اصلاح اساسنامه صندوق حمايت از پژوهشگران و فناوران كشور و تغيير نام آن به بنياد ملي علم ايران (مصوبه جلسه 894 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

مصوبه «اصلاح اساسنامه صندوق حمايت از پژوهشگران و فناوران كشور و تغيير نام آن به بنياد ملي علم ايران» كه در جلسه 894 مورخ 1402/10/26 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد، به شرح ذيل براي اجرا ابلاغ مي گردد:

مقدمه افق بلند پيش روي جمهوري اسلامي ايران؛ پيشرفت همه جانبه و مداوم است. لازمه ساختن اين آينده و افق روشن، آفرينش هاي علمي است. علم؛ به مثابه العلم سلطان؛ آشكارترين وسيله عزت و قدرت، مرجعيت و سرآمدي كشور و در مقام خَيرُ العِلمِ مانَفَعَ زيربناي حل مسائل جامعه و تداوم نوآوري در صنعت و اقتصاد كشور است. به تحقيق، سرمايه گذاري در پژوهش هاي علمي مبتني بر خلاقيت و انگيزه جدي دانشمندان و پژوهشگران، آينده اي روشن را براي كشور رقم مي زند. در اين راستا و با هدف تحقق بند ۴ اصل سوم قانون اساسي و به استناد بند 1 سياست هاي كلي «علم و فناوري» ابلاغي مورخ 1393/06/29 رهبر معظم انقلاب مبني بر «جهاد مستمر علمي با هدف كسب مرجعيت علمي و فناوري در جهان» از طريق «ارتقاء جايگاه جهاني كشور در علم و فناوري»، «توسعه علوم پايه و تحقيقات بنيادي» و «دستيابي به علوم و فناوري هاي پيشرفته» و با عنايت به بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي و تأكيد معظم له بر دستيابي به قله هاي دانش جهان، عبور از مرزهاي كنوني دانش و شتاب حركت و جهاد علمي در كشور و به استناد بند 8 اهداف كلان نظام علم و فناوري سند «نقشه جامع علمي كشور» مصوب دي ماه ۱۳۸۹ شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر «گسترش همكاري در حوزه هاي علـوم و فنـاوري بـا مراكـز علمي معتبر بين المللي»؛ «صندوق حمايت از پژوهشگران و فناوران كشور» مصوب جلسه 522 مورخ 1382/5/7 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به «بنياد ملي علم ايران» تغيير نام مي يابد و اين اساسنامه؛ جايگزين اساسنامه مصوب جلسه فوق الذكر با اصلاحات بعدي آن مي گردد.

تعاريف و اختصارات

: معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رياست جمهوري

: بنياد ملي علم ايران

: فعاليت نظام مند و خلاقانه اي است كه براي افزايش ذخيره دانش انجام مي شود و كاربردهاي جديدي نيز براي دانش ابداع مي كند و مشتمل بر پژوهش هاي پايه، بنيادي، كاربردي و مأموريت گرا است.

: فعاليت نظري يا تجربي است كه براي كسب دانش جديد درباره بنيان هاي زيربنايي يك موضوع يا پديده انجام مي شود؛ بدون آنكه در ابتدا كاربرد خاصي از آن مدنظر باشد.

: پژوهش هايي كه به كشف حقايق (سنن، قوانين، روابط و...) خلقت، تكوين و پيدايش شاخه جديد از علوم يا كشف حقيقتي جديد منجر شود. اين تحقيقات معمولاً از طريق به چالش كشيدن دانش متعارف موجود صورت مي پذيرد و مي تواند به تحول در حوزه علم و ظهور فناوري منجر شود.

: مطالعه و بررسي بديعي است كه براي كسب دانش جديد انجام مي شود و از ابتدا به سمت يك مقصد يا هدف كاربردي مشخص جهت دهي شده است.

: فعاليت پژوهشي براي پرداختن به چالش هاي ملي و جهاني است. اين چالش ها؛ متنوع، پيچيده و به هم مرتبط و نيازمند بررسي چندرشته اي و چندبخشي هستند. پژوهش مأموريت گرا با همكاري و مشورت با طيف وسيعي از بازيگران اجتماعي انجام مي پذيرد.

: تقويت اعتماد به علم و ارتقاء ارزشمندي آن در جامعه با مشاركت دادن گروه هاي مختلف مردم در فعاليت هاي علمي، ارتقاء درك عمومي از علم و اشاعه يافته هاي علمي به زبان مردم.

جايگاه و شخصيت حقوقي بنياد؛ مؤسسه اي دولتي و وابسته به معاونت و داراي شخصيت حقوقي مستقل است كه به صورت هيأت امنايي اداره مي شود و در امور مالي، اداري و استخدامي تابع مصوبات هيأت امناست.

قلمرو فعاليت قلمرو فعاليت بنياد، اعطاء كمك و حمايت از پژوهش هاي علمي و ترويج علم در حوزه هاي مختلف در چارچوب سياست ها و مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي تعيين مي شود. بنياد؛ هماهنگ با ساير بخش هاي معاونت، از پژوهش هاي اولويت دار حمايت و به صورت فراسازماني با تمركز بر خلأهاي پژوهشي كشور فعاليت مي نمايد.

اهداف

ظرفيت سازي براي پيشبرد مرزهاي دانش در سطح جهاني براي دستيابي به مرجعيت علمي و سرآمدي جمهوري اسلامي ايران؛

ايجاد ظرفيت خلق راه حل هاي بديع و حل مسائل كلان بر اساس اولويت هاي ملي؛

زمينه سازي براي ارتقاء ارزشمندي علم در جامعه از طريق تبيين دستاوردهاي علمي و ترويج علم.

وظايف

تدوين و اجراي برنامه هاي حمايت از پژوهش هاي علمي به ويژه علوم پايه و علوم انساني؛

تدوين برنامه هاي ترويج علم و حمايت از آنها؛

اعطاء كرسي هاي پژوهشي به پژوهشگران برجسته؛

توسعه و تعميق نظام داوري پژوهش ها و نوآوري هاي علمي در بنياد مبتني بر ارزيابي تخصصي، شفافيت و پاسخ گويي؛

تدوين، پياده سازي و ترويج استانداردهاي علمي براي ارتقاء كيفيت پژوهش؛

الگوسازي با معرفي و تقدير از نقش آفرينان برجسته در پژوهش و انتقال دانش و دستاوردهاي پژوهشي به حوزه هاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي جامعه بر اساس مفهوم علم نافع؛

تقويت زمينه هاي همكاري با دستگاه ها، سازمان ها و نهادهاي حامي پژوهش و صندوق هاي مرتبط با پژوهش هاي علمي به ويژه تكميل پژوهش هاي شاخص آن ها؛

برقراري تعاملات و همكاري هاي بين المللي به منظور حمايت، تقويت و توسعه پژوهش ذيل سند جامع روابط علمي بين المللي جمهوري اسلامي ايران.

منابع منابع بنياد عبارتند از: كمك هاي ساليانه دولت و وجوه اداره شده، كمك هاي دستگاه هاي دولتي و غيردولتي، كمك هاي مردمي، موقوفات، درآمدهاي اختصاصي، تسهيلات سيستم بانكي، درآمدهاي حاصل از سرمايه گذاري وجوه مازاد بنياد كه در چارچوب قوانين و مقررات كشور تحصيل مي شود.

اركان بنياد داراي اركان زير است: الف: هيأت امنا؛ ب: شوراي علمي؛ ج: رئيس بنياد.

تركيب هيأت امنا

معاون علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور (رئيس هيأت امنا)؛

دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي يا نماينده تام الاختيار وي؛

رئيس سازمان برنامه وبودجه كشور يا معاون ذي ربط؛

وزير علوم، تحقيقات و فناوري يا معاون ذي ربط؛

وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يا معاون ذي ربط؛

رئيس فرهنگستان علوم يا نماينده تام الاختيار وي؛

دو نفر از اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تصويب اين شورا؛

مدير حوزه هاي علميه كشور يا نماينده تام الاختيار وي؛

رئيس دانشگاه آزاد اسلامي يا معاون ذي ربط؛

يك نفر از اساتيد برجسته دانشگاهي كشور و يك نفر از اساتيد و پژوهشگران برجسته حوزوي با حكم رئيس هيأت امنا؛

رئيس بنياد: عضو و دبير هيأت امنا؛

احكام اعضاي مندرج در بند 7 براي مدت دو سال بوده و انتخاب مجدد آنها براي حداكثر دو دوره ديگر؛ بلامانع است.

جلسات هيأت امنا جلسات هيأت امنا به دو صورت عادي و فوق العاده تشكيل مي گردد و جلسات عادي حداقل سالي يكبار بنا به دعوت رئيس بنياد تشكيل مي شود. جلسات فوق العاده در صورت لزوم با تأييد رئيس هيأت امنا تشكيل خواهد شد. جلسات هيأت امنا چه به صورت عادي و چه به صورت فوق العاده با حضور دو سوم اعضاء رسميت مي يابد و تصميمات اتخاذ شده با رأي موافق اكثريت نسبي اعضاي حاضر در جلسه؛ معتبر است.

وظايف هيأت امنا

تعيين سياست ها و خط مشي هاي كلي مربوط به فعاليت بنياد در چارچوب اسناد بالادستي علم و فناوري به ويژه نقشه جامع علمي كشور؛

پيشنهاد تغيير در اساسنامه و ارائه آن به شوراي عالي انقلاب فرهنگي براي تصويب؛

تصويب سهم پژوهش هاي بنيادي، پايه و كاربردي با تأكيد بر پژوهش هاي بنيادي و پايه در دوره هاي ۴ساله در چارچوب سياست هاي مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

بررسي و اتخاذ تصميم در مورد پيشنهادهاي رئيس بنياد و يا پيشنهادهاي ارائه شده توسط حداقل 5 نفر از اعضاي هيأت امنا؛

تعيين وظايف و انتخاب اعضاي كميسيون دائمي هيأت امنا به پيشنهاد رئيس بنياد؛

تصويب آئين نامه هاي حمايت ها و ساير فعاليت ها هاي بنياد؛

نظارت بر حسن اجراي وظايف و ارزيابي فعاليت هاي بنياد؛

تعيين حسابرس و تصويب بودجه و صورت هاي مالي ساليانه بنياد؛

تصويب نمودار سازماني و آئين نامه هاي اداري، استخدامي، تشكيلاتي و حقوق و دستمزد؛

تعيين حق مديريت رئيس و ساير مديران بنياد؛

تعيين بيشينه مجاز سرمايه گذاري سالانه بنياد،

كميسيون دائمي هيأت امنا متشكل از رئيس صندوق و 4 نفر از اعضاي هيأت امنا است. هيأت امنا مي تواند بخشي از وظايف خود را به كميسيون دائمي هيأت امنا تفويض نمايد. آيين نامه طرز تشكيل و شرح وظايف اين كميسيون؛ توسط هيأت امنا به تصويب خواهد رسيد.

رئيس رئيس بنياد؛ بالاترين مقام اجرايي بنياد است كه با پيشنهاد معاون علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور و تصويب هيأت امنا و با حكم رئيس هيأت امنا براي مدت 4 سال منصوب مي شود.

بركناري رئيس بنياد در اختيار رئيس هيأت امنا است.

وظايف رئيس

اجراي مصوبات هيأت امنا؛

برگزاري جلسات و اداره كميسيون دائمي هيأت امنا؛

اداره و هدايت امور اجرايي بنياد در چارچوب اساسنامه و ضوابط و مقررات مصوب هيأت امنا؛

به كارگيري و بركناري نيروهاي بنياد، تعيين حقوق و دستمزد آنان در چارچوب قوانين و مقررات و آيين نامه هاي مصوب هيأت امنا؛

پيشنهاد اصلاح و يا تغيير در مواد اساسنامه به هيأت امنا براي تأييد و ارائه آن به شوراي عالي انقلاب فرهنگي براي تصويب؛

تدوين آيين نامه هاي موردنياز بنياد براي تصويب در هيأت امنا؛

تدوين شيوه نامه هاي مورد نياز بنياد براي تصويب در شوراي علمي؛

حفظ و حراست اموال و دارايي هاي منقول و غيرمنقول بنياد؛

نمايندگي بنياد در برابر كليه مراجع اداري و قضايي و اشخاص ثالث با حق توكيل به غير براي استيفاء حقوق بنياد در حد مقررات؛

تهيه گزارش عملكرد سالانه بنياد و ارائه آن به هيأت امنا براي بررسي و تصويب؛

كليه اسناد مالي و اوراق بهادار با امضاء رئيس بنياد يا مقام تفويض گيرنده و مديركل امور مالي معتبر است.

تركيب شوراي علمي اعضاي شوراي علمي بنياد از بين دانشمندان و پژوهشگران برجسته كشور در رشته هاي مختلف علمي كه داراي سوابق درخشان علمي از قبيل برخورداري از آثار علمي ممتاز ملي و بين المللي، اجراي پروژه هاي پژوهشي هدف مند، آشنا با علوم و فناوري هاي روز جهان، سابقه مديريت پژوهش و آشنا با نيازهاي پژوهشي علم و فناوري كشور باشند، توسط رئيس بنياد معرفي و پس از تصويب در كميسيون دائمي هيأت امنا، با حكم رئيس هيأت امنا به مدت 3 سال منصوب مي شوند.

تعداد اعضاي شوراي علمي با احتساب رئيس بنياد ۹ نفر است و جلسات آن با حضور بيش از نيمي از اعضا رسميت مي يابد.

انتخاب اعضاي شوراي علمي براي دو دوره متوالي بلامانع است.

رياست شوراي علمي برعهده رئيس بنياد است.

وظايف شوراي علمي

تعيين اولويت ها و تصويب شيوه نامه ها و ضوابط لازم براي تحقق اهداف بنياد؛

تأييد صلاحيت اشخاص حقيقي و حقوقي براي بهره مندشدن از حمايت هاي بنياد؛

تعيين ميزان حمايت ها با توجه به سياست ها و خط مشي هاي تعيين شده توسط هيأت امنا؛

تعيين كارگروه هاي تخصصي براي ارزيابي برنامه ها و طرح هاي پيشنهادي مصوب و نظارت بر عملكرد اين كارگروه ها؛

تصويب ساير معيارها و ارزيابي هاي متناظر كه از سوي هيأت امنا به شوراي علمي ارجاع داده مي شود؛

فعاليت هاي مالي، اداري و استخدامي بنياد از نظر فعاليت هاي مالي، معاملاتي، اداري، استخدامي و تشكيلاتي؛ مشمول مفاد ماده (۱) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور، تبصره هاي ذيل آن و تغييرات و اصلاحات بعدي است و بر اساس آيين نامه هاي مصوب هيأت امنا عمل خواهد كرد. كليه پرداخت هاي دولت و ساير دستگاه ها به بنياد؛ كمك تلقي مي شود و مانده آن قابل انتقال به سال بعد خواهد بود.

تغيير يا اصلاح اساسنامه انحلال، ادغام و هر گونه تغيير يا اصلاح در اساسنامه بنياد تنها از طريق يكي از راهكارهاي ذيل انجام مي شود:

بنا به پيشنهاد هيأت امنا و تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

بنا به پيشنهاد و تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛

: اين اساسنامه مشتمل بر يك مقدمه، 17 ماده و 7 تبصره در جلسه 894 مورخ 1402/10/26 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ؛ لازم الاجراست.

سيد ابراهيم رئيسي رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي