: کلیات
به منظور کمک به تامین نیروی انسانی متعهد متخصص مورد نیاز کشور و شناخت نوآوریهای علمی دنیا و آشنایی با آخرین تجربیات کشورهای خارجی در زمینههای مختلف علمی، فنی و تخصصی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی که در این قانون وزارت نامیده میشود، اقدام به اعزام دانشجو به خارج از کشور مینماید.
اعزام شوندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
ایمان و اعتقاد به اسلام، نظام جمهوری اسلامی، قانون اساسی و ولایت فقیه.
تقوا، که نشانه آن انجام واجبات و اجتناب از محرمات است.
عدم وابستگی به احزاب و گروههای ملحد و محارب.
اقلیتهای دینی مصرح در قانون اساسی، از شرط ایمان و اعتقاد به اسلام مستثنی هستند.
ماده 3اصلاحی ۱۳۷۹/۱۲/۱۴
اعزام دانشجویانی که دارای مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر هستند با در نظر گرفتن ظرفیت دانشگاههای کشور و امکانات ارزی، رشتههای مورد نیاز و کاملا ضروری و با رعایت مفاد ماده (18) قانون گذرنامه مصوب 10/12/1351 و اصلاحیه مصوب 23/5/1370 صورت خواهد گرفت. وزارت هر سال یکبار این موارد را تعیین خواهد کرد. در شرایط مساوی اولویت با داوطلبان متاهل میباشد.
به منظور افزایش ظرفیت پذیرش دانشگاهها وزارت برنامه و بودجه موظف است معادل مبلغ صرفه جوئی ارزی که در اثر این قانون انجام میگیرد، بودجه ارزی دانشگاهها را اضافه نماید، بر این مبنا وزارت علاوه بر بودجه مربوط به توسعه دانشگاهها موظف است معادل صرفه جوئی را در جهت توسعه دانشگاهها مصرف نماید.
وزارت موظف است هر سال راسا تعدادی از فارغ التحصیلان را که دارای مدرک لیسانس یا بالاتر میباشند به عنوان بورسیه برای کسب تخصصهای لازم در رشتههای ضروری، بخارج از کشور اعزام کند. همچنین اعزام بورسیههای وزارتخانهها و موسسات دولتی دیگر که تحصیلات یا تحقیقاتشان منجر به اخذ مدرک دانشگاهی میشود، با توجه به ضوابط این قانون و لزوم اخذ تخصص در رشتههای ضروری از طریق وزارت صورت میگیرد.
موسسات، شرکتهای خصوصی و افراد حقیقی در صورت تحصیل ارز از طریق قانونی، میتوانند با توجه به شرایط و مقررات این قانون تا 2% ارز خود را به اعزام دانشجو اختصاص دهند.
وزارت موظف است فهرست اسامی دانشگاههای دنیا را که به لحاظ علمی دارای اعتبار لازم بوده و به لحاظ اخلاقی بالنسبه واجد صلاحیت باشند تهیه و به داوطلب اعلام نماید و فقط پذیرشهای تحصیلی این دانشگاهها را به رسمیت بشناسد و دانشجویان موضوع این قانون را منحصرا به آنها اعزام کند.
: امتحان اعزام و نحوه گزینش
انتخاب داوطلبان به صورت زیر انجام میگیرد:
صلاحیت علمی افراد بر اساس سوابق دانشگاهی متقاضی و آزمون علمی تعیین میشود چنانچه تعداد داوطلب بیش از تعداد مورد نیاز باشد اولویت افراد بر حسب صلاحیت علمی خواهد بود.
صلاحیت اخلاقی داوطلبان با توجه به مقررات ماده 2 توسط یک هیات بررسی صلاحیت اخلاقی مورد بررسی قرار میگیرد.
وزارت موظف است کلاسهایی جهت تقویت زبانهایی که تدریس آن در ایران امکانپذیر است و آموزش مسائل اخلاقی و اجتماعی برای دانشجویانی که برای اعزام قبول شدهاند، دایر نماید.
: هزینه تحصیل و پروانه ارزی و تعهدات مربوط به آنها
دولت موظف است تا زمانی که نیاز کشور رفع نشده است و داوطلبان واجد شرایط، به ترتیب مذکور در این قانون وجود دارند،اعتبار لازم برای بورس و وام تحصیلی را در بودجه کل کشور منظور و نیز سهمیه ارزی مربوط را پیشبینی کند.
میزان بورس و وام تحصیلی به هر یک از دانشجویان و همچنین مبلغ ارز هر یک از دانشجویان مشغول تحصیل در خارج از کشور، همه ساله با پیشنهاد وزارت و تصویب هیات وزیران تعیین میشود.
متناسب با میزان بودجه و رعایت آییننامههای مربوط، دولت هر سال علاوه بر دانشجویان ممتاز به تعدادی از دانشجویان اعزامی که امکان تامین هزینههای تحصیلی خود را نداشته باشند در قبال اخذ تعهد رسمی، بورس یا وام تحصیلی اعطاء مینماید.
اعطای کلیه بورسهای آموزشی (اعم از بورسهای دولتی و بورسهایی که کشورهای دیگر در اختیار دولت ایران میگذارند) و نیز وام تحصیلی از طریق وزارت انجام میگیرد.
کسانی که با استفاده از بورس تحصیلی دولت به خارج میروند باید متعهد شوند و تضمین بسپارند که دو برابر و حداکثر ده سال و کسانی که از وام استفاده میکنند، 1.5 برابر و حداکثر 8 سال و کسانی که از ارز تحصیلی استفاده مینمایند برابر مدتی که در خارج از کشور تحصیل کردهاند و حداکثر 6 سال، در محلی که وزارت مربوطه تعیین میکند خدمت کنند.
دانشجویانی که از بورس و یا وام کامل تحصیلی استفاده میکنند، فقط میتوانند اشتغال به کارهای علمی داشته باشند. دانشجویان دیگر نیز فقط با اجازه سرپرستی میتوانند به کارهایی بپردازند که مغایر با شوون و وظایف اسلامی نباشد و موجب عدم موفقیت آنها در تحصیل نگردد.
ارز تحصیل تنها به کسانی تعلق میگیرد که مطابق مقررات این قانون برای ادامه تحصیل به خارج از کشور، اعزام شوند.
۱ رأی مرتبط
دانشجویانی که قبل از تصویب این قانون اعزام شدهاند مشمول این ماده نبوده و در این مورد طبق ضوابط گذشته با آنان رفتار خواهد شد.
مشمولان نظام وظیفه به شرط عدم غیبت با سپردن تعهد میتوانند جهت ادامه تحصیل طبق ضوابط وزارت به خارج اعزام شوند.
: سرپرستی دانشجویان
به منظور حل مشکلات و نظارت و سرپرستی و مراقبت کامل دانشجویان ایرانی در خارج از کشور، به تناسب نیاز، سرپرست یا سرپرستانی به ریاست یکی از آنان تعیین و به کشورهای مختلف اعزام میشوند. سرپرستان و روسای سرپرستی به پیشنهاد وزیر فرهنگ و آموزش عالی و حکم وزیر امور خارجه منصوب میگردند.
سرپرستی ضمن رعایت مصالح سیاست خارجی و هماهنگی با نمایندگی وزارت امور خارجه ملزم به اجرای دستورالعملها و مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالی در رابطه با امور تحصیلی و اخلاقی دانشجویان میباشد.
چگونگی ارتباط اداری و مالی سرپرستی با نمایندگی وزارت امور خارجه و بر طبق آییننامهای خواهد بود که به تصویب وزیر فرهنگ و آموزش عالی و وزیر امور خارجه میرسد.
شرایط سرپرستان به قرار زیر است:
ایمان و اعتقاد به اسلام و ولایت فقیه، نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی.
تقوا، که نشانه آن انجام واجبات و اجتناب از محرمات است.
تاهل.
داشتن حداقل مدرک لیسانس یا معادل آن.
توانایی کافی برای انجام وظایف سرپرستی.
آشنایی لازم به زبان دانشگاهی کشور محل ماموریت و یا یکی از زبانهای بینالمللی رایج در آن کشور.
داشتن حداقل سه سال سابقه کار در امور آموزشی و فرهنگی.
وزارت میتواند از علمای حوزههای علمیه که به جز بند ز سایر شرایط را دارا باشند جهت سرپرستی انتخاب نماید.
وظایف سرپرستان به شرح زیر است:
کمک و راهنمایی به دانشجویان در تهیه مسکن.
بررسی وضع علمی و اخلاقی دانشگاههای کشور محل خدمت و تهیه گزارشهای لازم سالانه از آنها برای وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
نظارت بر امور تحصیلی دانشجویان و اخلاق و رفتار آنان.
ارسال گزارش از وضع تحصیلی و اخلاق و رفتار دانشجویان به وزارت فرهنگ و آموزش عالی در هر سال یا نیمسال یا فصل بر حسب نظام تحصیلی دانشگاه محل.
همکاری در اخذ پذیرش داوطلبانی که از طرف وزارت فرهنگ و آموزش عالی معرفی میشوند.
نظارت بر وضع اخلاقی و اعتقادی بر تحصیلی سایر دانشجویان که در محل ماموریت سرپرستی به تحصیل اشتغال دارند.
دانشجویان مشمول بند و در صورت تایید سرپرستی جز مزایای ارزی از سایر مزایا برخوردار میشوند.
تحصیل فرزندان افرادی که به صورت مجاز در کشور خارجی زندگی مینمایند بلامانع بوده و سرپرستی موظف است به کار آنان نظارت داشته باشد.
وزارت موظف است مطابق آییننامههای مربوط پس از وصول گزارش سرپرستیها و رسیدگی به وضع دانشجویانی که از حیث اخلاق و رفتار شایستگی ندارند و یا در تحصیلات، پیشرفت لازم را حاصل نکردهاند با تذکر قبلی نسبت به قطع بورس، وام تحصیلی و یا ارز تحصیلی آنان اقدام نموده و از تمدید مجوز خروج تحصیلی ایشان خودداری نماید.
وزارت موظف است ظرف سه ماه آییننامه مربوط به موارد زیر را تهیه و به تصویب وزیر فرهنگ و آموزش عالی برساند:
ارز تحصیلی
حداکثر مدت اقامت و اشتغال به تحصیل
طی دورههای کارآموزی و تخصصی
مقررات مربوط به مشروط شدن و تجدید درسها
مسائل مربوط به چگونگی تحصیل در دانشگاههای خارج
ضوابط مربوط به مراعات اصول اخلاقی و عقیدتی
مشمولیت نظام وظیفه
از تاریخ تصویب این قانون، کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون لغو میگردد.
قانون فوق مشتمل بر بیست و دو ماده و هشت تبصره در جلسه یکشنبه بیست و پنجم فروردین ماه یک هزار و سیصد و شصت و چهار مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1364/2/5 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی