سند برنامه ارتقاي فرهنگ سلامت

شوراي فرهنگ عمومي كشور در جلسه 707 مورخ 9 /5 /1397 «سند برنامه ارتقاي فرهنگ سلامت» را به شرح ذيل تصويب نمود:

مقدمه شوراي فرهنگ عمومي كشور به منظور تحقق ابعاد فرهنگي سياست هاي كلي سلامت ابلاغي مقام معظم رهبري، به ويژه بند 1 جزء 2 (آگاه سازي مردم از حقوق و مسؤوليت هاي اجتماعي خود و استفاده از ظرفيت محيط هاي ارائه مراقبت هاي سلامت براي رشد معنويت و اخلاق اسلامي در جامعه)، بند 2 (تحقق رويكرد سلامت همه جانبه و انسان سالم در همه قوانين، سياست هاي اجرايي و مقررات با رعايت اولويت پيشگيري بر درمان و ...)، بند 11 (افزايش آگاهي، مسؤوليت پذيري، توانمندي و مشاركت ساختارمند و فعالانه فرد، خانواده و جامعه در تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت با استفاده از ظرفيت نهادها و سازمان هاي فرهنگي، آموزشي و رسانه اي كشور و ...) و سياست هاي كلي آمايش سرزمين به ويژه بند 1 (تربيت انسان هاي سالم، با انگيزه، شاداب، متدين، وطن دوست، جمع گرا، نظم پذير و قانون گرا) و بند 6 (ارتقاي اميد به زندگي، تأمين سلامت و تغذيه سالم جمعيت و پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي و ...)، نقشه مهندسي فرهنگي كشور (راهبردهاي كلان 3 و 4 و 5)، نقشه جامع علمي كشور (راهبرد كلان 11) و بخش هاي مرتبط با سلامت در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و كمك به اجراي سند ملي پيشگيري و كنترل بيماري هاي غيرواگير در جمهوري اسلامي ايران در قالب رويكرد اجتماعي شدن سلامت به منظور ارتقاي عادلانه سلامت در كشور با استفاده بهينه از مشاركت آگاهانه و مسؤولانه مردم و توسعه همكاري هاي بين بخشي، سند «برنامه ارتقاي فرهنگ سلامت» را به شرح زير تصويب مي نمايد:

سلامت سلامت عبارت است از شرايط مطلوب جسمي، رواني، اجتماعي، و معنوي كه تنها به نبود بيماري اطلاق نمي شود.

فرهنگ نظام واره اي است از عقايد و باورهاي اساسي، ارزش ها، آداب و الگوهاي رفتاري ريشه دار و ديرپا و نمادها و مصنوعات كه ادراكات، رفتار و مناسبات جامعه را جهت و شكل مي دهد و هويت آن را مي سازد (نقشه مهندسي فرهنگي كشور)

فرهنگ سلامت فرهنگ سلامت، فرهنگي است كه بر خود مراقبتي و تقدم پيشگيري بر درمان و مجموعة باورها و رفتارهاي سالم و مؤثر در اين زمينه تأكيد دارد و بسترهاي لازم براي تحقق شرايط مناسب جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي را فراهم مي آورد.

ارتقاي سلامت فرآيند توانمندسازي مردم در راستاي مديريت كارآمد و بهبود سلامت آنها در حوزه هاي مختلف

آموزش سلامت آموزش سلامت، متشكل از فرصت هاي سازماندهي شده و آگاهانه براي افزايش سواد سلامت از جمله افزايش آگاهي ها و توسعه مهارت هاي زندگي است كه منجر به سلامت فرد و جامعه مي شود.

مهارت هاي زندگي مهارت هايي براي انجام رفتارهاي مثبت و سازگارانه و زيست مطلوب اجتماعي و معنوي كه افراد را براي برخورد مؤثر يا نيازها و چالش هاي زندگي توانمند مي سازد.

رفتار سالم هرگونه فعاليتي كه فرد براي ارتقا و حفظ سلامتي خود در زمينه هاي جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي انجام مي دهد.

سواد سلامت سواد سلامت، نشان دهنده مهارت هاي شناختي و اجتماعي است كه انگيزه و توانايي لازم را براي دسترسي، درك و كاربرد اطلاعات در حوزه سلامت ايجاد مي نمايد، به گونه اي كه سلامت مطلوب را حفظ كند و ارتقاء دهد.

دستيابي به جامعه اي برخوردار از سواد سلامت كافي و متعهد به فرهنگ سلامت و سبك زندگي اسلامي – ايراني كه در آن مردم بتوانند با اميد، آگاهي و مهارت كافي به صورت فردي و گروهي، نيازهاي مربوط به سلامت خود، خانواده، هم سانان و جامعه را تعيين و اولويت بندي و براي رفع آن ها، برنامه ريزي و اقدام نمايند تا با خود مراقبتي، همياري متقابل و مشاركت جمعي و ساختارمند؛ سطح سلامت، ايمني، آرامش، معنويت و نشاط مطلوب را با مديريتي كارآمد، به گونه اي عادلانه ارتقاء دهند.

: - تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي جامعه

:

2. افزايش مسؤوليت پذيري، توانمندي و مشاركت ساختارمند و فعالانه فرد، خانواده و جامعه در ت/دمين، حفظ و ارتقاي سلامت

درماني دولتي، خيريه و خصوصي و سازمان هاي فرهنگي، آموزشي و رسانه اي كشور براي دسترسي عادلانه به سلامت

: اهداف اختصاصي اين سند با مشاركت دستگاه هاي ذي ربط در جلسات كارگروه ارتقاي فرهنگ سلامت كشور تعيين خواهد شد.

1. افزايش دانش و مهارت سيات گذاران، برنامه ريزان، مديران و كارشناسان دستگاه ها و نهادها در زمينة طراحي، اجرا و ارزشيابي مداخلات ارتقاي فرهنگ سلامت

2. استفاده بهينه از ظرفيت هاي صدا و سيما، فضاي مجازي، خبرگزاري ها، مطبوعات، سينما، نمايش، موسيقي، شعر، نقاشي، عكس و ... براي ارتقاي فرهنگ سلامت

3. توجه مؤثر به گروه هاي هدف خاص، نظير كودكان و نوجوانا، جوانان، زنان، سالمندان و توان يابان در طراحي و اجراي مداخلات ارتقاي فرهنگ سلامت

5. حمايت مؤثر از طراحي، اجرا، انتشار و كاربست نتايج پژوهش هاي ملي و منطقه اي در زمينه سبك زندگي سالم اسلامي – ايراني، شناخت مجموعه عوامل مؤثر بر ارتقاي فرهنگ سلامت، تبيين وضعيت فعلي فرهنگ سلامت در كشور و سنجش ملي سواد سلامت و ...

2. برگزاري كارگاه ها و دوره هاي آموزشي ضمن خدمت براي مديران و كارشناسان دستگاه ها در زمينه هاي طراحي، اجرا، پايش و ارزشيابي مداخلات اثربخش ارتقاي فرهنگ سلامت

3. برگزاري دوره هاي آموزش ضمن خدمت در زمينه خود مراقبتي و سبك زندگي سالم براي كاركنان بخش هاي مختلف، كارگران و نيروهاي مسلح

4. توسعه آموزش هاي رسمي و نيز فوق برنامه سلامت در مدارس كشور براي دانش آموزان، معلمان و اولياي مدارس و والدين دانش آموزان

5. توسعه آموزش سلامت در مساجد با همكاري ائمه جمعه و جماعات، هيأت امناي مساجد، كانون هاي فرهنگي و هنري مساجد، پايگاه هاي مقاومت بسيج و هيأت هاي مذهبي

9. حمايت از برگزاري جشنواره هاي فرهنگ سلامت نظير فيلم سلامت، شعر سلامت، ترانه هاي سلامت، رسانه هاي ديجيتال سلامت، تئاتر سلامت و ...

10. حمايت از طراحي و اجراي پويش هاي ملي و فصلي سلامت مبتني بر رسانه هاي ارتباط جمعي، تبليغات محيطي، مطبوعاتي، فضاي مجازي و موقعيت زندگي، كار و تحصيل آحاد جامعه

ايراني در عرصه فيلم، موسيقي، تئاتر، شعر، خط، نقاشيريال عكس، رسانه هاي ديجيتال و ...

12. جلب مشاركت خيرين، سازمان هاي مردم نهاد و بخش خصوصي براي همكاري و سرمايه گذاري در ارتقاي فرهنگ سلامت

14. ترويج ورزش همگاني و نيز استفاده از فرصت هاي تبليغاتي در ميدان ها و باشگاه هاي ورزشي در جهت تقويت فرهنگ سلامت

به منظور ارتقاي فرهنگ سلامت

21. حمايت از توليد و پخش فيلم ها، سريال ها و برنامه هاي راديويي و تلويزيوني براي ارتقاي فرهنگ سلامت و نيز توليد و پخش پيام هاي ديداري و شنيداري خلاق و كوتاه در زمينه ارتقاي فرهنگ سلامت

22. طراحي و اجراي پويش ملي رانندگي ايمن با استفاده از تبليغات محيطي جاده ها، پايانه هاي مسافربري، مراكز تفريحي و گردشگري

23. طراحي و اجراي پويش غذاي سالم و ايمن با همكاري اصناف و دست اندركاران صنايع غذايي و محصولات كشاورزي

24. طراحي و اجراي پويش هاي ملي با هدف آشناسازي مردم با تأثير تغييرات اقليمي و شرايط آب و هوايي بر سلامت

مجري همكاران اقدامات شوراي فرهنگ عمومي كشور وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سازمان صدا و سيما - راه اندازي و نظارت بر كارگروه ارتقاي فرهنگ سلامت ذيل شوراي فرهنگ عمومي در سطوح ملي و استاني وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي سازمان برنامه و بودجه كشور دستگاه هاي دولتي نهادهاي عمومي غيردولتي - برگزاري كارگاه ها و دوره هاي آموزش ضمن خدمت براي مديران و كارشناسان دستگاه ها در زمينه هاي طراحي، اجرا، پايش و ارزشيابي مداخلات اثربخش ارتقاي فرهنگ سلامت وزارت آموزش و پرورش - توسعه آموزش هاي رسمي و فوق برنامه سلامت در مدارس براي دانش آموزان، معلمان و اولياي مدارس و والدين دانش آموزان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري دانشگاه آزاد اسلامي - توسعه آموزش هاي رسمي و فوق برنامه سلامت در دانشگاه ها، ويژه دانشجويان و استادان سازمان برنامه و بودجه ستاد كل نيروهاي مسلح وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي - برگزاري دوره هاي آموزش ضمن خدمت خود مراقبتي و سبك زندگي سالم براي كاركنان دولت، كارگران و نيروهاي مسلح سازمان تبليغات اسلامي شوراي سياست گذاري ائمه جمعه ستاد عالي هماهنگي و نظارت بر كانون هاي فرهنگي وهنري مساجد توسعه آموزش سلامت در مساجد با همكاري ائمه جمعه و جماعات، هيأت هاي امناي مساجد، كانون هاي فرهنگي و هنري مساجد، هيأت هاي مذهبي و پايگاه هاي مقاومت بسيج وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سازمان صدا و سيما - حمايت از برگزاري جشنواره هاي فرهنگ سلامت؛ نظير فيلم سلامت، شعر سلامت، ترانه هاي سلامت، رسانه هاي ديجيتال سلامت، تئاتر سلامت و ... وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سازمان صدا و سيما وزارت آموزش و پرورش وزارت ورزش و جوانان وزارت كشور وزارت علوم، تحقيقات و فناوري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات شهرداري ها - حمايت از طراحي و اجراي پويش هاي ملي و فصلي سلامت مبتني بر رسانه هاي ارتباط جمعي، تبليغات محيطي، مطبوعاتي، فضاي مجازي و موقعيت زندگي، كار و تحصيل آحاد جامعه وزارت كشور وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي شهرداري ها - جلب مشاركت خيرين، سازمان هاي مردم نهاد و بخش خصوصي براي همكاري و سرمايه گذاري در ارتقاي فرهنگ سلامت تمامي دستگاه ها سازمان صدا و سيما - طراحي و اجراي پويش ملي زندگي عاري از دخانيات وزارت كشور شهرداري ها سازمان هاي مردم نهاد و خيريه هاي سلامت - استفاده از ظرفيت كانون ها و مجامع سلامت كشور براي ترويج فرهنگ سلامت وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات سازمان صدا و سيما شهرداري ها سازمان هاي مردم نهاد و خيريه هاي سلامت - جلب مشاركت سفيران سلامت خانوار، دانش آموز و دانشجو براي ترويج فرهنگ سلامت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري - رصد فعاليت ها و اقدامات كلان در بخش هاي مختلف كشور از نظر تأسيس آن ها بر سلامت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري جهاد دانشگاهي سازمان صدا و سيما - بهره گيري از سازوكار و امكانات فضاي مجازي (سايت، اپليكيشن و ...) به منظور ارتقاي فرهنگ سلامت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري جهاد دانشگاهي - سنجش سواد سلامت، سبك زندگي و فرهنگ سلامت در سطوح ملي، استان و شهرستان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي سازمان صدا و سيما وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات - حمايت از توليد آثار هنري فاخر در زمينه ترويج سبك زندگي اسلامي – ايراني در عرصه فيلم، موسيقي، نمايش، شعر، خط، نقاشي، عكس، رسانه هاي ديجيتال و ... وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي - حمايت از انتشار مطبوعات و كتاب هاي مرتبط با ارتقاي فرهنگ سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات سازمان صدا و سيما - حمايت از توليدات رسانه هاي ديجيتال سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي سازمان صدا و سيما - حمايت از توليد فيلم هاي كوتاه، مستند، سينمايي و پويانمايي مرتبط با ارتقاي فرهنگ سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت ورزش و جوانان - جلب مشاركت گروه هاي مرجع جامعه از جمله چهره هاي هنري و ورزشي كشور به عنوان سفيران فرهنگي سلامت وزارت ورزش و جوانان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي سازمان صدا و سيما وزارت آموزش و پرورش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي - ترويج ورزش همگاني و نيز استفاده از فرصت هاي تبليغاتي در ميدان ها و باشگاه هاي ورزشي براي ترويج فرهنگ سلامت وزارت امور خارجه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي) - توسعه همكاري هاي فرهنگي بين المللي و منطقه اي در زمينه ارتقاي فرهنگ سلامت سازمان صدا و سيما وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات - حمايت از توليد و پخش فيلم ها، سريال ها و برنامه هاي راديويي و تلويزيوني براي ارتقاي فرهنگ سلامت و نيز توليد و پخش پيام هاي ديداري و شنيداري خلاق و كوتاه در زمينه ارتقاي فرهنگ سلامت وزارت راه و شهرسازي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارت آموزش و پرورش سازمان صدا و سيما وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري - طراحي و اجراي پويش ملي رانندگي ايمن با استفاده از تبليغات محيطي جاده ها، پايانه هاي مسافربري، مراكزتفريحي و گردشگري وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سازمان صدا و سيما وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات وزارت جهاد كشاورزي - طراحي و اجراي پويش ملي غذاي سالم و ايمن با همكاري اصناف و دست اندركاران صنايع غذايي و محصولات كشاورزي سازمان حفاظت محيط زيست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت نيرو وزارت راه و شهرسازي (سازمان هواشناسي) سازمان صدا و سيما وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - طراحي و اجراي پويش هاي ملي با هدف آشناسازي مردم با تأثير تغييرات اقليمي و شرايط آب و هوايي بر سلامت سازمان بهزيستي كشور وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت آموزش و پرورش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي نهادهاي عمومي غيردولتي سازمان صدا و سيما شهرداري ها - توسعه فرهنگ سلامت اجتماعي در بين آحاد جامعه در بخش هاي مختلف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي وزارت كشور وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي سازمان صدا و سيما - تدوين نظام جامع رصد آسيب هاي اجتماعي و معلوليت ها

براي اجراي سند برنامه ارتقاي فرهنگ سلامت، «كارگروه ارتقاي فرهنگ سلامت» ذيل شوراي فرهنگ عمومي كشور در سطوح ملي و استاني تشكيل مي شود.

:

سه نفر از مديران و صاحب نظران فرهنگي و هنري كشور (با پيشنهاد وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تأييد رييس شوراي فرهنگ عمومي كشور)

: كارگروه ملي هر شش ماه يك بار، گزارش عملكرد خود و كارگوره هاي استاني را به شوراي فرهنگ عمومي كشور ارائه مي كند.

:

كارگروه استاني، از مديران استاني زيرمجموعه دستگاه هاي عضو كارگروه ملي در هر استان تشكيل مي شود.

كارگروه استاني، هر سه ماه يك بار، گزارش عملكرد خود را براي كارگروه ملي ارسال مي نمايد.

: دبيرخانه كارگروه ملي در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تشكيل خواهد شد.

: آيين نامه كارگروه هاي ملي و استاني، در كارگروه ارتقاي فرهنگ سلامت كشور تهيه و پس از تصويب در شوراي فرهنگ عمومي كشور، براي اجرا ابلاغ مي شود.

دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي