نظر مشورتي 7/1402/79 مورخ 1402/04/24 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : 1- در بند يك ماده 803 قانون مدني، قانونگذار رجوع از هبه در صورتي كه متهب پدر يا مادر و يا اولاد واهب باشد را منتفي دانسته است. آيا لفظ اولاد شامل نوه نيز مي‌شود؟ با توجه به اينكه مقنن از عناويني مانند ولي قهري يا جد پدري استفاده نكرده است، آيا حكم مقرر در اين بند جد پدري را نيز شامل مي‌شود و يا آنكه هبه به جد پدري تابع مقررات عام عقد هبه است؟ 2- با توجه به اينكه در قانون مدني راجع به شرايط قبض در فصل هبه ذكري به ميان نيامده است، آيا مقررات مواد 367 و 368 قانون مدني بر عقد هبه نيز حاكم است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، وفق صدر ماده 803 قانون مدني، اصل بر قابليت رجوع از هبه است؛ مگر در بندهاي چهارگانه موضوع اين ماده و از آنجا كه بند يك ماده، هبه مال به پدر، مادر و يا اولاد را در زمره مستثنيات رجوع از هبه آورده است، به سبب حاكميت اصل صدرالذكر، استثناي موضوع اين بند صرفاً شامل پدر، مادر و اولاد بلافصل واهب است و شامل اجداد و اولاد اولاد نمي‌باشد. ثانياً، با توجه به حكم مقرر در قسمت اخير ماده 367 قانون مدني، قبض عبارت است از استيلاء بر مال كه بر حسب نوع مال، متفاوت است و در فرض سؤال با توجه به عيني بودن عقد هبه و ضرورت قبض مال موهوبه (ماده 798 قانون مدني) به هر ترتيب و طريقي كه اين استيلاء بر مال موهوبه حاصل شود؛ قبض تحقق مي‌يابد و عقد هبه واقع مي‌شود.