آيين ‌نامه اجرايي بند «ح» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 كل كشور ( آيين ‌نامه اجرايي نحوه بهره‌ برداري از مصالح مازاد رودخانه ‌اي)

به پيوست آيين ‌نامه اجرايي بند «ح» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ كل كشور تحت عنوان آيين ‌نامه اجرايي نحوه بهره‌ برداري از مصالح مازاد رودخانه ‌اي ابلاغ مي‌ گردد. در اجراي اين آيين‌ نامه، رعايت ملاحظات محيط زيستي و حقوق ذي‌ نفعان الزامي است. با ابلاغ اين آيين ‌نامه، دستورالعمل بند «ز» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ كل كشور موضوع ابلاغيه شماره 1401/21270/31/100 مورخ 1401/03/21 ملغي مي ‌گردد.

علي اكبر محرابيان

آيين نامه اجرايي بند «ح» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 كل كشور (نحوه بهره برداري از مصالح مازاد رودخانه اي)

مقام تصويب كننده:وزير نيرو دريافت كنندگان سند: - شركت مادرتخصصي مديريت منابع آب ايران - شركت هاي آب منطقه اي استان ها و شركت سهامي سازمان آب و برق خوزستان - دفتر فناوري اطلاعات، امنيت فضاي مجازي و آمار وزارت نيرو - دفتر توسعه مديريت و تحول اداري وزارت نيرو اسناد مرتبط: - بندهاي «ح» و «ط» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 كل كشور(مصوب 1401) - ماده (2) قانون توزيع عادلانه آب و تبصره هاي ذيل آن(مصوب 1361) - آيين نامه مربوط به بستر و حريم رودخانه ها، انهار، مسيل ها، مرداب ها، بركه هاي طبيعي و شبكه هاي آبرساني، آبياري و زهكشي (مصوب 1379 و اصلاحات و الحاقات بعدي آن) - نظام فني و اجرايي كشور - دستورالعمل اجرايي بند «ز» تبصره (8) قانون بودجه سال 1401 ابلاغي به شماره 1401/21270/31/100 مورخ 1401/03/21 وزير نيرو

فهرست مطالب -مقدمه 1 1 - اهداف 1 2 – محدوده اجرا 2 3 – مسئوليت ها 2 4 - تعاريف 2 5 – دستور انجام كار 4 6 – اسناد پيوست 9 7 - بازنگري 9 8 – گردآورندگان سند 9 9 – كنترل سند 10

مقدمه بر اساس مفاد بند «ح» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 كل كشور، به منظور پيشگيري و بازسازي خسارت ناشي از سيل و ساماندهي و لايروبي رودخانه ها به شركت هاي آب منطقه اي استان ها و شركت سهامي سازمان آب و برق خوزستان اجازه داده شده است بهره برداري از مصالح مازاد رودخانه اي را از طريق مزايده به پيمانكاران و بهره برداران شن و ماسه (با به كارگيري پيمانكاران داراي صلاحيت) به شرط واريز حقوق دولتي و رعايت ملاحظات محيط زيستي و حقوق ذي نفعان واگذار نمايند. درصورت وصول درآمد مازاد بر عمليات تعيين شده در قرارداد، منابع حاصله به حساب درآمد عمومي نزد خزانه داري كل كشور واريز و منابع حاصله در چهارچوب موافقتنامه متبادله با سازمان برنامه و بودجه كشور صرف سردهنه سازي و ساماندهي رودخانه هاي كشور مي شود. اين آيين نامه در راستاي اجرايي نمودن مفاد بندهاي «ح» و «ط» تبصره (8) قانون مذكور و به منظور تبيين شيوه انجام كار و مدل مالي متناظر، تهيه و تدوين شده است.

اهداف مهم ترين اهداف اجراي اين آيين نامه، موارد زير مي باشد: - پيشگيري خسارات ناشي از سيل و ساماندهي و لايروبي رودخانه ها - تسريع در بازسازي، جبران خسارت و ترميم خرابي هاي ناشي از وقوع سيل و جلوگيري از افزايش خسارت - تسريع در اجراي عمليات سردهنه سازي، ساماندهي، لايروبي و نيز آزادسازي مسير رودخانه ها و مسيل ها به منظور كاهش خسارات ناشي از سيلاب - جبران كسري بخشي از منابع اعتباري مورد نياز طرح هاي مهندسي رودخانه - نظام مند نمودن عمليات برداشت مصالح مازاد رودخانه اي و به حداقل رساندن خسارات ناشي از برداشت هاي غيراصولي

محدوده اجرا محدوده اجراي اين آيين نامه، شركت هاي آب منطقه اي استان ها و شركت سهامي سازمان آب و برق خوزستان مي باشد.

مسئوليت ها مديران عامل شركت هاي آب منطقه اي استان ها و شركت سهامي سازمان آب و برق خوزستان مسئول اجراي اين آيين نامه مي باشند. مسئوليت نظارت بر حسن اجراي آيين نامه در شركت هاي زيرمجموعه بر عهده رئيس حوضه هاي آبريز شركت مادر و نظارت عاليه بر نحوه اجراي آيين نامه بر عهده مديرعامل شركت مادر مي باشد.

تعاريف دراين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح زير به كار مي رود:

4 - شركت مادر: شركت مادرتخصصي مديريت منابع آب ايران

4 - شركت: شركت هاي آب منطقه اي استان ها و شركت سهامي سازمان آب و برق خوزستان

4 - سازمان: سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ها

4 - قانون: قانون بودجه سال 1402 كل كشور

4 - بستر:آن قسمت از رودخانه، نهر يا مسيل است كه در هر محل، با توجه به آمار هيدرولوژيك و داغاب و حداكثر طغيان با دوره برگشت 25 ساله به وسيله وزارت نيرو يا شركت هاي آب منطقه اي تعيين مي شود

4 - مجوز برداشت: مجوزي كه از طرف سازمان براي برداشت و حمل مصالح مازاد توسط پيمانكار يا بهره بردار شن وماسه صادر مي شود.

4 - مصالح رودخانه اي: رسوبات حمل شده توسط جريان آب كه در بستر رودخانه ها و مسيل ها و مخازن يا حوضچه هاي تأسيسات آبي مرتبط انباشته مي شوند.

4 - مصالح مازاد: به ميزان مصالح قابل برداشتِ مازاد بر نياز عمليات ساماندهي رودخانه ها اطلاق مي شود.

4 - حقوق دولتي: عبارت است از سهم دولت از اجازه برداشت هر واحد از مصالح مازاد كه براساس قوانين موجود توسط سازمان دريافت مي شود.

4 - پيمانكار: شركت پيمانكاري داراي گواهي نامه صلاحيت از سازمان برنامه و بودجه كشور.

4 - بهره بردار شن و ماسه: شخص حقيقي يا حقوقي (اعم از دولتي، تعاوني و خصوصي) كه داراي پروانه بهره برداري از سازمان باشد.

4 - آب بندان: حوضچه هاي خاكي ذخيره آب كه به صورت طبيعي يا انسان ساخت (مصنوعي) روان آب رودخانه ها، مسيل ها و چشمه ها را ذخيره مي كنند.

4 - رودخانه: مجرايي است طبيعي كه آب به طور دائم يا فصلي در آن جريان داشته باشد.

4 - طرح مهندسي رودخانه: شامل هر يك از عمليات لايروبي، ساماندهي، ديواره سازي رودخانه ها، سازه هاي تثبيتي و سردهنه ها و نيز بازگشايي و آزادسازي بستر رودخانه ها.

4 - طرح مهندسي آب بندان: شامل طرح هاي لايروبي، ساماندهي، بهسازي، بازسازي و مرمت آب بندان ها و آبگيرها و كانال هاي منتهي به آن ها.

4 - مزايده: فرآيندي رقابتي بر اساس قوانين و مقررات جاري كشور، براي فروش كالا، خدمات يا حقوق متعلق به دولت كه در آن، موضوع معامله به مزايده گري كه بيشترين قيمت را پيشنهاد كرده باشد، واگذار مي شود.

ضوابط اجرايي

5 - در طرح هاي مهندسي رودخانه ها موضوع اين آيين نامه، بايد حجم تقريبي مصالح مازاد، جزئيات اجرايي طرح، محدوده انجام كار و برداشت، برنامه زماني اجراي عمليات و ماشين آلات مورد نياز، توسط شركت مشخص گردد و بر اساس آن نسبت به انتخاب پيمانكار و شروع عمليات اجرايي اقدام شود.

برآورد رقم پايه مزايده بايد در چارچوب مدل مالي پيوست شماره (1) اين آيين نامه صورت پذيرد.

در اجراي طرح هاي مهندسي رودخانه كه طبق برآورد شركت، معادل ارزش ريالي مصالح مازاد موضوع اين آيين نامه، به تنهايي، كفايت تأمين اعتباري پروژه وفق مدل مالي موضوع تبصره (1) اين بند را ننمايد، معادل ارزش ريالي مذكور، مي تواند به عنوان بخشي از منابع اعتباري پروژه هاي موردنظر در قالب موافقتنامه هاي استاني قرار گيرد.

5 - ضرورت دارد قبل از برگزاري مزايده، براي بررسي و ارزشيابي مواد معدني موجود در مصالح قابل برداشت، شركت نسبت به استعلام كتبي از سازمان مبادرت نمايد. به منظور جلوگيري از وقفه در فرآيند برگزاري مزايده، عدم وصول نظر سازمان ظرف مدت دو هفته از تاريخ مكاتبه صورت گرفته به منظور هماهنگي، به منزله موافقت سازمان براي اقدامات بعدي وفق مفاد آيين نامه ابلاغي است.

5 - شركت موظف است در چارچوب نظام فني و اجرايي كشور و ضوابط و مقررات حاكم، پيمانكار يا بهره بردار (با به كارگيري پيمانكار داراي صلاحيت) را از طريق برگزاري مزايده انتخاب و نظارت هاي لازم را انجام دهد.

پس از برگزاري مزايده و تعيين برنده، اطلاعات مرتبط با حجم مصالح مازاد، محدوده و برنامه زمان بندي برداشت، براي صدور مجوز برداشت و اخذ حقوق دولتي مربوط به مصالح مازاد، توسط شركت به سازمان اعلام مي گردد. سازمان نيز مطابق ضوابط مربوطه، نظارت و كنترل لازم را برابر مجوزهاي صادره در همكاري با شركت به عمل آورد.

چنانچه با تشخيص شركت، مشخص شود كار اجرايي فقط شامل عمليات لايروبي يا بازگشايي با برآورد ريالي تا سقف معاملات متوسط است، بهره بردار شن و ماسه داراي حسن سابقه و تجهيزات مرتبط مي تواند در فرآيند مزايده شركت نمايد.

5 - صدور مجوز ترك تشريفات مزايده توسط كارگروه موضوع بند «ط» تبصره (8) قانون، مستلزم تشخيص شركت مبني بر وجود پتانسيل مصالح مازاد، تأييد طرح مهندسي رودخانه و آب بندان و صلاحيت پيمانكار توسط شركت و اجراي مفاد بند 1 - 5 اين آيين نامه به عنوان پيش نياز مي باشد. دبير كارگروه مذكور مديرعامل شركت است. شركت مي تواند به منظور تكميل پروژه هاي نيمه تمام طرح هاي مهندسي رودخانه هاي مرتبط با جبران خسارت و ترميم خرابي هاي ناشي از وقوع سيل و جلوگيري از افزايش خسارت كه منابع اعتباري آنها كفايت اتمام پروژه را ننموده است، از ظرفيت بند ط تبصره 8 قانون استفاده نمايد.

مطابق بخش دوم بند «ط» تبصره (8) قانون، واگذاري بهره برداري از مصالح مازاد رودخانه اي براي ساماندهي و لايروبي رودخانه مربوط، صرفاً در محدوده شهرها به شهرداري و وزارت راه و شهرسازي يا پيمانكاران معرفي شده آنان پس از تاييد طرح و نقشه توسط شركت از طريق ترك تشريفات مزايده، با رعايت مفاد قرارداد منعقده با شركت در چارچوب ضوابط مندرج در اين آيين نامه مجاز مي باشد.

با توجه به عدم موضوعيت بند «ح» تبصره (8) قانون براي بهره برداري از خاك مازاد آب بندان ها، در صورت استفاده از ظرفيت بخش اول بند (ط) براي بهره برداري از خاك مازاد آب بندان ها در قالب ترك تشريفات مزايده، تهيه مدل مالي و دستور انجام كار مطابق مفاد اين آيين نامه مي باشد.

5 - شركت موظف است پس از تعيين و اعلام برنده مزايده در چارچوب نظام فني و اجرايي كشور و با رعايت ساير مقررات جاري، قرارداد را با پيمانكار/بهره بردار شن و ماسه (با به كارگيري پيمانكار داراي صلاحيت) مبادله نمايد. همچنين ضمن اتخاذ تمهيدات لازم و اخذ ضمانت نامه هاي مورد نياز، صد درصد درآمد مازاد بر عمليات تعيين شده در قرارداد را به حساب درآمد عمومي نزد خزانه داري كل كشور واريز نمايد.

شركت موظف است گزارش پيشرفت فيزيكي و ريالي اقدامات صورت پذيرفته و رونوشت مكاتبات و اسناد واريزي به حساب مذكور را به صورت ماهانه براي اقدامات بعدي به شركت مادر (حوضه هاي آبريز مرتبط) اعلام نمايد.

5 - حوضه هاي آبريز ضمن تهيه و ابلاغ برنامه عملياتي شركت ها و نظارت بر اجراي برنامه هاي ابلاغي در محدوده حوضه آبريز مرتبط، مكلفند گزارش عملكرد مالي و عملياتي اين بند را به صورت ماهانه به معاونت امور تلفيق و تنظيم گري شركت مادر ارسال نمايند. شركت مادر هر سه ماه يكبار، طي مكاتبه اي با سازمان برنامه و بودجه كشور، نسبت به درخواست تخصيص صد در صد وجوه واريزي از اين محل به تناسب پيشرفت عمليات اقدام و اعتبارات تخصيصي را در قالب ساير منابع طرح هاي متمركز ملي يا ملي- استاني براي پروژه هاي طرح هاي مهندسي رودخانه هزينه نمايد.

5 - چنانچه در اجراي قرارداد و با تأييد شركت، ميزان مصالح مازاد پيش بيني شده بنا به دلايلي محقق نگردد، شركت مجاز است ضمن اطلاع به سازمان و رعايت تبصره 1 ذيل بند (3 - 5)، از پتانسيل مصالح مازاد ساير رودخانه هاي استان با رعايت قوانين و مقررات مربوطه جبران نمايد. به منظور نظارت بر ميزان برداشت و كنترل حجم مصالح مازاد برداشت شده در قراردادهاي منعقده، پيمانكار مكلف است حجم مصالح مازاد برداشتي را در هر مرحله به شركت اعلام نمايد. رسيدگي، كنترل و تدقيق حجم مصالح مازاد بر عهده شركت مي باشد.در ضمن نظارت شركت نافي نظارت سازمان بر برداشت مطابق مجوزهاي صادره توسط آن سازمان نمي باشد.

5 - در فرايند صدور مجوز ساماندهي و برداشت مصالح مازاد رودخانه ها، شركت ملزم به رعايت ملاحظات محيط زيستي و حقوق ذينفعان و درصورت لزوم درج در قرارداد پيمانكار مي باشد.

5 - ضمن تأكيد بر اولويت دهي به هرگونه واگذاري بهره برداري از مصالح مازاد رودخانه ها در قالب مفاد بند «ح» تبصره (8) قانون، برداشت مصالح مازاد توسط بهره برداران شن و ماسه معرفي شده سازمان، خارج از مفاد اين آيين نامه و در چارچوب توافقنامه مبادله شده بين وزارت نيرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت و رعايت قوانين و مقررات مربوطه، صرفاً در احجام محدود و با هدف تأمين نياز بهره برداران داراي مجوز قانوني معرفي شده از سوي سازمان امكان پذير مي باشد و شركت مكلف است درآمد حاصله از محل اين بند را صرف طرح هاي مهندسي رودخانه هاي استان نمايد.

شركت موظف است علاوه بر گزارش تبصره ذيل بند (5 – 5)، گزارش عملكرد بند (9 – 5) را نيز به صورت ماهانه به شركت مادر (حوضه هاي آبريز مرتبط) اعلام نمايد.

گردش كار ارائه شده در اين بند، در شكل (1) نمايش داده شده است. شكل (1): گردش كار بهره برداري از مصالح مازاد رودخانه اي در قالب قرارداد مزايده

اسناد پيوست شماره پيوست -عنوان تعداد صفحات 1 مدل مالي 1

بازنگري سند در صورت نياز، هرگونه اصلاح و بازنگري در اين آيين نامه، با تأييد معاون آب و آبفاي وزير نيرو انجام و ابلاغ خواهد شد.

كنترل سند صدور سند: £ سند با ضوابط آيين نامه توليد، بهره برداري و بازنگري اسناد اداري مطابقت دارد. نام و نام خانوادگي كنترل كننده: مرتضي بخشايش سمت: مدير كل دفتر توسعه مديريت و تحول اداري مهر و امضا دريافت سند و كنترل هاي لازم: نام سازمان: تاريخ دريافت سند: £ سند از نظر شكلي (تعداد اوراق، خوانايي و ...) كامل است. £ سند در فرم هاي مربوطه ثبت گرديد. £ اسناد منسوخ و يا بي اعتبار مرتبط ابطال گرديد. نام و نام خانوادگي كنترل كننده: سمت: مهر و امضا بهره برداري: نام واحد سازماني: £ دريافت سند تاريخ: £ خاتمه دوره اجرا تاريخ: نام و نام خانوادگي دريافت كننده: سمت: مهر و امضا ابطال سند: اين سند در تاريخ: به استناد: ابطال گرديد. نام و نام خانوادگي ابطال كننده: سمت: مهر و امضا

گردآورندگان سند سمت نام و نام خانوادگي رديف معاون آب و آبفا، رئيس هئيت مديره و مدير عامل شركت مادر تخصصي مديريت منابع آب ايران محمد جوانبخت 1 معاون تلفيق و تنظيم گري عليرضا الماسوندي 2 مشاور مديرعامل جواد حاجياني بوشهريان 3 مديركل دفتر حقوقي حسين زماني 4 مديركل دفتر توسعه نظام هاي فني، بهره برداري و ديسپاچينگ برقابي تقي عبادي تازه كند 5 رئيس گروه نظام هاي فني- اجرايي مرجان رفيعي 6 رئيس گروه استانداردها، ضوابط و معيارهاي فني مريم كرمي 7 رئيس گروه نظامهاي حفاظت، بهره برداري و كيفيت فرشيد فيض الهي 8

پيوست شماره (1): مدل مالي براي شفاف شدن مدل مالي موضوع اين آيين نامه، معادل ارزش ريالي مصالح مازاد رودخانه اي از رابطه ذيل برآورد مي شود: (1) E=V×(F –A) -G (2) E-D= رقم پايه مزايده اقلام تاثيرگذار در تهيه مدل مالي نحوه و مرجع محاسبه D هزينه اجراي طرح هاي مهندسي رودخانه و آب بندان مطابق تعرفه و فهرست بها A حقوق دولتي پايه براي هر مترمكعب مصالح مازاد سازمان F معادل ارزش ريالي هر مترمكعب مصالح مازاد كارشناسي رسمي دادگستري V حجم مصالح مازاد برآورد شده بر حسب مترمكعب شركت G ساير هزينه هاي مرتبط(نظير بيمه، ماليات، نظارت و تهيه نقشه توپوگرافي) شركت/ مشاور ذيصلاح E معادل ارزش ريالي مصالح مازاد مستخرج از رابطه (1)