بخشنامه بانك مركزي در خصوص ابلاغ نسخه اصلاحي «دستورالعمل اجرايي تأسيس، فعاليت و نظارت بر شركت هاي واسپاري (ليزينگ)»

با سلام؛ احتراماً، پيرو بخشنامه شماره 95/341800 مورخ 1395/10/28 موضوع ابلاغ «دستورالعمل اجرايي تأسيس، فعاليت و نظارت بر شركت هاي ليزينگ (واسپاري)» و لزوم اصلاح دستورالعمل مذكور بر اساس اقتضائات فعلي فضاي كسب و كار صنعت واسپاري (ليزينگ) از جمله قراردادهاي تأمين مالي در صنعت مذكور و همچنين با توجه به ابلاغ قانون بانك مركزي، مراتب در شصت و نهمين جلسه مورخ 1405/05/09 هيأت عالي بانك مركزي مطرح و اصلاحات دستورالعمل فوق به تصويب رسيد. اهم اصلاحات دستورالعمل يادشده به شرح زير است:

امكان استفاده شركت هاي واسپاري از‏ قرارداد فروش و اجاره مجدد دارايي؛

امكان استفاده شركت هاي واسپاري از اجاره عملياتي؛

ممنوعيت انتقال سهام سهامداران مؤثر بدون موافقت بانك مركزي؛

افزايش ميزان حداكثر مجموع مانده تسهيلات اعطايي به هر مشتري تا ۱۰ درصد مجموع حقوق مالكانه مندرج در آخرين صورت هاي مالي حسابرسي شده شركت واسپاري (ليزينگ)؛

اعطاي اختيار به شركت واسپاري به منظور انتشار اوراق بهادار در چارچوب ضوابط ابلاغي، حداكثر تا ۳ برابر سرمايه ثبتي خود؛

سهامي خاص به ميزان ۱۵۰۰ ميليارد ريال و تعيين حداقل سرمايه لازم جهت تأسيس و فعاليت شركت هاي واسپاري (ليزينگ) سهامي عام به مبلغ ۵۰۰۰ ميليارد ريال؛

تعيين شرايط انحلال شركت واسپاري.

در خاتمه، ضمن ايفاد نسخه اي از اصلاحيه «دستورالعمل اجرايي تأسيس، فعاليت و نظارت بر شركت هاي واسپاري (ليزينگ)»، مقتضي است مراتب به قيد تسريع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 96/149153 مورخ 1396/05/16 به واحدهاي ذي ربط ابلاغ و بر حسن اجراي آن نظارت لازم به عمل آيد.

مديريت كل تنظيم مقررات- حسين صدقي اداره مطالعات و مقررات- حسين معصومي حسين صدق – حسين معصومي 3215 – 15 - 3816

پيوست: دستورالعمل اجرايي تأسيس، فعاليت و نظارت بر شركت هاي واسپاري (ليزينگ)

فهرست فصل اول – تعاريف و كليد واژه - 2 فصل دوم- ضوابط تأسيس - 4 فصل سوم- سرمايه - 8 فصل چهارم- فرآيند صدور اجازه نامه ها.- 9 فصل پنجم- فعاليت –12 فصل ششم – نظارت – 18 فصل هفتم – انحلال – 18 فصل هشتم – ساير موارد - 19

مقدمه براساس بند (الف) ماده (۲۱) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور، بند (الف) ماده (۳۷) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، قانون تنظيم بازار غيرمتشكل پولي مصوب 1383/10/22 و آيين نامه هاي اجرايي آن، "دستورالعمل اجرايي تأسيس، فعاليت و نظارت بر شركت هاي واسپاري (ليزينگ)" كه از اين پس به اختصار "دستورالعمل" ناميده مي شود، به شرح ذيل تصويب مي گردد.

تعاريف و كليدواژه ها

در اين دستورالعمل عناوين ذيل به جاي عبارات مربوط به كار مي روند:

۱ - بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛

۲ - مؤسسه اعتباري: اشخاص حقوقي كه با مجوز بانك مركزي يا به موجب قانون، تحت عنوان بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي به انجام عمليات بانكي مبادرت مي نمايند.

۳ - واحد تابعه مؤسسه اعتباري: شخص حقوقي كه بيش از ۵۰ درصد سهام آن به طور مستقيم و يا غيرمستقيم متعلق به مؤسسه اعتباري است يا اكثريت اعضاي هيأت مديره آن را مؤسسه اعتباري تعيين مي نمايد؛

۴ - شركت واسپاري (ليزينگ) : شركت داراي مجوز از بانك مركزي كه موضوع فعاليت آن انجام عمليات واسپاري مي باشد؛

۵ - شعبه: واحد عملياتي از شركت واسپاري (ليزينگ) كه با مجوز بانك مركزي و در چارچوب اين دستورالعمل به عمليات واسپاري اشتغال دارد؛

۶ - عمليات واسپاري: تأمين مالي مشتري از طريق تهيه كالا اعم از منقول و غيرمنقول و خدمات به سفارش مشتري توسط شركت واسپاري (ليزينگ) و واگذاري آن به مشتري در قالب يكي از قراردادهاي اجاره عملياتي، اجاره به شرط تمليك، فروش اقساطي، فروش و اجاره مجدد دارايي و مرابحه؛

۷ - اجاره عملياتي: واگذاري حق استفاده و بهره برداري از يك دارايي بدون شرط انتقال مالكيت آن؛

۸ - مشتري: اشخاص حقيقي و حقوقي متقاضي استفاده از تسهيلات و خدمات شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۹ - مؤسسين: اشخاص حقيقي و حقوقي واجد شرايط متقاضي تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۱۰ - مديران: اشخاص حقيقي عضو هيات مديره، مدير عامل و قائم مقام مدير عامل؛

۱۱ - موافقت اصولي: موافقت كتبي بانك مركزي با تقاضاي اوليه متقاضيان تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۱۲ - تأييديه پذيره نويسي: موافقت بانك مركزي با تشكيل پرونده ثبتي شركت واسپاري (ليزينگ) در مرجع ثبت شركت ها و پذيره نويسي به منظور تأمين بخشي از سرمايه اوليه از طريق بازار سرمايه؛

۱۳ - اجازه نامه تأسيس: موافقت كتبي بانك مركزي با برگزاري مجمع عمومي مؤسسين و ثبت شركت واسپاري (ليزينگ) در مرجع ثبتي؛

۱۴ - اجازه نامه فعاليت: موافقت كتبي بانك مركزي براي شروع يا ادامه فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۱۵ - تأييديه تغييرات ثبتي: موافقت كتبي بانك مركزي با ثبت تغييرات شركت واسپاري (ليزينگ) در مرجع ثبتي؛

۱۶ - تأييديه صلاحيت: موافقت كتبي بانك مركزي با تصدي سمت مديرعامل، قائم مقام مديرعامل و عضو هيأت مديره توسط فرد پيشنهادي براي سمت مذكور، پس از احراز شرايط بر اساس اين دستورالعمل و ساير ضوابط مربوطه؛

۱۷ - سهامدار مؤثر: سهامداري كه به تشخيص بانك مركزي، يك يا چند عضو هيأت مديره شخص تحت نظارت به تنهايي توسط او انتخاب مي شود؛

۱۸ - اوراق مالي اسلامي: اوراق بهادار اسلامي با نام، نظير اوراق مشاركت، انواع صكوك اسلامي (ازجمله اجاره، وكالت، مرابحه عام و منفعت) و اسناد خزانه اسلامي كه با رعايت موازين شرعي و منطبق بر قوانين و مقررات مربوط، به قيمت اسمي مشخص براي مدت معين به صورت ريالي يا ارزي منتشر مي شوند؛

۱۹ - قرارداد فروش و اجاره مجدد دارايي: قراردادي است كه به موجب آن بدواً شركت واسپاري (ليزينگ) نسبت به خريد نقدي دارايي مشتري اقدام نموده و سپس آن را در قالب عقد اجاره به شرط تمليك به وي واگذار مي نمايد؛

۲۰ - دارايي عملياتي: هرگونه دارايي كه براي استفاده در عمليات واسپاري ضروري است.

ضوابط تأسيس

تأسيس، ثبت و فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) در چارچوب مفاد اين دستورالعمل، قوانين و مقررات ذي ربط، مصوبات هيأت عالي و بخشنامه هاي بانك مركزي مي باشد.

تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ)، صرفاً در قالب شركت سهامي امكان پذير است.

مؤسسه اعتباري و يا واحد تابعه مؤسسه اعتباري، صرفاً مجاز به تأسيس و يا تملك سهام در يك شركت واسپاري (ليزينگ) مي باشند.

ايجاد و فعاليت شعبه توسط شركت واسپاري (ليزينگ) پس از تأييد بانك مركزي امكان پذير مي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مكلف است مشخصات كامل شعب خود را در تارنماي اينترنتي خود درج نموده و هرگونه تغيير در اين زمينه را اطلاع رساني نمايد.

مسئوليت نظارت بر رعايت قوانين و مقررات، بخشنامه ها و دستورات ابلاغي بانك مركزي از جمله قوانين و مقررات مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم و خسارات وارده به مشتريان توسط شعبه بر عهده هيأت مديره و مدير عامل شركت واسپاري (ليزينگ) مي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) كه تمام يا بخشي از فعاليت آن با بهره گيري از فناوري هاي نوين به صورت غيرحضوري از طريق بسترهاي برخط مجاز انجام مي پذيرد، بايد حداقل داراي يك دفتر مركزي بوده و ملاحظات امنيتي مربوط به فعاليت در فضاي مجازي را طبق ضوابط ذي ربط رعايت نمايد.

مكان فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) از جمله دفتر مركزي و شعب آن، بايد از حيث ملاحظات مكاني، حفاظتي و امنيتي به تأييد فراجا برسد.

مؤسسين و سهامداران مؤثر شركت واسپاري (ليزينگ) بايد از شرايط زير برخوردار باشند:

۱ - دارا بودن تابعيت ايران؛

۲ - پيرو يكي از اديان رسمي كشور؛

۳ - داشتن صلاحيت فردي بنا بر تشخيص مراجع ذي ربط؛

۴ - نداشتن سابقه محكوميت كيفري مؤثر؛

۵ - نداشتن سابقه چك برگشتي رفع سوءاثرنشده در شبكه بانكي كشور؛

۶ - نداشتن بدهي غيرجاري به مؤسسات اعتباري؛

۷ - نداشتن بدهي قطعي مالياتي تعيين تكليف شده سررسيد شده پرداخت نشده؛

۸ - شفاف بودن آورده آن ها از نظر منشأ و احراز بلااشكال بودن منشأ آن توسط بانك مركزي؛

۹ - عدم عضويت در هيأت مديره، نداشتن سمت مديرعامل و نبودن سهامدار موثر در اشخاص تحت نظارت كه طي دو سال قبل از تاريخ ارايه درخواست توسط متقاضي، اجازه نامه فعاليت آن ها، توسط بانك مركزي ابطال شده است يا عدم قصور ايشان در اين خصوص به تشخيص بانك مركزي؛

۱۰ - سپري شدن دوره سلب صلاحيت متقاضي تا تاريخ ارايه درخواست توسط وي، در صورتي كه قبلاً به عنوان مديران اشخاص تحت نظارت سلب صلاحيت شده باشد؛

۱۱ - اشخاص حقوقي بايد فاقد زيان انباشته بوده و برآيند عملكرد آن ها در ۳ سال منتهي به زمان تقاضاي تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) سودآور باشد.

مؤسسات اعتباري با رعايت حدود ضوابط ناظر بر سرمايه گذاري در اوراق بهادار از شمول بند (۱۱) اين ماده مستثني مي باشند.

اشخاص با تابعيت غيرايراني، با رعايت قوانين و مقررات مربوط و منوط به تأييد معاون تنظيم گري و نظارت مي توانند به عنوان مؤسس و سهامدار مؤثر شركت ليزينگ (واسپاري) فعاليت نمايند.

مديران شركت واسپاري (ليزينگ) بايد حداقل از شرايط ذيل برخوردار باشند:

۱ - دارا بودن تابعيت ايران براي مديرعامل و قائم مقام مديرعامل و اكثريت اعضاي هيأت مديره؛

۲ - پيرو يكي از اديان رسمي كشور؛

۳ - داشتن صلاحيت فردي بنا بر تشخيص مراجع ذي ربط؛

۴ - نداشتن سابقه محكوميت كيفري مؤثر؛

۵ - نداشتن منع تصدي عضويت در سمت مديران اشخاص تحت نظارت ناشي از محكوميت قطعي در هيأت هاي انتظامي بانك مركزي؛

۶ - نداشتن سابقه چك برگشتي رفع سوءاثرنشده در شبكه بانكي كشور؛

۷ - نداشتن بدهي غيرجاري به مؤسسات اعتباري؛

۸ - دارا بودن دانشنامه كارشناسي يا بالاتر در رشته هاي بانكداري، اقتصاد، حسابداري، مديريت يا ساير رشته هاي مرتبط به تشخيص بانك مركزي براي مديرعامل و قائم مقام مديرعامل و اكثريت اعضاي هيأت مديره؛

۹ - داشتن صلاحيت حرفه اي مديرعامل، قائم مقام مديرعامل و اعضاي هيأت مديره پيشنهادي.

ضوابط مربوط به نحوه صدور تأييديه صلاحيت مديران توسط بانك مركزي تعيين مي گردد.

بررسي و صدور تأييديه صلاحيت مديران شركت هاي واسپاري (ليزينگ) موجود، در مقاطع تمديد مجوز فعاليت آن ها و يا قبل از شروع دوره مأموريت مديران انجام خواهد شد.

ساير شرايط مربوط به مديران شركت واسپاري (ليزينگ) وفق ضوابط ابلاغي بانك مركزي خواهد بود.

مؤسسين، اعضاي هيأت مديره و مديرعامل شركت واسپاري (ليزينگ) بايد به همراه تقاضاي خود، حسب مورد، مدارك و اطلاعات زير را از طريق سامانه هاي ذي ربط به بانك مركزي ارايه نمايند: -

۱ - پرسشنامه تكميل شده بانك مركزي؛

2 - صورت جلسه مجمع عمومي مؤسس؛

۳ - گواهي عدم سوءپيشينه كيفري؛

۴ - ارائه تعهدنامه از سوي مديران مبني بر صحت اظهارات، مدارك و مستندات تسليمي و عدم شمول قانون ممنوعيت تصدي بيش از يك شغل براي شركت هاي واسپاري (ليزينگ) وابسته به مؤسسات اعتباري دولتي؛

۵ - تقاضاي تأسيس از سوي مؤسسين؛

۶ - نسخه اي از اساسنامه و صورت هاي مالي حسابرسي شده دو سال گذشته اشخاص حقوقي متقاضي؛

۷ - اساسنامه و طرح كسب و كار پيشنهادي؛

۸ - نام و مشخصات و مدرك تحصيلي مؤسسين با ذكر ميزان سرمايه در شركت واسپاري (ليزينگ)، به ضميمه مدارك مثبته؛

۹ - نام و مشخصات، مدرك تحصيلي، سابقه فعاليت و سمت هاي قبلي اعضاي هيأت مديره پيشنهادي به ضميمه مدارك مثبته؛

۱۰ - تعهدنامه هريك از مؤسسين مبني بر صحت اظهارات، مدارك و مستندات تسليمي؛

۱۱ - تأييديه كد پستي به روز محل فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۱۲ - گواهي مسدودي سرمايه؛

۱۳ - تأييديه مكان فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) از پليس اماكن؛

۱۴ - ساير مدارك به تشخيص بانك مركزي.

سرمايه

حداقل سرمايه لازم جهت تأسيس و فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) سهامي خاص مبلغ ۱۵۰۰ ميليارد ريال و براي شركت هاي واسپاري (ليزينگ) سهامي عام مبلغ ۵۰۰۰ ميليارد تعيين مي گردد.

سرمايه مورد نياز شركت واسپاري (ليزينگ) بايد قبل از ثبت تماماً به صورت نقد و پول رايج كشور نزد يكي از مؤسسات اعتباري توديع گردد.

هيأت عامل بانك مركزي مي تواند نسبت به تغيير حداقل سرمايه موضوع اين ماده حسب شرايط و اقتضائات از جمله افزايش سطح عمومي قيمت ها، موضوع فعاليت و منطقه فعاليت اقدام نمايد.

منشأ سرمايه و آورده نقدي مؤسسين در مرحله تأسيس و سهامداران جهت افزايش سرمايه شركت واسپاري (ليزينگ) بايد وفق مقررات مبارزه با پولشويي و تأمين مالي تروريسم بوده و از محل تسهيلات دريافتي از مؤسسات اعتباري نباشد.

هرگاه زيان انباشته شركت واسپاري (ليزينگ) از ۵۰ درصد سرمايه ثبت شده بيشتر شود، هيأت مديره مكلف است بلافاصله مجمع عمومي فوق العاده صاحبان سهام را دعوت تا نسبت به يكي از موارد ذيل اتخاذ تصميم نمايد:

۱ - افزايش سرمايه حداقل به ميزان زيان هاي وارده؛

۲ - كاهش سرمايه ثبتي، مشروط بر آن كه سرمايه فعلي كمتر از حداقل سرمايه مورد نياز براي تأسيس و فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) نباشد؛

۳ - انحلال شركت واسپاري (ليزينگ).

افزايش سرمايه توسط شركت واسپاري (ليزينگ) به طرق زير امكان پذير است:

۱ - آورده نقدي سهامداران به پول رايج كشور؛

۲ - سود انباشته و اندوخته احتياطي براي شركت واسپاري (ليزينگ) مبتني بر صورت هاي مالي حسابرسي شده؛

۳ - مطالبات حال شده سهامداران براساس آخرين صورت هاي مالي حسابرسي شده؛

۴ - مازاد تجديد ارزيابي از محل دارايي هاي عملياتي به نام شركت (متعلق به شركت)، به نحوي كه افزايش سرمايه از اين محل حداكثر معادل ۵۰ درصد از مبلغ افزايش سرمايه جديد شركت واسپاري (ليزينگ) را تأمين نمايد.

افزايش سرمايه شركت واسپاري (ليزينگ) وابسته به مؤسسات اعتباري از محل سود انباشته، مطالبات حال شده سهامداران و مازاد تجديد ارزيابي دارايي ها كه متضمن توديع وجه نقد نمي باشد، از حدود مقرر در «دستورالعمل سرمايه گذاري در اوراق بهادار» مستثني مي باشد.

فرآيند صدور اجازه نامه ها

بانك مركزي پس از دريافت تمامي مدارك موضوع ‏ماده ۱۲- اين دستورالعمل، احراز صلاحيت فردي متقاضيان و بررسي شرايط آن ها از حيث انطباق با الزامات قانوني و تأييد طرح كسب و كار و پيش نويس اساسنامه پيشنهادي، نسبت به اتخاذ تصميم در خصوص صدور موافقت اصولي اقدام مي نمايد.

مدت اعتبار موافقت اصولي صادره موضوع اين ماده حداكثر 2 سال از تاريخ صدور مي باشد.

چنانچه متقاضيان، حائز شرايط مورد نظر بانك مركزي نباشند، بانك يادشده صرفاً براي يك بار مراتب را به طور مكتوب جهت انجام اصلاحات لازم به متقاضيان اعلام مي نمايد. در صورتي كه متقاضيان ظرف دو ماه پس از تاريخ اعلام بانك مركزي، نسبت به رفع كامل ايرادات و نواقص اقدام ننمايند، تقاضاي تسليم شده كان لم يكن تلقي خواهد شد. در هر حال، در صورت مخالفت بانك مركزي، لازم است مراتب با ذكر دلايل به متقاضيان اعلام شود.

مؤسسين شركت واسپاري (ليزينگ) در قالب سهامي خاص موظفند پس از صدور موافقت اصولي، ضمن تسليم تقاضاي تأسيس خود، حداكثر ظرف سه ماه، معادل صد درصد سرمايه مورد نياز براي تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) را به صورت نقدي نزد يكي از مؤسسات اعتباري توديع نمايند. در غير اين صورت، موافقت اصولي صادره از درجه اعتبار ساقط مي شود.

براي تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) در قالب سهامي عام:

۱ - پس از صدور موافقت اصولي، مؤسسين، موظفند ظرف سه ماه، حداقل معادل پنجاه درصد سرمايه مورد نياز براي تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) را نزد يكي از مؤسسات اعتباري توديع كنند. در غير اين صورت، موافقت اصولي صادره از درجه اعتبار ساقط مي شود.

۲ - بانك مركزي پس از أخذ مستندات مربوط به واريز معادل ريالي سهم مؤسسين در سرمايه پيشنهادي و انطباق آن با مفاد ‏ماده ۱۴- اين دستورالعمل، نسبت به صدور تأييديه پذيره نويسي و انجام مقدمات مربوط به تأمين مابقي سرمايه از طريق پذيره نويسي عمومي، اقدام مي نمايد.

۳ - مؤسسين موظفند پس از صدور تأييديه پذيره نويسي، حداكثر ظرف شش ماه نسبت به پذيره نويسي اقدام نمايند. در غير اين صورت، تأييديه پذيره نويسي از درجه اعتبار ساقط مي شود.

۴ - پس از انقضاي مدت زماني كه براي پذيره نويسي تعييــن شده است، در صورتي كه بخشي از سرمايه از طريق پذيره نويسي تأمين نشده باشد، مؤسسين موظفند ظرف دو ماه پس از اعلام بانك مركزي، نسبت به تأمين آن اقدام نمايند. در غير اين صورت، موافقت اصولي و تأييديه پذيره نويسي ملغي و بانك مركزي اجازه استرداد وجوه توديعي مؤسسين را صادر مي كند.

بانك مركزي پس از وصول و تأييد مستندات زير، نسبت به صدور اجازه نامه تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) اقدام مي نمايد:

۱ - صورتجلسه مجمع عمومي مؤسس؛

۲ - اساسنامه مصوب مجمع عمومي مؤسس مطابق اساسنامه نمونه ابلاغي بانك مركزي؛

۳ - صورتجلسه انتخاب اولين هيأت مديره شركت واسپاري (ليزينگ) متضمن تعيين سمت اعضا و امضاهاي مجاز؛

۴ - توديع كامل سرمايه و انطباق آن با ‏ماده ۱۴-؛

۵ - احراز ساير شرايط اين دستورالعمل.

ثبت شركت واسپاري (ليزينگ) در مرجع ثبتي موكول به ارائه اجازه نامه تأسيس صادره از بانك مركزي است.

اجازه نامه تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) صرفاً به منظور انجام امور ثبتي صادر مي شود و شروع به فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) منوط به كسب اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي است.

شركت واسپاري (ليزينگ) تا قبل از أخذ اجازه نامه فعاليت، مجاز به استفاده از هر عبارت و عنواني كه مفهوم تحت نظارت بودن بانك مركزي را تداعي كند، نمي باشد.

مدت اعتبار اجازه نامه تأسيس، حداكثر شش ماه پس از صدور است.

در مواردي كه بانك مركزي تشخيص دهد مؤسسين تعهدات لازم را انجام نداده اند و يا قادر به انجام تعهدات لازم و يا تأسيس و راه اندازي شركت واسپاري (ليزينگ) نيستند و يا اطلاعات ناقص و نادرست ارائه نموده اند، بايد ضمن صدور اخطاريه براي مؤسسين، مهلتي دو ماهه را براي انجام تعهدات آن ها و ارائه اطلاعات كامل و صحيح تعيين نمايد. پس از انقضاي مهلت مذكور و در صورت عدم اقدام لازم از سوي مؤسسين، تقاضاي تسليم شده، كأن لم يكن تلقي و تمامي موافقت نامه ها و اجازه نامه هاي صادره قبلي لغو مي شود. در صورتي كه شركت واسپاري (ليزينگ) در مرجع ثبتي به ثبت رسيده باشد، بانك مركزي مي تواند انحلال شركت را از دادگاه درخواست نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است پس از ثبت و تأسيس، حداكثر طي مدت شش ماه از تاريخ ثبت، نسبت به ارايه درخواست جهت اخذ اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي اقدام نمايد.

اين مدت حسب صلاحديد بانك مركزي براي يك دوره شش ماهه قابل تمديد است.

در صورتي كه شركت واسپاري (ليزينگ) پس از گذشت مدت مقرر در اين ماده، نسبت به أخذ اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي اقدام ننمايد؛ ضمن كأن لم يكن تلقي شدن اجازه نامه تأسيس، بانك مركزي مي تواند انحلال شركت را از دادگاه درخواست نمايد.

بانك مركزي پس از دريافت نسخه اي از آگهي ثبت تأسيس شركت واسپاري (ليزينگ) و آگهي ثبت در روزنامه رسمي يا رسيد روزنامه رسمي مبني بر دريافت آگهي ثبت، اساسنامه ممهور به مهر مرجع ثبتي و تأييديه نهايي مكان فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ)، نسبت به صدور اجازه نامه فعاليت اقدام مي نمايد.

بانك مركزي پس از أخذ آگهي ثبت، بلافاصله نسبت به صدور نامه رفع مسدودي سرمايه توديع شده شركت واسپاري (ليزينگ) اقدام مي نمايد.

اجازه نامه فعاليت براي بار اوّل با مدت اعتبار دو سال صادر مي گردد و در صورت تأييد عملكرد شركت واسپاري (ليزينگ) توسط بانك مركزي و ارائه گواهي از اداره امورمالياتي ذي ربط مبني بر عدم بدهي قطعي مالياتي تعيين تكليف شده سررسيد شده پرداخت نشده، با مدت اعتبار حداكثر پنج سال قابل تمديد مي باشد.

تمديد اجازه نامه فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) در چارچوب مفاد اين دستورالعمل انجام مي شود.

واگذاري موافقت اصولي، تأييديه پذيره نويسي، اجازه نامه تأسيس و اجازه نامه فعاليت به غير ممنوع است.

هرگونه تغيير و جايگزيني در سهامداران مؤثر شركت واسپاري (ليزينگ)، منوط به موافقت بانك مركزي مي باشد.

فعاليت

هرگونه فعاليت در زمينه عمليات واسپاري، موكول به اخذ مجوز از بانك مركزي است. شركت واسپاري (ليزينگ) صرفاً مجاز به فعاليت در چارچوب مفاد اين دستورالعمل، قوانين و مقررات مربوط، مفاد اساسنامه مصوب و بخشنامه هاي بانك مركزي مي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است حداكثر ظرف مدت سه ماه از تاريخ صدور «اجازه نامه فعاليت»، نسبت به شروع فعاليت اقدام و مراتب را به صورت كتبي به بانك مركزي اعلام نمايد.

انجام عمليات واسپاري، در خارج از نشاني مندرج در اساسنامه ثبت شده شركت واسپاري (ليزينگ) و اجازه نامه فعاليت شركت واسپاري (ليزينگ) يا مجوز شعبه، ممنوع مي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مي تواند با رعايت مقررات و ضوابط مربوطه، تمامي فرآيند مربوط به عمليات واسپاري و يا بخشي از آن را با بهره گيري از فناوري نوين و به صورت غيرحضوري از طريق بسترهاي برخط مجاز انجام دهد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است صرفاً در قالب عقود اجاره عملياتي، اجاره به شرط تمليك، فروش اقساطي و مرابحه در چارچوب قانون عمليات بانكي بدون ربا، آيين نامه ها و دستورالعمل هاي مربوط از جمله ضوابط ابلاغي مربوط به نحوه محاسبه اقساط، نسبت به اعطاي تسهيلات به مشتريان خود اقدام نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مي تواند حداكثر تا ميزان ۵۰ درصد از سرمايه ثبتي خود را در قالب قرارداد فروش و اجاره مجدد دارايي (به استثناء زمين) داراي سند مالكيت پس از أخذ حداقل ۳۰ درصد ارزش كارشناسي اموال منقول و غير منقول، به اعطاي تسهيلات به توليدكنندگان داراي پروانه توليد معتبر از نهادهاي ذي ربط، در چارچوب اين دستورالعمل اختصاص دهد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مجاز است صرفاً در مورد املاك و مستغلات، ماشين آلات سنگين و خودرو از عقد اجاره عملياتي استفاده نمايد.

مبلغ اجاره بهاي دارايي هاي موضوع اين ماده بر اساس مفاد قرارداد منعقده بين شركت واسپاري (ليزينگ) و مشتري، تعيين مي گردد.

تخصيص منابع به اجاره عملياتي حداكثر تا سقف سرمايه ثبتي شركت واسپاري (ليزينگ) و در چارچوب مفاد اين دستورالعمل مجاز مي باشد.

فروش دارايي هاي موضوع اجاره عملياتي به مشتري پس از گذشت حداقل يك سال از تاريخ انعقاد قرارداد اجاره توسط شركت واسپاري (ليزينگ) و به قيمت مورد توافق طرفين امكان پذير است.

در صورت عدم به كارگيري دارايي هاي تملك شده در عمليات اجاره عملياتي پس از گذشت يك سال از تاريخ تملك توسط شركت واسپاري (ليزينگ)، شركت موظف است دارايي هاي تملك شده را به فروش برساند.

واگذاري عامليت انعقاد قرارداد و اعطاي تسهيلات به ساير اشخاص توسط شركت واسپاري (ليزينگ) مجاز نمي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مي تواند نسبت به دريافت عامليت منابع نقدي از اشخاص حقيقي و حقوقي (به استثناي نهادهاي پولي سپرده پذير) صرفاً با دريافت كارمزد عامليت، به منظور انجام عمليات واسپاري در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص وجوه اداره شده اقدام نمايد.

در صورت نكول يا تأخير مشتري در ايفاي تعهدات و بازپرداخت تسهيلات دريافتي موضوع اين ماده، شركت واسپاري (ليزينگ)، هيچ مسئوليتي در قبال بازپرداخت اصل، سود و وجه التزام تأخير دين تسهيلات اعطايي به تأمين كننده منابع نخواهد داشت.

شركت واسپاري (ليزينگ) مجاز به پرداخت سود به منابع دريافتي موضوع اين ماده نبوده و بايد منابع دريافتي را صرفاً در اختيار اشخاص معرفي شده از سوي تأمين كننده منابع قرار دهد.

همكاري شركت واسپاري (ليزينگ) با شركت هايي كه ارايه خدمات بين مشتري و شركت واسپاري (ليزينگ) را از طريق فناوري نوين و به صورت غيرحضوري تسهيل مي نمايند (تسهيلات يار)، صرفاً در چارچوب ضوابط ابلاغي بانك مركزي امكان پذير مي باشد.

نرخ سود تسهيلات اعطايي شركت واسپاري (ليزينگ) حداكثر به ميزان ۳ واحد درصد بيشتر از نرخ سود تسهيلات اعطايي مصوب هيأت عالي بانك مركزي براي مؤسسات اعتباري در عقود فروش اقساطي، اجاره به شرط تمليك و مرابحه خواهد بود.

شركت واسپاري (ليزينگ) مي تواند در قبال خدمات ارايه شده به مشتريان نسبت به أخذ كارمزد مطابق با ضوابط و مقررات ابلاغي بانك مركزي، اقدام نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مي تواند با مشاركت ساير شركت هاي واسپاري (ليزينگ) نسبت به اعطاي تسهيلات سنديكايي در قالب عقود اجاره به شرط تمليك، فروش اقساطي و مرابحه و با رعايت مقررات و ضوابط ابلاغي بانك مركزي در اين خصوص، اقدام نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است قبل از انعقاد قراردادهاي اجاره به شرط تمليك، فروش اقساطي، فروش و اجاره مجدد دارايي، مرابحه و اجاره عملياتي، حسب مورد اطلاعات لازم از جمله موارد ذيل را به صورت شفاف و بدون ابهام و به طور مكتوب در سربرگ شركت با درج تاريخ و ممهور به مهر شركت به امضاي مشتري رسانده و حسب مورد در قراردادهاي فوق الذكر قيد نمايد:

۱ - مبلغ تسهيلات؛

۲ - نرخ سود تسهيلات اعطايي؛

۳ - قيمت نقدي فروش؛

۴ - ميزان پيش دريافت؛

۵ - نحوه تسويه حساب با مشتري در صورت انصراف قبل از تحويل كالا؛

۶ - نحوه محاسبه قيمت فروش قسطي اموال در قراردادهاي فروش اقساطي و مرابحه؛

۷ - نحوه محاسبه مال الاجاره در قراردادهاي اجاره به شرط تمليك؛

۸ - نحوه محاسبه اجاره بها در قراردادهاي اجاره عملياتي؛

۹ - مدت قرارداد؛

۱۰ - تاريخ تحويل اموال به مشتري؛

۱۱ - زمان و نحوه انتقال مالكيت اموال به مشتري؛

۱۲ - انواع وثايق و تضامين مورد مطالبه شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۱۳ - نحوه محاسبه خسارت ناشي از عدم ايفاي تعهد طرفين (از جمله خسارت موضوع ‏ماده ۴۸-)؛

۱۴ - نحوه رسيدگي به اعتراضات و شكايات مشتري؛

۱۵ - ميزان كارمزد خدمات ارايه شده؛

۱۶ - هزينه هاي قانوني نظير هزينه ثبتي، اجرايي، قضايي، دادرسي، بيمه و حق الوكاله.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است نسخه اي از قرارداد منعقده نهايي را به مشتري ارائه نمايد.

در صورتي كه شركت واسپاري (ليزينگ) براي انجام عمليات واسپاري اقدام به دريافت مبلغي تحت عنوان پيش دريافت از مشتري نمايد، اين مبلغ تا زمان خريد كالا توسط شركت واسپاري (ليزينگ)، عندالمطالبه مي باشد.

پرداخت هر مبلغي تحت عناوين سود علي الحساب، سود قطعي، سود دوران مشاركت و غيره به مانده مبلغ پيش دريافت ممنوع است.

انعقاد قرارداد عمليات واسپاري به منظور خريد كالاهايي كه در زمان انعقاد قرارداد موجود نمي باشند، ممنوع است.

به جز مبالغي كه بر اساس اين دستورالعمل مجاز است، أخذ هر مبلغي خارج از قرارداد شركت واسپاري (ليزينگ) با مشتري تحت هرعنوان توسط شركت واسپاري (ليزينگ) ممنوع است.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است در صورت عدم تحويل اموال/ارايه خدمات يا تأخير در تحويل اموال/ارايه خدمات موضوع قرارداد تسهيلات به مشتري در موعد مقرر، نسبت به پرداخت خسارت به مأخذ وجوه پيش دريافت نگهداري شده بر مبناي ۱۲ واحد درصد بيشتر از آخرين نرخ سود تسهيلات مصوب هيأت عالي و حسب مورد به تعداد روزهاي ماندگاري وجه نزد شركت واسپاري (ليزينگ) يا تعداد روزهاي تأخير در تحويل اموال/ارايه خدمات اقدام نمايد. خسارت موضوع اين ماده بايد در قرارداد منعقده با مشتري درج شود. در صورت تأخير سه ماهه يا بيشتر در تحويل اموال/ارايه خدمات موضوع قرارداد يا عدم تحويل قطعي اموال مذكور به مشتري توسط شركت واسپاري (ليزينگ) براي بيش از سه بار مطابق مفاد ‏ماده ۷۱- با شركت واسپاري (ليزينگ) برخورد مي شود.

بانك مركزي مي تواند در صورت تشخيص، نسبت به افزايش درصد مبلغ جبراني به مأخذ وجوه پيش دريافت نگهداري شده اقدام نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مجاز به دريافت و نگهداري سپرده از مشتريان و ساير اشخاص نمي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) نمي تواند سهام خود را براي تضمين تسهيلات اعطايي به عنوان وثيقه بپذيرد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مكلف است همواره حداقل ۸۵ درصد از مجموع حقوق مالكانه و بدهي هاي خود را به عمليات واسپاري و پيش پرداخت تهيه كالاهاي موضوع عمليات واسپاري تخصيص دهد. در هر حال، وجوه پيش پرداخت شده بابت تهيه كالاهاي موضوع عمليات واسپاري نبايد از ۳۰ درصد مجموع حقوق مالكانه و بدهي هاي شركت واسپاري (ليزينگ) تجاوز نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مجاز به سرمايه گذاري در طلا، ارز، رمزدارايي و ساير سرمايه گذاري هاي پرريسك به تشخيص هيأت مديره نمي باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است حداقل ۳ درصد از مجموع حقوق مالكانه و بدهي هاي خود را به سرمايه گذاري در اوراق مالي اسلامي و صندوق هاي سرمايه گذاري درآمد ثابت اختصاص دهد.

حداكثر مجموع مانده تسهيلات اعطايي به هر مشتري نبايد از ۱۰ درصد مجموع حقوق مالكانه مندرج در آخرين صورت هاي مالي حسابرسي شده شركت واسپاري (ليزينگ) تجاوز نمايد.

مانده تسهيلات اعطايي در قالب مرابحه به هر مشتري، نبايد از سقف تخصيص اعتبار مقرر در ضوابط اجرايي كارت اعتباري تجاوز نمايد.

مانده تسهيلات دريافتي از مؤسسات اعتباري براي شركت واسپاري (ليزينگ) در هر زمان نبايد بيش از پنج برابر مجموع حقوق مالكانه مندرج در آخرين صورت هاي مالي حسابرسي شده باشد.

شركت واسپاري (ليزينگ) مي تواند حداكثر تا ۳ برابر سرمايه ثبتي خود، وفق ضوابط ابلاغي بانك مركزي در اين خصوص، نسبت به انتشار اوراق بهادار اقدام نمايد.

مانده پيش دريافت از مشتريان در هر زمان نبايد از ۵۰ درصد مجموع حقوق مالكانه مندرج در آخرين صورت هاي مالي حسابرسي شده شركت واسپاري (ليزينگ) بيشتر شود.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است ضوابط ابلاغي بانك مركزي در خصوص طبقه بندي دارايي ها و ذخيره گيري مطالبات را رعايت نمايد.

نظارت

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است امكان رسيدگي هاي لازم را براي بازرسان بانك مركزي فراهم نمايد و كليه سامانه ها، اسناد، مدارك و دفاتر خود را جهت اين گونه رسيدگي ها ارايه دهد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است سامانه اطلاعاتي جامعي را ايجاد نمايد كه هرگونه اطلاعات و آمار مورد نياز بانك مركزي اعم از مالي يا غيرمالي را به صورت ادواري يا موردي و همچنين انفرادي و تلفيقي فراهم نمايد.

بازرس قانوني و حسابرس مستقل شركت واسپاري (ليزينگ) بايد در چارچوب ضوابط بانك مركزي از ميان مؤسسات حسابرسي عضو جامعه حسابداران رسمي ايران مورد تأييد بانك مركزي (درمورد شركت هاي واسپاري (ليزينگ) سهامي خاص) و مورد تأييد بانك مركزي و سازمان بورس و اوراق بهادار (درمورد شركت هاي واسپاري (ليزينگ) سهامي عام) انتخاب شوند.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است كليه رويدادهاي مالي خود را براساس قوانين، مقررات و ضوابط موجود و در چارچوب استانداردهاي حسابداري و الزامات بانك مركزي، ثبت و ضبط نمايد.

شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است به صورت سالانه گزارش و صورت هاي مالي حسابرسي شده را تهيه و به بانك مركزي ارسال نمايد.

: انحلال

شركت واسپاري (ليزينگ) در موارد ذيل منحل مي گردد:

۱ - ابطال اجازه نامه هاي تأسيس و فعاليت از سوي بانك مركزي؛

۲ - در صورت عدم دريافت اجازه نامه فعاليت از بانك مركزي پس از طي مهلت هاي مقرر در ‏ماده ۲۴- و ‏ماده ۲۶- و تبصره هاي ذيل آن؛

-۳ - در صورت عدم موافقت بانك مركزي با تمديد اجازه نامه فعاليت؛

۴ - در صورت صدور حكم قطعي ورشكستگي شركت واسپاري (ليزينگ)؛

۵ - صدور حكم انحلال توسط دادگاه؛

۶ - انحلال اختياري شركت واسپاري (ليزينگ)، منوط به اعلام قبلي آن به و أخذ موافقت بانك مركزي.

ترتيبات انحلال شركت واسپاري (ليزينگ) در چارچوب قوانين و مقررات ذي ربط بايد به نحوي انجام پذيرد كه تعهدات شركت واسپاري (ليزينگ) در مقابل مشتريان تعيين تكليف شود.

از تاريخ انحلال، شركت واسپاري (ليزينگ) منحله صرفاً مجاز به انجام عمليات مربوط به تصفيه مي باشد.

ساير موارد

شركت هاي واسپاري (ليزينگ) كه تا پيش از ابلاغ اين دستورالعمل تأسيس شده اند، مكلفند حداكثر ظرف مدت دو سال از تاريخ ابلاغ اين دستورالعمل، شرايط خود را با مفاد اين دستورالعمل تطبيق دهند، در غير اين صورت بانك مركزي ضمن ابطال اجازه نامه ها، موافقت نامه ها و مجوزهاي صادره و عنداللزوم جلوگيري از فعاليت شركت، مراتب را به مراجع ذي صلاح از جمله فراجا و قوه قضائيه اعلام خواهد داشت.

آن دسته از متقاضيان تأسيس شركت واسپاري كه تا پيش از ابلاغ اين دستورالعمل در مرحله اخذ اجازه نامه تأسيس بوده و نسبت به توديع سرمايه، مطابق با الزامات دستورالعمل قبلي اقدام نموده اند، موظفند حداكثر ظرف مدت دو سال از تاريخ ابلاغ اين دستورالعمل ميزان سرمايه خود را با مفاد اين دستورالعمل تطبيق دهند. در غير اين صورت بانك مركزي ضمن ابطال اجازه نامه ها، موافقت نامه ها و مجوزهاي صادره و عنداللزوم جلوگيري از فعاليت شركت، مراتب را به مراجع ذي صلاح از جمله فراجا و قوه قضائيه اعلام خواهد داشت.

صاحبان حِرَف داراي پروانه كسب از اتحاديه اصناف كشور كه كالاي مرتبط با پروانه كسب خود را به صورت اقساطي واگذار مي نمايند، مشمول مقررات اين دستورالعمل نمي باشند.

هرگونه تغييرات ثبتي شركت واسپاري (ليزينگ) از جمله تغيير در مفاد اساسنامه و ميزان سرمايه و همچنين تغييرات سهامداري شركت واسپاري (ليزينگ) منوط به موافقت قبلي بانك مركزي و اخذ تأييديه تغييرات ثبتي از آن بانك مي باشد. شركت واسپاري (ليزينگ) موظف است حداقل دو ماه پيش از برگزاري جلسات مجمع عمومي يا جلسات هيأت مديره، مدارك و مستندات مورد نياز جهت اخذ تأييديه هاي لازم را به بانك مركزي اعلام و ارسال نمايد.

مواردي كه در اين دستورالعمل پيش بيني نشده است، تابع قوانين و مقررات جاري كشور از جمله قانون تجارت و مقررات و ضوابط ابلاغي بانك مركزي مي باشد.

بانك مركزي ظرف مدت شش ماه از تاريخ ابلاغ اين دستورالعمل نسبت به ايجاد زير ساخت اجرايي لازم از جمله ايجاد كاربرگ اقدام مي نمايد.

تخطي شركت واسپاري (ليزينگ) از قوانين و مقررات مربوطه و احكام اين دستورالعمل موجب اعمال مجازات هاي مقرر در قانون بانك مركزي و يا مجازات هاي مندرج در ساير قوانين و مقررات مربوط مي گردد.

اين دستورالعمل از تاريخ ابلاغ لازم الاجرا بوده و جايگزين «دستورالعمل اجرايي تأسيس، نحوه فعاليت و نظارت بر شركت هاي ليزينگ» مصوب جلسات مورخ ۹/۴/۱۳۸۶، ۱۶/۴/۱۳۸۶ و ۱۴‏/۱۰‏/۱۳۹۵شوراي پول و اعتبار مي گردد.

اين دستورالعمل مشتمل بر (۷۲) ماده و (۲۶) تبصره در شصت و نهمين جلسه مورخ 1405/04/09هيأت عالي بانك مركزي به تصويب رسيد.