آيين نامه اجرايي كنوانسيون تغيير آب و هوا و پروتكل هاي الحاقي

هيئت وزيران در جلـسه مورخ 1391/9/19 بـنا به پيـشنهاد شمـاره 91/14324/40/100 مورخ 1391/2/20 وزارت نيرو و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين‌ نامه اجرايي كنوانسيون تغيير آب و هوا و پروتكل‌ هاي الحاقي را، به شرح زير تصويب نمود:

در اين آيين‌ نامه اصطلاحات زير در معاني مربوط به كار مي‌ روند.

كنوانسيون: كنوانسيون تغييرات آب و هوا مصوب ۱۳۷۱ هجري شمسي برابر با ۱۹۹۲ ميلادي.

پروتكل: پروتكل كيوتو در مورد كنوانسيون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغيير آب و هوا.

فراهمايي اعضا: فراهمايي اعضاي كنوانسيون كه سالانه با شركت تمامي كشورهاي عضو برگزار مي‌ شود.

كارگروه ملي: كارگروه ملي تغيير آب و هوا

ـ مرجع صلاحيتدار ملي: دستگاه مسؤول در سطح ملي به عنوان مرجع رسمي هماهنگي و تأييد نهايي پروژه‌ هاي مكانيسم توسعه پاك.

ـ هيئت بين‌ الدول تغيير آب و هوا: نهاد بين‌ المللي كه در سال 1988 مشتركاً توسط سازمان هواشناسي جهاني و برنامه محيط زيست ملل متحد تأسيس گرديد تا به بررسي يافته‌ هاي علمي در زمينه تغيير آب و هوا بپردازد.

تسهيلات محيط زيست جهاني: مكانيسم مالي بين‌ المللي كه در سال 1994 با هدف تأمين مالي پروژه‌ هاي مرتبط با تغيير آب و هوا، تنوع زيستي، آب‌ هاي بين‌ المللي و لايه ازن تأسيس گرديد.

گزارش سالانه تغيير آب و هوا: گزارشي كه بر اساس گزارش دستگاههاي عضو كارگروه ملي در زمينه تغيير آب و هوا توسط كارگروه يادشده تهيه و به دفتر هيئت‌ دولت ارايه مي‌ شود. اين گزارش مشتمل بر وضعيت انتشار گازهاي گلخانه‌ اي از بخش‌ هاي مختلف، اقدامات اجرايي دستگاه‌ ها در زمينه كاهش انتشار، آسيب‌ پذيري در بخش‌ هاي مختلف از تغيير آب و هوا و اقدامات در خصوص سازگاري با آنها، كمبودها و نيازهاي دستگاه‌ ها از ديدگاه مالي، فني اداري در خصوص اجراي وظايف محوله، عملكرد در خصوص ظرفيت‌ سازي، آموزش و تحقيقات تغيير آب و هوا و نيز همكاري‌ هاي بين‌ المللي مي‌ باشد.

گزارش ملي: گزارشي كه در آن فعاليت‌ هاي كشور در اجراي مفاد كنوانسيون و بر اساس مصوبات اجلاس اعضاي فراهمايي اعضا و طبق دستورالعمل هيئت بين‌ الدول تغيير آب و هوا توسط سازمان حفاظت محيط زيست با اولويت استفاده از منابع بين‌ المللي تدوين مي‌ شود.

راهبردهاي اجرايي كشور در ارتباط با كنوانسيون و پروتكل به شرح زير تعيين مي‌ گردد: الف ـ ايجاد زيرساختها و ساز و كارهاي لازم براي تحقق اهداف كنوانسيون و پروتكل. ب ـ اصلاح الگوهاي توليد و مصرف انرژي و نيز افزايش سهم منابع انرژي كم ‌كربن در سبد انرژي كشور در راستاي كاهش روند انتشار گازهاي گلخانه ‌اي. ج ـ توسعه و كاربرد فناوريهاي نوين و سازگار با پيامدهاي تغيير آب و هوا. د ـ افزايش توليد و ترويج استفاده از انرژي‌ هاي نو و تجديدپذير. هـ ـ استفاده حداكثري از ظرفيتها و تسهيلات محيط زيست جهاني و منطقه ‌اي در ابعاد مختلف فني، اقتصادي و آموزشي در چارچوب كنوانسيون و پروتكل. و ـ حمايت از تحقيقات و پژوهشهاي داخلي در جهت تحقق اهداف كنوانسيون و پروتكل. زـ ايجاد آمادگي لازم جهت پيشگيري و مقابله با پيامدهاي سوء تغيير آب و هوا. ح ـ توسعه استفاده از مشوقهاي اقتصادي به منظور ايجاد انگيزه براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه ‌اي. ط ـ تهيه و اجراي برنامه ملي سازگاري بخش‌ هاي آسيب‌‌ پذير نظير كشاورزي و منابع طبيعي در قبال تغييرات اقليمي.

كارگروه ملي با مسئوليت رئيس سازمان حفاظت محيط‌ زيست و عضويت وزرا يا معاونين ذي ‌ربط وزارتخانه‌ هاي امور خارجه، صنعت، معدن و تجارت، نفت، نيرو، امور اقتصادي و دارايي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، جهاد كشاورزي، راه و شهرسازي، ارتباطات و فناوري اطلاعات، كشور، علوم تحقيقات و فناوري و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، وزارت اطلاعات، معاونت‌ هاي حقوقي و علمي و فناوري رئيس‌ جمهور و سازمان‌ هاي مديريت و برنامه‌ ريزي كشور و انرژي اتمي ايران و رؤساي سازمان‌ هاي هواشناسي كشور و ملي استاندارد ايران با وظايف زير تشكيل مي‌ شود:

راهبري كليه اقدامات و تكاليف مرتبط با بخش‌ هاي تغيير اقليم در ابعاد ملي، بين‌ المللي و هيئت بين‌ الدول تغيير آب و هوا (IPCC) و برنامه‌ ريزي جهت تحقق اهداف و اجراي مفاد كنوانسيون و پروتكل.

انجام اقدامات و تكاليف مرتبط با بخش بين المللي از جمله رياست كميته تخصصي مذاكرات بين المللي با وزارت امور خارجه است.

تصويب برنامه‌ هاي كلان كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌ اي و ايجاد سازگاري با اثرات تغييرات اقليم و اهداف كمي و كيفي مرتبط با آن و نيز وظايف دستگاه‌ هاي عضو به منظور تحقق اهداف مذكور براي افق‌ هاي پنج ساله به تفكيك سهم هر يك از دستگاه‌ ها.

ارزيابي عملكرد دستگاه‌ هاي عضو كارگروه ملي و تدوين گزارش سالانه و ارايه آن به دفتر هيأت دولت.

بررسي و تصويب گزارش ملي.

ـ بررسي و اولويت‌ بندي پروژه‌ هاي پيشنهادي دستگاه ‌ها براي استفاده بهينه از ظرفيت‌ هاي بين‌ المللي و ملي در چارچوب اهداف كنوانسيون و پروتكل.

ظرفيت‌ سازي و پيگيري استفاده از اعتبارات بين‌ المللي جهت اجراي پروژه‌ هاي مصوب كارگروه ملي.

برنامه‌ ريزي جهت اجراي آموزش‌ هاي تخصصي و ساير آموزش ‌هاي لازم مرتبط با هدف كنوانسيون و راهبردهاي موضوع ماده (2) از جمله نحوه تهيه گزارشات سالانه با بهره‌ گيري از امكانات ملي و بين‌ المللي.

برنامه‌ ريزي به منظور فرهنگ‌ سازي و اطلاع‌ رساني در خصوص اهداف كنوانسيون و پروتكل.

تدوين و به روزرساني دستورالعمل داخلي كارگروه ملي.

جلسات كارگروه يادشده صرفاً با حضور شخص اعضاي رسمي موضوع اين ماده تشكيل مي‌ شود.

دبيرخانه كارگروه در سازمان حفاظت محيط‌ زيست مستقر مي‌ باشد.

كارگروه ملي مي‌ تواند حسب نياز و حسب مورد از افراد صاحب‌ نظر و متخصص در زمينه كنوانسيون و پروتكل براي شركت در جلسات (بدون حق رأي) دعوت نمايد.

برنامه‌ ريزي جهت تحقق اهداف و اجراي مفاد كنوانسيون و پروتكل در چارچوب راهبردهاي موضوع ماده (۲).

وظايف مشترك دستگاههاي عضو كارگروه موضوع ماده (۳) اين تصويب‌ نامه به شرح زير تعيين مي شود:

تهيه گزارش مرتبط با وظايف دستگاه ذي ‌ربط در هر سال در چارچوب دستورالعملي كه از سوي كارگروه ملي تهيه و ابلاغ مي‌ شود و تحويل آن به دبيرخانه كارگروه ملي تا پايان تيرماه سال بعد.

دبيرخانه كارگروه ملي موظف است گزارش سالانه را تا پايان مرداد ماه سال بعد تهيه و به هيئت وزيران (دفتر هيئت دولت) ارائه نمايد.

برنامه‌ ريزي و ايجاد ساختار سازماني متناسب با استفاده از كارشناسان با صلاحيت لازم حتي ‌الامكان از طريق جايگزيني پست ‌هاي سازماني موجود و در صورت لزوم استفاده از ساير راهكارهاي قانوني تا پايان دوره تعهدات كنوانسيون.

تأمين ساز و كار لازم براي توليد اطلاعات موردنياز تهيه گزارش موضوع بند (الف).

تدوين برنامه‌ هاي آموزشي تخصصي مرتبط با اهداف كنوانسيون و پروتكل در حيطه وظايف خود و اعلام آنها به كارگروه ملي.

ـ پيش‌ بيني و تأمين بودجه و امكانات مورد نياز به منظور اجراي تكاليف مصوب موضوع بند (ب) ماده (۳).

دستگاههاي اجرايي مكلفند بخشي از اعتبارات پژوهشي خود را به منظور اجراي تكاليف موضوع اين ماده هزينه نمايند.

حوزه مسئوليت دستگاههاي عضو كارگروه ملي براي تهيه گزارش انتشار گازهاي گلخـانه ‌اي بر اساس دستورالعمل هيئت بين ‌الدول تغيير آب و هوا و ارايه آن به كارگروه ملي به شرح زير است: الف ـ وزارت نيرو: مصرف سوخت در نيروگاه‌ هاي حرارتي و ميزان نشر ناشي از تصفيه‌ خانه‌ هاي فاضلاب شهري به روش بي‌ هوازي. ب ـ وزارت نفت: فرآيندهاي اكتشاف، استخراج، پالايش و انتقال نفت خام، گاز و فرآورده ‌هاي نفتي و انتشارات احتراقي و فرآيندي واحدهاي پتروشيمي، مصرف سوخت در كاربري ‌هاي مختلف صنعت نفت و گاز. ج ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت: صنايع با اولويت گازهاي گلخانه‌ اي فرآيندي صنايع انرژي بر. د ـ وزارت جهاد كشاورزي: بخش دام، زراعت و جنگل‌ ها و مراتع، باغباني و شيلات. هـ ـ وزارت كشور: مراكز دفن پسماند. و ـ وزارت راه و شهرسازي: مصرف سوخت در بخش‌ هاي حمل و نقل، خانگي ـ تجاري با همكاري وزارت كشور. ز ـ وزارت امور خارجه: استفاده مؤثر از همكاري و كمك‌ هاي دوجانبه، منطقه‌ اي و بين‌ المللي در جهت تحقق هدف كنوانسيون، تدوين گزارشي از وضعيت ايران در مذاكرات بين‌ المللي تغيير آب و هوا و نحوه پيشبرد اهداف ملي در سطح بين‌ المللي و نحوه حضور نمايندگان كشور. ح ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي : شناسايي مناطق مستعد براي شيوع بيماري‌ هاي متأثر از تغييرات آب و هوا و تدوين برنامه‌ هاي اجرايي لازم جهت جلوگيري از شيوع اين بيماري‌ ها. ط ـ سازمان حفاظت محيط‌ زيست: تلفيق گزارش سالانه تغييرات آب و هوا. ي ـ سازمان ملي استاندارد ايران: تدوين و نظارت بر استانداردهاي مرتبط با گازهاي گلخانه‌ اي در و تبصره آن بخش‌ هاي مختلف كشور (حوزه‌ هاي فعاليت).

وزارت راه و شهرسازي (سازمان هواشناسي كشـور) موظف است نسبت به تقويت و تكميل «شبكه ملي پايش آب و هوا» با همكاري وزارت نيرو، وزارت جهاد كشاورزي، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (مؤسسه ملي اقيانوس شناسي) و سازمان فضايي ايران اقدام نمايد.

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (دانشگاه‌ ها، پژوهشگاه‌ ها و مراكز آموزشي و پژوهشي) مكلف است تا پنج درصد (5%) از اعتبارات پژوهشي خود را با رعايت قوانين و مقررات مربوط صرف تحقيق و توسعه در زمينه موضوعات مرتبط با تغيير آب و هوا نمايد.

فهرسـت دانشگاهها، پژوهشكده‌ ها و مراكز مربوط موضوع اين ماده به پيشنهاد وزارتخانه‌ هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به تصويب كارگروه ملي مي‌ رسد.

وزارتخانه ‌هاي نفت و نيرو موظفند به ترتيب نسبت به تهيه و انتشار تراز جامع هيدروكربوري و انرژي كشور به صورت سالانه و پنجساله اقدام نمايند.

دستگاههاي اجرايي مي ‌توانند از همه ساز و كارهاي پيش‌ بيني شده در ماده (۳) آيين ‌نامه تضمين براي معاملات دولتي موضوع تصويب ‌نامه شماره ۴۲۹۵۶/ت۲۸۴۹۳ مورخ ۱۱/ ۸/ ۱۳۸۲ و اصلاحات بعدي آن، در پروژه‌ هاي مرتبط با ساز و كارهاي بين‌ المللي مندرج در كنوانسيون و پروتكل، اعم از اينكه طرف قرارداد داخلي يا خارجي باشد استفاده نمايند.

اعتبارات لازم براي اجراي تكاليف مقرر در اين آيين ‌نامه در چارچوب بودجه سنواتي دستگاههاي ذي ‌ربط پيش‌ بيني و پس از تأمين از محل اعتبارات مصوب مربوط در اختيار دستگاههاي مذكور قرار مي ‌گيرد.

كارگروه ملي از محل اعتبارات مصوب مربوط و در صورت وجود اعتبار از محل كمك ‌هاي بين ‌المللي، بخشي از هزينه‌ هاي اجراي تكاليف موضوع اين آيين‌ نامه براي دستگاههاي اجرايي را در چارچوب دستورالعمل داخلي خود تأمين و پرداخت خواهد نمود. تأمين مابقي هزينه‌ ها برعهده دستگاههاي ذي ‌ربط بوده و عدم تخصيص اعتبارات بين ‌المللي رافع مسئوليت دستگاههاي مذكور نمي‌ باشد.

با ابلاغ اين آيين‌ نامه، تصويب‌ نامه‌ هاي شماره 104548/ت39213ك مورخ 1388/5/24 و شماره 248216/ت39213هـ مورخ 1390/12/16 و تصميم ‌نامه شماره 252134/ 39213 مورخ 1390/12/22، لغو مي‌ شود.

معاون اول رئيس‎ جمهور - محمدرضا رحيمي

پيوست معادل انگليسي واژه‌هاي مذكور در تعاريف كنوانسيون تغيير آب و هوا Convention on Climate Change پروتكل كيوتو The Kyoto Protocol كنفرانس متعاهدين به كنوانسيون تغيير آب و هوا Conference of Parties to the UNFCCC (COP) كارگروه ملي تغيير آب و هوا National Climate Change committee مرجع صلاحيتدار ملي Designated National Authority (DNA) هيئت بين ‌الدول تغيير آب و هوا Intergovemmental Panel on Climate Change (IPCC) تسهيلات محيط زيست جهاني Global Environmental Facility (GEF) گزارش سالانه تغيير آب و هوا Climate Change Annual report گزارش ملي National Communication