نظر مشورتي 7/1402/20 مورخ 1402/10/13 اداره كل حقوقي قوه‌قضائيه در خصوص اينكه تبصره 8 ماده يك قانون تسهيل اعطاي تسهيلات بانكي 1386، دستگاه‌هاي اجرايي را موظف مي‌كند به درخواست بانك، بانك را به عنوان جانشين مجري طرح پذيرفته و حقوق و تعهدات ناشي از قرارداد زمين را به بانك منتقل كنند. انتقال قطعي زمين منوط به اخذ گواهي پايان‌كار، پروانه بهره‌برداري، تسويه ديون مالي و عدم وجود مانع قانوني است.

استعلام : همانگونه كه مستحضريد، وفق قانون تسهيل اعطاي تسهيلات بانكي و كاهش هزينه‌هاي طرح و تسريع در اجراي طرح‌هاي توليدي و افزايش منابع مالي و كارايي بانكها مصوب 1386، بانك‌ها موظفند در اعطاي تسهيلات به طرح‌هاي توليدي، قراردادهاي واگذاري زمين آنها را به عنوان وثيقه قرارداد تسهيلات بپذيرند؛ به موجب تبصره 8 ماده يك قانون يادشده ضمانت اجراي قانون براي حفظ حقوق و منافع بانك‌ها، الزام ارگان‌هاي واگذارنده زمين به پذيرش جانشيني بانك در قرارداد واگذاري زمين است. خواهشمند است اعلام فرماييد ماهيت حقوقي و آثار جانشيني مذكور چيست؟ آيا ماهيت حقوقي آن همان ماهيت حقوقي انتقال حقوق و تعهدات قراردادي است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : به موجب تبصره 8 ماده يك قانون تسهيل اعطاي تسهيلات بانكي و كاهش هزينه‌هاي طرح و تسريع در اجراي طرح‌هاي توليدي و افزايش منابع مالي و كارايي بانك‌ها مصوب 1386، وزارتخانه‌هاي مسكن و شهرسازي (راه و شهرسازي)، جهاد كشاورزي، سازمان صنايع كوچك و شهرك‌ها و نواحي صنعتي و ساير دستگاه‌هاي اجرايي موظفند بنا به درخواست بانك، بانك را به عنوان جانشين مجري طرح موضوع قرارداد واگذاري زمين شناخته و بپذيرند و كليه حقوق و تعهدات ناشي از آن را به بانك منتقل كنند. منظور از جانشيني مذكور در تبصره 8 ماده يك يادشده، نوعي قائم‌مقامي خاص است كه به حكم قانون با اعلام بانك و پذيرش آن توسط دستگاه‌هاي فوق ايجاد مي‌شود و در اثر آن، حقوق و تعهدات ناشي از قرارداد بين مجري طرح و دستگاه ذي‌ربط به بانك يا اشخاص معرفي شده از سوي بانك منتقل و اشخاص فوق قائم‌مقام مجري طرح مي‌شوند و دستگاه ذي‌ربط بايد آن‌ها را مورد پذيرش قرار داده و حقوق و تعهدات ناشي از قرارداد را به آن‌ها منتقل كند. در نتيجه، بانك يا اشخاص معرفي شده از سوي بانك در جهت استيفاي حقوق خود مكلفند اقساط معوق را پرداخت كنند و ديگر تعهدات قراردادي به دستگاه ذي‌ربط را انجام دهند. همچنين انتقال قطعي زمين به جانشين مجري طرح؛ اعم از بانك يا اشخاص معرفي شده از سوي بانك، منوط به اخذ گواهي پايان‌كار ساختماني، پروانه بهره‌برداري، تسويه ديون مالي و فقدان هرگونه مانع قانوني است و در اين صورت، دستگاه ذي‌ربط موظف به انتقال رسمي زمين به بانك يا اشخاص معرفي‌شده است.