نظر مشورتي 7/1402/1110 مورخ 1403/02/02 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : چنانچه محكوم‌عليه كه به پرداخت وجه چك و خسارت تأخير تأديه از سررسيد تا زمان وصول آن محكوم شده است فوت كند، آيا خسارت تأخير تأديه از محل تركه و تا زمان فوت محاسبه مي‌شود و يا تا زمان وصول محكوم‌به؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، در صورتي كه متوفي (محكوم‌عليه) تاجر باشد، از آن جا كه ماده 274 قانون امور حسبي مصوب 1319، تصفيه تركه متوفاي بازرگان را تابع مقررات تصفيه امور تاجر ورشكسته و در واقع تابع رژيم خاص ورشكستگي قرار داده است و در نتيجه آن، ورثه از تصرف در اموال تاجر ممنوع هستند و با توجه به ملاك رأي وحدت رويه شماره 155 مورخ 14/12/1347 هيأت عمومي ديوان عالي كشور، در اين فرض كه حسب مورد، اداره تصفيه امور ورشكستگي يا مدير تصفيه متكفل امر تصفيه است، محاسبه خسارت تأخير تأديه پس از فوت نيز منتفي است. ماده 522 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 مؤيد اين برداشت است. ثانياً، چنانچه متوفي (صادر‌كننده چك) غير تاجر باشد و ورثه يا برخي از آن‌ها تركه را وفق مواد 242 تا 248 قانون امور حسبي مصوب 1319 قبول كرده باشند، خسارت تأخير تأديه از تاريخ سررسيد چك تا يوم‌الاداء بايد پرداخت شود؛ اما در فرضي كه متوفي فاقد ورثه است و يا وراث تركه را رد كرده باشند، خسارت تأخير تأديه صرفاً تا زمان فوت صادركننده چك محاسبه مي‌شود و از آن تاريخ به بعد، خسارتي تعلق نخواهد گرفت.