تصويب نامه در خصوص سند جامع (خط مشي) مراقبتهاي سلامت

هيئت وزيران در جلسه 1404/06/27 به پيشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري سازمان هاي نظام پزشكي و نظام پرستاري جمهوري اسلامي ايران و ساير ذي نفعان و به استناد بند (چ) ماده (69) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 تصويب كرد:

سند جامع (خط مشي) مراقبت هاي سلامت به شرح پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است، تعيين مي شود و دستگاه هاي مقرر در سند، موظف به اجراي اقدامات مربوط هستند.

معاون اول رئيس جمهور - محمدرضا عارف

سند جامع (خط مشي) مراقبت هاي سلامت

مقدمه تأمين سلامت جامعه از مهم ترين بايسته هاي اساسي است كه تضمين كننده برخورداري جامعه از نيروي انساني سالم مي باشد. از اين رو تأمين حداقل هاي سلامت، يكي از اجزاي اصلي برنامه هاي توسعه كشورهاي مختلف را تشكيل مي دهد و سلامت و آموزش، نقطه تمركز برنامه هاي مذكور براي توسعه انساني به شمار مي روند. علاوه بر اين، تأمين سلامت از جمله اهداف اصلي براي ريشه كني فقر در جهان توسط سازمان ملل متحد معرفي مي شود. بخش سلامت، همانند ساير بخش هاي اقتصادي نظير كشاورزي و صنعت، از جمله بخش هايي است كه در اشتغال زايي و رشد اقتصادي به طور مستقيم و غيرمستقيم نقش ويژه اي دارد و مي تواند در توسعه ساير بخش ها نيز تأثيرگذار باشد. مطابق بند (چ) ماده (69) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با همكاري سازمان هاي نظام پزشكي و نظام پرستاري جمهوري اسلامي ايران و ساير ذي نفعان مكلف است در سال اول اجراي برنامه، سند جامع (خط مشي) مراقبت هاي سلامت را تهيه نموده و به تصويب هيئت وزيران برساند و نسبت به اجراي آن از ابتداي سال دوم برنامه اقدام كند. اين سند در اجراي حكم قانوني مذكور و با مشاركت كليه حوزه هاي ذي نقش در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان نظام پزشكي و نظام پرستاري تدوين شده است. اجراي احكام اين سند با رعايت قوانين و مقررات، در سقف اعتبارات مصوب و تشكيلات تفصيلي مصوب مي باشد.

تعاريف و مفاهيم:

تعاريف كلي:

سند (خط مشي): تدابيري از جنس سياست هاي اجرايي كه با هدف كمك به اجراي احكام/راهبردهاي قانوني براي دستيابي به اهداف اختصاصي تعيين شده در فصل سلامت قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 تدوين و به تصويب هيئت وزيران مي رسد. اين تدابير در زمره سياست هاي تصميمي جاي گرفته و ناظر بر اهداف كوتاه مدت (3-1) ساله كشور است. منظور از جامعيت در اين سند، پوشش همگاني سلامت است و به عبارتي شامل كليه مراقبت ها و خدمات سلامت (از جمله مؤلفه هاي اجتماعي - اقتصادي مؤثر بر سلامت) براي كليه افراد، گروه هاي جمعيتي، اجتماعات و جامعه و با حفاظت مالي مناسب خدمت گيرندگان در هنگام بهره مندي از آنها است.

مراقبت ها و خدمات سلامت: مجموعه اقدامات و فعاليت هاي انجام شده براي حفظ، بازيابي يا ارتقاي سلامت يك فرد يا جامعه كه توسط نيروهاي حرفه اي بخش سلامت و يا ديگران تحت هدايت آنها و در بستر نظام سلامت در سطوح مختلف ارائه مي شود.

نيروهاي حرفه اي بخش سلامت: افرادي كه داراي آموزش، صلاحيت علمي و مجوز قانوني براي ارائه خدمات سلامت در يكي از حوزه هاي پيشگيري، تشخيص، درمان، توانبخشي يا ارتقاي سلامت هستند. اين عنوان شامل گروه هاي مختلف مانند پزشكان، پرستاران، ماماها، دندان پزشكان، داروسازان، كارشناسان بهداشت، روانشناسان باليني، فيزيوتراپيست ها و ساير اعضاي تيم سلامت مي باشد كه در چهارچوب قوانين و مقررات نظام سلامت فعاليت مي كنند.

انواع خدمات و مراقبت هاي سلامت:

خود مراقبتي: توانايي افراد، خانواده ها و جوامع در ارتقاي سلامت، جلوگيري از بيماري، حفظ سلامت و مقابله با بيماري و ناتواني با يا بدون حمايت يك ارائه دهنده حرفه اي مراقبت هاي سلامت.

مراقبت ها و خدمات سلامت عمومي: تلاش سازماندهي شده توسط جامعه، در درجه اول از طريق نهادهاي عمومي خود، براي بهبود، ارتقاء، حفاظت و بازيابي سلامت مردم از طريق اقدام جمعي. اين خدمات شامل خدماتي مانند تجزيه و تحليل وضعيت سلامت، نظارت بر سلامت، ارتقاي سلامت، پيشگيري، مهار (كنترل) بيماري هاي واگير و عوامل خطر بيماري هاي غيرواگير، حفاظت از محيط زيست و گندزدايي، آمادگي و پاسخ در بلايا و فوريت هاي سلامت و سلامت شغلي است. هدف اين مداخلات بهبود سلامت، طولاني شدن زندگي و بهبود كيفيت زندگي در كل جمعيت است. خدمات سلامت عمومي طيف وسيعي از خدمات در حيطه سلامت و بهزيستي را شامل مي شود، از ريشه كن كردن بيماري هاي خاص، تا شناخت روزافزون تعيين كننده هاي سياسي، تجاري، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، فناوري و زيست محيطي نابرابري هاي سلامتي و اجتماعي گروه هدف اين خدمات كل جامعه و گروه هاي جمعيتي است. حتي اگر خدمتي به صورت فردي ارائه شود يا كل جامعه يا يك گروه جمعيتي را شامل گردد، در واقع يك مراقبت سلامت عمومي محسوب مي شود.

مراقبت هاي اوليه سلامت: خدمات اساسي سلامت مبتني بر روش هاي كاربردي كه از نظر علمي معتبر و از نظر اجتماعي قابل پذيرش است و از طريق مشاركت كامل افراد و خانواده ها در دسترس همگان قرار مي گيرند، با هزينه اي كه جامعه بتواند در هر مرحله از توسعه با روحيه خوداتكايي و خودگرداني از عهده آن برآيد. اين مراقبت ها، هم بخشي جدايي ناپذير از نظام سلامت كشور و هم بخشي تفكيك ناپذير از توسعه كلي اقتصادي و اجتماعي جامعه را تشكيل مي دهند. اين مراقبت ها اولين سطح تماس افراد، خانواده و جامعه با نظام سلامت كشور است و خدمات سلامت را تا آنجا كه ممكن است به جايي كه مردم در آن زندگي و كار مي كنند، نزديك مي كند و نخستين جزء فرآيند مراقبت مستمر سلامت را تشكيل مي دهد.

مراقبت هاي تخصصي و فوق تخصصي: مراقبت ها و خدمات پيچيده پزشكي كه در مطب، مركز خدمات جامع سلامت، مركز طب پيشگيري و ارتقاي سلامت، مركز تخصصي طب كار و درمانگاه هاي عمومي و تخصصي و فوق تخصصي توسط پزشكان ارائه شده و در صورت لزوم بيمار به بيمارستاني هاي عمومي و يا تخصصي ارجاع داده مي شود.

مراقبت هاي پيشگيرانه سلامت: شامل فرايند خدمات غربالگري و بيماريابي در تشخيص زودرس عوامل خطر و پيشگيري از بيماري ها، آموزش بهداشت و مشاوره، پيشگيري دارويي و ايمن سازي و مايه كوبي (واكسيناسيون) است.

مراقبت سلامت شغلي : شامل فرايند خدمات شناسايي عوامل آسيب رسان شغلي و بيماريابي در شاغلين به ظاهر سالم به منظور پيشگيري يا شناخت زودهنگام بيماري هاي ناشي از شغل يا تشديد شونده در اثر آن، شناسايي بيماري هاي غيرشغلي اثرگذار بر توانايي انجام وظايف شغلي به خصوص در مشاغل حساس از نظر ايمني كه عدم توانايي جسماني و رواني مناسب در آنها مي تواند منجر به آسيب به خود يا ديگران شود و ارزيابي وضعيت جسماني فرد شاغل بعد از بازگشت به كار مجدد (پس از حادثه يا بيماري) به منظور تعيين تطابق شغل با وضعيت جديد فرد مي باشد.

فوريت هاي پزشكي و مراقبت هاي پيش بيمارستاني: مجموعه خدمات فوريت هاي پزشكي كه در محل وقوع حادثه يا پيش از رسيدن بيمار به مراكز درماني، با هدف حفظ حيات، كاهش آسيب هاي جسمي و رواني و بهبود پيامدهاي درماني ارائه مي گردد. اين خدمات شامل ارزيابي اوليه، اقدامات درماني پايه يا پيشرفته، تثبيت وضعيت بيمار و انتقال ايمن وي به مراكز درماني بوده و توسط نيروهاي آموزش ديده در قالب سامانه فوريت هاي پزشكي (اورژانس) پيش بيمارستاني ارائه مي شود.

مراقبت هاي درماني: فرايند ارائه خدمات باليني تشخيصي و درماني كه توسط گروه هاي سلامت داراي صلاحيت حرفه اي نظير پزشكان، پرستاران، ماماها، دندان پزشكان و ساير اعضاي حرف وابسته پزشكي، با هدف شناسايي زودهنگام، درمان و مهار (كنترل) بيماري ها در سطوح مختلف نظام سلامت ارائه مي گردد.

مراقبت هاي توانبخشي: فرايند ارائه خدمات تخصصي كه به يك فرد كمك مي كند تا توانايي هاي جسمي، ذهني و شناختي (تفكر و يادگيري) را كه به دليل هرگونه آسيب و بيماري و حتي دريافت خدمات درماني كاهش يافته، ارتقاء دهد. خدمات توانبخشي به مردم كمك مي كند تا به زندگي روزمره بازگشته و به طور عادي يا تقريباً عادي زندگي كنند.

مراقبت هاي طولاني مدت: طيف گسترده اي از خدمات و حمايت هاي شخصي، اجتماعي و پزشكي كه تضمين مي كند افرادي كه در معرض خطر از دست دادن قابل توجه ظرفيت ذاتي (به دليل بيماري و ناتواني ذهني يا جسمي) هستند، بتوانند سطحي از توانايي عملكردي مطابق با حقوق اوليه و كرامت انساني خود را حفظ كنند.

مراقبت هاي تسكيني - حمايتي: رويكردي كه كيفيت زندگي بيماران (بزرگسالان و كودكان) و خانواده هاي آنها را كه با مشكلات مرتبط با بيماري هاي تهديدكننده زندگي مواجه هستند، بهبود مي بخشد. اين مراقبت ها از طريق شناسايي زودهنگام، ارزيابي صحيح و درمان درد و ساير مشكلات، اعم از جسمي، رواني، اجتماعي يا معنوي، از درد و رنج پيشگيري مي كند و آن را تسكين مي دهد.

مراقبت در منزل: مراقبتي حمايتي يا سلامت محور كه به افراد با نيازهاي خاص اجازه مي دهد در خانه خود مانده و از خدمات سلامت مورد نياز در همانجا بهره مند گردند. اين مراقبت ها معمولاً براي افرادي كه در حال پير شدن هستند ارائه مي شود و همچنين مي تواند به افرادي كه به طور مزمن بيمار هستند، پس از عمل جراحي بهبود مي يابند يا داراي معلوليت هستند نيز ارائه گردد. اين دسته از مراقبت ها عموماً بر كمك هاي پيراپزشكي توسط مراقبان حرفه اي، كمك در زندگي روزمره براي افراد بيمار، ناتوان يا سالخورده يا تركيبي از آنها تمركز دارد.

خدمات و مراقبت هاي سلامت بر اساس سطح ارائه خدمات سلامت:

سطح بندي: چيدمان خاص واحدهاي ارائه دهنده خدمات و مراقبت هاي سلامت براي آنكه دسترسي مردم به مجموعه ي خدمات موردنياز تا جايي كه ممكن است سهل، سريع، عادلانه، با كمترين هزينه و با بيشترين كيفيت باشد. سطح بندي قراردادي است و به مقتضاي شرايط توسط برنامه ريزان انجام مي گيرد.

سطح پايه: سطح خانواده و خانوار و كليه مراقبت ها بايد از خانواده آغاز شود.

سطح اول: در اين سطح خدمات و مراقبت هاي اوليه سلامت فرد و جامعه ارائه مي شود.

خدمات فرد محور: پيشگيري و آموزش سلامت فردي، تشخيص و درمان بيماري ها براساس بسته خدمت و پيگيري نتيجه بيماري، تدبير فوريت ها و مديريت افراد تحت پوشش.

خدمات جامعه محور (بهداشت عمومي): خدمات بهداشت محيط و كار، بهداشت محيط مدارس، مبارزه با بيماري هاي هدف (واگيردار و غيرواگير) آسيب ها و جراحات در همه گيري (اپيدمي) ها و بلايا، آب آشاميدني سالم، بسيج عمومي و اطلاع رساني و پيشگيري و ترويج سلامت كه هدف نهايي آنها سلامت جامعه است.

پزشكي خانواده: الگويي از ارائه خدمات سلامت كه در آن از طريق پزشك خانواده به عنوان وكيل سلامت مردم و تيم سلامت، مراقبت هاي جامع، مستمر، هماهنگ و قابل دسترس را براي افراد و خانواده ها در بستر نظام ارجاع و سطح بندي خدمات سلامت، با رويكرد پيشگيرانه، درماني و ارتقاي سلامت و متناسب با ويژگي هاي زيستي، رواني، اجتماعي و فرهنگي جمعيت تحت پوشش، ارائه مي شود.

نظام ارجاع: سازوكاري سازمان يافته و سطح بندي شده براي ارائه خدمات سلامت كه در آن ارائه خدمت به بيمار از سطح اول آغاز شده و در صورت نياز، بر اساس ضوابط مشخص، به سطوح بالاتر تخصصي و فوق تخصصي ارجاع داده مي شود. اين نظام با هدف افزايش كارايي، ارتقاي كيفيت مراقبت، استفاده بهينه از منابع، جلوگيري از مراجعات غيرضروري و تقويت پيوستگي خدمات طراحي شده و ارتباط منطقي بين سطوح مختلف ارائه خدمت را برقرار مي سازد.

سطح دوم و سوم: خدمات تخصصي و فوق تخصصي كه توسط واحدهاي سرپايي تخصصي و فوق تخصصي و واحدهاي بستري موجود در نظام سلامت ارائه مي گردد. اين خدمات شامل خدمات تشخيصي، درماني و توانبخشي/نوتواني تخصصي، تدبير فوريت هاي تخصصي، اعمال جراحي انتخابي و فوريت هاي پزشكي (اورژانس)، اقدامات باليني، مشاوره، خدمات دارويي و فرآورده هاي مربوط، خدمات آزمايشگاهي و تصويربرداري هستند. با استقرار نظام ارجاع، عمده اين خدمات از مسير تعيين شده در اختيار ارجاع شدگان از سطح اول خدمات قرار مي گيرند. واحد خدمات سلامت در سطح دوم موظف است با ارائه بازخورد كتبي، تيم سلامت ارجاع دهنده را از نتيجه، برنامه درمان و پيگيري بيمار يا پيشرفت كار مطلع سازد.

خدمات سلامت از راه دور: بهره گيري از زيرساخت هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات (ICT) و توانمندي هاي هوش مصنوعي به منظور تسهيل ارائه خدمات سلامت در تمامي سطوح از طريق ارتباطات مجازي. اين خدمات با هدف ارتقاي دسترسي، تسريع فرايندهاي ارجاع بيمار و بهبود انتقال و تبادل داده هاي سلامت بين سطوح مختلف نظام ارائه خدمات، طراحي و اجرا مي شوند.

چشم انداز: كشور با ارتقاي شاخص هاي سلامت و ارائه مراقبت هاي جامع، كارآمد و نوآورانه، به جايگاه نخست در منطقه آسياي جنوب غربي دست يافته و به مرجع علمي و قطب پزشكي منطقه آسياي جنوب غربي و جهان اسلام تا پايان برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران تبديل خواهد شد.

بيانيه چشم انداز: نظام سلامت جمهوري اسلامي ايران با استقرار كامل و تحول يافته نظام شبكه خدمات جامع و همگاني سلامت مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات و بهره گيري از پرونده هاي الكترونيك سلامت فراگير و همه جانبه و از طريق برنامه پزشك خانواده و نظام ارجاع، به ارائه اثربخش، كارآمد و فعالانه طيف گسترده اي از خدمات سلامت در سطوح پيشگيري، تشخيص، درمان، بازتواني و مراقبت هاي تسكيني در حوزه هاي جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي خواهد پرداخت. كشور با اين نظام سلامت جامع و پيشرفته، به جايگاه نخست منطقه آسياي جنوب غربي در شاخص هاي سلامت دست يافته و به مرجع علمي و قطب پزشكي منطقه آسياي جنوب غربي و جهان اسلام تبديل خواهد شد.

اصول حاكم بر نظام سلامت جمهوري اسلامي ايران

حكمراني و توليت يكپارچه و هـم راسـتايي قانونگذاري، سياسـت گذاري، برنامه ريزي، هدايت، تأمين و تخصـيص منـابع سـلامت، نظـارت، ارزشيابي و اصلاح.

اسـتفاده از شـواهد معتبـر، كارآ و اثربخش در سياست گذاري و اجماع در تصميم گيري.

ادغام نظام آموزشي، پژوهشي و خدمات سلامت در راستاي پاسخگويي به نيازهاي واقعـي سلامت.

توسعه و اعتلاي فرهنگ عمومي نظام سلامت (انضباط بخشي، رعايت شئونات محيط علمي، تعظيم شعائر ديني و...).

اطلاع رساني شفاف، مسئوليت پذيري، پاسخ دهي به مراجع قانوني ذي ربط و پاسخگويي به مردم.

همكاري بين بخشي و مشاركت مردمي در راستاي هم افزايي توان بومي و تقويت پيشرفت درون زا.

بهره مندي عادلانه تمامي ذي نفعان نظام سلامت و آحاد جامعه.

آگاهي بخشي نسبت به حقوق و مسئوليت هاي افراد و جلب مشاركت فعال مردم.

زمينه سازي براي نوآوري و توليد فناوري مطلوب بومي وتوسعه پژوهش مبتني بر نيازهاي اساسي كشور و رفع معضلات حوزه سلامت.

تعهد به آرمان هاي انقلاب و اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در زمينه سلامت.

توجه به اهميت جواني جمعيت و پويايي نسلي به عنوان يك اولويت ملي.

اهتمام به پيوستگي و تداوم فرآيند تعليم و تربيت نيروي انساني.

ترويج فرهنگ كار جهادي برپايه خدمت رساني مطلوب در زمينه سلامت.

ارتقاي جايگاه هدايتگر خانواده در تعالي بخشي علمي و فرهنگي نظام سلامت.

فرهنـگ سـازماني پويـا، حفـظ آمـادگي و توانايي براي مواجهه با نيازهاي درحال تغيير و تغييرات محيطـي (اجتمـاعي، سياسـي، اقتصـادي، علـم و فناوري، محيط زيسـت).

توجه به عوامل اجتماعي-اقتصادي تعيين كننده سلامت.

اهداف كلان جهت ارتقاي ارائه خدمات و مراقبت هاي سلامت

برقراري اصول حكمراني شايسته در نظام سلامت.

تقويت نقش توليت سلامت، افزايش سياست هاي سلامت محور و كاهش عوامل تهديد كننده سلامت در سياست ها و برنامه هاي ساير بخش هاي توسعه.

توسعه كمي و كيفي بيمه هاي سلامت با هدف ارتقاي پوشش مالي، افزايش عدالت در دسترسي، كاهش هزينه هاي سلامت براي مردم و ارتقاي كيفيت خدمات سلامت در چهارچوب نظام بيمه اي يكپارچه و كارآمد.

ايجاد و تقويت نظام مالي پايدار، منصفانه و كارآمد در بخش سلامت به منظور تأمين منابع كافي، قابل پيش بيني و مستمر براي ارائه خدمات جامع سلامت.

افزايش محيط هاي حامي سلامت در محل زندگي، تحصيل، كار، رفت و آمد، خريد، ورزش، تفريح و عبادت.

افزايش رفتارهاي بهداشتي و ارتقاي فرهنگ و سواد سلامت و توان مشاركت در خانواده و جامعه.

ارتقاي مستمر كيفيت مراقبت ها و خدمات و افزايش بهره مندي عادلانه افراد جامعه از خدمات پايه سلامت از طريق زير:

كارآمدسازي نظام شبكه خدمات جامع و همگاني سلامت از طريق اجراي برنامه پزشك خانواده و نظام ارجاع.

هوشمندسازي نظام سلامت و تحول رقومي (ديجيتال).

افزايش تاب آوري نظام ارائه خدمات سلامت در بحران ها.

افزايش كارايي و اثربخشي منابع نظام سلامت.

ارتقاي سلامت باروري و بارداري با تأكيد بر ارتقاي جواني جمعيت.

تأمين پايدار ذخاير راهبردي دارو و تجهيزات و تقويت توان توليد داخل.

افزايش دانش و مهارت، رضايت شغلي، مسئوليت پذيري، پاسخگويي به نيازهاي سلامت جامعه، روحيه و رفتار حرفه اي گري در منابع انساني نظام سلامت.

توسعه كمي و كيفي نظام آموزش علوم پزشكي و ارتقاي كارايي و اثربخشي تحقيقات و پژوهش با تأكيد بر دستيابي به مرجعيت علمي و فناوري در منطقه.

خط مشي ها (راهبردها)

برقراري اصول حكمراني شايسته در نظام سلامت

اصلاح ساختارهاي نظام سلامت به منظور كاهش ديوان سالاري و ارتقاء كارايي فرايندهاي اجرايي و تصميم گيري.

تقويت تعهد سياسي و جلب مشاركت فعال مديران ارشد نظام در بهره برداري عملي از نظام شبكه خدمات جامع و همگاني سلامت.

توسعه شفافيت در تصميم سازي و تصميم گيري هاي حوزه سلامت.

استقرار نظام نظارت طراحي شده، منسجم و فراگير بر فرايند ارائه خدمات سلامت در تمامي سطوح و بخش ها.

ايجاد و تقويت سامانه هاي رصد و پايش مستمر عوامل اجتماعي، محيط زيستي، سياستي، بيماري زا و منابع داخلي مؤثر بر سلامت.

افزايش بهره گيري از ظرفيت نخبگان، انجمن هاي علمي و نهادهاي مدني در تصميم سازي، برنامه ريزي و پايش حوزه سلامت.

افزايش سياست هاي سلامت محور و كاهش پيامدهاي تهديد كننده سلامت در سياست ها و برنامه هاي ساير بخش هاي توسعه

توسعه همكاري هاي فرابخشي از طريق تقويت جايگاه و كاركرد دبيرخانه هاي سلامت در دستگاه هاي اجرايي و نهادهاي توسعه اي كشور.

افزايش امكانات، انتخاب ها و سبك زندگي سالم از طريق حمايت از برنامه ها و فضاهاي تقويت كننده اميد، نشاط و سلامت رواني - اجتماعي در جامعه.

تضمين دسترسي همگاني و عادلانه به غذاي سالم، ايمن و مغذي از طريق طراحي و اجراي سياست هاي حمايتي و تنظيم گر در زنجيره تأمين و مصرف مواد غذايي.

جلوگيري از تبليغ و ترويج كالاها و خدمات آسيب رسان به سلامت از طريق اجراي مؤثر و كامل قوانين و مقررات موجود.

نظارت مؤثر و نظام مند بر تبليغات مرتبط با داروها، مكمل ها و ساير كالاهاي سلامت محور با هدف صيانت از سلامت عمومي.

تقويت اجراي پيوست سلامت در سياست گذاري ها، طرح ها و برنامه هاي ساير بخش ها و نظارت مستمر و مؤثر بر اجراي دقيق آن.

توسعه كمي و كيفي بيمه هاي سلامت با هدف ارتقاي پوشش مالي، افزايش عدالت در دسترسي، كاهش هزينه هاي سلامت براي مردم و ارتقاي كيفيت خدمات سلامت در چهارچوب نظام بيمه اي يكپارچه و كارآمد.

همگاني ساختن بيمه پايه درمان براي تمامي آحاد جامعه با اولويت گروه هاي آسيب پذير و فاقد پوشش.

پوشش كامل نيازهاي پايه درمان از طريق بيمه هاي پايه و كاهش سهم پرداختي مردم تا حدي كه بيمار جز رنج بيماري، دغدغه و رنج ديگري نداشته باشد.

ارائه خدمات فراتر از بيمه پايه از طريق بيمه هاي تكميلي در چارچوب دستورالعمل هاي شفاف و قانوني، به نحوي كه كيفيت خدمات پايه حفظ و ارتقاء يابد.

تعيين بسته خدمات جامع بهداشتي و درماني در سطوح پايه و تكميلي توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، خريد راهبردي اين بسته ها توسط نظام بيمه اي و نظارت مؤثر بر اجراي دقيق آن با هدف حذف اقدامات زايد و هزينه هاي غيرضروري.

تقويت بازار رقابتي در حوزه ارائه خدمات بيمه درماني براي افزايش بهره وري و رضايت مندي بيمه شدگان.

تدوين و به روزرساني تعرفه هاي خدمات و مراقبت هاي سلامت مبتني بر شواهد علمي و بر اساس ارزش افزوده واقعي، با تعيين حق فني يكسان در بخش دولتي و غيردولتي.

اصلاح نظام پرداخت به ارائه دهندگان خدمات سلامت بر پايه كيفيت عملكرد، افزايش كارآيي، درآمد عادلانه، انگيزه هاي مثبت و تأكيد ويژه بر خدمات پيشگيري و ارتقاء سلامت به ويژه در مناطق محروم.

ايجاد و تقويت نظام مالي پايدار، منصفانه و كارآمد در بخش سلامت به منظور تأمين منابع كافي، قابل پيش بيني و مستمر براي ارائه خدمات جامع سلامت

ايجاد نظامي شفاف، قانونمند و پاسخگو براي ثبت، گزارش و نظارت بر درآمدها، هزينه ها و فعاليت هاي مالي بخش سلامت با هدف ارتقاء اعتماد عمومي و بهره وري منابع.

افزايش سهم مالي سلامت از توليد ناخالص داخلي و بودجه عمومي دولت به نحوي كه با استانداردهاي منطقه اي و اهداف توسعه پايدار همسو باشد و كيفيت خدمات بهداشتي و درماني به طور مستمر بهبود يابد.

اعمال ماليات و عوارض هدفمند بر محصولات، مواد و خدمات مضر براي سلامت جامعه به منظور كاهش مصرف و تأمين منابع پايدار براي نظام سلامت.

هدفمندسازي يارانه هاي سلامت با تمركز بر حمايت از مناطق محروم و اقشار آسيب پذير، به نحوي كه عدالت در دسترسي به خدمات سلامت ارتقاء يافته و بار مالي بيماران كم درآمد كاهش يابد.

تقويت هماهنگي ميان سياست هاي مالياتي، بيمه اي و بودجه اي براي بهينه سازي تخصيص منابع و پشتيباني از فعاليت هاي پيشگيري و ارتقاء سلامت در سطوح مختلف نظام سلامت.

بهره گيري از سازوكار (مكانيزم) هاي نوين مديريت مالي و فناوري هاي اطلاعاتي براي افزايش كارآمدي و شفافيت در تخصيص و مصرف منابع سلامت در سراسر كشور.

افزايش محيط هاي حامي سلامت در محل زندگي، تحصيل، كار و تفريح

ادغام و توسعه برنامه هاي دوستدار سلامت در طراحي شهري، روستايي و محيط هاي محله اي با تأكيد بر ايجاد فضاهاي امن، پاك و ارتقاي كيفيت زندگي، از جمله افزايش دانشگاه هاي دوستدار سلامت.

شناسايي و مديريت مستمر عوامل خطر شغلي در واحدهاي توليدي و خدماتي با هدف كاهش آسيب ها و بهبود ايمني محيط كار.

ترويج مهارت هاي مديريت استرس و بهبود سلامت روان در محيط هاي كاري، اداري و كارگاهي از طريق برنامه هاي آموزشي و حمايتي مستمر.

ارتقاء امكانات و خدمات پايه اجتماعي در محلات با بهره گيري از ظرفيت هاي مردمي، تشكل هاي محلي و همكاري فعال بخش خصوصي براي افزايش كيفيت و فراگيري خدمات.

افزايش پوشش و كيفيت فعاليت هاي فرهنگي و رفاهي در دانشگاه ها با هدف ارتقاء سلامت جامع دانشجويان و كاركنان و تقويت فضاي حمايتي سلامت در محيط هاي آموزش عالي.

افزايش رفتارهاي بهداشتي و ارتقاي فرهنگ و سواد سلامت و توان مشاركت در خانواده و جامعه

بهره گيري از فناوري هاي نوين ارتباطي براي آموزش فراگير سلامت در جامعه و ارتقاي مهارت هاي مديريت استرس و تاب آوري رواني.

تقويت و حمايت از مشاركت فعال مردم در تأمين و ارتقاي سلامت از طريق همكاري با سازمان هاي مردم نهاد و آگاه سازي در خصوص حقوق شهروندي مرتبط با سلامت.

تمركز ويژه بر آموزش مهارت هاي زندگي سالم و ترويج سبك زندگي ايراني-اسلامي به ويژه در كودكان، نوجوانان و جوانان به عنوان پايه هاي آينده ساز سلامت جامعه.

توانمندسازي سالمندان در مراقبت از سلامت خود با ارائه آموزش ها و حمايت هاي لازم براي حفظ كيفيت زندگي.

ارتقاي مستمر كيفيت مراقبت ها و خدمات و افزايش بهره مندي عادلانه افراد جامعه از خدمات پايه سلامت

كارآمدسازي نظام شبكه خدمات جامع و همگاني سلامت از طريق اجراي برنامه پزشكي خانواده و نظام ارجاع

الف-1 - استقرار كامل برنامه پزشكي خانواده، نظام ارجاع و سطح بندي خدمات با تأكيد بر فرهنگ سازي، تأمين منابع لازم و ايجاد عزم ملي در سطح كشور.

الف-2 - آموزش، نگهداشت و بومي گزيني نيروي انساني متخصص براي اعزام به مناطق محروم با توجه به ويژگي هاي اجتماعي، فرهنگي و الگوهاي بيماري منطقه اي.

الف-3 - تقويت بسترهاي اجتماعي براي مشاركت فعال مردم در تحقق اهداف سلامت.

الف-4 - توسعه و تكميل زيرساخت هاي بهداشتي و درماني با توجه به سطح بندي به ويژه در مناطق كم برخوردار.

الف-5 - به روزرساني عملكرد برنامه هاي شبكه بهداشتي درماني بر اساس رويكرد اجتماعي شدن سلامت و عوامل مؤثر اجتماعي - اقتصادي در تمامي سطوح ارائه خدمات.

الف-6 - تسهيل دسترسي سالمندان به خدمات سلامت با ايجاد سازوكارهاي ويژه حمايتي.

الف-7 - ارتقاء و به روزرساني صلاحيت هاي حرفه اي با توجه به نوآوري ها و فناوري هاي جديد.

الف-8 - توسعه سهم بخش هاي عمومي و خصوصي در مديريت و ارائه مراقبت هاي اوليه سلامت.

الف-9 - يكپارچه سازي خدمات اوليه سلامت با مراقبت هاي پرستاري، حمايتي و اجتماعي به منظور ارائه خدمات جامع.

الف-10 - طراحي، ساخت، بازسازي و نوسازي واحدهاي بهداشتي و درماني با رعايت معماري بومي و فرهنگ ايراني - اسلامي.

الف-11 - تقويت جايگاه مدير شبكه بهداشت و درمان شهرستان با تمركز وظايف توليت نظام سلامت براي ارائه يكپارچه خدمات سلامت.

الف-12 - توسعه نقش كاركنان مراكز خدمات جامع سلامت آموزشي به عنوان عرصه يادگيري حرفه اي دانشجويان و دستياران تخصصي، با تمركز بر مهار (كنترل) بيماري هاي هدف.

الف-13 - جبران خدمات آموزشي، تحقيقاتي، حمايتي و پشتيباني مراكز خدمات جامع سلامت از طريق قرارداد يا تفاهم نامه هاي مشخص.

الف-14 - حمايت فني و مالي از توسعه كار تيمي سلامت و مدرن سازي خدمات و زيرساخت ها در مطب ها و دفاتر كاري شخصي.

الف-15 - جلب همكاري بخش خصوصي و شبكه سازي با مراكز بهداشتي و درماني محلي به منظور گسترش و ارتقاي كيفيت خدمات سلامت در جامعه.

الف-16 - ترويج اتخاذ تصميمات و اقدامات مبتني بر شواهد علمي معتبر در حوزه مراقبت هاي سلامت، آموزش و خدمات، از طريق تدوين و استقرار استانداردها و راهنماهاي باليني، ارزيابي فناوري هاي سلامت و پياده سازي نظام سطح بندي خدمات با تأكيد بر ارتقاي سلامت و پيشگيري به گونه اي كه اين رويكردها در نظام آموزش علوم پزشكي نيز به طور كامل ادغام گردد.

الف-17 - ارتقاي كيفيت و ايمني خدمات سلامت با توسعه و تعميق نظام حاكميت باليني، تعيين و به روزرساني استانداردهاي عملكرد و اجراي پايش هاي مستمر جهت تضمين انطباق خدمات با معيارهاي تعيين شده.

الف-18 - استقرار نظام اعتباربخشي و رتبه بندي سالانه واحدهاي بهداشتي و درماني سرپايي با همكاري انجمن هاي علمي و سازمان هاي نظام پزشكي، نظام پرستاري و روانشناسي.

الف-19 - گسترش مراقبت هاي جامع سلامت در منزل با همكاري خيرين و سازمان هاي مردم نهاد.

الف-20 - توسعه تدريجي رايگان شدن خدمات سرپايي تيم سلامت در قالب برنامه پزشكي خانواده و نظام ارجاع.

الف-21 - ارتقاء و يكپارچه سازي ساختارهاي تدارك خدمات سلامت در دستگاه هاي اجرايي و بخش هاي عمومي و خصوصي بر اساس استانداردهاي نظام خدمات جامع و همگاني سلامت.

هوشمندسازي نظام سلامت و تحول رقومي (ديجيتال)

ب-1 - ايجاد و به روزرساني نقشه جامع جمعيت، خدمات و مكان هاي سلامت از طريق ايجاد بانك اطلاعات پايه جمعيت و خدمات سلامت همگاني و تخصيص كد سلامت يكتا به هر شهروند و هر خدمت يا مكان سلامت در كشور.

ب-2 - توسعه سامانه ملي هدايت، ارجاع، نوبت دهي و مديريت انتظار با استفاده از فناوري هاي هوشمند جهت بهينه سازي فرآيندهاي نوبت دهي و هدايت بيماران به مراكز در دسترس.

ب-3 - استقرار پرونده الكترونيك سلامت يكپارچه به منظور هماهنگي سامانه هاي بيمارستاني، باليني و بيمه اي و طراحي ابزارهاي نمايش اطلاعات سلامت براي پزشكان و بيماران.

ب-4 - طراحي و پياده سازي نظام الكترونيكي پوشش هزينه هاي سلامت همگاني، توسعه پيشخوان (داشبورد)هاي مالي براي پايش هزينه هاي درمان و اجراي مشوق هاي پرداخت جهت ترويج سبك زندگي سالم.

ب-5 - بهره گيري از پيشخوان (داشبورد)هاي مديريتي متصل به سامانه هاي الكترونيك سلامت براي تقويت پايش، رصد عملكرد نظام سلامت، نظارت بر كيفيت خدمات، شفاف سازي هزينه ها و اصلاح سياست هاي سلامت.

ب-6 - توسعه نظام ارائه خدمات پزشكي و مراقبت الكترونيك از راه دور با استفاده از فناوري هاي نوين.

ب-7 - ترويج پزشكي فردي و شخصي شده مبتني بر داده ها و فناوري هاي پيشرفته.

ب-8 - توسعه و كاربرد ابزارهاي متحرك و تلفن همراه در ارائه خدمات سلامت.

ب-9 - گسترش كاربرد اينترنت اشياء (IOT) در نظام سلامت براي بهبود خدمات و مديريت بهتر منابع.

ب-10 - جلب همكاري و حمايت از شركت هاي دانش بنيان و نوآفرين (استارت آپ هاي) حوزه سلامت در راستاي اجراي برنامه هاي هوشمندسازي نظام سلامت.

افزايش تاب آوري نظام ارائه خدمات سلامت در بحران ها

پ-1 - تدوين و به روزرساني سالانه نقشه خطر سلامت مناطق تحت پوشش دانشگاه ها و مناطق آمايشي جهت شناسايي و مديريت بهتر ريسك ها.

پ-2 - طراحي و توسعه سناريوهاي محتمل و مرتبط با بحران ها بر اساس نتايج ارزيابي خطر از سطوح محلي تا ملي براي آمادگي و پاسخ مؤثر.

پ-3 - تقويت زيرساخت ها و تجهيزات فوريت هاي پزشكي (اورژانس) بيمارستاني و پيش بيمارستاني به منظور بهبود كيفيت و سرعت پاسخ دهي در شرايط بحران.

پ-4 - بهره برداري بهينه از زيرساخت ها و تجهيزات موجود در سازمان فوريت هاي پزشكي (اورژانس) و ساير بخش هاي مرتبط براي مديريت بحران ها.

پ-5 - تدوين، راه اندازي و به روزرساني سامانه هشدار اوليه (EWS) و نظام سطح بندي حوادث (Leveling) براي ارتقاي سرعت و دقت واكنش ها.

پ-6 - استانداردسازي و به روزرساني مراكز هدايت عمليات فوريت ها و بحران ها (EOC) از سطوح محلي تا ملي جهت هماهنگي بهتر و مديريت يكپارچه.

پ-7 - جلب مشاركت همگاني، آموزش و به كارگيري نيروهاي پاسخ دهنده اوليه با بهره گيري از ظرفيت هاي مردمي براي افزايش آمادگي و تاب آوري جامعه در مواجهه با بحران ها.

افزايش كارايي و اثربخشي منابع نظام سلامت

ت-1 - ارتقاء بهره وري، كارآيي و اثربخشي خدمات در سطوح دوم و سوم نظام سلامت و بهبود رضايت مندي جامعه از خدمات ارائه شده.

ت-2 - تقويت بخش هاي بستري و سرپايي دولتي و عمومي غيردولتي با هدف ارتقاء كيفيت خدمات سطح دو و سه به ويژه در مناطق كمتر برخوردار و محروم كشور.

ت-3 - تنظيم گري اثربخش بخش خصوصي با استفاده از سازوكار (مكانيسم )هاي پايش (كنترلي) دقيق و شفاف براي كاهش پرداخت مستقيم از جيب مردم و جلوگيري از بهره كشي مالي.

ت-4 - كاهش پديده طبابت و فعاليت دوگانه در نظام سلامت به منظور افزايش تمركز و بهبود كيفيت خدمات.

ت-5 - به كارگيري روش هاي متنوع واگذاري مديريتي و مشاركت با بخش هاي مختلف در اداره بيمارستان ها و واحدهاي سرپايي روزانه و شبانه روزي براي افزايش كارايي مديريت.

ت-6 - راه اندازي و توسعه نظام هاي پرداخت مبتني بر گروه هاي تشخيصي، پرداخت گلوبال و عملكردي براي ايجاد نظام پرداخت منصفانه و انگيزشي.

ت-7 - جذب و بهره برداري مؤثر از سرمايه هاي بخش غيردولتي و خيرين سلامت در توسعه و گسترش خدمات سلامت.

ت-8 - افزايش رضايت دريافت كنندگان خدمات سلامت از طريق بازطراحي فرآيندها و خدمات نظام سلامت مبتني بر رعايت كرامت، ارزشمندي و احترام به انسان ها و مراجعين.

ارتقاي سلامت باروري و بارداري با تاكيد بر ارتقاي جواني جمعيت

ترويج فرهنگ ازدواج و فرزندآوري با استفاده از ظرفيت شبكه گسترده خدمات بهداشتي و درماني كشور.

جلب همكاري و حمايت نهادهاي فرهنگي و اجتماعي براي اجراي سياست هاي مرتبط با ترويج سبك زندگي ايراني-اسلامي، افزايش فرزندآوري و تسهيل ازدواج آسان.

آموزش مهارت هاي ارتباطي به منظور تحكيم بنيان خانواده و ارتقاي سلامت روان و اجتماعي زوج

تأمين پايدار ذخاير راهبردي دارو و تجهيزات و تقويت توان توليد داخل

استقرار كامل نظام تضمين كيفيت داروها با ارتقاي معيارهاي كيفي توليد و واردات، به ويژه اجباري نمودن مجوز جي.ام.پي ( GMP) براي كليه شركت هاي توليدكننده كالاهاي سلامت محور در چهارچوب قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران.

تكميل استقرار نظام رصد كالاهاي سلامت محور با تمركز ويژه بر اقلام گران قيمت و بيماران خاص، از مرحله توليد و واردات تا تحويل به بيمار.

استقرار نظام تدوين و اجراي راهنماهاي باليني و استفاده از پرونده الكترونيك سلامت به منظور كاهش تقاضاي القايي و بهبود رفتار ارائه كنندگان خدمات سلامت.

رصد مستمر حوزه تجويز و مصرف داروها و فرآورده هاي سلامت و ايجاد نظام مديريت بهينه تجويز با سطح بندي خدمات و تجويزهاي دارويي توسط گروه هاي تخصصي پزشكي.

مقابله با فساد و انحصار در حوزه كالاهاي سلامت محور از طريق شفاف سازي تصميمات مرتبط و مديريت مؤثر تعارض منافع با اطلاع رساني مناسب.

ارتقاي سلامت خون و فرآورده هاي خوني با رعايت استانداردهاي كيفي و ايمني در سراسر چرخه تأمين و توزيع.

افزايش دانش و مهارت، رضايت شغلي، مسئوليت پذيري، پاسخگويي به نيازهاي سلامت جامعه، روحيه و رفتار حرفه اي گري در منابع انساني نظام سلامت

برنامه ريزي راهبردي منابع انساني سلامت با تدوين و به روزرساني استانداردهاي نيروي انساني.

تربيت و آموزش نيروي انساني متناسب با نيازهاي نظام سلامت و سند آمايش سرزمين.

ارتقاي مستمر مهارت ها و دانش منابع انساني از طريق برنامه هاي آموزشي و فرصت هاي يادگيري مادام العمر.

تقويت رضايت شغلي و ايجاد محيط كاري حمايت كننده و انگيزشي براي حفظ و افزايش كارآمدي نيروي انساني سلامت.

ترويج فرهنگ مسئوليت پذيري، پاسخگويي و رفتار حرفه اي در تمامي سطوح منابع انساني نظام سلامت.

توسعه كمي و كيفي نظام آموزش علوم پزشكي و ارتقاي كارايي و اثربخشي تحقيقات و پژوهش با تاكيد بر دستيابي به مرجعيت علمي و فناوري در منطقه

تعميق ادغام آموزش پزشكي در فرآيند ارائه خدمات سلامت و شناسايي و رفع چالش هاي مرتبط با آن.

بازطراحي رشته هاي آموزشي بر اساس نيازهاي شغلي آينده در نظام سلامت جهت ارتقاء تطابق آموزش با بازار كار.

كوتاه سازي زمان تحصيل تخصص و فوق تخصص هاي مورد نياز نظام ارائه خدمات سلامت، با حفظ كيفيت آموزشي.

اصلاح و تنظيم ظرفيت رشته هاي نظام ارائه خدمات سلامت بر اساس نيازسنجي هاي دقيق و ادواري.

تشويق و حمايت از پژوهش هاي مسئله محور با تأثيرات اجتماعي بالا به منظور حل مسائل سلامت و تقويت نظام سلامت كشور.