قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون استكهلم درخصوص آلاينده هاي آلي پايدار

به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه داده مي‌شود با رعايت اصول پنجاهم (50) و يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون استكهلم درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار مشتمل بر يك مقدمه، سي ماده و شش ضميمه ملحق شده و سند تصويب آن را نزد امين كنوانسيون ارائه نمايد.

جمهوري اسلامي ايران در اجراي بند (2) ماده (18)، خود را در ارجاع اختلافات در ارتباط با تفسير يا اجراي اين كنوانسيون به داوري يا ديوان دادگستري بين‌المللي با رعايت قوانين و مقررات داخلي مربوط متعهد مي‌داند.

بسم‌الله الرحمن الرحيم كنوانسيون استكهلم درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار اعضاء اين كنوانسيون: با شناخت اينكه آلاينده‌هاي پايدار داراي خصوصيات سميّت، مقاومت در برابر تجزيه، در بدن موجودات زنده تجمع يافته و از طريق هوا، آب و گونه‌هاي مهاجر، در بين مرزهاي بين‌المللي جابجا شده و در مكانهاي بسيار دورتر از محل رها شدن آنها در اكوسيستمهاي آبي و خشكي انباشته شده و رسوب مي‌كنند؛ با اطلاع از مخاطرات بهداشتي خصوصاً در كشورهاي در حال توسعه در اثر تماس مستقيم با آلاينده‌هاي آلي پايدار به ويژه اثرات آنها روي زنان و متعاقباً روي نسلهاي آينده؛ با تصديق اينكه زيست بوم اقيانوسها و جوامع بومي به خاطر تأثيرات سوء آلاينده‌هاي آلي پايدار در معرض خطر بوده و آلودگي مواد غذايي بومي آنان نيز به عنوان يك موضوع بهداشت عمومي مدنظر مي‌باشد، با اذعان به نياز به اقدامات جهاني درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار؛ با توجه خاص به تصميم‌گيري 19/13 (C) مورخ 7 فوريه 1997 ميلادي برابر با (18 بهمن 1376 هجري شمسي) شوراي حكام برنامه محيط زيست سازمان ملل درخصوص شروع اقدامات بين‌المللي در جهت حفاظت سلامت انسانها و محيط زيست از طريق اتخاذ تدابيري كه سبب كاهش يا حذف انتشار و تخليه آلاينده‌هاي آلي پايدار مي‌شود؛ با يادآوري مقررات مناسب در ارتباط با معاهدات زيست محيطي بين‌المللي مرتبط، خصوصاً كنوانسيون روتردام درخصوص آئين اعلان رضايت قبلي براي آفت‌كشها و برخي مواد شيميايي خطرناك در تجارت بين‌المللي و كنوانسيون‌ بازل درخصوص كنترل حمل و نقل برون مرزي پسماندهاي ويژه و دفع آنها از جمله موافقتنامه‌هاي منطقه‌اي كه در چارچوب ماده (11) آن كنوانسيون تدوين شده است؛ همچنين با يادآوري بيانيه ريو درخصوص محيط زيست، توسعه و دستور كار 21؛ با تصديق اينكه احتياطات لازم درخصوص نگراني‌هاي همه اعضاء تحت شمول اين كنوانسيون مورد توجه قرار مي‌گيرد؛ با شناخت اينكه اين كنوانسيون و ديگر توافقنامه‌هاي بين‌المللي در زمينه تجارت و محيط زيست همديگر را متقابلاً حمايت مي‌كنند؛ با تأييد اينكه كشورها بر طبق منشور سازمان ملل و اصول حقوق بين‌الملل درخصوص بهره‌برداري از منابع اختصاصي مطابق با سياستهاي توسعه‌اي و زيست محيطي خود حق حاكميت داشته، مسؤول تضمين اينكه فعاليتهايي كه در قلمرو يا كنترل آنها انجام مي‌شود، سبب صدمه زدن به محيط زيست ديگر كشورها يا مناطق آن سوي مرزهاي ملي نخواهد شد، مي‌باشند؛ با احتساب مقتضيات و خصوصاً الزامات كشورهاي در حال توسعه، مخصوصاً كشورهاي كمتر توسعه‌ يافته و كشورهايي با اقتصاد در حال گذر، كه بطور خاص نياز به تقويت توانايي‌هاي آنان براي مديريت مواد شيميايي و از جمله انتقال فناوري، تأمين كمك‌هاي فني و مالي و ارتقاي سطح همكاريهاي بين بخشي دارند؛ با احتساب كامل برنامه اقدام براي توسعه پايدار كشورهاي در حال توسعه و جزيره‌اي كوچك، كه در باربادوس در تاريخ 6 مي 1994 ميلادي برابر با (16 ارديبهشت 1373 هجري شمسي) به تصويب رسيد؛ با توجه به توانايي‌هاي كشورهاي در حال توسعه و توسعه ‌يافته به صورت متعارف و مسئووليتهاي كلي و متمايز كشورها به نحوي كه در اصل 7 بيانيه ريو درخصوص محيط زيست و توسعه بيان شده است، با شناسائي مشاركت بخشهاي خصوصي و سازمانهاي غيردولتي كه مي‌تواند سبب دستيابي به كاهش يا حذف انتشار و تخليه آلاينده‌هاي آلي پايدار گردد؛ با تأكيد بر اهميت تقبل مسئوليت توليدكنندگان آلاينده‌هاي آلي پايدار به منظور كاهش اثرات زيان‌آور ايجاد شده توسط محصولات آنان و اطلاع‌رساني به مصرف‌كنندگان، دولتها و عموم مردم مرتبط با خصوصيات مخاطره‌آميز اين مواد شيميائي؛ با توجه خاص به لزوم اتخاذ تدابير لازم براي جلوگيري از اثرات زيانبار ايجاد شده توسط آلاينده‌هاي آلي پايدار در تمام مراحل چرخه عمر آنها؛ با تأكيد مجدد بر اصل (16) بيانيه ريو درخصوص محيط زيست و توسعه كه بيانگر اين مطلب است كه مقامات ملي بايد به منظور جهاني شدن هزينه‌هاي زيست محيطي داخلي و استفاده از ابزار اقتصادي با مدنظر قرار دادن اين نگرش كه ايجادكنندگان آلودگي بايد هزينه‌هاي آلودگي را بر طبق خواسته‌هاي عمومي و بدون لطمه زدن به تجارت و سرمايه‌گذاري بين‌المللي تحمل نمايند؛ با تشويق اعضائي كه داراي مقررات و طرحهاي ارزيابي توسعه‌اي براي آفت‌كشها و مواد شيميايي صنعتي نمي‌باشند به منظور تدوين چنين طرحهايي؛ با شناخت اهميت توسعه و كاربرد فرايندها و مواد شيميايي جايگزين سازگار با محيط زيست و تعيين اهميت حفاظت از سلامت انسان و محيط زيست از اثرات مضر آلاينده‌هاي آلي پايدار؛ به شرح زير موافقت مي‌نمايند كه:

هدف با توجه به نگرش محتاطانه‌اي كه در اصل (15) بيانيه ريو درخصوص محيط زيست و توسعه بيان شده هدف اين كنوانسيون حفاظت سلامت انسان و محيط زيست در مقابل آلاينده‌هاي آلي پايدار مي‌باشد.

تعاريف از نظر اين كنوانسيون:

«عضو» به يك كشور يا يك سازمان وحدت اقتصادي منطقه‌اي اطلاق مي‌شود كه محدوديت‌هاي اين كنوانسيون و اجراي آن را تقبل نموده است.

«سازمان وحدت اقتصادي منطقه‌اي» به يك سازمان متشكل از كشورهاي مستقل از يك منطقه معين گفته مي‌شود كه اعضاي آن اختيارات خود درخصوص مسائل ناشي از اين كنوانسيون را بدان تفويض نموده و براساس آن، سازمان اختيار دارد برطبق مقررات داخلي خود براي امضاء، تصويب، قبول يا تأييد يا الحاق به اين كنوانسيون اقدام نمايد.

«اعضاء حاضر و رأي‌دهنده» به معناي اعضاء حاضر و داراي يك رأي مثبت يا منفي مي‌باشد.

تدابير لازم براي كاهش يا حذف انتشار از توليد و استفاده عمدي

: الف- فعاليت‌هاي زير را ممنوع و يا تدابير رسمي و قانوني لازم را براي جلوگيري از موارد زير انجام دهد: (1)- توليد و استفاده از مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) براساس مقررات آن ضميمه و (2)- واردات و صادرات مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) بر طبق مقررات بند (2) و ب- توليد و استفاده از مواد شيميايي مندرج در ضميمه (ب) بر طبق مقررات آن ضميمه محدود شود.

هر عضو بايد اقداماتي انجام دهد تا اطمينان حاصل آيد كه: الف- واردات يك ماده شيميايي مندرج در ضميمه (الف) يا ضميمه (ب) انجام شده فقط: (1)- با هدف دفع كاملاً زيست محيطي به نحوي كه در جزء (1) بند (د) از ماده (6) بيان شده، يا (2)- براي يك كاربرد يا منظور خاص كه براي عضو مشمول ضميمه (الف) يا ضميمه (ب) مجاز شمرده شده است. ب- مواد شيميايي مشمول ضميمه (الف) براي هرگونه توليد يا كاربرد به صورت معافيت ويژه يا مواد شيميايي مندرج در ضميمه (ب) براي هرگونه توليد يا كاربرد به صورت معافيت ويژه يا منظور قابل قبول كه مشمول هرگونه مقررات مرتبط در اسناد موجود درخصوص «آئين اعلان رضايت قبلي بين‌المللي» مي‌باشد، فقط در صورتي مي‌تواند صادر گردد كه: (1)- به منظور دفع كاملاً زيست محيطي بنحوي كه در جزء (1) بند (د) ماده (6) بيان شده. (2)- به يك عضو كه مجاز به كاربرد اين مواد شيميايي براساس ضميمه (الف) يا ضميمه (ب) باشد و يا (3)- به يك كشور غيرعضو اين كنوانسيون كه يك گواهينامه ساليانه براي عضو صادركننده تهيه كرده است. آن گواهينامه بايد مشخص كننده كاربرد مورد نظر مواد شيميايي بوده و شامل شرحي باشد كه با توجه به آن ماده شيميايي، كشور واردكننده متعهد شده است به: الف- حفاظت از سلامت انسان و محيط زيست از طريق اتخاذ تدابير لازم براي كاهش يا حذف انتشار. ب- انطباق با مقررات بند (1) ماده (6) و ج- انطباق در جاي مناسب با مقررات بند (2) از بخش (2) ضميمه (ب). گواهينامه همچنين بايد شامل تمامي مستندات مناسب، نظير اسناد و قوانين، مقررات يا دستورالعملهاي مديريتي يا استراتژيكي باشد. عضو صادركننده بايد گواهينامه را تا شصت روز بعد از صدور به دبيرخانه كنوانسيون تسليم نمايد. ج- مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) براي هرگونه توليد و استفاده به صورت معافيتهاي ويژه كه براي هيچكدام از اعضاء معتبر نيست براي آن كشور صادر نشده بجز به منظور دفع اصولي زيست محيطي همانطوري كه در جزء (1) بند (د) ماده (6) شرح داده شده است. د- از نظر اين بند، اصطلاح «كشورهاي غيرعضو اين كنوانسيون» درخصوص يك ماده شيميايي خاص شامل يك كشور يا يك سازمان وحدت اقتصادي منطقه‌اي مي‌شود كه با ممنوعيت مواد شيميايي مطروحه در اين كنوانسيون موافقت ننموده است.

هر عضو كه داراي يك يا بيش‌تر طرح رسيدگي و ارزيابي براي آفت‌كشهاي جديد يا يك ماده شيميايي صنعتي جديد باشد، بايد تدابيري را براي جلوگيري از توليد و كاربرد آفت‌كشها و مواد شيميايي صنعتي جديد به منظور قانونمند كردن اين مواد انجام دهد، به نحوي كه با توجه به معيار موجود در بند «1» ضميمه (د) از بروز خصوصيات مخرب آلاينده‌هاي آلي پايدار ممانعت به عمل آورد.

4. هر عضو كه داراي يك يا بيش‌تر طرح رسيدگي و ارزيابي براي آفت‌كشها يا مواد شيميايي صنعتي مي‌باشد بايد در جاي مناسب با در نظر گرفتن معيار موجود در بند (1) ضميمه (د)، ارزيابي آفت‌كشها يا مواد شيميايي صنعتي كه اخيراً مورد استفاده قرار گرفته‌اند را مورد ملاحظه قرار دهد.

5. به جز مواردي كه در اين كنوانسيون آورده شده، بندهاي «1» و «2» نبايد براي مقاديري از مواد شيميايي كه در تحقيقات مقياس آزمايشگاهي يا مواردي كه به عنوان استاندارد مرجع مورد استفاده قرار مي‌گيرند، رعايت گردد.

يا معافيت ويژه يا يك منظور قابل قبول بر طبق ضميمه (ب) باشد، بايد اقدامات مناسب را براي حصول اطمينان از هرگونه توليد و كاربرد برطبق اين معافيت يا منظور كه به روشي انجام مي‌شود تا از تماس مستقيم با انسان و رها شدن در محيط زيست جلوگيري نمايد يا آن را كاهش دهد، انجام دهد. براي كاربردهاي خاص يا مقاصد قابل قبول كه سبب انتشار عمدي مواد در محيط زيست به واسطه استفاده متداول آن مي‌گردد، اين مواد منتشره بايد در حداقل ممكن بوده، يا منطبق با استاندارد و دستورالعملهاي كاربردي مورد شناسائي قرار گيرد.

ثبت معافيت ويژه

يا ضميمه (ب) دارند، ايجاد گرديده است. اين ثبت اطلاعات، اعضائي كه از شروط ضميمه (الف) يا ضميمه (ب) استفاده مي‌كنند را شامل نمي‌شود كه مي‌تواند توسط تمامي اعضاء اجرا گردد. عمل ثبت بايد توسط دبيرخانه كنوانسيون انجام شده و براي عموم قابل دسترسي باشد.

: الف) فهرستي از انواع معافيت ويژه تهيه شده براساس ضميمه‌هاي (الف) و (ب). ب) فهرستي از اعضا كه يك معافيت ويژه مندرج در ضميمه (الف) يا ضميمه (ب) دارند. ج) فهرستي از تاريخ سررسيد براي هر معافيت ويژه ثبت شده.

3. هر كشور مي‌تواند از طريق تسليم يك نامه به دبيرخانه، براي ثبت يك يا انواع بيش‌تر معافيت ويژه مندرج در ضميمه (الف) يا ضميمه (ب) اقدام نمايد.

اين ماده اعطاء گردد، تمامي معافيتهاي ويژه ثبت شده بايد پنج سال پس از تاريخ لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون در ارتباط با مواد شيميايي مذكور باطل گردد.

5. در اولين اجلاس، مجمع اعضاء بايد درخصوص روش بازنگري براي موارد ثبت تصميم‌گيري نمايد.

6. قبل از بازنگري درخصوص ثبت، عضو مورد نظر بايد يك گزارش توجيهي دال بر ادامه نياز به ثبت آن معافيت به دبيرخانه تسليم نمايد. اين گزارش بايد توسط دبيرخانه به تمامي اعضاء ارائه گردد. بازنگري يك ثبت بايد براساس تمامي اطلاعات موجود انجام گردد. نهايتاً مجمع اعضاء مي‌تواند توصيه‌هايي به عضو مورد نظر به صورت راهكارهاي مناسب ارائه دهد.

7. مجمع اعضاء مي‌تواند براساس درخواست هر عضو، در خصوص تمديد تاريخ سررسيد يك معافيت ويژه براي يك دوره حداكثر پنج ساله اقدام نمايد. در ارتباط با اين تصميم‌گيري، بايد شرايط خاص اعضاي كشورهاي در حال توسعه و اعضاء با اقتصاد در حال گذر نيز لحاظ گردد.

8. يك عضو مي‌تواند در هر زمان معافيت ويژه ثبت شده را از طريق تسليم يك نامه به دبيرخانه پس بگيرد، اين باز پس‌گيري بايد در تاريخ قيد شده در نامه مذكور مورد ترتيب اثر قرار گيرد.

9. در صورتي كه هيچكدام از اعضاء براي نوع خاصي از معافيتها ثبت‌نام ننمايد، هيچگونه ثبت جديد نبايد انجام شود.

تدابير لازم براي كاهش يا حذف انتشار از طريق توليد غيرعمدي هر عضو بايد حداقل تدابير زير را به منظور كاهش كل انتشار انجام شده از طريق منابع ناشي از فعاليت‌هاي انساني براي هركدام از مواد شيميايي مندرج در ضميمه (ج) با هدف كاهش آن‌ها و در صورت امكان جلوگيري نهايي انجام دهد. اين تدابير عبارتند از:

تهيه يك طرح اقدام يا در صورت امكان يك طرح اقدام منطقه‌اي يا بخشي ظرف دو سال پس از لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون كه متعاقباً آن را به عنوان بخشي از طرح استقرار تعيين شده در ماده (7) اجرا نمايد. اين طرح به منظور شناسايي، تعيين خصوصيات و محلهاي انتشار مواد شيميايي مندرج در ضميمه (ج) و براي تسهيل استقرار جزءهاي (ب) الي (هـ) طراحي مي‌شود. طرح اقدام بايد شامل عناصر زير باشد: 1. برآوردي از منابع انتشار موجود و قبلي شامل تهيه و نگهداري سياهه منابع و برآورد مقادير انتشار كه با توجه به دسته‌بندي منابع تعيين شده در ضميمه (ج) انجام مي‌شود. 2. برآوردي از وضعيت قوانين و استراتژيهاي مرتبط عضو براي مديريت انتشار اين مواد. 3. تعيين خط ‌مشي به منظور رعايت الزامات اين بند، كه براساس برآوردهاي بندهاي (1) و (2) انجام مي‌شود. 4. ارتقاء سطح تعليم و تربيت با توجه به آگاهي از استراتژيها. 5. انجام بازنگري هر پنج ساله براي اين استراتژيها و ميزان موفقيت آنها در رعايت الزامات اين بند، كه اين بازنگري‌ها بايد در گزارش‌هاي تسليم شده مطابق ماده (15) قيد گردد. 6. زمانبندي براي استقرار طرح اقدام، شامل استراتژيها و تدابيري كه در آن تعيين شده‌اند.

ترويج بكارگيري تدابير ممكن و عملي موجود كه مي‌تواند دستيابي به يك سطح واقعي و معنادار براي كاهش انتشار يا جلوگيري منابع را تسريع بخشد.

تروج توسعه و در جايي كه مناسب باشد، الزام به كاربرد مواد جايگزين يا محصولات و فرايندهاي اصلاح شده، به منظور جلوگيري از تشكيل و انتشار مواد شيميايي مندرج در ضميمه (ج)، كه با توجه به رهنمودهاي كلي درخصوص فعاليتهاي جلوگيري و كاهش انتشار در ضميمه (ج) و راهنماهاي فني كه توسط مجمع اعضاء تأييد شده است.

ترويج و بر طبق زمانبندي استقرار طرح اقدام، الزام به كاربرد بهترين روشهاي موجود براي منابع جديد برطبق دسته‌بندي منابع كه يك عضو به عنوان تضمين آن اقدامات در طرح اقدام با يك تأكيد خاص به چارچوب منابع تعيين شده در قسمت دوم ضميمه (ج)، تعيين كرده است. در هر صورت، اقدام با يك تأكيد خاص به چارچوب مندرج در قسمت دوم آن ضميمه بايد در حداقل زمان ممكن به صورت مرحله‌اي اجرا گردد. اما اين موضوع نبايد بيش از چهار سال پس از لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون براي آن عضو طول بكشد. براي چارچوب تعيين شده، اعضا بايد كاربرد بهترين اقدامات انجام شده زيست محيطي را گسترش دهند. در هنگام اجراي بهترين روشهاي موجود و بهترين تجربيات زيست محيطي اعضاء بايد به رهنمودهاي عمومي درخصوص اقدامات جلوگيري و كاهش انتشار در ضميمه (ج) توجه نموده و راهنماهاي فني درخصوص بهترين روشهاي موجود و بهترين تجربيات زيست محيطي نيز بايد از طريق تصميم‌گيري مجمع اعضاء به روز گردد.

) گسترش استفاده از بهترين روشهاي موجود و بهترين تجربيات زيست محيطي طبق طرح اقدام: 1. براي منابع موجود قيد شده در دسته‌بندي منابع مندرج در بخش دوم ضميمه (ج) و دسته‌بندي منابع نظير آنهايي كه در قسمت سوم همان ضميمه قيد گرديده و 2. براي منابع جديد با توجه به دسته‌بندي منابع نظير آنچه كه در بخش سوم ضميمه (ج) قيد گرديده در صورتي كه يك عضو در جزء «هـ» قيد نشده باشد. در هنگام تدارك بهترين روشهاي موجود و بهترين تجربيات زيست محيطي، اعضاء بايد به رهنمودهاي كلي مرتبط با اقدامات كاهش و جلوگيري از انتشار قيد شده در ضميمه (ج) توجه نمايند. دستورالعمل‌هاي فني درخصوص بهترين روشهاي موجود و بهترين اقدامات انجام شده زيست محيطي بايد از طريق تصميم‌گيري مجمع اعضاء به روز گردد.

از نظر اين بند و ضميمه (ج): جزء#1. «بهترين روشهاي موجود» به معناي مؤثرترين و پيشرفته‌ترين مرحله در توسعه فعاليتها و روشهاي بهره‌برداري از آنها مي‌باشد كه بيانگر تجربيات مفيد به دست آمده از برخي روش‌ها براي طراحي اصولي محدوديت‌هاي انتشار مي‌باشد كه براي جلوگيري و در جائايي كه مقدور نيست به صورت كلي كاهش انتشار مواد شيميايي مندرج در قسمت اول ضميمه (ج) و اثر آنها روي محيط زيست به طور كلي مي‌باشد. در اين خصوص: جزء#2. «فنون» كه شامل هر دو نوع فناوري استفاده شده و در حال استفاده است كه تأسيسات بر پايه آن طراحي، ساخته، نگهداري، بهره‌برداري و از رده خارج مي‌گردد. جزء#3. «در دسترس بودن فناوريها» به معناي آن دسته از فناوريها است كه براي بهره‌برداري قابل دستيابي بوده و در مقياسي وسيع وجود داشته كه در بخش صنايع مرتبط، تحت شرائط حياتي فني و اقتصادي با در نظر گرفتن هزينه‌ها و مزايا براي اجرا مجاز شمرده مي‌شوند و جزء#4. «بهترين» به معناي مؤثرترين در دستيابي به يك سطح عمومي بالا براي حفاظت محيط زيست به طور كلي بوده. جزء#5. «بهترين تجربيات زيست محيطي» به معناي كاربرد تركيبي از مناسبترين استراتژيها و اقدامات كنترلي زيست محيطي مي‌باشد. جزء#6. «منابع جديد» به معناي هر منبع كه به نحو مطلوب ساخته شده يا جايگزين گرديده اطلاق مي‌شود كه حداقل يك سال پس از تاريخ: الف- لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون براي عضو مورد نظر، يا ب- لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون براي عضو مورد نظر براي ارائه اصلاحيه به ضميمه (ج) در صورتي كه منبع مذكور از شرايط اين كنوانسيون فقط به واسطه آن اصلاحيه پيروي كند.

مقادير حد انتشار يا استانداردهاي اجرايي مي‌تواند توسط يك عضو براي عمل به تعهدات آن جهت دستيابي به بهترين روشهاي موجود تحت اين بند استفاده گردد.

اقدامات لازم براي كاهش يا جلوگيري انتشار آلودگي از وسائل از كارافتاده و پسماندها

1. هر عضو به منظور حصول اطمينان از اينكه وسائل ازكارافتاده تشكيل شده يا از حاوي مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) يا (ب) و پسماندها شامل محصولات وسائلي كه به صورت زائد در مي‌آيند، تشكيل شده، حاوي يا آلوده‌ شده با يكي از مواد شيميايي مندرج در ضميمه‌هاي (الف)، (ب) يا (ج) مي‌باشند، از طريق يك روش حافظ سلامت انسان و محيط زيست مديريت مي‌شوند، بايد: جزء#*الف*- خط مشي مناسب به منظور شناسايي موارد زير دارا باشد: (1) - وسائل ازكارافتاده تشكيل شده يا حاوي مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) يا (ب) (2) - محصولات و وسائلي كه در حال استفاده مي‌باشند و پسماندهاي تشكيل شده، حاوي يا آلوده شده با يك ماده شيميايي مندرج در ضميمه‌هاي (الف)، (ب) و (ج). جزء#*ب*- تا حد امكان، وسائل ازكارافتاده تشكيل شده يا حاوي مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) يا (ب) براساس خط مشي بيان شده در جزء (الف) را شناسايي نمايد. جزء#*ج*- وسائل ازكارافتاده به نحو مناسب از طريق يك روش زيست محيطي جامع، امن و كارا مديريت گردد. وسائل ازكارافتاده حاوي مواد شيميايي مندرج در ضميمه (الف) يا (ب) پس از اينكه برطبق معافيت ويژه تعيين شده در ضميمه (الف) يا هر معافيت ويژه يا هدف قابل قبول تعيين شده در ضميمه (ب) مجاز به استفاده نيستند، به جز وسائل ازكارافتاده‌اي كه به منظور صادرات برطبق بند (2) ماده (3) مجاز شمرده شده‌اند.، بايد به عنوان پسماند به حساب آمده و طبق جزء (د) با آنها رفتار شود. جزء#*د*- انجام تدابير مناسب براي آن دسته از پسماندها شامل محصولات و وسائلي كه در شرف تبديل به پسماند مي‌باشند، شامل: (1)- پسماندهايي كه برطبق روشهاي صحيح زيست محيطي جابجا، جمع‌آوري، حمل و نقل و نگهداري شده‌اند. (2)- پسماندهاي دفع شده به روشي كه آلاينده‌هاي آلي پايدار موجود يا تخريب شود و يا به شكل برگشت‌ناپذير تغيير ماهيت دهد و در نتيجه خصوصيات مواد آلاينده آلي پايدار را از خود نشان ندهد. در غير اين صورت چنانچه اين روش‌هاي دفع انتظارات و اولويت‌هاي زيست محيطي را برآورده نسازد، يا مقدار آلاينده‌هاي آلي پايدار در حد پايين باشد، بايد دستورالعملها، استانداردها و قوانين بين‌المللي شامل مواردي كه پيرو بند (2) مي‌تواند تدوين و ايجاد گردد، و نظامهاي مرتبط منطقه‌اي و جهاني حاكم بر مديريت پسماندهاي ويژه مدنظر قرار گيرد. (3)- پسماندهايي كه مجاز به انجام عمليات دفع به روش بازيافت، بازيابي، احيا، استفاده مجدد مستقيم يا كاربردهاي ديگر آلاينده‌هاي پايدار نمي‌باشد، و (4)- پسماندهايي كه بدون در نظر گرفتن دستورالعملها، استانداردها و قوانين بين‌المللي مرتبط نمي‌توان از طريق مرزهاي بين‌المللي حمل و نقل نمود. جزء#*هـ*- به منظور تدوين راهكارهاي مناسب براي شناسائي مكانهاي آلوده به مواد شيميائي مندرج در ضميمه‌هاي (الف) و (ب) يا (ج) تلاش گردد. در صورتي كه پاكسازي اين مكانها برعهده گرفته شد، بايد اين عمل طبق اصول صحيح زيست محيطي اجرا گردد.

2. مجمع اعضاء بايد با بخشهاي مناسب كنوانسيون بازل درخصوص كنترل نقل و انتقالات برون مرزي پسماندهاي ويژه و دفع آنها همكاري نزديك داشته باشد تا در اين ميان: الف- اندازه يا سطح لازم براي تخريب يا تغيير ماهيت برگشت‌ناپذير به منظور حصول اطمينان از عدم بروز خصوصيات آلاينده‌هاي آلي پايدار به شكلي كه در بند (1) ضميمه (د) مشخص شده ايجاد گردد. ب- تعيين گردد منظور از روشهاي دفع صحيح زيست محيطي كه در بالا به آن اشاره شد، چه مي‌باشد و ج) تلاش گردد تا غلظت مواد شيميايي مندرج در ضميمه‌هاي (الف)، (ب) و (ج) آن طوري كه در شق (2) جزء (د) بند (1) از ضميمه (د) بدان اشاره شده، به نحو مناسب ايجاد گردد.

طرحهاي اجرائي

: الف- طرحي را براي اجراي تعهدات خود به موجب اين كنوانسيون تدوين و براي اجراي آن تلاش نمايد. ب- طرح اجرايي خود را ظرف دو سال از تاريخ لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون براي آن كشور، به مجمع اعضاء تسليم نمايد، و ج- به صورتي مناسب طرح اجرايي خود را بر اساس جدول زماني و به شكلي كه با تصميم مجمع اعضاء مشخص خواهدشد مورد بازنگري قرار داده و به روز درآورد.

2. اعضاء به طور مستقيم يا از طريق سازمانهاي منطقه‌اي، زير منطقه‌اي و جهاني در جاي مناسب همكاري نموده و با گروههاي مرتبط و مسؤول ملي خود از جمله گروههاي زنان و گروههاي درگير در امر بهداشت كودكان به منظور تسهيل تدوين، اجرا و به روز درآوردن طرح‌هاي اجرايي آنان مشورت نمايد.

3. اعضاء بايد به منظور كاربرد و در جاي مناسب ايجاد ابزار لازم براي وحدت نظر در طرحهاي اجرايي ملي براي آلاينده‌هاي آلي پايدار براي تعيين خط مشي توسعه پايدار خود تلاش نمايند.

فهرست‌بندي مواد شيميمايي در ضمائم (الف)، (ب) و (ج)

، (ب) و يا (ج) به دبيرخانه ارائه دهد. اين پيشنهاد شامل اطلاعات مشخص شده در ضميمه (د) خواهد بود. در تدوين يك پيشنهاد، يك عضو مي‌تواند از سوي ديگر اعضاء يا از سوي دبيرخانه مساعدت گردد.

مي‌باشد يا خير، چنانچه دبيرخانه تأييد نمايد كه پيشنهاد شامل اطلاعات مذكور مي‌باشد، بايد پيشنهاد را به كميته تجديدنظر آلاينده‌هاي آلي پايدار تسليم نمايد.

را به شكلي شفاف و قابل انعطاف بكار برده، همه اطلاعات تهيه شده را به روشي متوازن و منسجم مدنظر قرار دهد.

: الف- قانع شده كه چارچوب تعيين شده رعايت شده بايد از طريق دبيرخانه پيشنهاد را ارائه و ارزيابي كميته را در اختيار همه اعضاء و ناظرين قرار داده و آنان را به ارائه اطلاعات تعيين شده در ضميمه (هـ) دعوت نمايد و يا ب- قانع نشده كه چارچوب تعيين شده رعايت شده بايد مراتب را از طريق دبيرخانه به همه اعضاء و ناظرين اطلاع و پيشنهاد را به همراه ارزيابي در اختيار اعضاء قرار داده و پيشنهاد بايد كنار گذارده شود.

فوق به كميته‌اي كه پيشنهاد را كنار گذاشته، ارائه دهد. اين ارائه مجدد مي‌تواند شامل هرگونه ابراز نظر عضو و همين طور استدلال براي ملاحظات فوق‌العاده كميته باشد. اگر به دنبال اين مرحله كميته مجدداً پيشنهاد را رد نمايد، كشور عضو مي‌تواند نسبت به تصميم كميته اعتراض و از مجمع اعضا تقاضا نمايد كه موضوع را در اجلاس آتي خود بررسي نمايد. مجمع اعضاء مي‌تواند براساس چارچوب تعيين شده در ضميمه (د) و با احتساب ارزيابي كميته و هرگونه اطلاعات اضافي ديگري كه از سوي هر كشور عضو يا ناظر ارائه شود، آن پيشنهاد را مورد ارزيابي قرار دهد.

6. در جائي كه كميته تصميم گرفته كه چارچوب مشخص رعايت شده يا مجمع اعضاء تصميم بگيرد كه پيشنهاد بايد مورد ارزيابي قرار بگيرد، كميته پيشنهاد را مورد بررسي دقيق‌تر قرار داده و با در نظر گرفتن ديگر اطلاعات مرتبط دريافت شده، بايد يك طرح اوليه نمايه خطر براساس ضميمه (هـ) تهيه نموده و پيش‌نويس آن را از طريق دبيرخانه در اختيار همه اعضاء و ناظرين قراردهد، نظرات فني آنان را جمع‌آوري و با مدنظر قرار دادن آن طرح نمايه خطر را تكميل نمايد.

) تهيه شده، كميته تصميم بگيرد كه: الف- به نظر مي‌رسد كه آن ماده شيميايي در نتيجه انتقال درازمدت در محيط زيست، آثار سوء بر سلامت انسان يا آثار محيط زيست در مقياس جهاني بر جاي مي‌گذارد، بايد پيشنهاد مورد ارزيابي قرار گيرد. فقدان اطمينان علمي كامل، طبعاً پيشنهاد را از پيشرفت باز نخواهد داشت. كميته از طريق دبيرخانه همه اعضا و ناظرين را دعوت خواهد كرد با ملاحظات مشخص شده در ضميمه (هـ)، اطلاعات مربوطه را ارائه نمايند. سپس نتيجه ارزيابي مديريت خطر كه شامل تجزيه و تحليلي از تدابير كنترلي احتمالي درخصوص اين مواد شيميائي است را براساس آن ضميمه تهيه خواهد كرد، يا ب) اگر قرار است پيشنهاد به پيش برده نشود، كميته از طريق دبيرخانه طرح اوليه نمايه خطر را در اختيار اعضا و ناظرين قرار داده و سپس پيشنهاد را كنار خواهد گذاشت.

بند 7 فوق يك عضو مي‌تواند از مجمع اعضاء درخواست نمايد كه به كميته تكليف نمايد كه اطلاعات اضافي و فوق‌العاده‌اي از كشور پيشنهاددهنده و ديگر اعضاء در ظرف مدتي كه بيش از يك سال طول نخواهد كشيد درخواست نمايد. پس از اين مدت و براساس هرگونه اطلاعات دريافتي، كميته پيشنهاد را براساس بند (6) و با اولويت‌هايي كه از سوي مجمع اعضا تصميم‌گيري و ارائه خواهد شد، مورد تجديدنظر قرار مي‌دهند. چنانچه پس از طي اين مرحله كميته مجدداً پيشنهاد را باطل نمايد، آن عضو مي‌تواند نسبت به تصميم كميته اعتراض و مجمع اعضاء مسأله را در جلسه آتي خود مورد بررسي قرار دهد. مجمع اعضا مي‌تواند براساس طرح نمايه خطر كه براساس ضميمه (هـ) تهيه شده تصميم‌گيري نموده و با احتساب ارزيابي كميته و هرگونه اطلاعات فوق‌العاده كه از سوي اعضا و ناظرين ارائه مي‌شود، تصميم بگيرد كه پيشنهاد به پيش برود. اگر مجمع اعضاء تصميم بگيرد كه پيشنهاد بايد به پيش برود كميته بايد آنگاه طرح برآورد مديريت خطر را تهيه نمايد.

فوق و برآورد مديريت خطر كه در جزء (الف) بند (7) و يا بند (8) فوق اشاره شده، مي‌تواند توصيه نمايد كه آيا بايد آن ماده شيميايي توسط مجمع اعضا در فهرست‌بندي ضمائم (الف)، (ب) و يا (ج) مورد توجه قرار گيرد؟ مجمع اعضا با احتساب توصيه‌هاي كميته و از جمله هرگونه عدم اطمينان علمي بايد به شكلي احتياط‌ آميز درخصوص در فهرست قرار گرفتن ماده شيميايي و تعيين تدابير كنترل مربوط به آن در ضمائم (الف)، (ب) و يا (ج) تصميم بگيرد.

تبادل اطلاعات

: الف- كاهش و يا حذف توليد، استفاده و يا انتشار آلاينده‌هاي آلي پايدار. ب- جايگزين‌هاي آلاينده‌هاي آلي پايدار شامل اطلاعات مربوط به خطرات آنها به همراه هزينه‌هاي اقتصادي و اجتماعي آن.

مستقيماً يا از طريق دبيرخانه اطلاعات را مبادله نمايند.

3. هر كشور عضو، يك مرجع ملي را براي تبادل اين‌گونه اطلاعات تعيين خواهد كرد.

4. دبيرخانه بايد به عنوان سازوكار شفاف ‌سازي اطلاعات درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار از جمله اطلاعات تهيه شده توسط اعضاء سازمانهاي دولتي و غيردولتي ارائه خدمت نمايد.

5. از نظر اين كنوانسيون، اطلاعات موجود درخصوص ايمني و بهداشت انسان و محيط زيست به عنوان اطلاعات محرمانه تلقي نخواهد شد. كشورهاي عضو كه اطلاعات ديگر مرتبط با اين كنوانسيون را مبادله مي‌كنند بايد براساس توافقنامه دوجانبه، هرگونه اطلاعات محرمانه را حفظ نمايند.

اطلاعات عمومي، آگاهي و آموزش

: جزء#*الف*- ارتقاء آگاهي سياستگذاران و تصميم‌گيران مرتبط با آلاينده‌هاي آلي پايدار. جزء#*ب*- در اختيار عموم گذاشتن كليه اطلاعات موجود درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار با ملحوظ نمودن بند (5) از ماده (9). جزء#*ج*- تدوين و اجراي برنامه‌هاي آموزشي و اطلاع‌رساني عمومي خصوصاً براي زنان، كودكان و طبقه كم سواد در مورد آلاينده‌هاي آلي پايدار و همين طور شامل اثرات بهداشتي و محيط زيستي و جايگزينها؛ جزء#*د*) مشاركت عموم در رسيدگي به آلاينده‌هاي آلي پايدار و اثرات بهداشتي و محيط زيستي آن و توصيه در چاره‌جوئي لازم و از جمله ايجاد موقعيتهايي براي تهيه داده‌ها در سطح ملي با توجه به اجراي اين كنوانسيون؛ جزء#*هـ*- تعليم كارگران، متخصصين علمي، مربيان و كادر فني و مديريتي. جزء#*و*- توسعه و مبادله موارد لازم براي آگاهي عمومي و آموزشي در سطح ملي و بين‌المللي. جزء#*ز*- توسعه و واجراي برنامه هاي آموزشي و تعليماتي در سطوح ملي و بين المللي.

2. هر كشور عضو بايد در چارچوب توان خود اطمينان حاصل نمايد كه عموم مردم به اطلاعات عمومي موردنظر در بند (1) دسترسي داشته و اين اطلاعات را مرتباً به روز درآورد.

3. هر كشور عضو بايد در حد توان خود به تشويق استفاده‌كنندگان در صنعت و حرف مختلف پرداخته تا موجبات و تسهيلات لازم براي تأمين اطلاعات مورد اشاره بند (1) را در سطح ملي و به صورتي مناسب در سطوح زير منطقه‌اي و جهاني، فراهم آورد.

4. در تأمين اطلاعات درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار و جايگزين آنها اعضاء مي‌توانند از برگه‌هاي اطلاعات بهداشتي، گزارشات، رسانه‌هاي گروهي و ديگر ابزار اطلاع ‌رساني استفاده كرده و مراكز اطلاعاتي را در سطح ملي و منطقه‌اي ايجاد كنند.

5. هر كشور عضو بايد ملاحظاتي منسجم نسبت به توسعه ساختارهايي چون انتشار مواد آلاينده و ثبت حمل و نقل آنها داشته و نسبت به جمع‌آوري و انتشار اطلاعات درخصوص برآورد مقاديري كه در هر سال از مواد مندرج در ضميمه‌هاي (الف)، (ب) يا (ج) انتشار يا در معرض تماس قرار گرفته، داشته باشد.

تحقيق، توسعه و نظارت

1. كشورهاي عضو بايد در چارچوب توان خود در سطح ملي و بين‌المللي به تشويق پرداخته و يا تحقيقات مناسب، توسعه، نظارت و همكاري درخصوص آلاينده‌هاي آلي پايدار را بعهده گرفته و در جاي مناسب، نسبت به مواد جايگزين و موادي كه بتواند جانشين آلاينده‌هاي آلي پايدار و از جمله موارد ذيل شود اقدام نمايند. الف- منابع و انتشار مواد در محيط زيست. ب- نحوه حضور، مقادير و سرنوشت آن در انسان و محيط زيست. ج- جابجايي در محيط زيست، سرنوشت و تغيير شكل آن. د- آثار مواد بر بهداشت و سلامت انسان و محيط زيست. هـ- تبعات اقتصادي ـ اجتماعي و فرهنگي. و- كاهش انتشار و يا حذف. ز- روشهاي هماهنگ براي تهيه سياهه منابع توليدكننده و روشهاي تجزيه براي اندازه‌گيري ميزان انتشار.

فوق، هر عضو بايد در حد توان خود به شرح ذيل اقدام نمايد: جزء#*الف*- حمايت و توسعه بيشتر برنامه‌هاي بين‌المللي، شبكه‌ها و سازمانهايي در جهت شناسائي، هدايت، تشخيص و تأمين بودجه تحقيقاتي، جمع‌آوري اطلاعات و نظارت بر احتساب نياز به كاهش تلاشهاي موازي، آن طور كه مناسب باشد. جزء#*ب*- حمايت از تلاش‌هاي ملي و بين‌المللي در جهت گسترش توانهاي تحقيقاتي علمي و فني در جهت تشويق به رسيدگي و مبادله اطلاعات و تجزيه و تحليلها، خصوصاً در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر. جزء#*ج*- تأمل بر نگرانيها و نيازها خصوصاً در زمينه منابع فني و مالي در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر و همكاري در بهينه‌سازي توان اين كشورها در ايجاد زمينه مشاركت در فعاليتهاي مورد اشاره در جزءهاي (الف) و (ب) فوق. جزء#*د*- بعهده گرفتن امور تحقيقاتي در جهت از بين بردن آثار آلاينده‌هاي آلي پايدار بر بهداشت توليد مثل. جزء#*هـ*- در اختيار گذاشتن نتايج تحقيقات و فعاليتهاي توسعه و نظارت كه در اين بند بدان اشاره شده براي عموم براساس برنامه زمانبندي و منظم. جزء#*و*- تشويق و يا بعهده گرفتن همكاري، با توجه به ذخيره‌سازي و تأمين اطلاعات، ناشي از تحقيق، توسعه و نظارت. منابع و انتشار مواد در محيط زيست. ارتقاء آگاهي سياستگذاران و تصميم‌گيران مرتبط با آلاينده‌هاي آلي پايدار.

كمكهاي فني

1. اعضا معتقدند كه كمكهاي به موقع و مناسب در پاسخ به درخواست كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر، در اجراي موفق اين كنوانسيون بسيار حياتي است.

2. اعضاء براي تأمين كمك مناسب فني به كشورهاي در حال توسعه عضو و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر همكاري نموده و براي كمك به آنان با احتساب نياز خاص آنان نسبت به توسعه و گسترش توان اجرايي آنان در اجراي تعهدات ناشي از اين كنوانسيون براي آنان اقدام خواهند نمود.

3. در اين زمينه، كمك فني تأمين شده از سوي كشورهاي پيشرفته صنعتي عضو و ديگر اعضاء مطابق توان هركدام و شامل كمكهاي دوجانبه آن‌طور كه مناسب بوده و مورد توافق قرار گرفته و يا بصورت كمك فني براي توانمند سازي اين كشورها در رابطه با اجراي تعهدات اين كنوانسيون بوده، مي‌باشد. دستورالعمل بيشتر در اين زمينه از سوي مجمع اعضاء تهيه و تدوين خواهد شد.

4. اعضاء بايد بطور مناسب ترتيباتي به منظور تأمين كمكهاي فني و تشويق انتقال دانش فني و فناوري به كشورهاي عضو در حال توسعه و اعضاي با اقتصاد در حال گذر، در رابطه با اجراي اين كنوانسيون، اتخاذ نمايند. اين ترتيبات شامل ايجاد مراكزي در سطح منطقه‌اي و زيرمنطقه‌اي براي توانمندسازي و انتقال دانش فني و براي كمك به كشورهاي عضو در حال توسعه و اعضاء با اقتصاد در حال گذر و در راستاي اجراي وظايف آنان تحت اين كنوانسيون خواهد بود. رهنمودهاي بيشتري نيز در اين مورد از سوي مجمع اعضاء فراهم خواهد شد.

5. اعضاء براساس فحواي اين ماده و با احتساب كامل نيازهاي خاص و شرايط خاص، كشورهاي كمتر توسعه ‌يافته و كشورهاي جزاير كوچك را در اقداماتشان در رابطه با كمكهاي فني ملحوظ خواهند نمود.

رويه و منابع مالي

1. هر عضو در سطح توان خود حمايت و تشويق‌هاي مالي را با توجه به فعاليتهاي ملي، كه براي حصول اهداف اين كنوانسيون بر طبق اولويتهاي طرحهاي ملي و برنامه‌هاي آن كشور حاصل آيد، بعهده مي‌گيرد.

2. كشورهاي توسعه يافته عضو، منابع جديد و فوق‌العاده‌اي براي توانمندسازي كشورهاي در حال توسعه عضو و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر براي رسيدن به حد تأمين هزينه‌هاي امحاء و تدابيري اجرايي كه بتواند تعهدات اين كنوانسيون را بين كشور عضو دريافت‌كننده و نهاد شركت‌كننده بر طبق سازوكار تشريح شده در بند (6) اين ماده كه بين آن دو توافق شده، تأمين خواهند نمود. ديگر اعضاء نيز همچنين بصورت داوطلبانه و مطابق توان خود اين گونه منابع مالي را تأ‌مين خواهند نمود. ايجاد مشاركتهايي از سوي ديگر منابع نيز بايد تشويق گردد. در اجراي اين گونه تعهدات بايد لزوم مناسبت، قابل پيش‌بيني بودن و انتقال به موقع منابع و اهميت دادن مشاركت اعضا در بعهده گرفتن بار اين تعهدات در بين كشورهاي عضو مدنظر قرار گيرد.

3. كشورهاي توسعه‌يافته عضو و ديگر اعضاء براساس توان خود و براساس برنامه‌ها و اولويتهاي طرحهاي ملي ممكن است همچنين براي اعضاء در حال توسعه و اعضاء با اقتصاد در حال گذر منابع مالي را در جهت كمك به اجراي اين كنوانسيون از طريق منابع و يا موافقتنامه‌هاي دوجانبه منطقه‌اي و چندجانبه ديگر در اختيار قرار دهند.

4. ميزاني كه كشورهاي عضو در حال توسعه بصورت مؤثر به اجراي تعهداتشان تحت اين كنوانسيون خواهند پرداخت بسته به اجراي مؤثر آن از سوي كشورهاي توسعه‌يافته و انجام به تعهدات آنان تحت اين كنوانسيون در رابطه با منابع مالي، كمك‌هاي فني و انتقال دانش فني است. واقعيت اين است كه توسعه اقتصادي و اجتماعي پايدار و امحاء فقر از اولويتهاي اول و بارز كشورهاي در حال توسعه است و زماني بطور كامل به حساب خواهد آمد كه نياز به حفظ سلامت انسان و محيط زيست مورد توجه لازم قرار گيرد.

5. اعضا با توجه به نيازهاي خاص و نياز به توجه خاصي كه بايد به كشورهاي كمتر توسعه‌يافته و كشورهاي جزيره‌اي در راستاي اقدام براي تأمين بودجه آنان بشود، اقدام خواهند نمود.

6. رويه براي تأمين منابع مالي كافي و پايدار در كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر به صورت كمك يا بصورت منابعي براساس تخصيص امتياز به كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذر در جهت اجراي كنوانسيون در اينجا تعريف مي‌گردد. از نظر اين كنوانسيون اين روش قوي، به نحو مقتضي و بصورت راهنما و محاسبه شده براي مجمع اعضاء عمل خواهد كرد و عملكرد آن بسته به يك واحد يا بيشتر و از جمله واحد و ارگانهاي موجود بين‌المللي كه تأمين كمكهاي چندجانبه منطقه‌اي و دوجانبه مالي و فني را بعهده دارند سپرده خواهد شد. مشاركت در اين رويه نسبت به ديگر عملكردها به صورت پرداخت كمكهاي مالي به اعضاء در حال توسعه و اعضاء با اقتصاد در حال گذر آن طوري كه در بند (2) فوق منعكس گرديده بوده انجام شده و بر اين اساس بعنوان كمكهاي اضافي محسوب خواهد شد.

فوق، مجمع اعضاء در اولين اجلاس خود براي تدوين اين رويه دستورالعمل مورد نياز را تهيه و بايد با ارگان و يا ارگانهاي مشاركت‌كننده در اين سازوكار مالي براساس توافقاتي كه جنبه اجرايي خواهد داشت به توافق برسد. اين رهنمودها در اين ميان به مسائل ذيل خواهد پرداخت. جزء#*الف*- راسخ بودن سياستها، استراتژي و اولويتهاي برنامه و همينطور چارچوب روشن و مشروح و دستور كاري در رابطه با مجاز بودن دسترسي و استفاده از منابع مالي و از جمله نظارت و ارزيابي ادواري از اين گونه بهره‌برداريها. جزء#*ب*- از سوي يك يا چند نهاد، گزارشهاي ادواري در مورد كفايت و تداوم و پايداري اين تأمين بودجه تهيه و در جهت فعاليتهاي مربوط به اجراي اين كنوانسيون، به مجمع اعضاء داده خواهد شد. جزء#*ج*- تشويق و تمهيد گرايش به سوي تأمين بودجه چند جانبه. جزء#*د*- چگونگي تصميم‌گيري به روش قابل پيش‌بيني و مشخص براي ميزان تأمين بودجه لازم و موجود براي اجراي اين كنوانسيون، با در نظر گرفتن اينكه امحاي آلاينده‌هاي آلي پايدار ممكن است نيازمند تأمين بودجه مداوم باشد و شرايطي كه تحت آن مقدار بودجه بايد به صورت ادواري مورد بازنگري قرار گيرد. جزء#*هـ*- چگونگي تأمين كمك به اعضاي علاقمند با بررسي نياز آنها، كسب اطلاعات در مورد منابع تأمين مالي و الگوهاي تأمين بودجه در جهت تسهيل هماهنگي در بين اين اعضاء.

8. مجمع اعضاء در كمتر از زمان برگزاري دومين مجمع خود و بنابراين بصورت مرتب مؤثر بودن رويه بوجود آمده تحت اين بند را مورد بررسي مجدد قرار داده و توان رسيدگي به نيازهاي در حال تغيير كشورهاي عضو را در حال توسعه و اعضا با اقتصاد در حال گذر را در چارچوب دستورالعمل مورد اشاره در بند (7) فوق، ميزان تأمين بودجه و همينطور مؤثر بودن عملكرد نهادهاي موجود كه در جهت اجراي رويه مالي كار مي‌كنند را ارزيابي خواهد نمود. براساس اين بازنگري و در صورت لزوم بايد نسبت به اتخاذ تدابير لازم درخصوص ارتقاء كارايي اين سازوكار از جمله با ارائه توصيه‌ها و دستورالعملهايي درخصوص تدابير لازم براي حصول اطمينان از تأمين بودجه كافي و پايدار براي رفع نياز اعضاء اقدام نمايد.

موافقتنامه‌هاي مالي در دوران واسط ساختار نهادي تسهيلات زيست محيطي جهاني كه مطابق موازين تأسيس تسهيلات زيست محيطي جهاني بازسازي شده در دوران گذر، نهادي خواهد بود كه اقدامات مربوط به رويه مالي كه در ماده (13) بدان اشاره شده را براي دوره مابين زمان لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون و برگزاري اولين مجمع اعضاء براساس ماده (13) انجام خواهد داد. ساختار نهادين اين تسهيلات زيست محيطي جهاني بايد تكافوي اقدام از طريق تدابير اجرايي و عملي مربوط به (خصوصاً) آلاينده‌هاي آلي پايدار را نموده و ترتيبات جديدي كه در اين ارتباط ممكن است مورد نياز باشد را مورد ملاحظه قرار دهد.

گزارش‌دهي 1. هر عضو گزارشي از تدابير اتخاذ شده در جهت اجراي تداركات اين كنوانسيون و ميزان مؤثر بودن اين اقدامات در رسيدگي به اهداف اين كنوانسيون، ارائه خواهد داد. 2. هر عضو مطالب ذيل را براي دبيرخانه تهيه خواهد نمود: الف- اطلاعات آماري در مورد ميزان كل توليد، واردات و صادرات هريك از مواد شيميايي مندرج در فهرست ضميمه (الف) و ضميمه (ب) و يا تخمين معقولي از اين گونه اطلاعات. ب- در حد امكان فهرستي از كشورهايي كه هريك از اين گونه مواد را وارد كرده و كشوري كه هريك از اين مواد به آن صادر شده ارائه خواهد شد. 3. اين گونه ارائه گزارش در فاصله زماني معين و به شكلي كه در مجمع اعضاء تصميم‌گيري خواهد شد، در اولين مجمع ارائه خواهد شد.

برآورد ميزان ثأثيرگذاري

1. با شروع چهار سال پس از تاريخ لازم‌الاجراء شدن اين كنوانسيون و در فواصل زماني كه مدت آن توسط مجمع اعضاء تصميم‌گيري خواهد شد مجمع به بررسي مؤثر بودن اين كنوانسيون خواهد پرداخت.

2. به منظور تسهيل اين برآورد، مجمع اعضاء در اولين نشست خود، ايجاد ترتبياتي را آغاز خواهد نمود كه بتواند براي خود اطلاعات پايش مقايسه‌اي در مورد وجود مواد مندرج در ضمائم (الف)، (ب) و (ج) و همين طور جابه‌جائي و انتقال محيط زيستي منطقه‌اي و جهاني، تهيه نمايد. اين ترتيبات الف) بايد از سوي اعضاء براساس منطقه‌اي در هنگام مناسب و براساس توان فني و مالي آنان و با استفاده از برنامه‌ها و سازوكارهاي پايشي موجود به منظور بالا بردن امكان و افزايش هماهنگي‌ها در رويه‌ها به اجرا درآيد. ب- در جايي كه لازم باشد با احتساب اختلافات بين مناطق و توان آنها براي اجراي فعاليتهاي پايشي ضميمه گردد. ج- شامل گزارشات مجمع اعضاء در مورد نتايج فعاليتهاي پايش در سطح منطقه‌اي و جهاني و در فواصل زماني تعيين شده توسط مجمع اعضاء مي‌باشد.

توصيف شده، بايد براساس اطلاعات علمي، محيط زيستي، فني و اقتصادي موجود باشد، از جمله: الف ـ گزارشات و ديگر اطلاعات پايش تهيه شده پيرو بند (2). ب‌ ـ گزارشات ملي ارائه شده پيرو ماده (15). ج ـ اطلاعات مبني بر ناهمخواني كه پيرو مراحل ايجاد شده در ماده (17) تهيه شده است.

ناهمخواني مجمع اعضاء در اولين فرصت عملي خود مراحل و رويه‌هاي نهادين را براي مشخص كردن ناهمخواني‌ها با پيش‌بيني‌ها و تداركات اين كنوانسيون و براي تصحيح عملكرد اعضاء در مواردي كه ناهمخواني اطلاق مي‌شود، تدوين و به تصويب خواهد رسانيد.

حل و فصل اختلافات

اعضاء بايد هر گونه اختلاف بين آنان در مورد تفسير يا اجراي اين كنوانسيون را از طريق مذاكره يا ساير طرق صلح‌آميز به انتخاب خود حل وفصل نمايند.

در هنگام تصويب، قبول، تأييد و يا الحاق به اين كنوانسيون يا در هر زمان بعد از آن يك عضو كه عضوي سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي نباشد، مي‌تواند بصورت كتبي و ارائه يادداشت به امانت‌دار اين كنوانسيون، در رابطه با هرگونه اختلاف درخصوص تفسير يا كاربرد اين كنوانسيون از طريق يك يا هر دو ابزار ذيل براي حل اختلاف در ارتباط با هر عضو كه آن تعهدات را مي‌پذيرد، اقدام نمايد: الف ـ داوري براساس مراحلي كه از سوي مجمع اعضاء بصورت يك ضميمه در اولين فرصت عملي به تصويب خواهد رسيد. ب ـ ارجاع اختلاف به ديوان بين‌المللي دادگستري.

يك عضو كه متشكل از سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي باشد مي‌تواند بيانيه‌اي با محتواي مشابه در رابطه با داوري براساس مراحلي كه در جزء (الف) بند (2) به آن اشاره شده، ايراد نمايد.

بيانيه‌اي كه پيرو بند (2) يا بند (3) به قوت خود باقي بماند و تا آن زمان كه براساس شرايط يا تا سه ماه پس از ارائه يادداشت رسمي درخصوص لغو آن به امين سپرده شود جنبه اجرايي خواهد داشت.

سررسيد بيانيه / يادداشت فسخ يا اظهارنامه جديد، به هيچ وجه نبايد در مراحل پيشرفت موضوع مطروحه در يك ديوان بين‌المللي دادگستري اثري داشته باشد، مگر اينكه طرفين دعوي به نحو ديگري موافقت كنند.

چنانچه طرفين يك اختلاف با هيچ راه‌حل يا همان مرحله پيرو بند (2) به توافق نرسند و چنانچه آنها نتوانسته باشند دعوي خود را ظرف دوازده ماه پس از تذكر ارائه شده از سوي يكي از طرفين به ديگري كه بين آنها اختلاف وجود دارد سامان دهند، اين دعوي براساس درخواست هر يك از طرفين دعوي به‌نحوي به كميسيون ارائه داده خواهد شد. كميسيون حل اختلاف سپس بايد نسبت به تهيه يك گزارش به همراه توصيه‌هايي اقدام نمايد. ديگر مراحل در رابطه با كميسيون حل اختلاف شامل ضميمه‌اي خواهد بود كه از سوي مجمع اعضاء در زماني قبل از برگزاري دومين اجلاس به تصويب خواهد رسيد.

مجمع اعضاء‌

به موجب اين سند مجمع اعضاء تشكيل گرديد.

اولين نشست مجمع اعضاء توسط مدير اجرايي برنامه محيط زيست سازمان ملل قبل از لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون برگزار خواهد شد. سپس جلسات عادي مجمع اعضاء در فواصل منظمي كه در مورد آن تصميم‌گيري خواهد شد برگزار خواهد گرديد.

اجلاسهاي فوق‌العاده مجمع اعضاء در زمانهايي كه لازم به نظر برسد از سوي مجمع يا به درخواست هر عضو به نحوي كه مورد حمايت حداقل يك سوم اعضاء باشد، برگزار خواهد شد.

مجمع اعضاء به اتفاق آرا در اولين اجلاس خود در مورد آئين‌نامه اجرايي و قوانين مالي خود و در مورد هرگونه ارگان فرعي و همينطور تداركات مالي حاكم بر عملكرد دبيرخانه تصميم‌گيري و اصولي را به تصويب خواهد رسانيد.

مجمع اعضاء بررسي مداوم و ارزيابي اجراي اين كنوانسيون را تحت نظر خواهد داشت. اين مجمع امور واگذار شده از سوي كنوانسيون را انجام و به اين منظور: الف ـ براساس نيازهاي بند (6)، نهادهاي فرعي، آن طور كه لازم براي اجراي اين كنوانسيون باشد را تشكيل خواهد داد. ب ـ در جاي مناسب با سازمانهاي بين‌المللي ذي‌صلاح و ارگانهاي بين‌الدولي و غيردولتي همكاري خواهد نمود. ج ـ بصورت دوره‌اي همه اطلاعات پيرو ماده (15) در دسترس اعضاء قرار گرفته و از جمله ملاحظات در مورد ميزان مؤثر بودن شماره (3) جزء (ب) بند (2) از ماده (3) را بررسي خواهد نمود. د ـ هر گونه اقدام فوق‌العاده كه براي حصول اهداف اين كنوانسيون ممكن است لازم باشد را مورد توجه قرار داده و بعهده خواهد گرفت.

مجمع اعضاء در اولين نشست خود ارگاني فرعي بعنوان كميته بررسي آلاينده‌هاي آلي پايدار را با هدف انجام اقداماتي كه آن كميته از سوي كنوانسيون بدان مكلف شده را بوجود خواهد آورد و در اين رابطه: الف ـ اعضاء كميته بررسي آلاينده‌هاي آلي پايدار از سوي مجمع اعضاء منصوب خواهند شد. اعضاي اين كميته متشكل از متخصصين گمارده شده از سوي دولتها جهت بررسي و مديريت شيميايي خواهند بود. و براساس توزيع عادلانه جغرافيايي منصوب خواهند شد. ب ـ ‌مجمع اعضاء در مورد نحوه رسيدگي، سازماندهي و عملكرد كميته تصميم خواهد گرفت. ج ـ كميته از هر گونه تلاش براي تصويب توصيه‌هاي خود به اتفاق آرا دريغ نخواهد ورزيد. چنانچه همه تلاشها انجام و توافق حاصل نشد اين توصيه‌‌ها بايد نهايتاً از سوي دو سوم اكثريت اعضاء حاضر و با رأي‌گيري به تصويب برسد.

مجمع اعضاء در سومين نشست خود نياز مداوم براي مراحل مشمول در جزء (ب) بند (2) از ماده (3) شامل ملاحظه ميزان تأثيرگذاري را ارزيابي خواهد نمود.

سازمان ملل و سازمانهاي تخصصي آن و سازمان بين‌المللي انرژي اتمي و همينطور هر حكومت غيرعضو اين كنوانسيون مي‌تواند در جلسات مجمع اعضاء بعنوان ناظر شركت نمايد. هر نهاد يا آژانس، اعم از ملي و بين‌المللي، دولتي و ياغيردولتي با صلاحيت در امور مشمول اين كنوانسيون كه تمايل خود براي شركت در يك اجلاس مجمع اعضاء بعنوان ناظر را به دبيرخانه اعلام كرده باشد، مي‌تواند مورد پذيرش واقع شود مگر اينكه حداقل يك سوم از اعضاي حاضر بر اين امر مخالف نمايند. پذيرش و شركت ناظرين بسته به آئين‌نامه مصوب مجمع اعضاء خواهد بود.

دبيرخانه

به موجب اين سند دبيرخانه تشكيل گرديد.

وظايف دبيرخانه عبارت خواهد بود از: الف ـ ترتيبات لازم براي مجمع اعضاء و ارگانهاي جنبي و تداركات خدمات براي آنها در صورت لزوم. ب‌ ـ تسهيل كمك به اعضاء خصوصاً در حال توسعه و اعضاء با اقتصاد در حال گذر برحسب درخواست براي اجراي كنوانسيون. ج ـ اطمينان از هماهنگي لازم با دبيرخانه ديگر نهادهاي بين‌المللي مربوط. د ـ تهيه و در دسترس گذاشتن گزارشات ادواري مبتني بر اطلاعات دريافت شده پيرو ماده (15) و ديگر اطلاعات موجود براي اعضاء هـ ـ براي ورود به ترتيبات اداري و قراردادي آن طور كه براي اجراي مؤثر وظايف آن لازم باشد براساس رهنمون كلي مجمع اعضاء اقدام خواهد نمود. و ـ براي انجام امور ديگر دبيرخانه كه در كنوانسيون در مورد آن تصريح شده و كارهاي ديگر به نحوي كه مجمع اعضاء تعيين خواهد كرد.

امور دبيرخانه براي اين كنوانسيون توسط مدير اجرايي برنامه محيط زيست سازمان ملل به اجرا درخواهد آمد مگر اينكه مجمع اعضاء تصميم بگيرد كه با سه چهارم اكثريت اعضاء حاضر و با رأي‌گيري وظايف دبيرخانه را به يك يا چند سازمان بين‌المللي ديگر محول كند.

اصلاحيه كنوانسيون

اصلاحات در مورد اين كنوانسيون مي‌تواند از سوي هر عضو پيشنهاد شود.

اصلاحات در مورد اين كنوانسيون در نشست مجمع اعضاء به تصويب خواهد رسيد. متن هر گونه اصلاحات پيشنهادي به اعضاء از سوي دبيرخانه حداقل شش ماه قبل از نشست كه پيشنهاد در آن براي تصويب مطرح مي‌گردد، تسليم خواهد شد. دبيرخانه نيز اصلاحات پيشنهادي را جهت اطلاع به امضاءكنندگان اين مجمع و به امانت‌دار اين كنوانسيون ارائه خواهد داد.

تمامي اعضاء سعي خود را بكار خواهند بست تا در مورد هر پيشنهادي اصلاحي به اين كنوانسيون به اتفاق آرا به توافق برسند. چنانچه تمامي تلاش‌ها براي اجماع، انجام و توافق حاصل نشد، اصلاحيه در آخرين مرحله با سه چهارم اكثريت آراي اعضاء و با رأي‌گيري به تصويب خواهد رسيد.

اصلاحات از سوي امانت‌دار جهت تصويب يا قبول يا تأييد به همه اعضاء فرستاده خواهد شد.

تصويب، قبول يا تأييد يك اصلاحيه بصورت كتبي به اطلاع امانت‌دار كنوانسيون خواهد رسيد. اصلاحيه‌اي كه براساس بند (3) به تصويب برسد موقعي براي اعضاء جنبه اجرايي خواهد گرفت كه ظرف مدت نود روز از تاريخ ارائه آن را تصويب، قبول ويا تأييد و قبولي آن توسط حداقل سه چهارم اعضاء مورد تصويب قرار گرفته باشد. سپس اصلاحيه براي هر عضو ديگر پس از روز نودم بعد از تاريخي كه آن عضو سند تصويب، قبول يا تأييد آن اصلاجيه را ارائه دهد، جنبه اجرائي خواهد گرفت.

تصويب و اصلاحيه ضمائم

ضمائم اين كنوانسيون به جز مواردي كه به نحو ديگري معين شود بعنوان بخشي جدانشدني از آن محسوب خواهد شد. اشاره به اين كنوانسيون به منزله اشاره به ضمائم آن نيز مي‌باشد.

هرگونه ضمائم اضافي بايد به امور علمي، فني، اداري يا روند كار محدود شد.

روند ذيل بايد در مورد پيشنهاد تصويب و لازم‌الاجرا شدن ضمائم اضافي اين كنوانسيون بكار برده شود: الف ـ ضمائم اضافي بايد براساس مراحل مندرج در بندهاي (1)، (2) و (3) ماده (21) پيشنهاد شود. ب ـ هر عضوي كه قادر به قبول ضمائم اضافي نباشد بايد عدم قبول خود را كتباً ظرف يكسال از تاريخ تسليم اطلاعيه آن ضميمه اضافي، به اطلاع برساند. امانتدار بايد اين اطلاعيه دريافتي را بدون تأخير به اطلاع همه اعضاء برساند. يك عضو مي‌تواند در هر زمان اطلاعيه عدم قبول خود نسبت به ضميمه اضافي و ضميمه‌اي كه براي آن عضو جنبه اجرايي به خود گرفته و عدم موافقت خود در رابطه با موضوع جزء «ج» اين بند را پس بگيرد. ج ـ پس از سررسيد يكسال از تاريخ مكاتبه امين كنوانسيون در مورد تصويب ضميمه اضافي، آن ضميمه بايد براي اعضايي كه اقدام به تسليم اطلاعيه براساس مفاد جزء «ب» اين بند نكرده باشند جنبه اجرايي به خود بگيرد.

پيشنهاد تصويب و لازم‌الاجراء شدن اصلاحات نسبت به ضميمه‌هاي (الف)، (ب) يا (ج) بايد موكول به طي همان مراحلي شود كه براي پيشنهاد تصويب و لازم‌الاجرا شدن ضمائم اضافي به اين كنوانسيون وجود دارد، مگر اينكه اصلاحيه‌اي كه نسبت به ضميمه‌هاي (الف)، (ب) يا (ج) در رابطه با هر عضوي كه اعلاميه‌اي در رابطه با اصلاحيه به آن ضمائم براساس بند (4) ماده (25) ارائه داده اجرا نشده باشد. در آن صورت، هر گونه اصلاحيه اين چنين براي آن عضو، در روز نودم بعد از ارائه همراه با سند تصويب، قبول و يا الحاق با توجه به آن اصلاحيه، جنبه اجرائي به‌خود خواهد گرفت.

مراحل ذيل بايد نسبت به پيشنهاد، تصويب و لازم‌الاجراء شدن هر اصلاحيه نسبت به ضمائم (د)، (هـ) يا (و) بكار برده شود: الف ـ اصلاحيه‌ها بايد مطابق مراحل بندهاي (1) و (2) ماده (21) ارائه شود. ب ـ اعضاء بايد در مورد اصلاحيه نسبت به ضمائم (د)، (هـ) يا (و) با اجماع تصميم بگيرند. ج ـ تصميم‌گيري براي اصلاح ضمائم (د)، (هـ) يا (و) بايد به‌دنبال اطلاع اعضاء‌ توسط امانت‌دار كنوانسيون انجام گردد. آن اصلاحيه بايد براي تمامي اعضاء در تاريخي كه در تصميم‌گيري مشخص مي‌شود اجرا گردد.

چنانچه ضمائم اضافي يا اصلاحيه‌اي نسبت به يك ضميمه مربوط به اصلاحيه نسبت به اين كنوانسيون باشد، ضميمه اضافي يا اصلاحيه تا زماني كه اصلاحيه نسبت به كنوانسيون وارد مرحله اجرايي نشود، جنبه اجرايي نخواهد داشت.

حق رأي 1 ـ هر عضو اين كنوانسيون يك رأي خواهد داشت مگر در مواردي كه بند (2) پيش‌بيني كرده است. 2 ـ يك سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي در مورد مسائل مورد صلاحيت خود مي‌تواند از حق رأي خود معادل رأي تعداد اعضاي آن اتحاديه كه اعضاء اين كنوانسيون باشند، استفاده كند. در صورتي كه هر يك از كشورهاي عضو اين سازمان كه عضو اين كنوانسيون نيز مي‌باشند از حق رأي خود استفاده نمايد حق رأي آن كشور از سازمان گرفته مي‌شود و برعكس.

امضاء‌ اين كنوانسيون براي امضاء در استكهلم از سوي همه كشورها و سازمانهاي همگرايي اقتصادي منطقه‌اي در تاريخ 22 مه 2001 ميلادي برابر با (1 خرداد 1380 هجري شمسي) و در مقر سازمان ملل در نيويورك از 24 مه 2001 ميلادي برابر با (3 خرداد 1380 هجري شمسي) لغايت 22 مه 2002 ميلادي برابر با (1 خرداد 1381 هجري شمسي) مفتوح خواهد بود.

تصويب، قبول، تأييد يا الحاق

اين كنوانسيون موكول به تصويب، قبول، تأييد كشورها و سازمانهاي همگرايي اقتصادي منطقه‌اي خواهد بود، جهت الحاق كشورها و سازمانهاي همگرايي اقتصادي منطقه‌اي از روز پس از تاريخي كه كنوانسيون براي امضاء گذاشته مي‌شود، الحاق به آن آزاد خواهد بود. اسناد تصويب، قبول، تأييد و يا الحاق بايد به امانت‌دار سپرده‌ شود.

هر سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي كه عضو اين كنوانسيون شود بدون اينكه هيچكدام از كشورهاي عضو آن، عضو شوند، نسبت به تعهدات اين كنوانسيون مقيد خواهد بود. در صورتي كه اين گونه سازمانها يك يا تعداد بيشتري از اعضايش به عضويت اين كنوانسيون درآيند، سازمان و اعضايش در مورد مسؤوليت‌هاي خود براي اجراي تعهدات تحت اين كنوانسيون، تصميم خواهند گرفت. در اين گونه موارد، سازمان و اعضايش از حق خود تحت اين كنوانسيون تواماً استفاده نخواهند كرد.

در سند تصويب،قبول،تائيد و يا الحاق يك سازمان همگرايي اقتصادي منطقه اي، آن سازمان نسبت به اظهار صلاحيت خود در خصوص مسائل مورد حل وفصل در اين كنوانسيون اقدام خواهد نمود هر يك از اين سازمانها همچنين نسبت به ارائه سند تصويب خود و همچنين در مورد هرگونه تغيير مربوط به ميزان صلاحيت مراتب را به اطلاع اعضاء خواهد رسانيد

در سند تصويب، قبول، تأييد يا الحاق، هر عضو مي‌تواند اظهار نمايد كه در مورد آن عضو، هرگونه اصلاحيه نسبت به ضميمه‌هاي (الف)، (ب) و (ج) صرفاً درصورت ارائه سند تصويب، قبول، تأييد يا الحاق با توجه به آن كنوانسيون جنبه اجرايي خواهد گرفت.

لازم‌الاجرا شدن

اين كنوانسيون در روز نودم پس از ارائه پنجاهمين سند تصويب، قبول، تأييد و الحاق جنبه اجرايي بخود خواهد گرفت.

براي هر كشور يا سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي كه پس از ارائه پنجاهمين سند تصويب، قبول و تأييد، اين كنوانسيون را تصويب، قبول و تأييد نموده يا بدان ملحق شود. اين كنوانسيون در روز نودم پس از تاريخ ارائه سند آن كشور يا سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي، دائر بر تصويب، قبول، تأييد يا الحاق جنبه اجرايي بخود خواهد گرفت.

از نظر بندهاي (1) و (2) هرگونه سند ارائه شده از سوي يك سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي براي كشورهاي عضو آن سازمان بعنوان مورد اضافه بر اسناد ارائه شده تلقي نخواهد شد.

حق شرطها هيچ‌گونه حق شرطي نمي‌توان بر اين كنوانسيون قائل شد.

كناره‌گيري 1 ـ در هر زمان پس از سه سال از تاريخي كه اين كنوانسيون براي يك عضو جنبه اجرايي بخود مي‌گيرد، آن كشور مي‌تواند با دادن اعلاميه كتبي به امانت‌دار از كنوانسيون كناره‌گيري كند. 2 ـ هرگونه كناره‌گيري بايد تا پايان مدت يكسال از تاريخ دريافت اظهارنامه كناره‌گيري و يادداشت مربوط به آن، انجام ويا در مدتي ديرتر چنانچه در اظهارنامه كناره‌گيري مشخص شده، صورت گيرد.

امانت‌دار امين و امانت‌دار اين كنوانسيون همان دبير كل سازمان ملل خواهد بود.

سنديت متن نسخه اصل اين كنوانسيون كه از آن به زبانهاي عربي، چيني، انگليسي، فرانسه، روسي و اسپانيولي نيز تهيه شده داراي اعتبار يكسان بوده و در نزد دبير كل سازمان ملل به امانت گذارده خواهد شد. با تأييد مفاد اين كنوانسيون امضاءكنندگان تام‌الاختيار ذيل، كه بدين ترتيب مجاز مي‌باشند نسبت به امضاي اين كنوانسيون اقدام نموده‌اند. تنظيم شده در استكهلم در 22 مه 2001 ميلادي (1 خرداد 1380 هجري شمسي)

ضميمه الف ) حذف

ماده شيميايي فعاليت معافيت ويژه آلدرين* CAS No:309-002 توليد مصرف ندارد انگل (خارجي) كش بومي، حشره‌كش كلردان* CAS No:57-74-9 توليد مصرف مجاز براي اعضائي كه در فهرست ثبت درخواست هستند انگل(خارجي)كش بومي، حشره كش موريانه كش، موريانه كش در ساختمانها و سدها موريانه‌كش در راهها افزودني در چسپ تخته چندلا ديلدرين* CAS No:60-57-1 توليد مصرف ندارد درعمليات كشاورزي اندرين* CAS No:75-20-8 توليد مصرف ندارد ندارد هپتاكلر* CAS No:76-44-8 توليد مصرف ندارد موريانه كش موريانه كش در ساختمان خانه ها موريانه كش(زيرزميني) تصفيه چوب در حال استفاده در جعبه هاي كابل زيرزميني هگزاكلروبنزن* CAS No:118-74-1 توليد مصرف مجاز براي اعضائي كه در فهرست ثبت درخواست هستند تركيب واسطه حلال در آفت كش تركيب واسطه در سيستم بسته مكان محدود مايركس* CAS No:2385-85-5 توليد مصرف مجاز براي اعضائي كه در فهرست ثبت درخواست هستند موريانه كش توكسافن* CAS No:8001-35-2 توليد مصرف ندارد ندارد بي‌فنيل‌هاي چندكلره* (PCBS) توليد مصرف ندارد وسائل در حال استفاده بر طبق مقررات -بخش دوم اين ضميمه تذكرات 1 ـ بجز در موارد تعيين شده در اين كنوانسيون، مقاديري از يك ماده شيميايي كه بصورت غيرعمدي سبب آلودگي جزئي در محصولات و وسائل گرديده، نبايد در ليست اين ضميمه قلمداد گردد. 2 ـ اين تذكر نبايد در خصوص معافيت ويژه توليد و كاربرد مطروحه در بند (2) ماده (3) مدنظر قرار گيرد. مقاديري از مواد شيميايي كه در زمان لازم‌الاجراء شدن تعهدات مربوطه با توجه به آن ماده شيميايي يا قبل از آن، بعنوان جزئي از ساختمان وسائل بكار رفته يا قبلاً مورد استفاده قرار گرفته‌اند، نبايد بعنوان مواد موجود در فهرست اين ضميمه قرار بگيرند مگر آن كه عضو مورد نظر، دبيرخانه را از كاربرد آن نوع خاص وسيله در داخل كشورش مطلع كرده باشد. دبيرخانه نيز بايد آن اطلاعيه را در اختيار عموم قرار دهد. 3 ـ اين تذكر كه براي يك ماده شيميايي داراي نشان ستاره در انتهاي نام آن در ستون مواد شيميايي بخش يك اين ضميمه، بكار نمي‌رود، نبايد به‌عنوان يك معافيت ويژه براي كاربرد يا توليد با اهداف بند (2) ماده (3) مورد توجه قرار گيرد. با تعيين اينكه مقادير مواد شيميايي كه انتظار مي‌رود در طي توليد و يا كاربرد مواد شيميايي حد واسط در سيستمها يا مكانهاي بسته به بدن انسان و محيط زيست وارد شود ناچيز (كمتر از حد استاندارد ملي يا بين‌المللي) باشد، يك عضو با توجه به اطلاعيه‌اي كه به دبيرخانه تسليم نموده است، مي‌تواند مجاز به توليد و استفاده مقاديري از يك ماده شيميايي مندرج در اين ضميمه به‌عنوان مواد شيميايي حد واسط در سيستمها يا مكانهاي بسته كه به صورت شيميايي به ديگر فرآورده‌هاي شيميايي تغيير ماهيت داده و ضوابط موجود در بند (1) از ضميمه (د) را مورد توجه قرار مي‌دهد، باشد. اما اين مواد نبايد خصوصيات آلاينده‌هاي آلي پايدار را از خود بروز دهند. اين اطلاعيه بايد شامل اطلاعاتي درخصوص كل توليد و استفاده از آن ماده شيميايي با يك برآورد مستند از آن اطلاعات و اطلاعات موجود با توجه به طبيعت فرآيندهاي سيستم بسته و مكان محدود شامل مقادير هر كدام از آلودگي‌هاي تغيير ماهيت نيافته (تبديل نشده) و غيرعمدي ناچيز از آلاينده‌هاي آلي پايدار مواد اوليه در توليد نهايي باشد. اين روش بجز براي موارد ديگر كه در اين ضميمه مشخص شده بكار مي‌رود. دبيرخانه بايد آن اطلاعيه را در دسترس كليه اعضاء مجمع قرار دهد. آن توليد يا كاربرد نبايد به‌عنوان يك معافيت ويژه براي توليد يا كاربرد به حساب آيد. آن توليد و كاربرد بايد پس از يك دوره ده ساله متوقف شده تا هنگامي كه عضو مورد نظر يك اطلاعيه جديد به دبيرخانه تسليم نمايد، كه در آن صورت دوره زماني براي ده سال ديگر تمديد شده تا هنگامي كه مجمع اعضاء پس از بازنگري توليد و كاربرد، تصميم ديگري اتخاذ نمايد. رويه اعلان اطلاعيه مي‌تواند تكرار شود. 4 ـ تمامي معافيتهاي ويژه در اين ضميمه مي‌تواند توسط اعضائي كه درخواست معافيت نموده‌اند با توجه به زمان مراجعه آنان و برطبق ماده (4) به استثناء استفاده از «بي‌فنيل‌هاي چندكلره» (PCBS) در وسائل در حال استفاده بر طبق مقررات بخش دوم اين ضميمه كه مي‌تواند توسط كليه اعضاء اعمال گردد، بكار برده شود.

بي‌فنيل‌هاي چندكلره هر عضو بايد: الف ـ با توجه به حذف كاربرد بي‌فنيل‌هاي چندكلره در ابزار آلات (نظير ترانسفورموتورها، خازنها يا ديگر ظروف حاوي سيالات مستعمل) تا پايان سال 2025 ميلادي پيرو بازنگري انجام شده توسط مجمع اعضاء براساس اولويت‌هاي ذيل اقداماتي انجام دهد: 1ـ اقدامات تشخيص به‌منظور شناسايي، علامت‌گذاري و حذف كاربرد وسائل حاوي بيش از ده درصد (10%) بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره در حجم‌هاي بيش از پنج ليتر: 2ـ اقدامات تشخيص به‌منظور شناسايي، علامت‌گذاري و حذف كاربرد وسائل حاوي بيش از پنج صدم درصد (05%%) بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره در حجم‌هاي بيش از پنج ليتر. 3ـ به‌منظور شناسايي و حذف كاربرد وسائل حاوي بيش از پنج هزارم درصد (05%) بي‌فنيل‌‌هاي چندكلره در حجم‌هاي بيش از پنج صدم درصد (05%%) ليتر تلاش نمايد. ب ـ همگام با اولويتهاي بند (الف)، تدابير زير را به‌منظور كاهش تماس و خطر براي كنترل كاربرد بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره ترويج نمايد: 1ـ كاربرد اين ماده فقط در وسائل صدمه نديده و بي‌عيب و وسائلي كه داراي نشت نمي‌باشند و فقط در فضاهايي كه خطر انتشار زيست محيطي در حداقل ممكن باشد و سريعاً بتوان نسبت به رفع آلودگي اقدام نمود. 2ـ در وسائلي كه در مكانهاي مرتبط با توليد و فرآوري مواد غذايي يا خوردني هستند بكار برده نشود. 3ـ هنگامي كه در مكانهاي پرجمعيت استفاده شده، نظير مدارس و بيمارستانها، تمامي تدابير مستدل به‌منظور حفاظت از خرابي‌هاي الكتريكي كه مي‌تواند سبب آتش‌سوزي و بازرسي مستمر وسائل به‌منظور حصول اطمينان از عدم نشت انجام گردد. ج ـ با وجود موارد ذكر شده در بند (2) ماده (3)، اطمينان حاصل نمايد كه وسائل حاوي بي‌فنيل‌‌هاي چندكلره، به همان صورتي كه در زير بند (الف) توضيح داده شد، نبايد وارد يا صادر گردد، بجز با هدف مديريت جامع زيست محيطي پسماندها. د ـ بجز براي فعاليتهاي خدماتي، تعمير و نگهداري، بازيافت سيالات حاوي درصد بي‌فنيل‌‌هاي چندكلره، بيش از پنج هزارم درصد (05%%) با هدف استفاده مجدد در ديگر وسائل مجاز نمي‌باشد. هـ ـ طراحي اقدامات تشخيصي به‌منظور اجراي مديريت جامع زيست محيطي پسماندها براي سيالات حاوي بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره و وسائل آلوده به بي‌فنيل‌‌هاي چندكلره داراي بيش از پنج هزارم درصد (05%%) PCBS بر طبق بند (1) ماده (6) در حداقل زمان ممكن به نحوي كه قبل از سال 2028 ميلادي با توجه به تجديدنظر مجمع اعضاء باشد. و ـ به جاي تذكر (2) در بخش اول اين ضميمه، به‌منظور شناسايي ديگر وسائل حاوي بيش از پنج هزارم درصد (05%%) بي‌فنيل‌‌هاي چندكلره «نظير كابل پوشش‌دار، مواد مصرفي در نقاشي و بتونه‌گيري (صاف‌كاري)» و مديريت آن‌ها بر طبق بند (1) ماده (6)، تلاش نمايد. ز ـ يك گزارش هر پنج سال در خصوص پيشرفت در حذف بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره تهيه و آن را به مجمع اعضاء مطابق ماده (15) ارائه نمايد. ح ـ گزارشات توضيح داده شده در جزء (ز) فوق بايد به نحو مناسب توسط جمع اعضاء در جلسه تجديدنظر درخصوص بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره مورد توجه قرار گيرد. مجمع اعضاء بايد فرآيند پيشرفت در جهت حذف بي‌فنيل‌‌هاي چند كلره در خلال هر پنج سال يا ديگر دوره‌‌هاي زماني را با مدنظر قرار دادن اين گزارشات مورد بازنگري قرار دهد.

ضميمه ب ) ممنوعيت

ماده شيميايي فعاليت مقاصد قابل قبول يا معافيت ويژه توليد مقاصد قابل قبول كنترل بيماريهاي بومي طبق بخش 2 اين ضميمه د د ت (DDT) معافيت ويژه: (1،1،1-تري‌كلروـ2،2ـبيس تركيب واسطه در توليد ديكوفول واسطه «4-كلروفنيل» اتان) مقاصد قابل قبول: CAS No:50-29-3 كاربرد كنترل بيماريهاي بومي طبق بخش 2اين ضميمه معافيت ويژه: توليد دكوفول واسطه تذكرات 1ـ به جز در موارد تعيين شده در اين كنوانسيون مقاديري از يك ماده شيميايي كه به صورت غيرعمدي سبب آلودگي جزئي در محصولات و وسائل گرديده، نبايد در ليست اين ضميمه قلمداد گردد. 2ـ اين تذكر نبايد به‌عنوان يك هدف قابل قبول براي كابرد و توليد يا معافيت ويژه از نظر بند (2) ماده (3) مورد توجه قرار گيرد. مقاديري از يك ماده شيميائي كه به‌عنوان جزئي از ساختمان وسائل ساخته شده يا وسائلي كه قبل يا در تاريخ لازم‌الاجراء شدن تعهدات مربوط با توجه به آن ماده شيميايي در حال استفاده بوده‌اند، نبايد در فهرست اين ضميمه قرار گيرند، در صورتي كه عضو مورد نظر دبيرخانه را از نوع خاصي از وسيله كه توسط آن عضو در حال استفاده باقي مانده است، آگاه ساخته باشد، دبيرخانه نيز بايد آن اطلاعيه را در دسترس عموم قرار دهد. 3ـ از نظر بند (2) ماده (3) اين تذكر نبايد به‌عنوان معافيتهاي ويژه استفاده و توليد مورد توجه قرار گيرد. در صورتي كه مقاديري از آن ماده شيميايي كه انتظار مي‌رود در طي توليد و استفاده از يك تركيب واسطه در سيستم بسته، محل محدود به انسان و محيط زيست برسد، جزئي باشد، يك عضو بسته به اطلاعيه‌اي كه به دبيرخانه ارائه مي‌نمايد، مجاز به توليد و كاربرد مقاديري از يك ماده شيميائي مندرج در اين ضميمه به‌عنوان يك تركيب واسطه در سيستم بسته، محل محدود مي‌باشد كه آن ماده به صورت شيميايي در توليد ديگر مواد شيميايي با احتساب ضوابط موجود در بند (1) از ضميمه (د) تغيير ماهيت داده و خصوصيات آلاينده‌هاي آلي پايدار را از خود بروز نمي‌دهد. اين اطلاعيه بايد حاوي اطلاعات در خصوص كل توليد و كاربرد آن ماده شيميايي با يك برآورد مستدل از آن اطلاعات و اطلاعاتي در خصوص طبيعت فرآيند سيستم بسته، محل محدود شامل مقدار هريك از آلودگي جزئي غيرعمدي يا تغيير ماهيت نداده آن آلاينده‌هاي آلي پايدار از مواد مصرفي اوليه در محصول نهائي باشد. اين روش بجز موارد تعيين شده در اين ضميمه به كار مي‌رود. دبيرخانه بايد آن اطلاعيه‌ها را در دسترس كليه اعضاء مجمع و عموم قرار دهد. آن توليد يا كاربرد نبايد به‌عنوان يك معافيت ويژه براي توليد يا كاربرد به حساب آيد و بايد پس از يك دوره ده ساله متوقف شده تا هنگامي كه عضو مورد نظر يك اطلاعيه جديد به دبيرخانه تسليم نمايد، كه در آن صورت دوره زماني براي ده سال ديگر تمديد شده تا هنگامي كه مجمع اعضاء پس از بازنگري توليد و كاربرد تصميم ديگري اتخاذ نمايد. رويه اعلان اطلاعيه مي‌تواند تكرار شود. 4ـ تمامي معافيت‌هاي ويژه در اين ضميمه مي‌تواند توسط اعضائي كه ثبت درخواست نموده‌اند با توجه به آنها برطبق ماده (4) اعمال گردد. د د ت (1و1و1ـ تري كلرو ـ 2و2ـ بيس «4ـ كلروفيل»اتان) 1ـ از توليد و كاربرد (DDT) بايد جلوگيري شود، بجز براي اعضائي كه دبيرخانه را از قصدشان مبني بر توليد يا استفاده آن آگاه نموده‌اند. بدين وسيله يك ثبت درخواست (DDT) ايجاد شده و بايد در دسترس همگان قرار گيرد. دبيرخانه بايد درخواست ثبت (DDT) را به پيش ببرد. 2ـ هر عضو كه (DDT) توليد يا مصرف مي‌نمايد بايد آن توليد يا مصرف را براي كنترل بيماريهاي بومي برطبق توصيه‌‌ها و دستورالعمل‌هاي سازمان بهداشت جهاني (WHO) در خصوص استفاده (DDT) و هنگامي كه از نظر محلي گزينه‌هاي ايمن، مؤثر و قابل تهيه براي عضو مورد نظر در دسترس نباشند، محدود نمايد. 3ـ‌ در يك پيشامد كه يك عضو در فهرست ثبت درخواست براي (DDT) نمي‌باشد و نياز به (DDT) براي كنترل بيماريهاي بومي باشد، بايد در اسرع وقت دبيرخانه را به‌منظور اضافه كردن فوري نام آن عضو به ثبت درخواست (DDT) آگاه سازد. همچنين در همان زمان بايد سازمان بهداشت جهاني را نيز مطلع نمايد. 4ـ هر عضو كه (DDT) مصرف مي‌نمايد، بايد هر سه سال يكبار اطلاعاتي درخصوص مقدار استفاده شده، شرايط كاربرد و ارتباط آن با استراتژي مديريت بيماريها براي آن عضو، در چارچوبي كه توسط مجمع اعضاء با مشورت سازمان بهداشت جهاني تنظيم مي‌گردد به دبيرخانه و سازمان بهداشت جهاني ارائه نمايد. 5ـ با هدف كاهش و نهايتاً جلوگيري از مصرف (DDT)، مجمع اعضاء بايد: الف ـ هر عضوي را كه از (DDT) استفاده مي‌كند به تدوين و استقرار يك طرح اقدام به‌عنوان بخشي از طرح استقرار تعيين شده در ماده (7) تشويق نمايد. آن طرح اقدام بايد شامل موارد ذيل باشد: (1) ـ تدوين مقررات و ديگر رويه‌ها به‌منظور حصول اطمينان از اينكه مصرف (DDT) محدود به كنترل بيماريهاي بومي شده است. (2) ـ بكارگيري محصولات، روشها و استراتژيهاي جايگزين مناسب شامل استراتژي‌هاي مديريت پايدار به‌منظور حصول اطمينان از ادامه تأثير اين جايگزين‌‌ها. (3) ـ انجام تدابير براي تقويت مراقبت‌هاي بهداشتي و كاهش شيوع بيماريها. ب ـ كليه اعضاء را با توجه به قابليت‌هاي موجود، به‌منظور و ارتقاء سطح تحقيق و توسعه براي محصولات شيميايي و غيرشيميايي جايگزين و بي‌خطر، روشها و استراتژي‌هايي براي اعضائي كه (DDT) مصرف مي‌نمايند، مرتبط با شرايط آن كشورها و با هدف كاهش بار اقتصادي و انساني بيماريها. فاكتورهايي كه در هنگام توجه به جايگزين‌ها يا تركيبي از جايگزين‌‌ها مورد توجه قرار مي‌گيرند، بايد شامل مخاطرات سلامت انسان و الزامات زيست محيطي آن جايگزين‌‌ها باشد. مواد جايگزين‌هاي سازگار با محيط زيست، بايد سبب مخاطرات كمتر براي سلامت انسان و محيط زيست شود و مناسب براي كنترل بيماريها براساس شرايط عضو مورد نظر بوده و با اطلاعات پايش، پشتيباني گردد. 6ـ در اولين جلسه و حداقل هر سه سال پس از آن، مجمع اعضاء بايد با مشورت سازمان بهداشت جهاني ادامه نياز به (DDT) براي كنترل بيماريهاي بومي براساس اطلاعات اقتصادي، زيست محيط، فني و علمي موجود را برآورد نمايد كه شامل موارد ذيل است: الف ـ توليد و مصرف(DDT) و شرايط تنظيم شده در بند (2) و ب ـ در دسترس بودن، مناسب بودن و اجرائي بودن جايگزين‌ها براي (DDT) و ج‌ـ پيشرفت در تقويت ظرفيت كشورها براي انتقال ايمن با تكيه بر آن جايگزين‌‌ها. 7 ـ يك عضو مي‌تواند در هر زمان، نام خود را از فهرست ثبت درخواست (DDT) از طريق يك اطلاعيه كتبي به دبيرخانه حذف نمايد. حذف نام بايد در تاريخ تعيين شده در اطلاعيه صورت پذيرد.

ضميمه ج ) توليد غيرعمد

آلاينده‌هاي آلي پايدار طبق ماده (5) اين ضميمه زماني اجرا مي‌شود كه آلاينده‌هاي آلي پايدار ذيل در نتيجه فعاليتهاي انساني به طور غيرعمد ( ناخواسته) تشكيل و در محيط‌ رها مي‌شود. مواد شيميايي دي بنزو پارادي اكسين‌‌ها و دي بنزوفورانهاي چندكلره (PCDF,PCDD) هگزا كلروبنزن (HCB) (1-74-118.CASNO) بي‌فنيل‌هاي چندكلره (PCB)

دسته‌بندي منابع دي بنزو پارادي اكسين‌‌ها و دي‌بنزو فورانهاي چندكلره، هگزاكلروبنزن و بي‌فنيل‌هاي چندكلره طي فرآيندهاي حرارتي بين مواد آلي و كلر در اثر واكنش شيميايي يا احتراق ناقص به طور غيرعمد (ناخواسته) تشكيل مي‌شوند. گروه‌هاي منابع صنعتي ذيل پتانسيل نسبتاً بالايي در توليد و آزادسازي اين مواد شيميايي در محيط را دارند: الف ـ زباله سوزها، شامل زباله‌سوزهاي شهري، خطرناك يا بيمارستاني يا لجن فاضلاب. ب ـ كوره‌هاي سيمان كه پسماندهاي خطرناك را مي‌سوزانند. ج ـ صنايع توليد خمير كاغذ با استفاده از كلر آزاد (عنصر كلر) يا مواد شيميايي ديگري كه كلر آزاد براي سفيدكننده‌‌ها توليد مي‌كنند. د ـ فرآيندهاي حرارتي ذيل در صنعت متالوژي: 1 ـ توليد ثانويه مس 2 ـ واحدهاي ذوب در صنعت آهن و فولاد 3 ـ توليد ثانويه آلومينيوم 4 ـ توليد ثانويه روي

دسته‌بندي منابع دي‌بنزو پارادي‌اكسين‌‌ها و دي‌بنزوفورانهاي چندكلره، هگزاكلروبنزن و بي‌فنيل‌هاي چندكلره ممكن است در نتيجه فعاليت منابع زير نيز به طور غيرعمد (ناخواسته) تشكيل و رها گردند: الف ـ سوزاندن پسماند در فضاي باز شامل: سوزاندن زباله در محل‌‌هاي دفن. ب ـ فرآيندهاي حرارتي در صنعت متالوژي كه در بخش دوم ذكر نشده است. ج ـ منابع احتراق دائمي. د ـ ديگ‌هاي جوش صنعتي و دستگاههايي كه سوخت فسيلي مصرف مي‌كنند. هـ ـ دستگاههايي كه هيزم با ساير سوختهاي زيستي (حاصل فعاليتهاي موجودات زنده) مصرف مي‌كنند. و ـ فرآيندهاي توليد مواد شيميايي خاص كه به طور غيرعمد (ناخواسته) باعث تشكيل آلاينده‌هاي آلي پايدار مي‌شوند به‌ويژه توليد كلروفنل‌‌ها و كلرآنيل. ز ـ لاشه سوزها (كوره‌‌هاي لاشه‌سوز): ح ـ وسائل نقليه موتوري، به‌ويژه آنهايي كه بنزين حاوي سرب مي‌سوزانند. ط ـ تجزيه لاشه حيوانات. ي ـ نساجي و رنگرزي چرم (با كلرآنيل) و عمليات تكميلي (با محلول قليايي). ك ـ واحدهاي برش فلزات جهت از رده خارج كردن وسائط نقليه. ل ـ سوزاندن كابل‌هاي مسي. م ـ واحدهاي تصفيه دوم روغن.

تعاريف 1 ـ از نظر اين ضميمه: الف ـ «بي‌فنيل‌هاي چندكلره» عبارت است از تركيبات معطر (آروماتيك) تشكيل شده به نحوي كه اتم‌هاي هيدروژن موجود در مولكول بي‌فنيل (دو حلقه‌بندي با اتصال ساده كربن ـ كربن) مي‌تواند با حداكثر 10 اتم كلر جايگزين شود، و ب ـ «دي بنزوپارادي‌اكسين‌‌هاي چند كلره» و «دي بنزو فورانهاي چندكلره» تركيبات حلقوي هستند كه از اتصال دو حلقه بهتري به دو اتم اكسيژن در دي اكسينها و اتصال يك اتم اكسيژن و يك اتصال كربن ـ كربن در فورانها تشكيل شده و اتم‌هاي هيدروژن در هر دو تركيب با حداكثر هشت اتم كلر جايگزين مي‌شود. 2 ـ در اين ضميمه، سميت دي بنزو و پارادي‌اكسين‌هاي چندكلره و دي‌بنزو فورانهاي چندكلره براساس مفهوم سميت معادل بيان شده، بدين ترتيب كه سميت‌زدايي ساير همانندهاي دي‌بنزو پارادي‌اكسين‌ها و دي‌بنزو فورانهاي چندكلره و همسان‌هاي بي‌فنيل‌هاي چندكلره با سميت‌زدايي 2و3و7و8ـ تتراكلرودي‌بنزو پارادي‌اكسين مقايسه مي‌شوند. مقادير معادل سميت مورد استفاده در اين كنوانسيون براي دي بنزو پارادي اكسين‌‌ها و دي‌بنزو فورانهاي چندكلره و همسان‌هاي بي‌فنيل‌هاي چندكلره بايد مطابق با استانداردهاي بين‌المللي باشد كه در سال 1998 ميلادي از سوي سازمان بهداشت جهاني براي مقادير معادل سميت اين مواد مطرح شد. غلظت‌ها برحسب معادل سميت بيان مي‌شود.

راهنماي كلي براي بهترين روشهاي موجود و بهترين اقدامات زيست محيطي اين بخش در مورد جلوگيري يا كاهش انتشار مواد شيميايي فهرست شده در بخش اول، رهنمودهاي كلي به اعضاء مي‌دهد. 1‌ـ اقدامات كلي پيشگيرانه در ارتباط با بهترين روشهاي موجود و بهترين اقدامات زيست محيطي رهيافتهايي كه مانع از تشكيل و انتشار مواد شيميايي فهرست شده در بخش اول مي‌گردد را بايد در اولويت قرار داد. اقدامات مفيد عبارتند از: الف ـ بكارگيري فن‌آوري با توليد پسماند كمتر: Waste Technology-Low ب ـ مصرف مواد كم خطر. ج ـ اقدام به بازيافت و استفاده مجدد پسماند و موادي كه در طول فرآيند ايجاد و مصرف مي‌شوند. د ـ جايگزيني مواد خامي كه آلاينده‌هاي آلي پايدار هستند تا زماني كه ارتباط مستقيم بين مواد و انتشار آلاينده‌هاي آلي پايدار وجود دارد. هـ‌ ـ مديريت صحيح در امور داخلي و برنامه‌هاي نگهداري پيشگيرانه. و ـ بهبود مديريت پسماند با اين هدف كه سوزاندن پسماندها در فضاي باز و هر نوع سوزاندن كنترل نشده به انضمام سوزاندن محل‌هاي لندفيل متوقف گردد. هنگامي كه ساخت تجهيزات جديد براي دفع پسماند پيشنهاد مي‌شود، بايد گزينه‌هايي را مدنظر قرار داد مانند اقداماتي جهت كمينه‌سازي زباله شهري و بيمارستاني، همچنين بازيافت، استفاده مجدد، بازچرخش، جداسازي پسماند و تشويق به توليد با پسماند كمتر. در اين روش، بهداشت عمومي بايد دقيقاً رعايت گردد. ز ـ كمينه‌سازي اين مواد شيميايي به‌عنوان آلودگي در محصولات. ح ـ پرهيز از مصرف كلر آزاد يا مواد شيميايي مولد كلر آزاد جهت رنگبري. 2ـ بهترين روش‌هاي موجود عبارت بهترين روش‌هاي موجود به مفهوم تجويز هرگونه روش يا فن‌آوري نيست، بلكه عبارت است از منظور كردن خصوصيات فني تأسيسات مورد نظر، مكان جغرافيايي و شرايط زيست محيطي آن محل. روش‌هاي مناسب كنترل جهت كاهش انتشار مواد شيميايي موجود در فهرست بخش اول نيز عموماً به همين مفهوم است. جهت تعيين بهترين روش‌هاي موجود بايد عوامل ذيل به طور كلي يا در موارد خاص مورد توجه قرار گيرند، ضمن اينكه منفعت‌ها و هزينه‌هاي مربوط به اقدام و رعايت احتياط و پيشگيري نيز بايد مدنظر قرار گيرند: الف ـ ملاحظات كلي. 1ـ ماهيت، اثرات و ميزان انتشار مورد نظر: روشها بسته به اندازه منبع متغير هستند. 2 ـ تاريخ تأسيس تجهيزات جديد يا موجود. 3 ـ زمان مورد نياز جهت معرفي بهترين روش موجود. 4 ـ مصرف و ماهيت مواد خام مصرفي در فرآيند و راندمان انرژي آن. 5 ـ نياز به جلوگيري يا كاهش اثرات كلي انتشار در محيط و خطرات مربوطه. 6 ـ نياز به جلوگيري از بروز حوادث و كمينه‌سازي عواقب آن براي محيط زيست. 7 ـ نياز به تضمين سلامت و امنيت كاركنان در محل كار. 8 ـ روش‌‌هاي عملياتي، امكانات يا فرآيندهاي قابل مقايسه كه در مقياس صنعتي با موفقيت انجام شده‌اند. 9 ـ تغييرات و پيشرفتهاي فني در اطلاعات و دانش علمي. ب ـ اقدامات عمومي جهت كاهش انتشار: هنگامي كه پيشنهاد ساخت وسايل جديد يا اصلاح اساسي وسايل موجود بررسي مي‌شود، بايد دقت كرد كه اگر فرآيندهاي مورد استفاده باعث انتشار مواد شيميايي اشاره شده در ضميمه مي‌گردد، بايد اولويت را به فرآيندها، تكنيك‌ها يا روش‌هايي داد كه سودمندي مشابهي دارند اما تشكيل و انتشار چنين موادي صورت نمي‌گيرد. در مواردي كه چنين وسايلي ساخته يا اصلاح اساسي مي‌شود، علاوه بر اقدامات جلوگيري كه در قسمت (1) بخش پنجم شرح داده شده است، اقدامات كاهشي ذيل نيز مي‌تواند در تعيين بهترين روش‌‌هاي موجود منظور شود: 1 ـ استفاده از روش‌هاي پيشرفته براي تصفيه جريان گاز (خروجي) نظير اكسيداسيون كاتالتيكي يا حرارتي، رسوبدهي گرد و غبار يا جذب (شيميايي). 2 ـ تصفيه مواد باقيمانده، فاضلاب، پسماندها و لجن فاضلاب شهري توسط مثلاً تصفيه حرارتي يا بي‌حركت‌سازي آن‌‌ها يا فرآيندهاي شيميايي كه سبب سميت‌زدايي آنها مي‌شود. 3 ـ تغييرات فرآيندي كه سبب كاهش يا حذف انتشارات نظير انتقال به سيستم‌هاي بسته مي‌شود. 4 ـ اصلاح طراحي‌هاي فرآيند به‌منظور بهبود شرايط احتراق و جلوگيري از تشكيل مواد شيميايي مندرج در اين ضميمه، از طريق كنترل پارامترهايي نظير درجه حرارت يا زمان ماند در سيستم‌هاي زباله‌سوز. 3 ـ بهترين تجربيات زيست محيطي مجمع اعضاء مي‌تواند با توجه به بهترين تجربيات زيست محيطي راهنماي فني تدوين نمايد.

ضميمه د ) اطلاعات مورد نياز و معيار تصحيح 1ـ يك عضو كه پيشنهادي براي در فهرست گذاشتن يك ماده شيميايي در ضمائم (الف)، (ب) و يا (ج) ارائه مي‌كند، بايد آن ماده شيميايي را براساس جزء (الف) تعريف نموده و اطلاعاتي در خصوص آن ماده شيميايي تهيه نمايد و در جائي كه مرتبط است محصولات تبديلي آن را با توجه به معيار تصحيح در جزءهاي (ب) الي (هـ) بيان نمايد: الف ـ شناسايي مواد شيميايي: (1) ـ نام‌‌هاي آن ماده شيميايي شامل نام يا نام‌هاي تجاري، بازرگاني و نام يا نام‌هاي مترادف شماره ثبت سرويس كدگذاري مواد شيميايي (CAS NO) نام مورد استفاده اتحاديه بين‌المللي شيمي محض و كاربردي (IUPAC) و (2) ـ ساختار شيميايي، شامل خصوصيات ايزومرها در جائي كه قابل انجام باشد و ساختار گروه شيميايي آن ماده. ب ـ پايداري: (1) ـ با مدرك ثابت نمايد كه نيمه عمر آن ماده شيميايي در آب بيش از دو ماه يا نيمه عمر آن در خاك بيش از شش ماه، نيمه عمر آن در رسوبات نيز بيش از شش ماه مي‌باشد، يا (2) ـ با مدرك ثابت نمايد اينكه آن ماده شيميايي به اندازه‌اي پايداري دارد كه بتوان ملحوظ نمودن آن را در زمره اين كنوانسيون توجيه نمود. ج ـ تجمع در بافت‌‌هاي زنده: (1) ـ با مدرك ثابت نمايد كه فاكتور تجمع بيولوژيكي يا تغليظ در بافت‌هاي زنده در گونه‌هاي محيط آبي براي آن ماده شيميايي بيش از 5000 يا در صورت نبودن اين اطلاعات، تعيين نمايد كه KOW بيش از 5 مي‌باشد. (2) ـ با مدرك ثابت نمايد كه آن ماده شيميايي دلايل ديگري براي وجود نگراني نظير تجمع بيولوژيكي زياد در ديگر گونه‌‌ها، سميت زياد يا سميت محيطي از خود نشان دهد. (3) ـ اطلاعات پايش در خصوص تنوع زيستي كه مشخص نمايد قابليت تجمع بيولوژيكي آن ماده شيميايي براي توجيه ملحوظ نمودن آن ماده در زمره مواد اين كنوانسيون كافي مي‌باشد. د ـ قابليت انتقال به محيط‌‌هاي زيستي دور دست: (1) ـ مقادير اندازه‌گيري شده آن ماده شيميايي در مكانهاي دور از منبع انتشار آن ماده كه سبب ايجاد نگراني در خصوص قابليت انتقال آن مي‌گردد، يا (2) ـ اطلاعات پايش كه بيانگر انتقال در مسافتهاي طولاني در محيط زيست آن ماده شيميايي با قابليت انتقال به يك محيط پذيرنده كه مي‌تواند توسط هوا، آب يا گونه‌‌هاي مهاجر اتفاق بيفتد، باشد. (3) ـ اثرات نهايي حضور آن ماده در محيط زيست و يا نتايج مدل سازي آن ماده شيميايي كه ثابت مي‌كند آن ماده شيميايي قابليت انتقال در مسافتهاي طولاني در محيط زيست از طريق هوا، آب يا گونه‌هاي مهاجر با قابليت انتقال به يك محيط پذيرنده در محلي دور از منبع انتشار آن ماده شيميايي را دارد. براي يك ماده شيميايي كه مشخصاً از طريق هوا تغيير مكان مي‌دهد، نيمه عمر آن در هوا بايد بيش از دو روز باشد، و هـ‌ ـ اثرات زيانبار: (1) ـ با مدرك ثابت نمايد كه اثرات زيانبار بر سلامت انسان يا محيط زيست دارد كه ملحوظ نمودن آن را در زمره مواد اين كنوانسيون توجيه نمايد يا (2) ـ اطلاعات سميت يا سميت محيطي كه مشخص نمايد اين ماده شيميايي قابليت صدمه زدن به سلامت انسان يا محيط زيست را دارا مي‌باشد. 2 ـ عضو پيشنهاددهنده بايد در جائي كه ممكن باشد، مطالبي مكتوب براي دلايل ايجاد نگراني، شامل يك مقايسه اطلاعات سميت يا سميت محيطي با مقادير مشاهده شده يا پيش‌بيني شده ماده شيميايي كه در نتيجه يا اينكه در اثر انتقال در مسافتهاي طولاني در محيط زيست، پيش‌بيني شده به همراه خلاصه‌اي كوتاه كه بيانگر نياز به كنترل جهاني آن مي‌باشد تهيه نمايد. 3 ـ عضو پيشنهاد دهنده بايد تا اندازه ممكن و با احتساب قابليت‌هاي آن ماده شيميايي، اطلاعات اضافي براي كمك به بازنگري پيشنهاد با توجه بند (6) ماده (8) تهيه نمايد. يك عضو مي‌تواند در تدوين يك پيشنهاد از كارشناسان فني هر منبع استفاده نمايد.

ضميمه هـ ) اطلاعات مورد نياز براي تهيه نمايه خطر پيشنهاد بازنگري به‌منظور برآورد احتمال ايجاد و آثار زيانبار شاخص برسلامت انسان و يا محيط زيست نظير مواردي كه نياز به انجام اقداماتي در سطح جهاني دارد، در نتيجه انتقال يك ماده شيميايي در مسافتهاي طولاني در محيط زيست مي‌باشد. به اين منظور يك نمايه خطر بايد به نحوي تدوين شود كه اطلاعات مربوط به ضميمه (د) را برآورد و به طور كامل در بربگيرد و در صورت امكان شامل انواع اطلاعات زير مي‌باشد: الف ـ منابع كه به نحو مقتضي شامل موارد زير مي‌باشد: 1ـ اطلاعات محصول شامل مقدار و محل. 2 ـ كاربردها و 3‌ـ انتشار، نظير تخليه، هدر رفتن و پراكنده شدن در محيط زيست. ب ـ ارزيابي خطر براي نقطه يا نقاط نهايي نگراني شامل ملحوظ نمودن واكنش‌‌هاي سم‌شناسي كه دربرگيرنده چندين ماده شيميايي باشد. ج ـ سرنوشت ماده شيميايي در محيط زيست شامل اطلاعاتي در خصوص خصوصيات فيزيكي و شيميايي آن ماده همچنين پايداري و چگونگي ارتباط آن با نقل و انتقال زيست محيطي در و بين بخش‌هاي مختلف محيط زيست، تجزيه و تغيير ماهيت به ديگر مواد شيميايي مي‌باشد. تعيين فاكتور تجمع بيولوژيكي يا تغليظ در بافتهاي زنده براساس مقادير اندازه‌گيري شده بايد بجز مواقعي كه اطلاعات پايش اين نياز را برآورده مي‌كنند در دسترس باشد. د‌ ـ اطلاعات پايش. هـ ـ در معرض قرار گرفتن در مناطق محلي و مخصوصاً در نتيجه انتقال در مسافت‌هاي طولاني در محيط زيست و حاوي اطلاعات با توجه به در دسترس بودن موجودات زنده. و ـ برآورد علامت‌گذاري و طبقه‌بندي خطر در صورتي كه در دسترس باشد و ارزيابي‌ها يا نمايه‌هاي خطر ملي و بين‌المللي و اطلاعات علامت‌گذاري و طبقه‌بندي خطر در صورتي كه در دسترس باشد و ز ـ وضعيت ماده شيميايي در قبال كنوانسيون‌هاي بين‌المللي.

ضميمه و ) اطلاعات در خصوص ملاحظات اجتماعي ـ اقتصادي يك برآورد بايد با توجه به تدابير كنترلي ممكن براي مواد شيميايي مشمول اين كنوانسيون، دربرگيرنده بخشهاي گسترده شامل مديريت و حذف باشد. به اين منظور اطلاعات مربوطه بايد با توجه به ملاحظات اجتماعي اقتصادي مرتبط با تدابير كنترلي ممكن به‌منظور ايجاد امكان تصميم‌گيري توسط مجمع اعضاء تهيه گردد. اين اطلاعات بايد با توجه به تفاوت توانائي‌ها و شرايط به اعضاء منعكس شده و بايد شامل ملاحظات موارد فهرست خبري زير باشد: الف ـ اثرات و كارايي تدابير كنترلي ممكن در رعايت اهداف كاهش: 1 ـ امكان‌سنجي فني، و 2 ـ هزينه‌‌ها شامل هزينه‌هاي بهداشتي و زيست محيطي. ب ـ جايگزين‌ها (محصولات و فرآيندها): 1 ـ امكان‌سنجي فني. 2 ـ هزينه‌‌ها شامل هزينه‌هاي بهداشتي و زيست محيطي. 3 ـ اثرات. 4 ـ خطرات. 5 ـ موجوديت، و 6 ـ‌ قابل دستيابي بودن. ج ـ اثرات مثبت يا منفي روي جامعه‌اي كه تدابير كنترلي ممكن اجرا مي‌شود: 1 ـ بهداشت، شامل بهداشت حرفه‌اي، محيطي و عمومي. 2ـ كشاورزي شامل كشت آبي و جنگلداري. 3 ـ تنوع زيستي (Biota). 4 ـ جنبه‌هاي اقتصادي. 5 ـ حركت به سمت توسعه پايدار. 6 ـ هزينه‌هاي اجتماعي. د ـ مسائل مربوط به دفع و پسماند (مخصوصاً سموم فاسد شده و پاكسازي مكانهاي آلوده): 1 ـ امكان سنجي فني، و 2ـ هزينه‌‌ها. هـ ـ دسترسي به اطلاعات و آموزش عمومي. و ـ وضعيت ظرفيت‌هاي موجود در خصوص پايش و كنترل و ز‌ـ هر گونه اقدامات كنترلي منطقه‌اي و ملي انجام شده شامل اطلاعات در خصوص جايگزين‌‌ها و ديگر اطلاعات مديريت خطر.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن كنوانسيون شامل مقدمه و سي ماده و شش ضميمه در جلسه علني روز سه‌شنبه مورخ دهم خرداد ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 25/3/1384 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.

رئيس مجلس شوراي ملي – غلامعلي حداد عادل