سند ملي سلامت زنان جمهوري اسلامي ايران (مصوب در جلسه 924 مورخ 1404/08/27 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

مصوبه «سند ملي سلامت زنان جمهوري اسلامي ايران» كه در جلسه 924 مورخ 1404/08/27 شوراي عالي انقلاب فرهنگي و براساس مصوبه جلسه 557 شوراي معين به تصويب رسيده است، به شرح ذيل براي اجراء، ابلاغ مي گردد:

مقدمه جايگاه والاي زنان در جامعه و نقش تعيين كننده آنان در تأمين سعادت نسل آينده و آرمان هاي فرهنگي و تربيتي جامعه، به ويژه به دليل احراز نقش هاي مهم و ارزشمند خانوادگي؛ مستلزم و شايسته عنايت خاص به ارتقاء سلامت آنان به عنوان نيمي از جمعيت كشور مي-باشد. گرچه در انديشه اسلامي، زنان و مردان به لحاظ حقوق انساني؛ عموماً داراي وجوه مشتركي مي باشند، ليكن مبتني بر حكمت الهي؛ از نظر ويژگي هاي جسمي و رواني، داراي تفاوت هايي هستند كه راز تداوم حيات بشر و بنيان تأمين سلامت مادي و معنوي خانواده را تشكيل مي دهند. بر اين اساس و طبق شواهد علمي، برخي از بيماري ها و مشكلات سلامت زنان به علت ويژگي هاي زيستي، جنسي و جنسيتي، مختص آنان بوده و يا موجب خطر، شيوع، شدت، عوارض و تأثير متفاوت بر زندگي آنان است و ضرورت توجه به تفاوت هاي بين دو جنس و نقش هاي اجتماعي آنان در مراقبت هاي سلامت را دوچندان مي سازد. بهبود چشمگير وضعيت سلامت زنان و تحولات گسترده اجتماعي و ارتباطي در كشور طي دهه هاي اخير و پيامدهاي آن براي حيات خانوادگي و اجتماعي زنان؛ ضرورت آگاهي و توجه كامل سياست گذران و مسئولان را به سلامت آنان در راستاي ارتقاء سلامت جسمي، روحي، روان شناختي و جامعه شناختي در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي، بهره مندي از برنامه ها و تسهيلات بهداشتي و درماني مناسب، برخورداري از سلامت زنان در عرصه هاي مختلف به ويژه حوزه هاي مرتبط با باروري، بارداري و زايمان سالم در چارچوب زيست عفيفانه، خانواده محور و سبك زندگي اسلامي ايراني و مشاركت در سياست گذاري، اجرا و نظارت در زمينه بهداشت و درمان حوزه زنان، بيش از پيش نمايان ساخته است. در اين راستا و به استناد مفاد بند 6 اهداف سند تحول شوراي عالي انقلاب فرهنگي و به منظور به روزرساني مصوبه «سياست ها و راهبردهاي ارتقاء سلامت زنان» (مصوب جلسه 613 مورخ 1386/08/08 شوراي عالي انقلاب فرهنگي) و در اجراي ماده 3 آيين نامه ستاد راهبري و نظارت سلامت (مصوب جلسه 913 مورخ 1403/11/16 شوراي عالي)؛ «سند ملي سلامت زنان جمهوري اسلامي ايران» به عنوان سندي جامع و راهبردي در قالب يك برنامه كشوري با توليت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در حوزه سلامت جسمي و رواني و همكاري و مطالبه گري مسئولانه اين وزارتخانه نسبت به عوامل اجتماعي و معنوي مؤثر بر سلامت از دستگاه هاي ذي ربط در چارچوب وظايف قانوني آنها؛ مي كوشد با گسترش دسترسي زنان به مراقبت هاي باكيفيت سلامت؛ سلامت زنان و خانواده و بهره مندي آنان از زندگي طولاني و سالم را ارتقاء بخشد.

: كليات

:

سلامت: عبارت است از برخورداري كامل زيست آدمي به لحاظ جسم، روان، مناسبات اجتماعي و معنويت مبتني بر شريعت اسلام. در اين سند منظور از سلامت، بهبود و دستيابي به عملكرد كامل جسمي و رواني با توجه به عوامل اجتماعي و معنوي مؤثر بر آن مي باشد.

سلامت جسماني: جنبه هاي مربوط به وضعيت فيزيكي و عملكرد بدن و نبود بيماري هاي جسماني است.

سلامت رواني: تعادل درون فردي و بين فردي در جنبه هاي مربوط به ساحت روان فرد اعم از ذهن، هيجان و رفتار كه منجر به عملكرد مثبت و سازنده در فرد مي گردد.

سلامت اجتماعي: جنبه هاي مربوط به روابط فرد با ديگران، توانايي و كيفيت ارتباطات، تعاملات و سازگاري با هنجارهاي اجتماعي است.

سلامت معنوي: برخورداري آدمي از حد نصاب لازم در مواجهه شناختاري و زيستاري شايسته با عالم غيب و غيب عالم.

‎سلامت زنان: برخورداري زنان و دختران از سلامت جسمي و رواني در زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي با توجه به ويژگي هاي آنان در مراحل مختلف زندگي است و از جمله حقوق طبيعي و همگاني محسوب مي شود؛ ضمن آنكه زنان؛ مسئول ايفاء نقش در تأمين و حفظ سلامت خود هستند، دولت ها مكلف اند در چارچوب وظايف و مأموريت قانوني خود نسبت به تأمين آن اقدام نمايند.

سلامت باروري: در راستاي سياست هاي كلي جمعيت و با تأكيد بر كرامت مادري و اهميت و ارزش فرزندآوري به عنوان يك حق طبيعي و مسئوليت اجتماعي، سلامت باروري در اين سند شامل سلامت جسمي و رواني كامل فرد در رابطه با توليد مثل و باروري در تمام طول زندگي بوده و صرفاً به معني نبود بيماري و يا اختلال در فرايند باروري نيست. بر ايـن اساس؛ زنان بايد زندگي جنسي سالم، آگاهانه، اخلاقي و عفيفانه داشته و در اين راستا بتوانند از خدمات و مراقبت هاي بهداشتي مناسب در سنين باروري بهره مند و قادر به ازدواج، داشتن بارداري و زايمان سالم و ايمن باشند.

سلامت جنسي: عبارت است از برخورداري از سلامت جسمي و رواني در روابط جنسي در چارچوب شرع و قانون. اين مفهوم؛ تنها به معناي نبود بيماري، اختلال و انحراف نيست؛ بلكه شامل زندگي اخلاقي و عفيفانه آحاد جامعه و پيشگيري از بيماري جنسي زوجين است.

نظام سلامت: به مجموعه اي از سازمان ها، نهادها، منابع و فعاليت هايي اطلاق مي شود كه هدف آنها تأمين، حفظ، ارتقاء و يا بازگرداندن سلامت با محوريت عدالت است.

ارتقاء سلامت: عبارت است از مجموعه اي از فعاليت ها و راهبردهايي كه هدف آنها بهبود و افزايش سطح سلامت افراد، خانواده و جامعه به صورت عادلانه با اولويت پيشگيري از بيماري ها و اصلاح سبك زندگي است.

پيشگيري از بيماري ها: پيشگيري از بيماري ها، دربرگيرنده اقداماتي است كه علاوه بر جلوگيري از وقوع بيماري، پيشرفت آن را نيز متوقف و در صورت بروز، عوارض آن را كم مي كند.

‎‎‎رفتارهاي پرخطر: رفتارهايي كه موجب افزايش احتمال آسيب به سلامت جسمي و رواني فرد و ديگران مي گردد (از جمله مصرف مواد مخدر و الكل، رانندگي خطرناك، رفتارهاي جنسي آسيب زا يا غير شرعي، اعتياد به فضاي مجازي و...).

عوامل خطر: عبارت است از رفتار، ابعاد شيوه زندگي يا مؤلفه هاي محيطي كه منجر به استعداد فزاينده ابتلا به بيماري، ناخوشي يا صدمات بوده و يا به وجودآورنده و علت اين حالت ها باشد.

آسيب اجتماعي: عبارت است از هر رفتاري كه فرد به صورت عمدي يا غيرعمدي و برخلاف هنجارها، ارزش ها و اصول، آداب ديني و اخلاقي اجتماع انجام دهد؛ به نحوي كه كاركرد فرد را مختل و به دنبال آن به كاركرد خانواده و جامعه نيز آسيب مي زند.

عوامل تعيين كننده فردي و اجتماعي مؤثر بر سلامت: شامل مؤلفه هاي مختلف از جمله عوامل فردي (زيست شناختي، وضعيت توانمندي و شيوه زندگي)، خانوادگي (حمايت خانوادگي، حقوق و مسئوليت هاي خانوادگي و روابط خانوادگي)، اجتماعي (سرمايه اجتماعي، شرايط زندگي و كار، سياست ها و ساختارها، و شرايط كلي ملي، منطقه اي و جهاني) افراد است كه مي تواند در وضعيت كلي سلامت همه جانبه انسان اثرگذار باشد.

زيست عفيفانه: زيست عفيفانه به معناي زندگي مبتني بر انطباق انواع خواسته ها، كشش ها و لذت جويي هاي فردي (از جمله در حوزه امر جنسي) با عقل، ارزش هاي اخلاقي و چارچوب احكام شرعي است.

سبك زندگي اسلامي - ايراني: منظومه الگوهاي زيستي انتخابي و نسبتاً پايدار مبتني بر نظام هاي اعتقادي، علمي، اخلاقي، معنوي و موازين شرعي اسلام كه بر بستر زيست بوم ايران، در ساحت هاي چهارگانه روابط انسان با خدا، خود، انسان ها و دنيا و دستاوردهاي بشري، در جهت شكل گيري تمدن نوين اسلامي با سازوكارهاي حكمراني در دولت اسلامي در مواجهه با سبك هاي زندگي معارض و رقيب تقويت مي شود.

خودمراقبتي: مجموعه اي از رفتارها، مهارت ها و تصميم هاي مسئولانه و آگاهانه افراد، خانواده ها و جامعه براي حفظ و ارتقاء سلامت و پيشگيري و مقابله با آسيب، بيماري و ناتواني مبتني بر تعهدات اخلاقي و آموزه هاي اسلامي.

سواد سلامت: توانايي افراد در دسترسي، درك، ارزيابي و به كارگيري اطلاعات مرتبط با سلامت است تا بتوانند تصميم هاي درست و آگاهانه اي براي حفظ و بهبود سلامت خود و ديگران اتخاذ كنند.

: مباني، اصول و ارزش ها

:

ديدگاه اسلامي نسبت به جايگاه والاي زن در جوهره خلقت، حفظ كرامت و حقوق انساني زن و نقش تعيين كننده وي در شكل گيري فرهنگ، تربيت، سعادت و حفظ و ارتقاء سلامت خود، خانواده و جامعه

اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با تأكيد بر اصول 10، 21، 29، 43 و سياست هاي كلي در حوزه هاي سلامت، خانواده، جمعيت و بازخواني و تجميع تمامي موارد مرتبط با سلامت زنان در ساير اسناد بالادستي كشور

منشور حقوق و مسئوليت هاي زنان در نظام جمهوري اسلامي ايران (مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي، 1383) و تصريح بر حق زنان در برخورداري از سلامت جسمي و رواني با توجه به ويژگي هاي آنان در مراحل مختلف زندگي

آموزه هاي ديني، موازين شرعي، ارزش ها و هويت انقلابي و فرهنگي، الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت، تشكيل و تحكيم و تعالي خانواده، توازن حق و تكليف، ترويج سبك زندگي اسلامي-ايراني خانواده محور و تحقق زيست عفيفانه در حفظ و ارتقاء سلامت زنان، خانواده و جامعه و پيشگيري از انواع آسيب ها و عوامل تهديد كننده سلامت

رشد و تعالي همه جانبه زنان، خانواده و جامعه، ارزش گذاري ويژه نسبت به كرامت مادري، فرزندآوري و بهره مندي از خانواده پايدار، سالم، متعالي و توانمند در تربيت نسل مؤمن و فرهيخته

اتخاذ رويكرد جامع و نظام مند به سلامت زنان در ابعاد مختلف آن با توجه به تمايزات جنسي و جنسيتي و نقش هاي چندگانه آنان و ساير مؤلفه هاي سلامت در دوره هاي مختلف زندگي زنان مبتني بر شواهد و مستندات علمي در چارچوب سبك زندگي اسلامي - ايراني

ارتقاء عدالت در سلامت زنان و دسترسي به امكانات، حمايت ها، خدمات و مراقبت هاي بهداشتي درماني موردنياز و باكيفيت، متناسب با شرايط، اقتضائات و زيست بوم متنوع با تأكيد بر اصل توازن حق و تكليف در آموزه هاي اسلامي

: چشم انداز، اهداف، سياست ها و اقدامات ملي

: با اتكاء به قدرت لايزال الهي و در پرتو ايمان و عزم ملي و كوشش عالمانه، مدبرانه و برنامه ريزي شده جمعي و در مسير تحقق آرمان هاي انقلاب اسلامي و اصول قانون اساسي؛ كشور جمهوري اسلامي ايران، هم راستا با مقتضيات فرهنگي، جغرافيايي و تاريخي خود، متكي بر اصول اخلاقي و ارزش هاي اسلامي، ملي و انقلابي در افق چشم انداز 1414 داراي چنين ويژگي هايي خواهد بود:

متعهد به ارزش هاي ديني، ملي و انقلابي، خانواده محور، باورمند به كرامت مادري و ارزشمندي فرزندآوري در مسير پيشرفت، سرافرازي و پويايي

بهره مند از خانواده هاي مستحكم و پايدار، سالم، متعالي و توانمند در تربيت نسل مؤمن و فرهيخته

داراي جامعه زنان برخوردار از كرامت و حقوق انساني و عدالت در سلامت

داراي جامعه زنان سالم، مادران سالم، خانواده هاي سالم بافضيلت و پرنشاط و بهره مند از سطح بالاي سلامت، كيفيت زندگي، امنيت غذايي، تأمين اجتماعي و محيط زيست امن و سالم

داراي زنان توانمند و مؤثر در توليد علم و فناوري و تصميم سازي نظام سلامت

برخوردار از اخلاق حرفه اي و فرهنگ اسلامي و عاري از اقدامات سوداگرايانه در ابعاد مختلف سلامت زنان

:

حفظ، تأمين و ارتقاء سلامت زنان در ابعاد جسمي و رواني با توجه به عوامل اجتماعي و معنوي مؤثر، پيشگيري از بيماري ها و كاهش عوامل تهديدكننده سلامت زنان در تمام دوره هاي زندگي در چارچوب ارزش ها و سبك زندگي اسلامي- ايراني

تقويت نقش زنان و مشاركت مؤثر آنان در سطوح مختلف سياست گذاري، تصميم سازي، تصميم گيري و اجرا در راستاي تأمين سلامت خود، خانواده و جامعه با رويكرد خانواده محوري و ارتقاء كرامت مادري و فرزندآوري

اصلاح و رفع موانع مؤثر بر ارتقاء سلامت زنان در چارچوب اهداف ۱ و ۲ فوق الذكر

:

توسعه تحقيقات، نظام پايش، ارزيابي و تحليل مستمر وضعيت سلامت زنان و تحليل اطلاعات سلامت به تفكيك جنس، گروه هاي سني و شاخص هاي جمعيتي در سطح ملي و استاني (هدف 1)

تقويت و بهبود سياست ها و ارتقاء برنامه هاي ملي سلامت جسمي و رواني زنان با توجه به عوامل اجتماعي و معنوي مؤثر براساس نيازها، ارزش ها و سبك زندگي اسلامي-ايراني (هدف 1)

تبيين و ترويج باروري ايمن، افزايش فرزندآوري و پيشگيري از سقط غير قانوني جنين (هدف 1)

گسترش دسترسي به خدمات و مراقبت هاي سلامت با كيفيت مناسب و متناسب با نيازهاي زنان در چارچوب ارزش ها و سبك زندگي اسلامي-ايراني و با توجه به موازين شرعي (هدف 1)

توسعه و ارتقاء عدالت در سلامت زنان و بهبود شاخص هاي آن در مناطق مختلف كشور (هدف 1)

افزايش آگاهي جامعه و خانواده در زمينه نيازهاي سلامت زنان و نقش زنان و مادران در توسعه خانواده محور سلامت (هدف 2)

توان افزايي و حمايت از نقش هاي مختلف زنان در خانواده و جامعه به ويژه نقش مادري و فرزندآوري مبتني بر زيست بوم مناطق مختلف كشور (هدف 2)

تقويت نقش آفريني زنان در سطوح عالي سياست گذاري، تصميم سازي، تصميم گيري و اجرايي مرتبط با سلامت زنان مبتني بر شايسته سالاري با هدف لحاظ حداكثري اقتضائات زنان و مادران (هدف 2)

توسعه فرهنگ و ارتقاء و اصلاح برنامه هاي خودمراقبتي و سواد سلامت زنان و خانواده در چارچوب زيست عفيفانه و سبك زندگي اسلامي-ايراني (هدف 2)

توسعه كمي و كيفي آموزش علوم سلامت و پزشكي به زنان در كسب تخصص هاي مورد نياز سلامت جسمي و رواني زنان در راستاي تحقق اهداف «قانون انطباق امور اداري و فني مؤسسات پزشكي با موازين شرع مقدس مصوب ۱۳۷۷» (هدف 2)

تقويت نگرش اختصاصي به نيازمندي هاي ويژه سلامت زنان در سطوح مختلف سياست گذاري، تصميم گيري و اجرايي (هدف 2)

بهبود و ارتقاء دسترسي زنان به خدمات مورد نياز سلامت با تأكيد بر اجراي كامل «قانون انطباق امور اداري و فني مؤسسات پزشكي با موازين شرع مقدس مصوب ۱۳۷۷» و آيين نامه اجرايي آن در سطوح مختلف نظام سلامت (هدف 3)

تقويت همكاري ها و هماهنگي هاي بين بخشي در راستاي ارتقاء سلامت زنان (هدف 3)

حمايت از تقويت نقش محوري مادري و تربيتي زنان در خانواده (هدف 3)

توسعه و ارتقاء برنامه هاي سلامت زنان و تأمين سلامت خانواده محور و همه جانبه دختران و زنان آسيب ديده و در معرض آسيب و داراي رفتار هاي پرخطر در چارچوب ارزش ها و سبك زندگي اسلامي-ايراني و توان افزايي آنان از طريق اقدامات و خدمات حمايتي لازم (هدف 3)

تدوين و اصلاح قوانين و مقررات حمايت از سلامت زنان و بهبود عوامل اجتماعي مؤثر بر آن در چارچوب تقويت و استحكام بنيان خانواده (هدف 3)

حمايت از تبيين و ترويج فرهنگ و تسهيل ازدواج به هنگام نياز، تشكيل خانواده سالم، حفظ و استحكام كيان خانواده و پيشگيري از طلاق (هدف 3)

حمايت از پيشگيري، كنترل و كاهش آسيب هاي اجتماعي مؤثر بر سلامت زنان در چارچوب فرهنگ، ارزش ها و سبك زندگي اسلامي-ايراني (هدف 3)

حمايت از ارتقاء امنيت خانوادگي و اجتماعي زنان (هدف 3)

تمهيد سامان دهي انواع مراكز تخصصي آموزش و مشاوره مرتبط با ازدواج و خانواده و جهت دهي آنان به ارائه خدمات آموزشي، مشاوره اي و درماني در چارچوب اصول و ارزش هاي اخلاقي و اسلامي (هدف 3)

:

رصد و ارزيابي مستمر وضعيت سلامت زنان با طراحي و استقرار سامانه پايش و مراقبت براساس شاخص هاي بومي و ملي استانداردشده (با تأكيد بر شاخص هاي جواني جمعيت)، به كارگيري شيوه استاندارد جمع آوري و ارائه اطلاعات با رعايت اصول محرمانگي و امنيت اطلاعات متناسب با گروه هاي هدف در سطوح مختلف مديريتي (سياست گذاران، مديران، محققان و جامعه) و تعيين اولويت هاي دوره اي (سياست 1)

ارتقاء كمي و كيفي تحقيقات و توسعه پژوهش هاي بين رشته اي مرتبط با سلامت زنان و گسترش، انتشار و كاربست دستاوردهاي آنها (سياست 1)

توسعه همكاري هاي بين بخشي و استفاده از تجارب بين المللي در حوزه اطلاعات، تحقيقات و برنامه ريزي مرتبط با سلامت زنان در چارچوب سياست ها و قوانين جمهوري اسلامي ايران با ملاحظه ارزش ها و سبك زندگي اسلامي-ايراني (سياست هاي ۱، ۲ و 13)

كمك به جريان سازي علمي ناظر به بهبود شرايط و اقتضائات سلامت زنان در تدوين سياست ها، قوانين و مقررات، تقويت گفتمان سازي بين محافل و مجامع ديني، علمي و فرهنگي ملي و ارتقاء نقش آفريني حوزه هاي علميه در ارائه ديدگاه هاي فقهي از طريق توليد محتوا و اطلاع رساني در مسائل مرتبط با سلامت زنان (سياست هاي 1، ۶، 11 و 13)

پيشنهاد و همكاري در بازنگري سياست ها و برنامه هاي سلامت زنان براساس نتايج ارزشيابي و نظارت بر اجراي سياست ها و برنامه ها، عملكرد نظام سلامت، پيامدها و عوامل مؤثر بر بهبود و راه هاي تقويت و توسعه سلامت زنان در چارچوب اسناد بالادستي با استفاده از شاخص هاي بومي و ملي (سياست هاي ۱ و ۲)

كمك به سياست گذاري، برنامه ريزي و آگاهي بخشي از شواهد در حوزه سلامت زنان و گسترش شواهد علمي، تجربيات و دانش ضمني در خصوص شرايط و نيازهاي ويژه آنان در چارچوب سياست ها و برنامه هاي پنج ساله پيشرفت كشور و انسجام بخشي به سياست ها و رويكردهاي سلامت زنان بين بخش هاي سياست گذار و اجرايي (سياست هاي ۲، 11، ۱۳ و 16)

ارتقاء برنامه هاي سلامت باروري و فرزندآوري، سلامت مادران در بخش بهداشت و درمان و رفع چالش هاي اجرايي آن با هدف افزايش مواليد، كاهش مرگ و مير مادران در اثر عوارض بارداري و زايمان، كاهش ميزان سزارين، كاهش ميزان زايمان هاي غيرايمن، كاهش سقط جنين، كاهش بارداري هاي تهديد كننده حيات مادر و كودك، كاهش ميزان ناباروري (در چارچوب مواد مرتبط قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت) و بهبود سلامت جنسي و سلامت بلوغ خانواده محور مبتني بر سبك زندگي اسلامي-ايراني وكاهش بيماري هاي منتقله جنسي از طريق بهبود پوشش و تقويت برنامه هاي ملي سلامت و بهداشت توليد مثل، بارداري و فرزندآوري شامل بارداري هاي نيازمند مراقبت ويژه و اصلاح سبك زندگي و پيشگيري از رفتارهاي پرخطر خارج از زيست عفيفانه (سياست هاي ۲ و 3)

تدوين و بهبود سياست ها و قوانين مرتبط با خدمات و فناوري هاي نوين كمك باروري با ملاحظه مصالح خانواده و سلامت زنان مبتني بر شواهد علمي در چارچوب موازين شرعي، فرهنگ اسلامي-ايراني و توسعه پژوهش هاي علمي و فقهي در راستاي تبيين ابعاد و مفاهيم مربوطه (سياست هاي ۲ و ۳)

ارتقاء برنامه ها و ارائه خدمات مورد نياز سلامت جسمي زنان به ويژه امنيت غذايي و تأمين تغذيه سالم طي دوره هاي مختلف زندگي و كنترل و پيشگيري از بيماري هاي پرخطر و شايع، اختلالات اسكلتي-عضلاني، سرطان هاي شايع، معلوليت هاي جسمي و تقويت دسترسي عادلانه آنها به خدمات توانبخشي مورد نياز، به ويژه در دوران سالمندي و شرايط خاص و بحراني خانواده (سياست هاي ۲ و ۴)

ظرفيت سازي نيروي انساني و مراكز خدماتي نظام سلامت در خصوص مشاوره ازدواج و سلامت جنسي با طراحي و به كارگيري الگوها و محتواي مناسب مبتني بر شواهد علمي، آموزه هاي اسلامي، خانواده محوري و زيست عفيفانه (سياست هاي 2 و ۴)

تقويت و توسعه برنامه هاي ارتقاء سلامت رواني و پيشگيري و درمان اختلالات روان پزشكي/ روانشناختي در سطح ملي و استاني مبتني بر زيست بوم با تأكيد بر عوامل مؤثر بر سلامت روان زنان در طول رشد و مراحل مختلف زندگي به ويژه دوران كودكي، نوجواني و سالمندي با تأكيد بر افزايش توانمندي و مهارت هاي زنان و خانواده ها در غني سازي روابط بين فردي، خانوادگي و زناشويي، فرزندپروري اسلامي، مديريت هيجانات، توسعه انگيزش و اميد، مهارت هاي شناختي و ترويج سبك زندگي رواني اجتماعي مبتني بر فرهنگ و ارزش هاي اسلامي-ايراني (سياست هاي 2، ۴ و 7)

تقويت و اصلاح نگرش به منظور هويت يابي رواني اجتماعي سالم و ارتقاء امنييت خانوادگي، پيشگيري از معلوليت هاي رواني و خودكشي، حمايت رواني و اجتماعي از زنان و خانواده ها و ارائه خدمات توانبخشي به ويژه در بحران ها و بلايا و توان افزايي و مهارت آموزي آنان به منظور كاهش و رفع اختلالات و ناتواني هاي رواني با ترويج سبك زندگي مبتني بر فرهنگ و ارزش هاي اسلامي-ايراني(سياست هاي 2، 7، 9 و ۱۳)

همكاري در تدوين سياست ها و قوانين مؤثر بر سلامت جسمي و رواني زنان در ارتباط با تأمين امنيت اجتماعي و خانوادگي، محيط كار و تحصيل، صيانت از حقوق فردي، خانوادگي و اجتماعي آنان و توسعه برنامه هاي خانواده محور با توجه به ارزش هاي اسلامي-ايراني، سياست هاي بالادستي، اسناد ملي و قوانين مرتبط (سياست هاي 2، ۱۶ و 19)

پيشنهاد سياست ها، قوانين و برنامه هاي مؤثر بر سلامت جسمي و رواني به منظور توسعه و ارتقاء سلامت زنان به مراجع ذي ربط با توجه به نيازهاي دوره هاي مختلف زندگي، زنان مناطق محروم و حاشيه شهرها و ارزيابي مستمر وضعيت دسترسي و بهره مندي عادلانه آنان از خدمات سلامت، و تقويت مشاركت هاي مردمي (داوطلبان و خيران سلامت) در ارائه خدمات در چارچوب سياست هاي كلي خانواده و جمعيت؛ ابلاغي مقام معظم رهبري در سال 1392 و 1395 (سياست هاي 4، 5، 11 و 16)

مواجهه فعال با انگاره ها و جريان هاي غلط رايج درباره حق بر بدن، آزادي هاي فردي و روابط جنسي و پيشگيري از تشديد ابهام آفريني در حوزه جنسيت خارج از تعريف جنسيت واقعي (بر مبناي ژنتيك) و منحصر در مرد و زن

تقويت برنامه هاي خانواده محور مشاوره اي و روان درماني براي مبتلايان به اختلالات جنسي از جمله هويت جنسيتي و گرايش جنسي غيرطبيعي در راستاي رفع اين مشكلات در چارچوب قوانين و موازين شرعي (سياست 2)

برنامه ريزي و مشاركت مؤثر براي افزايش سطح سواد سلامت و اصلاح نگرش جامعه درخصوص اهميت مراقبت و تأمين سلامت زنان وتوان افزايي، مهارت آموزي خودمراقبتي و تاب آوري آنان در مواجهه با عوامل تهديدكننده سلامت از طريق برنامه هاي تعليم و تربيت سطوح مختلف آموزش همگاني و همكاري و همراهي افراد و گروه هاي مرجع از جمله روحانيون، اساتيد دانشگاه ها، هنرمندان، ورزشكاران و ... مبتني بر زيست عفيفانه و سبك زندگي اسلامي-ايراني (سياست هاي 2، 9 و ۱۳)

ارتقاء آگاهي هاي مرتبط با دوران بلوغ در دختران، تقويت آگاهي و مهارت هاي ايشان براي اتخاذ تصميم ها و رفتارهاي مناسب در جهت حفظ و بهبود سلامت جسمي و رواني خود، خويشتن داري و پيشگيري از بروز رفتارهاي پرخطر و همچنين مشاركت بين بخشي در جهت كمك به ظرفيت سازي ساختار بهداشت مدارس در ارائه خدمات مشاوره و ارتقاء سلامت در چارچوب آموزه هاي اخلاقي، زيست عفيفانه و سبك زندگي اسلامي-ايراني (سياست هاي 2 و ۹)

هماهنگي و جلب مشاركت رسانه ها و دستگاه هاي فرهنگي به ويژه رسانه ملي براي آگاهي بخشي در زمينه اهميت حفظ و ارتقاء سلامت زنان و ترويج سبك زندگي سالم اسلامي-ايراني و مواجهه فعال با تمامي نشانگان سبك زندگي ناسالم و متأثر از تهاجم فرهنگي مرتبط با حوزه سلامت زنان از قبيل مصرف نامتعارف لوازم آرايش، جراحي هاي زيبايي غيرضروري و نامتعارف، پيكرتراشي، كاشت ناخن، نگهداري از حيوانات خانگي نامتعارف يا متعارض با فرهنگ ديني و ... (سياست هاي 6، 9، 13، 14 و ۱۸)

جلب همكاري بين بخشي سازمان هاي ذي ربط و مشاركت هاي حمايتي و داوطلبانه افراد، سازمان هاي مردم نهاد، گروه هاي جهادي و مراكز مددكاري اجتماعي در اجراي برنامه هاي بهبود دهنده سلامت زنان و خانواده و ارتقاء خودمراقبتي و سواد سلامت و افزايش دسترسي عادلانه همه زنان به خدمات سلامت با تأكيد بر اقشار آسيب پذير (سياست هاي 9، ۱۲ و 13)

كمك به توسعه فرهنگ ورزش و سلامت حركتي دختران و زنان از طريق آموزش و استفاده از رسانه ها، اختصاص زمان مناسب، فراهم سازي تسهيلات و تجهيزات لازم جهت انجام فعاليت هاي فيزيكي (سياست هاي ۲، ۹ و 14)

فرهنگ سازي تغذيه سالم و حلال، آگاه سازي در خصوص تهيه مواد و شيوه پخت سالم، ترويج و ارتقاء رفتارها و عادات غذايي سالم در بين زنان و خانواده ها و مقابله مؤثر با توليد، واردات و تبليغ غذاهاي ناسالم (سياست هاي ۲، ۹ و 14)

23. توسعه آگاهي ها و آموزش هاي لازم براي پيشگيري و مقابله با بيماري هاي منتقله جنسي صرفاً به والدين و جوانان در آستانه ازدواج در چارچوب تربيت ديني و زيست عفيفانه و خانواده محور و توسعه ارائه خدمات آموزشي، پيشگيرانه و درماني به جمعيت هاي مبتلا و اقشار آسيب ديده در معرض بيشترين خطر ابتلا به اين بيماري ها بعد از سن بلوغ از طريق طراحي و پياده سازي برنامه هاي متنوع و مؤثر با تأكيد بر بهره گيري از نيروهاي همسان (سياست هاي 2، 9، ۱۲و 18)

حمايت و برنامه ريزي براي اختصاص منابع لازم براي آموزش هاي عمومي در جهت ارتقاء دانش، مهارت و درك لازم براي اتخاذ تصميم ها و رفتارهاي مناسب براي حفظ و ارتقاء سلامت خود و خانواده (سياست هاي 9 و 13)

ارتقاء سطح آگاهي عمومي در پيشگيري و كاهش آسيب هاي اجتماعي و رفتارهاي پرخطر مؤثر بر سلامت جسمي و رواني زنان (مصرف دخانيات، الكل، روانگردان ها، مواد مخدر و روابط ناسالم جنسي) و توسعه آگاهي زنان و دختران جوان نسبت به آثار و پيامدهاي منفي اين رفتارها و ترويج ارزش هاي ديني اخلاقي و معنوي (سياست هاي 14، ۱۵ و 18)

توسعه و ارتقاء عدالت در دسترسي به خدمات سلامت و حمايت از بهره مندي زنان و خانواده هاي در معرض آسيب، به ويژه گروه هاي كم درآمد، مناطق محروم و حاشيه شهرها، زنان مهاجر داخلي (جنگ زده، زلزله زده و ...) و پناهنده قانوني، زنان داراي معلوليت (جسمي، عصبي، رواني) و مشكلات اجتماعي، زنان خودسرپرست، بدسرپرست و سرپرست خانوار، زنان زنداني و خانواده هاي زندانيان (سياست هاي 2، ۱۲، 15 و 18)

مشاركت در برنامه ريزي با آگاهي از وضعيت اعتياد زنان (افزايش تعداد، نرخ رشد، كاهش سن شروع اعتياد) و متناسب سازي سياست ها، روش ها و خدمات سلامت زنان با برنامه هاي كنترل و پيشگيري از اعتياد (سياست هاي 2، 15 و 18)

كمك به شفاف سازي مسئوليت و تقويت نقش و عملكرد دستگاه ها و سازمان هاي مختلف درخصوص تقويت بنيه علمي، مهارتي و مالي اقشار آسيب ديده زنان با تأكيد برمناطق محروم و حمايت از كارآفريني به منظور پيشگيري، ايمن سازي و كنترل آسيب هاي اجتماعي مؤثر بر سلامت زنان، در چارچوب برنامه هاي پنج ساله پيشرفت كشور (سياست هاي ۷، 13، 15 و 18)

حمايت از بهبود قوانين حمايتي مورد نياز زنان در مواجهه با آسيب هاي اجتماعي مؤثر بر سلامت زنان با تأكيد بر رويكرد پيشگيرانه و تقويت ضمانت اجرايي، توسعه پوشش تأمين اجتماعي از طريق تشويق و تسهيل ازدواج و توان افزايي و حمايت حقوقي، اقتصادي و فرهنگي از خانواده هاي داراي سرپرست زن (سياست هاي ۱۳ و 15، 16، 17 و 18)

كمك به توسعه زمينه هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي ازدواج و ترويج به هنگام، آسان، آگاهانه و پايدار بر اساس معيارهاي مناسب و رفع موانع فرهنگي مرتبط و مذمت تجردگرايي (سياست هاي ۱۴ و 17)

كمك به تبيين و ترويج الگوي صحيح خانواده، آگاهي از حقوق و مسئوليت هاي متقابل زوجين، تكريم و حمايت از نقش مادري، افزايش آگاهي و مهارت هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي جهت تشكيل، انسجام و تحكيم و تقويت كاركردهاي خانواده و برقراري روابط سالم خانوادگي و زناشويي، تقويت فرهنگ تعهد، وفاداري، همكاري و مسئوليت پذيري، ايثار و گذشت در خانواده ها در چارچوب ارزش هاي اسلامي-ايراني (سياست هاي 7، 14، 16 و 17)

همكاري در اصلاح و اجراي سياست ها و قوانين جهت توازن بخشي به نقش هاي چندگانه زنان با اولويت نقش ها و مسئوليت هاي خانوادگي، تسهيل نقش آفريني و مشاركت زنان در سطوح تصميم گيري هاي كلان و مديريتي در عرصه هاي اجتماعي و فرهنگي در راستاي پيشرفت و تقويت خانواده و جامعه در قالب الگوي سوم زن مسلمان (سياست هاي 5، 7، 8 و ۱۱)

كمك به بازنگري الگوي اشتغال زنان، در جهت حفظ و ارتقاء سلامت زنان شاغل با كاهش مخاطرات شغلي مؤثر بر سلامت آنان و نيز حمايت از متناسب سازي شرايط شغلي و محيط كار با اصل خانواده محوري و حمايت از امنيت شغلي و سلامت جسمي و رواني مادران شاغل به ويژه پس از مرخصي زايمان و در دوران شيردهي (سياست هاي ۲، 7، ۱۱، ۱۳، ۱۴ و ۱۶)

افزايش سطح حمايت هاي اجتماعي مؤثر بر سلامت از جامعه زنان با عنايت به اهميت سرمايه اجتماعي آنان و تأكيد تعاليم ديني نسبت به حمايت از زنان و استحكام خانواده از طريق حمايت از فراهم سازي بستر فرهنگي و قانوني، هماهنگي، پيگيري و نظارت بر اجراي قوانين حمايت از زنان و خانواده و دستورالعمل هاي مرتبط، همكاري در اصلاحات و به روزآوري در موارد مؤثر بر سلامت جسمي و رواني زنان (سياست هاي ۷، ۱۱، ۱۳، ۱۶ و ۱۹)

كمك و مشاركت در ترويج و تقويت باورهاي ديني و معنوي جامعه، توسعه امكانات لازم جهت تسهيل امر دينداري و تقويت و زمينه سازي مناسب جهت گسترش گرايش زنان و خانواده ها به انجام فرائض ديني و دستورات اخلاقي و افزايش آگاهي آنان و خانواده از تأثير عبادت و ارتباط با خدا، دعا، توكل و ياري جستن از او، انس و تدبر در قرآن بر ايجاد آرامش و كاهش استرس، ارتقاء سلامت روحي رواني، توسعه فرهنگ عفاف و تأمين امنيت رواني و اجتماعي (سياست هاي 2 و 14)

كمك به آموزش و آگاه سازي زنان از سيره اولياي الهي، الگوگيري از آنها و آگاهي از تأثير انس با قرآن و اهل بيت و ترك گناهان و رذايل اخلاقي بر ارتقاء آرامش روحي، رواني و كيفيت زندگي (سياست هاي 2 و ۱۴)

حمايت از تبيين ارزش انساني زنان و نقش آنان در تقويت هويت ملي، ديني و معنوي خانواده و جامعه در راستاي ارتقاء خودباوري، اعتماد به نفس و تكريم منزلت زنان و مادران در جامعه در رشد و تعالي و تربيت نسل سالم و متدين و جامعه پويا با تأكيد بر نقش و ظرفيت زنان خانه دار (سياست هاي 2، 7 و 14)

متناسب سازي نحوه ارائه خدمات سلامت زنان با شأن انساني و لحاظ اصول اعتقادي و فرهنگي آنان و جامعه در اعتباربخشي مراكز ارائه دهنده خدمات پيشگيري، درماني، مراقبتي، آموزشي و تشخيصي بخش خصوصي و دولتي در راستاي اجراي قانون انطباق امور اداري و فني مؤسسات پزشكي با موازين شرع مقدس (سياست هاي 2 و 12)

بهبود كيفيت و پوشش همگاني خدمات سلامت زنان متناسب با نيازهاي گروه هاي سني مختلف آنان به ويژه در ابعاد رضايت مندي، اثربخشي و محافظت مالي از طريق ارتقاء اولويت گذاري و تناسب بسته هاي خدمات سلامت جسمي و رواني زنان و افزايش پوشش بيمه با مشاركت بخش خصوصي و مديريت تأمين مالي (سياست هاي 4، ۵، 11 و 12)

تقويت دسترسي به خدمات مورد نياز سلامت زنان، به ويژه در زمينه گسترش بهره مندي از بسته هاي خدمات بيمه اي سلامت جسمي و رواني زنان (خودمراقبتي، پيشگيري، بيماريابي، توان بخشي)، ساماندهي و هدفمندسازي بيمه ها و فرايندهاي تأمين اجتماعي، در راستاي توان افزايي و خوداتكايي خانواده ها با تأكيد بر دهك هاي پايين درآمدي (سياست هاي 4 و 12)

تبيين نقش زنان متخصص در حوزه هاي مرتبط با سلامت، شناسايي و بهره مندي كشور از استعدادها، ظرفيت هاي علمي و توانمندي هاي جامعه زنان در اين حوزه ها، ارتقاء نقش آفريني آنان در بهبود وضعيت سلامت و رفع موانع مشاركت شان در تصميم گيري هاي مؤثر بر سلامت زنان و خانواده (سياست 8)

كمك و مشاركت در ايجاد فرصت و امكانات عادلانه در تربيت و توزيع نيروي متخصص زن متناسب با نيازها و آمايش سرزميني و بهره گيري از تخصص آنان در توسعه سلامت زنان و تأمين نيروهاي متخصص همگن با تأكيد بر خانواده محوري و بومي گزيني (سياست هاي 10 و 12)

توسعه كمي و كيفي آموزش پزشكي زنان و اتخاذ سياست ها و انجام اقدامات لازم در راستاي كسب تخصص ها و مهارت هاي اختصاصي سلامت زنان و تقويت و تنوع بخشي به رشته هاي دانشگاهي و متون تخصصي آموزش دانش پزشكي و متناسب با نيازهاي سلامت گروهاي مختلف سني زنان و توجه به طب ايراني و مكمل (سياست هاي 10 و 12)

مشاركت در برنامه ريزي جهت حداكثر بهره مندي صحيح و هدفمند زنان و خانواده ها از فضاي مجازي، تبيين پيامدهاي استفاده از شبكه هاي معارض با فرهنگ اسلامي-ايراني، پيشگيري و كاهش اعتياد به فضاي مجازي و عوارض جسمي و رواني و اجتماعي آن، آموزش مراقبت و حفظ حريم خصوصي اطلاعات شخصي حساب هاي كاربري و ارتقاء مهارت هاي عمومي در مواجهه با اين آسيب ها در جهت حفظ و ارتقاء سلامت رواني زنان (سياست هاي 18 و 19)

كمك به تأمين امنيت و حفظ حريم خصوصي زنان در فضاي مجازي و حمايت از آنان در مواجهه با آسيب هاي ناشي از اين فضا، برخورد قانوني با اقدامات مجرمانه و آسيب زاي فضاي مجازي و تقويت ضمانت اجرايي در راستاي كاهش مخاطرات سلامت جسمي و رواني ايشان (سياست هاي ۱۳، 18 و ۱۹)

همكاري در ايجاد سازوكار و سامانه مناسب گزارش دهي درصورت تهديد و آزار زنان و كودكان در فضاي مجازي، از جمله طراحي سكوهاي اجتماعي براي خدمت رساني در اين زمينه (سياست هاي ۱۳، 18 و ۱۹)

همكاري، هماهنگي و هم افزايي دستگاه هاي حاكميتي و دولتي و استفاده از ظرفيت گروه هاي مردمي و جهادي در توليد و ترويج محتواي جذاب و مناسب در حوزه سلامت و كنشگري فعال براي مواجهه با محتواي تهديدكننده ابعاد مختلف سلامت زنان در فضاي مجازي (سياست هاي ۹ و13)

پيگيري و نظارت بر اجراي قوانين و مقررات متناظر و پيگيري و تمهيد اقدام قضايي لازم با مداخلات و تبليغات اغواكننده در حوزه زيبايي و اقدامات و جراحي هاي زيبايي مخل سلامت زنان (سياست هاي 2 و ۱۸)

پيگيري آموزش و آگاه سازي خانواده ها و به ويژه مادران در خصوص سازوكارهاي مديريت حضور فرزندان در فضاي مجازي و مواجهه با آسيب هاي محتمل در اين زمينه (سياست هاي ۱۵ و ۱۸)

توسعه زمينه هاي مساعد جهت اجرا، پيگيري و نظارت بر تحقق مفاد مرتبط با سلامت زنان در منشور حقوق و مسئوليت هاي زنان در جمهوري اسلامي ايران (مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي) (سياست 16)

طراحي و تدوين سازوكارها و اقدامات لازم جهت بازدارندگي و جلوگيري از فعاليت هاي نوعاً مخاطره آميز و مضر براي سلامت زنان توسط اشخاص حقيقي و حقوقي و در صورت نياز تدوين و پيشنهاد لوايح قانوني مورد نياز به مجلس شوراي اسلامي (سياست 16)

حمايت از ارتقاء مهارت هاي زندگي و افزايش سطح خويشتن داري در تمامي افراد جامعه جهت مواجهه با انواع آسيب ها و ناهنجاري هاي خانوادگي و اجتماعي به منظور حفظ سلامت جسمي و رواني زنان، استحكام خانواده و پيشگيري از سوء رفتار و آسيب به زنان و خانواده، با توجه به فرهنگ و آموزه هاي ديني، شرايط بومي و منطقه اي (سياست هاي 18 و 19)

تمهيد زمينه هاي مختلف ارتقاء امنيت خانوادگي و اجتماعي زنان در جامعه و خانواده در چارچوب اخلاق، حقوق و آموزه هاي اسلامي (سياست هاي 14، 16 و 19)

حمايت از پژوهش هاي تطبيقي، بومي سازي داده ها و شيوه هاي علمي، توليد محتوا و طراحي الگوهاي مشاوره اي و درماني براي مداخلات و درمان مشكلات خانوادگي و اختلالات رواني به ويژه روش هاي درماني اختلالات جنسي با تكيه بر آموزه-هاي اسلامي و داده هاي علمي پزشكي و روان شناختي (سياست20)

تقويت نظارت بر عملكرد، آموزش ها و روش هاي درماني مراكز تخصصي مشاوره ازدواج، خانواده و درمان اختلالات جنسي (سياست20)

اعتباربخشي و يكپارچه سازي نظام صلاحيت سنجي و رتبه بندي مشاوران ازدواج و خانواده متناسب با فرهنگ اسلامي، تدوين منشور اخلاق اسلامي حرفه اي در مشاوره و درمان هاي جنسي و آموزش و تربيت متخصصان واجد صلاحيت هاي علمي و مذهبي براي مداخله و درمان گري مشكلات خانوادگي و ارائه مشاوره هاي فقهي و ديني مرتبط با امر جنسي (سياست20)

گفتمان سازي فرهنگي براي ارتقاء مهارت¬هاي مرتبط با تربيت جنسي متعهدانه به رويكرد اسلامي و آموزش و ترغيب والدين و مربيان در تربيت جنسي كودكان و نوجوانان با رويكرد ديني، رشدمدار و خانواده محور(سياست20)

: چارچوب نهادي، الزامات اجرايي سازي و نظارت و ارزيابي

شوراي عالي انقلاب فرهنگي، مسئوليت سياست گذاري و هماهنگي، هدايت و نظارت كلان بر اجراي اين سند را برعهده دارد.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مسئوليت هماهنگي، برنامه ريزي و اجرايي سازي اين سند را بر عهده دارد و موظف است به منظور انجام اين مسئوليت؛ با استفاده از ظرفيت هاي موجود؛ ساختار و سازوكار اجرايي لازم را در اين وزارتخانه تدبير و تعبيه نمايد. همچنين وزارت موظف است ظرف مدت يك سال با همكاري دستگاه هاي موضوع بند 3 اين فصل، با احصاء مسايل اصلي و اولويت ها، شاخص هاي كمي و كيفي و نقشه راه و برنامه هاي عملياتي اجراي اين سند را مبتني بر اولويت ها تدوين نموده و بر اساس زمان بندي مشخص به همراه وضعيت موجود شاخص هاي اين حوزه به تأييد شوراي عالي انقلاب فرهنگي برساند و سالانه گزارش پيشرفت كار و اجراي سند را نيز به اين شورا ارائه نمايد.

جهت تعيين احكام و ضوابط شرعي و نظارت بر آنها در فرايند اجرايي سازي اين سند؛ كارگروهي فقهي متشكل از پنج صاحب نظر حوزوي به پيشنهاد شوراي تخصصي حوزوي و تأييد شوراي عالي انقلاب فرهنگي در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تشكيل مي گردد.

مسئوليت اجراي سياست ها و اقدامات اجتماعي مؤثر بر سلامت زنان در اين سند، بر عهده شوراي اجتماعي كشور، وزارت كشور (سازمان امور اجتماعي)، شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي، وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي (سازمان بهزيستي كشور)، شوراي عالي نوجوانان و جوانان، وزارت ورزش و جوانان و ساير نهادها و دستگاه هاي اجرايي ذي ربط است. همچنين مسئوليت اجراي سياست ها و اقدامات معنوي مؤثر بر سلامت زنان در اين سند بر عهده مركز مديريت حوزه هاي علميه و سازمان تبليغات اسلامي است. حمايت، پيگيري و مطالبه گري از دستگاه هاي مذكور در اين خصوص بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشد.

نظارت، رصد و پايش اجراي سند، بر عهده دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي است كه ضمن ارائه گزارش سالانه ميزان تحقق اهداف سند، حسب ضرورت پيشنهاد بازنگري و به روزرساني لازم را به شوراي عالي ارائه خواهد كرد.

اين سند مشتمل بر يك مقدمه، 4 فصل در جلسـه 924 مورخ 1404/08/27 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و جايگزين مصوبه «سياست ها و راهبردهاي ارتقاء سلامت زنان» مصوب جلسه 613 مورخ 1386/08/08 با اصلاحات بعدي آن مي شود و از تاريخ ابلاغ، لازم الاجراست.

مسعود پزشكيان رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي