاً، در قانون تجارت مصوب 1311 به اين قالب سهام اشاره نشده است و موازين تجارت؛ از جمله ماده 90 لايحه قانوني اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب 1347 دلالت بر حق اخذ حداقل سود تعلق گرفته به سهام دارد؛ ثانياً، اقتضاي شركت، مشاركتو در سود و زيان حداقلي است و محروميت كامل با ذات عقد شركت منافات دارد؛ خواهشمند است در اين خصوص اعلام نظر فرماييد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : شرط عدم تعلق سود سهام خريداري شده به خريدار يا درج چنين شرطي حين پذيره نويسي، باطل است؛ زيرا اولاً، تعلق سود به سهام از مهم ترين حقوق وابسته به سهام است؛ ثانياً، وفق ماده 90 لايحه قانوني اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب 1347، در صورت وجود منافع، تقسيم ده درصد از سود ويژه سالانه بين صاحبان سهام الزامي است. ثالثاً، درج چنين شرطي ممكن است با قواعد و الزامات راجع به حمايت از طرف ضعيف قرارداد در تعارض باشد. بديهي است خريدار مي تواند پس از تعلق سود به خود، حق هرگونه دخل و تصرف در آن را به غير از جمله فروشنده سهام واگذار كند و يا آن را به اموري چون تحقيق و پژوهش، توسعه شركت و يا امور عام المنفعه تخصيص دهد.