آئين‌نامه فني معادن

هيئت وزيران در جلسه 23 آبانماه 1318 نظر به‌ پيشنهاد شماره 32552/12414م مورخ1/8/81 وزارت پيشه و هنر آئين ‌نامه فني معادن را كه حاوي 48 ماده است بشرح زير تصويب نمودند:

استخراج كننده مكلف است در قسمتهاي فني بهره‌برداري دقت كامل نموده در تعيين محل حفرتونلها و چاهها و تقسيم‌بندي معدن بطبقات و طرز كندن سنگ معدن و حمل آن بخارج معدن و همچنين انتخاب وسايل و ادوات لازم طوري عمل نمايد كه حداكثر مواد معدني را بتواند استخراج كند و جز قسمت‌هائيكه از نظر فني ضرورت يا براي استحكام لازم است پس از استخراج چيزي از سنگ معدن در زمين باقي نگذارد.

اداره كل معادن مجاز است بوسيله مهندسين خود معادن بازديد و بازرسي نموده هر نوع اطلاعي را كه لازم داشته باشد از بنگاههاي معدني مطالبه نمايد و اكتشاف كنندگان و استخراج كنندگان مكلفند كليه نقشه‌ها و اسناد و دفاتر مربوطه بمعدن را براي بازرسي باختيار مهندسين اداره كل معادن بگذارند.

دارنده پروانه استخراج مكلف است هر سال گزارشي از عملكرد سال گذشته معدن و وضعيت عمليات و كيفيات معدن به پيوست نقشجات مربوطه باداره كل معادن بفرستد.

استخراج كننده مكلف است نقشجات صحيح از قسمتهاي مختلف معدن را مرتباً تهيه و بايگاني نمايد نقشه‌هاي مزبور بايد اطلاعات لازم راجع بموقعيت معدن و طرز استخراج آن را بطور روشن تعيين كند.

عمليات زيرزميني بايد بوسيله دو مدخل مختلف بشكل چاه يا تونل بسطح زمين مربوط باشد. اين دو مدخل باندازه كافي از يكديگر فاصله داشته و از هر يك از آنها بايستي عملجات بتواند به آساني عبور نمايند.

مدخل هر چاه داراي درب يا نرده‌اي خواهد بود كه مانع از افتادن اشخاص يا چيزي بداخل چاه شود.

هر چاه استخراج كه در آن صداي كارگران بالا و پائين چاه بطور وضوح بيكديگر نرسد داراي دستگاهي خواهد بود كه بوسيله علائم مخصوص رابطة بين كارگران بالا و پائين چاه را تأمين نمايد.

نردبامهاي داخل چاه بايد بقطعات كوچكتر از10 متر تقسيم و طوري قرارداده شوند كه دنبال يكديگر واقع نگردند بين هر دو قطعه متوالي يك سكو بايد ساخته شود انتهاي نردبام زيري بايد اقلا 80 سانتيمتر از سطح سكو بالاتر باشد.

چاه و وسائل رفت و آمد و حمل مواد معدني بايد اقلا روزي يكمرتبه بازرسي شود.

از نظر تهويه و روشنائي و استعمال مواد محترقه معادن بطبقات ذيل تقسيم ميشوند: طبقة اول ـ معادنيكه هيچگونه گاز قابل احتراق يا سمي در آن وجود نداشته باشد اين طبقه موسوم بمعادن بدون گاز است. طبقة دوم ـ معادنيكه داراي گاز قابل احتراق يا گاز سمي هستند و موسوم بمعادن گازدار ميباشند. طبقة سوم ـ معادنيكه داراي گرد قابل احتراق ميباشند تشخيص اين طبقات باداره كل معادن است.

در قسمتهاي زير زميني كه عملجات كار ميكنند يا رفت و آمد مينمايند جريان هوا بايد بحد كفايت وجود داشته باشد.

ميزان جريان هوا در هر نقطه منوط بتعداد عملجات آن است و مقطع تونلها بايد طوري اختيار شوند كه مقدار هواي لازم با سرعت مناسب عبور كند. در موارديكه تهويه طبيعي كافي نيست وسايل تهويه مصنوعي را بايد فراهم نمود.

هوائي كه در نتيجه گذشتن از كارگاهها قابل احتراق يا مسموم شده باشد بايستي مستقيما بخارج برود و از كارگاه ديگري عبور ننمايد. در صورت لزوم بايستي عده نفرات كارگر را كم نموده بطوريكه هواي آن كارگاه قابل تنفس گردد.

در معادن گازدار بايد طريقه استخراج را بطوري انتخاب نمود كه طبقه بالا قبل از طبقه زير استخراج شود.

هوائي كه از معادن گازدار خارج ميشود بايد دور از هر نوع شعله باشد.

در داخل معدن جريان هواي مخلوط با گاز قابل احتراق بايد هميشه رو ببالا باشد.

براي حفر تونل جديد بايستي قبلا وسايل تهويه آنرا فراهم نمود.

استعمال هر نوع چراغ در معادن بدون گاز آزاد است.

در معادن بدون گاز كه مواد استخراج شده از آنها قابل احتراق است بايستي شعله چراغ را بوسيله لوله يا چيز ديگر حفظ نمود كه باعث احتراق مواد معدني نگردد.

در معدن گازدار يا گرددار بايد چراغ اطمينان طبق نظريه اداره كل معادن استعمال نمود و بكاربردن شعله آزاد بكلي ممنوع است.

باز كردن چراغ اطمينان در داخل معدن ممنوع است.

بردن كبريت. فندك يا هر چيز ديگريكه بتواند شعله توليد نمايد بداخل معادن گازدار بكلي ممنوع است

هر موقع كه مقدار گاز در كارگاهي زياد شود بايد آن كاركاه را فوري تخليه نمود.

حمل و نقل و استعمال مواد محترقه فقط بايستي بتوسط اشخاص خبره و با تجربه قابل اطمينان انجام گيرد. استخراج كننده يا اكتشاف كننده مكلف است در هر معدن يك يا چندنفر كاركر مخصوص براي اينكار بكمارد كارگران مزبور بايد مراعات آئين‏نامه طرز نگاهداري.- حمل و نقل و استعمال مواد محترقه را بنمايند.

كذاشتن مواد محترقه و چاشني در يك صندوق ممنوع است.

بردن ديناميت يخ زده بداخل معدن ممنوع است.

مقدار مواد محترقه كه بيك كارگاه برده ميشود نبايد از حوائج يك نوبت كار زيادتر باشد.

مواد محترقه كه در آخر هر نوبت پس از آتش‌بازي زياد مينمايد بايد فوراً از معدن خارج شود.

پس از آتش‌بازي هرگاه در يكي از چالها اثري از مواد محترقه مشاهد شود دوباره كاركردن در آن چال ممنوع است.

آتش دادن مواد محترقه موقعي مجاز است كه كليه كارگران در پناه قرار گرفته باشند و از رفت و آمد در راههاي مجاور بمحل آتش جلوگيري شده باشد پس از خاتمه عمل آتش بار مكلف است بيش از سايرين كارگاه آتش داده را معاينه و بازرسي نمايد.

خالي كردن چالي كه داراي مواد محترقه باشد اعم از اينكه بآن آتش زده يا نزده باشند ممنوع است.

نسبت بچالي كه آتش نگرفته باشد طبق ماده 52 آئين‏نامه موادمحترقه عمل ميشود و در صورتيكه مجبور شوند نزديك آن چال ديگري حفر كننده فاصله آن بايستي اقلا تا چال آتش نگرفته 20 سانتيمتر باشد.

در صورتي كه استعمال فتيله معمولي براي آتش زدن چال طول فتيله اقلا بايستي يك متر باشد و بيست سانتيمتر آن از چال خارج شود.

انبار مواد محترقه در حوزه معدن بايد مطابق دستور و نقشه ادارة كل معادن ساخته شود.

استخراج كننده يا اكتشـاف كننـدة معدن مكلف اسـت اطلاعات لازم راجع بوضعيت آبهاي زيرزميني مجاور محل عمليات خود بدست آورد.

هرگاه برحسب اطلاعات و قراين وجود انبارآب زيرزميني در نزديكي گارگاه پيش‌بيني شود بايد بوسيله چالهاي عميق از وضعيت پشت كارگاه اطلاع حاصل نمود و پس از اطمينان از نبودن خطر عمليات پيشروي كارگاه را ادامه داد.

هنگام حفر چالهاي عميق مذكور در بالا بايد وسائل لازم براي مسدود كردن سوراخ چال و جلوكيري از خروج آب مهيا باشد.

هرگاه خالي كردن انبارآب مجاور معدن ضرورت داشته باشد بايد كليه وسايل لازم براي محافظت كارگران قبلا آماده گردد.

اكتشاف كننده بايد مقررات و نظارت راجع ببهداشت عمومي و نيز دستورهاي بهداشتي كه از طرف بهداري وزارت پيشه و هنر براي حفظ كاركران از امراض داده ميشود رعايت نمايد و نيز در صورت بيماري يا حادثه كه در ضمن كار رخ دهد بآنها معاونت نمايد باين معني كه پزشك و پرستار براي آنها تعيين نموده و داروهاي لازم را تهيه كرده و در دسترس آنها بگذارد و در صورت لزوم وسائل انتقال و معالجه آنها را در نزديكترين بيمارستان بشهرستان تأمين نمايد.

استخراج كننده يا اكتشاف كننده مكلف است كه بدون فوت وقت پرستاري اوليه را نسبت به مجروح بنمايد و در صورت مهم بودن جراحت او را بمحل مناسب براي معالجه بفرستد.

هرگاه عده كارگران يك معدن بهزار نفر برسد استخراج كننده مكلف است بطوردائم يك طبيب و جراح در معدن داشته باشد.

در معادنيكه عده كارگران بسيصد نفرمي‌رسد يكنفر معين پزشك و در معادنيكه عده كارگر كمتر از سيصد نفر است يكنفر پرستار بطور دائم بايستي در معدن متوقف باشند.

در هر معدن بايد لااقل يك اطاق پرستاري براي مواظبت‌هاي اوليه مجروحين با وسايل لازم مانند تختخواب ميز ـ ظرف آب و لوازم زخم‌بندي و غيره مهيا باشد.

استخراج كننده يا اكتشاف كننده مكلف است براي تأمين بهداشت كارگران خود مواد زير را بموقع اجراء بگذارد: الف ـ ترتيب دادن منازل موقتي براي سكونت كاركران و حفظ آنها از باران و سرما در نقاطيكه منازل مسكوني نيست و مراقبت در پاكيزگي آنها. ب ـ تهيه آب پاكيزه و قابل شرب در مراكز كار جهت مصرف كارگران و بعمل آوردن اقدامات لازم براي بازداشتن كارگران از مصرف كردن آب نهرها و ساير آبهاي آلوده و غيرمطمئن و جلوگيري از آلوده‌شدن مجاري آنها. ج ـ فراهم ساختن خوارو بار كافي و خوب و ساير مايحتاج جهت مصرف كاركران بترتيبي كه اكتشاف كننده يا استخراج كننده مقتضي بداند مانند داير كردن مغازه فروش و غيره قيمت خواربار نبايد از نرخ معمولي نزديكترين قصبه يا شهر به اضافه كرايه حمل آنها به مركز كار تجاوز كند و هرگاه در نتيجه رسيدگي معلوم شود خوارباري كه بكارگران فروخته ميشود تقلبي است و يا فاسد و مضر بسلامتي آنها است از طرف بازرسان وزارت پيشه و هنر توقيف و دور ريخته خواهد شد. دـ معاينه كارگران بتوسط پزشك و خودداري از استخدام مبتلايان بامراض مسريه و مرخص كردن كارگرانيكه از اجراي دستورهاي بهداري سرپيچي كنند. هـ ـ مراعات دقيق تمام احتياطهاي لازم در بكاربردن ادوات و مواد محترقه و ماشين‌آلات و آموختن طرز اجراء احتياطهاي مزبور به كارگران و به‏عمل‌آوردن اقدامات لازم براي جلوگيري از رخ دادن اتفاقات و آسيب‌ديدن و مجروح شدن كارگران.

اكتشاف كننده يا استخراج كننده بايد مقررات نظامنامه صندوق احتياط را بموقع اجراء بگذارد.

عده و اسامي كارگراني كه در معدن كار ميكنند بايستي روزانه ثبت و معلوم باشد.

كارزيرزميني براي كودكان كمتر از 14سال و زنان ممنوع باشد.

در هر معدن مراقبت كارهاي فني و بازرسي تهويه و روشنائي و آتش‌بازي بايستي تحت نظر يك يا چندنفر استاد معدن با تجربه صورت گيرد.

نخست‌وزير ـ دكترمتين دفتري